Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
8 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
καὶ ἐποίμανεν αὐτοὺς ἐν τῇ ἀκακίᾳ τῆς καρδίας αὐτοῦ, καὶ ἐν τῇ συνέσει τῶν χειρῶν αὐτοῦ ὡδήγησεν αὐτούς.Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–8 από 8
Καὶ ἐν ταῖς συνέσεσι τῶν χειρῶν αὐτοῦ ὡδήγησεν αὐτούς. Σύνεσιν χειρῶν πᾶσαν τὴν ἐν τῷ προσήκοντι πρᾶξιν γινομένην φησίν.
Και με τη σύνεση των χεριών του τους καθοδήγησε. Ως «σύνεση χεριών» εννοεί κάθε πράξη που επιτελείται με τον πρέποντα τρόπο.
Λεπτομέρειες
Καὶ ἐπανίστατο ἐπ᾽ ἐμὲ, καὶ ἐκράτησα τοῦ φάρυγγος αὐτοῦ, καὶ ἐπάταξα καὶ ἐθανάτωσα αὐτὸν, καὶ τὸν λέοντα καὶ τὴν ἄρκον ἔτυπτεν ὁ δοῦλός σου. Καὶ ἔσται ὁ ἀλλόφυλος ὁ ἀπερίτμητος ὡς εἷς τούτων, ὃς ὠνείδισε παρατάξει Θεοῦ ζῶντος. Καὶ εἶπε Δαυΐδ· Κύριος, ὃς ἐξείλατό με ἐκ χειρὸς τοῦ λέοντος καὶ ἐκ χειρὸς τῆς ἄρκου, οὗτος ἐξελεῖταί με ἐκ χειρὸς τοῦ ἀλλοφύλου τοῦ ἀπεριτμήτου τούτου. Διὰ γὰρ τούτων δοκιμὴν δεδωκότα πίστεως καὶ εὐσεβείας, τῆς τε τῶν ὑπ᾽ αὐτὸν θρεμμάτων ἀλόγων προνοίας, ἐξελέξατο Θεὸς καὶ προήγαγεν ἐπὶ τὴν τῶν λογικωτέρων θρεμμάτων ἀρχήν. Ὁ δὲ, ὑποδεξάμενος τοὺς παραδοθέντας αὐτῷ, οὐκ ἀπηνῶς, οὐδὲ σκληρῶς, οὐδὲ ὑπερηφάνως, ἀλλ᾽ ἐν ἀκακίᾳ τῆς καρδίας αὐτοῦ ἐποίμαινεν αὐτούς· ἢ κατὰ τὸν Ἀκύλαν καὶ Σύμμαχον, κατὰ τὴν ἁπλότητα τῆς καρδίας αὐτοῦ.
«Και ορμούσε εναντίον μου, και το έπιανα από τον λαιμό, το χτυπούσα και το θανάτωνα. Και το λιοντάρι και την αρκούδα τα χτύπησε ο δούλος σου. Και αυτός ο απερίτμητος αλλόφυλος θα γίνει σαν ένα από αυτά, αυτός που χλεύασε την παράταξη του ζωντανού Θεού». Και είπε ο Δαβίδ: «Ο Κύριος, ο οποίος με ελευθέρωσε από τα χέρια του λιονταριού και από τα χέρια της αρκούδας, αυτός θα με ελευθερώσει και από τα χέρια αυτού του απερίτμητου αλλοφύλου». Επειδή, λοιπόν, μέσω αυτών έδωσε απόδειξη της πίστης και της ευσέβειάς του, καθώς και της πρόνοιάς του για τα άλογα θρέμματα που βρίσκονταν υπό την εξουσία του, ο Θεός τον εξέλεξε και τον προήγαγε στην αρχηγία των λογικών θρεμμάτων. Αυτός δε, αφού δέχθηκε όσους του παραδόθηκαν, τους ποίμανε όχι με απανθρωπιά, ούτε με σκληρότητα, ούτε με υπερηφάνεια, αλλά με την ακακία της καρδιάς του· ή, σύμφωνα με τον Ακύλα και τον Σύμμαχο, με την απλότητα της καρδιάς του.
