Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 77:66

Και πάταξε τους εχθρούς του στα οπίσθια. Αυτό το αναφέρει επειδή πάταξε τους Αζωτίους και τους Ασκαλωνίτες στις έδρες τους, μέχρις ότου απέστειλαν πίσω την κιβωτό. Και απέρριψε το σκήνωμα του Ιωσήφ. Αυτό το αναφέρει επειδή η Σηλώμ βρισκόταν στο μερίδιο του Ιωσήφ· ο δε Εφραίμ ήταν υιός του Ιωσήφ.

Ανέστη ο Χριστός, η ανάσταση όσων έπεσαν, και συνήγειρε τον Αδάμ· ανέστη ο Χριστός, η ανάσταση των πάντων, και απάλλαξε την Εύα από την κατάρα· ανέστη ο Χριστός, η ανάσταση, και τον άλλοτε άκοσμο, αφού τον διακόσμησε, τον λάμπρυνε· εγέρθηκε ο Κύριος σαν από ύπνο, και αφού πάταξε όλους τους εχθρούς Του, τους καταντρόπιασε. Ανέστη, και δώρισε χαρά σε όλη την κτίση· ανέστη, και το δεσμωτήριο του άδη εκκενώθηκε· ανέστη, και μετέβαλε τη φθορά της φύσης σε αφθαρσία· ανέστη ο Χριστός, και επανέφερε τον Αδάμ στο αρχαίο αξίωμα της αθανασίας. Η εν Χριστώ νέα κτίση με την ανάσταση ανακαινίζεται· ως εν Χριστώ νέος κόσμος, ας στολιστούμε εμείς οι άκοσμοι· η εν Χριστώ Εκκλησία είναι σήμερα ένας νέος ουρανός· ουρανός ωραιότερος από τον ορατό ουρανό. Διότι δεν περιβάλλεται από τον ήλιο που δύει καθημερινά, αλλά από τον Ήλιο, μπροστά στον Οποίο, νιώθοντας δέος όταν βρισκόταν στον σταυρό, έδυσε αυτός ο δούλος ήλιος, τον Ήλιο, για τον Οποίο λέει ο προφήτης: «Θα ανατείλει σε όσους φοβούνται τον Ιησού ο Ήλιος της δικαιοσύνης», τον Ήλιο, τον Οποίον έχει περιβληθεί η Εκκλησία πάντοτε ολόλαμπρο, για τον Οποίο λέει η Γραφή: «Ο ήλιος ανέτειλε στη γη, και ο Λωτ, ως τύπος του νόμου, εισήλθε στη Σηγώρ, που ερμηνεύεται μικρότητα». Αυτός ο Ήλιος κάνει σοφά τα άσοφα· αυτός ο Ήλιος έχει θεμελιωθεί στο στερέωμα μαζί με την πίστη μας.

Την ανάμνηση, λοιπόν, όλων αυτών συνοψίζει ο παρών λόγος και προσθέτει: «Και εγέρθηκε ο Κύριος σαν κάποιος που κοιμάται, σαν δυνατός που συνέρχεται από την οινοποσία». Μετά την αιχμαλωσία της κιβωτού από τους αλλοφύλους, και μετά την πραγματοποίηση όσων προαναφέρθηκαν εις βάρος του λαού, ο Θεός, αποδεικνύοντας την πρόνοιά του, στρέφεται εναντίον των αλλοφύλων τιμωρώντας τους με αόρατη δύναμη. Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «Και εγέρθηκε ο Κύριος σαν κάποιος που κοιμάται, σαν δυνατός που συνέρχεται από την οινοποσία»· κατά δε τον Σύμμαχο: «Σαν δυνατός που φωνάζει δυνατά από το κρασί»· κατά δε τον Ακύλα: «Σαν δυνατός που συνέρχεται από την οινοποσία». Έπειτα, αφού διεγέρθηκε ο ίδιος, πατάσσει τους εχθρούς του, δηλαδή εκείνους που απέσπασαν την κιβωτό της Διαθήκης· και τους πατάσσει στα οπίσθια, και τους παραδίδει σε αιώνιο ονειδισμό. Το πώς δε τους επάταξε στα οπίσθια, μας το διδάσκει η ιστορία στο Πρώτο Βιβλίο των Βασιλειών με τον ακόλουθο τρόπο: «Και βάρυνε το χέρι του Κυρίου επάνω στους Αζωτίους, και τους βασάνισε, και τους επάταξε στις έδρες τους, την Άζωτο και τα όριά της»· και πάλι: «Και μετέβη, λέγει, η κιβωτός του Κυρίου στη Γεθ. Και συνέβη, μετά τη μετάβασή της, να πέσει το χέρι του Κυρίου στην πόλη με δύναμη πάρα πολύ μεγάλη. Και επάταξε τους άνδρες της πόλεως από μικρού έως μεγάλου, και τους επάταξε στις έδρες τους».

