Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 77:63

Αλλά αυτά μεν τα παρέδωσε στα χέρια του εχθρού, τον δε λαό τον συνέτριψε με ρομφαία. Γι' αυτό έχει λεχθεί σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «Και παρέδωσε στη μάχαιρα τον λαό του, και την κληρονομία του περιφρόνησε»· και επειδή ακριβώς τους περιφρόνησε ο Θεός, συνέβησαν τα εξής. Και ποια είναι αυτά; «Τους νέους τους τους κατέφαγε η φωτιά, και οι παρθένες τους δεν πενθήθηκαν».

Σύμφωνα με τον Ακύλα, «δεν μνημονεύθηκαν»· σύμφωνα με τον Σύμμαχο, «δεν επαινέθηκαν». Διότι δεν παραδίδονταν πλέον στους συζύγους με ύμνους και επαίνους, όπως συνηθίζεται στις νύφες, σύμφωνα με την ερμηνεία των υπολοίπων, εξαιτίας της συμφοράς που τους είχε βρει τότε. Σύμφωνα όμως με την έκδοση των Εβδομήκοντα, έχοντας απαχθεί ως αιχμάλωτες, κατά τον θάνατό τους δεν είχαν ανθρώπους να τις πενθήσουν, εξαιτίας της απουσίας των οικείων τους· αλλά και οι ιερείς τους έπεσαν από ρομφαία (αυτοί δε ήταν οι γιοι του Ηλεί), και οι χήρες τους δεν θα θρηνηθούν. Και είναι δυνατόν να βρει κανείς στο πρώτο βιβλίο των Βασιλειών πώς, όταν οι γιοι του Ηλεί έπεσαν στον πόλεμο, οι γυναίκες τους, που έμειναν χήρες, υπέστησαν φρικτό θάνατο.

«και τα μαρτύρια» Διότι, αν και έλαβαν τον νόμο, δεν τον φύλαξαν. «και επέστρεψαν» Υπαινίσσεται τους Ιουδαίους της εποχής του Χριστού· διότι όπως οι πατέρες τους αθέτησαν τον Θεό στην έρημο, έτσι και αυτοί έπραξαν στον σταυρό (του Σωτήρα). «και μεταστράφηκαν» Διότι, αν και ήταν γένος του Θεού, μεταστράφηκαν από την ευθεία οδό σε πράγματα που δεν έπρεπε. «και παρώργισαν» Επειδή μανιωδώς λάτρευσαν είδωλα στους υψηλούς τόπους και προσέφεραν θυμίαμα στους δαίμονες. «και με τα γλυπτά» Προσκυνώντας τα ξόανα (τα ξύλα). «άκουσε ο Θεός» Δηλαδή, γνώρισε ο Θεός όσα έπραξαν και τους περιφρόνησε, αποστρεφόμενος αυτούς [το γένος του Ισραήλ, δηλαδή των Ιουδαίων]. «και απώθησε» Ως τυφλωμένη τη συναγωγή· διότι Σιλωάμ ερμηνεύεται υπόχυση (τύφλωση). «σκήνωμά του» Διότι ο Χριστός δεν κατασκήνωσε στις συναγωγές τους (στις ψυχές τους) ως βδελυρές. «και παρέδωσε» Όταν οι Ασσύριοι αιχμαλώτισαν την παλαιά Ιερουσαλήμ και όλα τα ιερά και τους μετέφεραν στη Βαβυλώνα. «και την καλλονή» Διότι όλα τα εκλεκτά σκεύη του ιερού μεταφέρθηκαν στη Βαβυλώνα από τους εχθρούς. «και συγκλείδωσε» Διότι παραδόθηκαν σε θάνατο εξαιτίας της πονηρής τους καρδιάς. «και την κληρονομία» Διότι αποκόπηκαν από το να είναι λαός του Θεού. «τους νεανίσκους» Όσοι συμπεριφέρθηκαν με νεανική αυθάδεια κατά του Θεού, καταναλώθηκαν όταν πυρπολήθηκε η αρχαία (παλαιά) Ιερουσαλήμ.

«και οι παρθένοι» Διότι οι παρθένοι τους έγιναν αιχμάλωτες από τους Χαλδαίους και δεν υπήρχε κανείς να τις πενθήσει, ούτε νυμφίος, ούτε πατέρας, ούτε μητέρα· να εννοήσεις δε εδώ και τις συναγωγές τους. «οι ιερείς τους» Διότι μέσα στον ίδιο τον ναό κατασφάχτηκαν. «και οι χήρες» Διότι και αυτές αρπάχτηκαν βίαια και δεν υπήρχε κανείς να κλάψει γι' αυτές. «και εγέρθηκε» Λόγω της πολλής του μακροθυμίας θεωρήθηκε ότι εγέρθηκε σαν από ύπνο. «ως δυνατός» Όπως ένας δυνάστης (δυνατός) που συνήλθε από μέθη και ύπνο και κινεί το κεφάλι του με ορμή, με τον ίδιο τρόπο οργισμένος ο Θεός πάταξε ολοκληρωτικά τους Ιουδαίους. «και επάταξε» Διότι, επειδή ήταν εχθροί του Θεού, τους πάταξε (τους Ιουδαίους), ώστε να μην είναι πλέον λαός του Θεού. «όνειδος αιώνιο» Διότι μέχρι τη συντέλεια του αιώνος (και στον παρόντα αιώνα και στον μέλλοντα), αλλά και μετά τη συντέλεια, το όνειδός τους παραμένει ανεξάλειπτο. «και απέρριψε» Αναφερόμενος σε ένα μέρος, εννοεί ολόκληρο το έθνος των Ιουδαίων. «και τη φυλή» Δηλαδή, εμίσησε (και) τις καρποφορίες τους.

Διότι εκείνοι, έχοντας εγκλωβιστεί από αυτά, δεν μπορούν να εισέλθουν μέσα στη βασιλεία του Θεού· αλλά αυτό το αποδεικνύουν και τα όσα ακολουθούν. «Τους νεανίσκους τους κατέφαγε η φωτιά». Νεανίσκους ονομάζει τους ισχυρούς στον νόμο, όπως είναι οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι, οι οποίοι στηρίζονταν στη δύναμη του γράμματος. Αυτούς τους κατέφαγε η φωτιά, δηλαδή ο φθόνος για εμάς, βλέποντας ότι εμείς δικαιωνόμαστε χωρίς τον νομικό ζυγό.

Γι' αυτό ο Ησαΐας έλεγε προς αυτούς: Ζήλος θα καταλάβει λαό απαίδευτο, και τώρα φωτιά θα καταφάει τους εχθρούς. Και οι παρθένες τους δεν πενθήθηκαν. Διότι δεν υπήρχαν εκείνοι που θα τις πενθούσαν, όταν πέθαιναν τον θάνατο της αμαρτίας. Ώστε έγραψε αυτό ως κατηγορία για τους Ιουδαίους διδασκάλους, επειδή ήταν άσπλαχνοι ακόμη και προς τις παρθένες που αμάρταναν, και ούτε μιμούνταν τον Ιερεμία που έλεγε: Για τον συντριμμό της θυγατέρας του λαού μου σκοτείνιασα από απελπισία, με κυρίευσαν πόνοι σαν της γυναίκας που γεννά. Για αυτό και στη συνέχεια πρόσθεσε τα εξής: Ποιος θα δώσει στο κεφάλι μου νερό, και στα μάτια μου πηγές δακρύων; Γι' αυτό λοιπόν και ο Παύλος επιπλήττει τους Κορινθίους, επειδή δεν πένθησαν αυτόν που πόρνευσε ανάμεσά τους. Οι ιερείς τους έπεσαν με ρομφαία, και οι χήρες τους δεν θα κλαυτούν. Και αυτό αποτελεί κατηγορία για την πορεία τους, διότι οι ιερείς σκόνταφταν στον λόγο του Θεού· διότι αυτό σήμαινε το να πέσουν με ρομφαία. Και οι χήρες δεν είχαν αυτούς που θα τις έκλαιγαν, καθόσον το διδασκαλικό τους τάγμα ήταν άσπλαχνο, όχι μόνο απέναντι στις παρθένες, αλλά και απέναντι στις χήρες. Ονομάζει παρθένες τις ψυχές, οι οποίες τότε για πρώτη φορά άρχισαν να αμαρτάνουν· και χήρες εκείνες που είχαν αμαρτήσει πολλές φορές και είχαν αποβάλει τον φόβο του Θεού, ο οποίος τις είχε εισαγάγει στην κοινωνία του νόμου. Και εξυπνήθηκε ο Κύριος σαν αυτόν που κοιμάται, σαν δυνατός που ξύπνησε από τη μέθη του κρασιού.