Και αποστέλλουν την κιβωτό του Θεού στην Ασκάλωνα. Και φώναξαν οι Ασκαλωνίτες λέγοντας: «Γιατί φέρατε σε εμάς την κιβωτό του Θεού, για να μας θανατώσετε;». Και προσθέτει στη συνέχεια: «Ότι προκλήθηκε θανατηφόρα σύγχυση σε όλη την πόλη, πάρα πολύ βαριά, όταν εισήλθε εκεί η κιβωτός του Θεού· και αυτοί που έζησαν και αυτοί που πέθαναν χτυπήθηκαν στις έδρες (στα οπίσθια)· και ανέβηκε η κραυγή της πόλης μέχρι τον ουρανό». Γι' αυτά ακριβώς έχει λεχθεί στον παρόντα ψαλμό: «Και πάταξε τους εχθρούς του στα οπίσθια· αιώνιο όνειδος τους έδωσε». Διότι ήταν όνειδος το να πληγούν στις έδρες τους, ως άνθρωποι που ακολασταίνουν με εκείνα τα μέρη του σώματος. Τους μεν εχθρούς έτσι τους τιμώρησε· τους δε δικούς του τους αντιμετώπισε διαφορετικά. Γι' αυτό ειπώθηκε: «Και απώθησε το σκήνωμα του Ιωσήφ». Ποιο είναι δε αυτό, παρά η Σηλώμ; Διότι αυτή ανήκε στην κληρονομιά του Εφραίμ· και ο Εφραίμ ήταν γιος του Ιωσήφ. Γι' αυτό προσθέτει: «Και απώθησε το σκήνωμα του Ιωσήφ, και τη φυλή του Εφραίμ δεν την εξέλεξε»· μολονότι αυτήν είχε πρώτα εκλέξει, και το σκήνωμα του Ιωσήφ είχε πρώτα τιμήσει. Γι' αυτό και η Σηλώμ περιήλθε σε έσχατη ερήμωση.

«και οι παρθένοι» Διότι οι παρθένοι τους έγιναν αιχμάλωτες από τους Χαλδαίους και δεν υπήρχε κανείς να τις πενθήσει, ούτε νυμφίος, ούτε πατέρας, ούτε μητέρα· να εννοήσεις δε εδώ και τις συναγωγές τους. «οι ιερείς τους» Διότι μέσα στον ίδιο τον ναό κατασφάχτηκαν. «και οι χήρες» Διότι και αυτές αρπάχτηκαν βίαια και δεν υπήρχε κανείς να κλάψει γι' αυτές. «και εγέρθηκε» Λόγω της πολλής του μακροθυμίας θεωρήθηκε ότι εγέρθηκε σαν από ύπνο. «ως δυνατός» Όπως ένας δυνάστης (δυνατός) που συνήλθε από μέθη και ύπνο και κινεί το κεφάλι του με ορμή, με τον ίδιο τρόπο οργισμένος ο Θεός πάταξε ολοκληρωτικά τους Ιουδαίους. «και επάταξε» Διότι, επειδή ήταν εχθροί του Θεού, τους πάταξε (τους Ιουδαίους), ώστε να μην είναι πλέον λαός του Θεού. «όνειδος αιώνιο» Διότι μέχρι τη συντέλεια του αιώνος (και στον παρόντα αιώνα και στον μέλλοντα), αλλά και μετά τη συντέλεια, το όνειδός τους παραμένει ανεξάλειπτο. «και απέρριψε» Αναφερόμενος σε ένα μέρος, εννοεί ολόκληρο το έθνος των Ιουδαίων. «και τη φυλή» Δηλαδή, εμίσησε (και) τις καρποφορίες τους.

Διότι, τι έκανε λοιπόν και τώρα; Επάταξε τους εχθρούς του προς τα πίσω, και τους παρέδωσε σε αιώνιο όνειδος. Υπάρχουν εκείνοι τους οποίους ο Θεός επάταξε προς τα εμπρός, αυτοί δηλαδή για τους οποίους η πληγή απέβη προς ωφέλεια, και η μάστιγα τους έκανε να προσκολληθούν στη δικαιοσύνη· προς τα πίσω όμως, επάταξε όσους σκληρύνονται με τις τιμωρίες, όπως ακριβώς και ο Φαραώ· σε αυτούς δίνει αιώνιο όνειδος. Διότι οι πληγές των υπερβολικά πονηρών γίνονται παράδειγμα για όσους νοσούν αμετανόητα. Ή διότι με τη φράση «προς τα πίσω», ονόμασε με σεμνό τρόπο την πάθηση της έδρας. Και απέρριψε το σκήνωμα του Ιωσήφ, και δεν εξέλεξε τη φυλή του Εφραίμ.