Οδηγούμενοι, λοιπόν, από αυτή την ελπίδα, δεν δείλιασαν όταν διέσχισαν πεζή την Ερυθρά Θάλασσα, η οποία σκέπασε τους εχθρούς τους, και το νερό ορμώντας έγινε τάφος για τους Αιγυπτίους. «Τους νεανίσκους τους κατέφαγε φωτιά.» Νεανίσκους ονομάζει τους δυνατούς στον νόμο, όπως τους γραμματείς και τους Φαρισαίους, οι οποίοι στηρίζονταν στην ισχύ του γράμματος· αυτούς τους κατέφαγε η φωτιά, δηλαδή ο φθόνος προς εμάς, βλέποντας ότι δικαιωνόμαστε χωρίς τον νομικό ζυγό. Γι' αυτό και προς αυτούς έλεγε ο Ησαΐας: Ζήλος θα καταλάβει λαό απαίδευτο, και τώρα φωτιά θα καταφάγει τους αντιπάλους. «Σαν τον δυνατό που συνέρχεται από τη μέθη του κρασιού.» Ποια είναι δε αυτή η μέθη; Εκείνη από το κρασί που συμβαίνει στους δυνατούς· αλλά όταν σηκωθούν μετά το κρασί, γίνονται πιο ορμητικοί. Έτσι ελπίζουμε ότι και ο Θεός θα γίνει πιο σφοδρός, μετά τη μακροθυμία Του, εναντίον εκείνων που δεν την αντιλαμβάνονται· διότι, τι έκανε πράγματι και τώρα; «Και εξέλεξε τη φυλή του Ιούδα.» Και όμως, αυτή η Σιών και η αρχαία Ιερουσαλήμ δεν ανήκαν στη φυλή του Ιούδα, αλλά στη φυλή του Βενιαμίν. Αλλά Ιούδα ονομάζει αυτόν που εξομολογείται (διότι αυτό σημαίνει ερμηνευόμενο το όνομα Ιούδας)· η Εκκλησία είναι η φυλή αυτού· διότι μέσω της μετάνοιας και της εξομολόγησης σώζεται σε αυτήν το όρος Σιών, το οποίο πράγματι και αγάπησε. Διότι, καθένας που ατενίζει τον Θεό, αυτός ονομάζεται Σιών· επειδή Σιών ερμηνεύεται ως παρατηρητήριο.

«Όμως, πείρασαν περισσότερο και πίκραναν», λέει, «τον Ύψιστο Θεό και δεν φύλαξαν τα μαρτύριά του, αλλά απομακρύνθηκαν και αθέτησαν, όπως ακριβώς και οι πατέρες τους, μεταστράφηκαν σαν σε στρεβλό τόξο και τον εξόργισαν με τους βωμούς τους και προκάλεσαν τη ζηλοτυπία του με τα γλυπτά τους». Μιμούμενοι, ίσως, τους πατέρες τους στην έρημο, αντί να αναγνωρίσουν τον δοτήρα της αγίας γης, προκαλούσαν μάλλον τη ζηλοτυπία του με τα είδωλα· γι' αυτό και δικαίως, αφού εγκαταλείφθηκαν από τον Θεό, παραδίδονταν σε αιχμαλωσίες σε διάφορες εποχές. «Και τους νέους τους τους κατέφαγε η φωτιά, και οι παρθένες τους δεν πενθήθηκαν», και τα εξής, τα οποία δεν επιθυμώ να αναφέρω αναλυτικά πολυλογώντας. «Και εξέλεξε τον Δαβίδ, τον δούλο του, και τον πήρε από τα ποίμνια των προβάτων· από πίσω από εκείνα που λοχεύονταν», δηλαδή εκείνα που γεννούσαν, «τον πήρε». Διότι όταν στάλθηκε από τον Θεό ο Σαμουήλ στη Βηθλεέμ για να χρίσει βασιλιά έναν από τους γιους του Ιεσσαί, ο Ιεσσαί έφερε τους γιους του, οι οποίοι ήταν επιφανείς και πολεμιστές. Όταν, όμως, ο προφήτης κατάλαβε ότι ο Θεός δεν ευδόκησε σε αυτούς, αναζητούσε τον βασιλιά. Και αφού κλήθηκε ο Δαβίδ από τα πρόβατα και ο προφήτης γνώρισε ότι αυτός είναι ο προορισμένος από τον Θεό, τον έχρισε βασιλιά, ενώ ακόμη κυβερνούσε ο Σαούλ.