Λεπτομέρειες
Καὶ ἐν ταῖς συνέσεσι τῶν χειρῶν αὐτοῦ ὡδήγησεν αὐτούς. Κατὰ δὲ τὸν Ἀκύλαν, Καὶ ἐν φρονήσεσι ταρσῶν αὐτοῦ καθωδήγησεν αὐτούς. Κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον, Καὶ κατὰ τὴν καθαριότητα τῶν χειρῶν αὐτοῦ ὡδήγησεν αὐτούς. Ἐποίμαινε τοίνυν ὁ Δαυῒδ τὴν ἀνθρωπίνην καὶ λογικὴν ποίμνην· ἀλλ᾽ οὐκ ἐν σοφίᾳ ἀνθρωπίνῃ, οὐδὲ ἐν τῇ ἑαυτοῦ συνέσει, ἀλλ᾽ ἐν ἀκακίᾳ καὶ ἁπλότητι, τὴν πᾶσαν ἐγχειρίζων τῷ Θεῷ φροντίδα. Τήν γε μὴν ἑαυτοῦ σύνεσιν διὰ τῶν χειρῶν ἐπεδείκνυτο, τουτέστι διὰ τῶν πράξεων καὶ διὰ τοῦ βίου, καὶ τῆς λοιπῆς πολιτείας. Καὶ μέχρι τούτου ἵσταται τὰ τῆς παρούσης ὑποθέσεως, κατηγορίαν περιέχοντα τῆς τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ μοχθηρίας, διδασκαλίαν τε τῆς τοῦ Θεοῦ μακροθυμίας διὰ τὰς ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ἐπηπορημένας φωνὰς, πρὸς ἃς ὥσπερ ἀπολογία τις ἀναγκαίως ἐπενήνεκται τῆς τοῦ Θεοῦ δικαιοκρισίας. Ταῦτα δὲ πάντα ἡμᾶς· τοὺς ἐξ ἐθνῶν ὁ Χριστὸς τοῦ Θεοῦ παιδεύει, σωφρονίζων ἡμᾶς διὰ τῶν παλαιῶν παραδειγμάτων, ὥσπερ οὖν ἀρχομένοις ἡμῖν εἴρηται τοῦ λόγου.
«Και με τη σύνεση των χεριών του τους οδήγησε». Σύμφωνα δε με τον Ακύλα: «Και με τη φρόνηση των ταρσών του τους καθοδήγησε». Κατά δε τον Σύμμαχο: «Και σύμφωνα με την καθαρότητα των χεριών του τους οδήγησε». Ποίμαινε, λοιπόν, ο Δαβίδ το ανθρώπινο και λογικό ποίμνιο· όχι όμως με ανθρώπινη σοφία, ούτε με τη δική του σύνεση, αλλά με ακακία και απλότητα, αναθέτοντας κάθε φροντίδα στον Θεό. Τη δική του, βέβαια, σύνεση την επιδείκνυε μέσω των χεριών του, δηλαδή μέσω των πράξεων, του βίου του και της υπόλοιπης πολιτείας του. Και μέχρι αυτό το σημείο φθάνει το θέμα της παρούσας ανάλυσης, το οποίο περιέχει κατηγορία για τη μοχθηρία του ιουδαϊκού λαού, καθώς και διδασκαλία για τη μακροθυμία του Θεού με αφορμή τις φωνές που διατυπώθηκαν προηγουμένως με απορία, προς τις οποίες αναγκαστικά προστέθηκε ως υπεράσπιση της δικαιοκρισίας του Θεού. Όλα αυτά, εξάλλου, σε εμάς, που προερχόμαστε από τα έθνη, ο Χριστός του Θεού τα διδάσκει, σωφρονίζοντάς μας μέσα από τα παλαιά παραδείγματα, όπως ακριβώς αναφέραμε κατά την έναρξη του λόγου μας.
Λεπτομέρειες
Ἰσραὴλ γὰρ ὁρατὸς θεοῦ (ὁρῶν θεὸν) ἑρμηνεύεται, ὡς ὁ λαὸς ὁ πιστὸς ὁρᾷ διηνεκῶς τὸν θεόν. καὶ ἐποίμανεν Ὁ Χριστὸς τὸν λαὸν τῶν ἐθνῶν ὡς νεογενῆ, ὡς ἄκακον ὄντα ἐποίμανε, τουτέστιν ὡδήγησεν πρὸς τὴν νομὴν τῶν εὐαγγελίων καὶ τῆς χάριτος. καὶ ἐν τῇ συνέσει Τῇ γὰρ ἀγαθότητι τοῦ Χριστοῦ καὶ τῇ δεξιᾷ αὐτοῦ ὁδηγοῦνται οἱ πιστοὶ εἰς τὴν ὁδὸν τῆς αἰωνίου ζωῆς.
Διότι το όνομα Ισραήλ ερμηνεύεται «εκείνος που βλέπει τον Θεό», καθώς ο πιστός λαός βλέπει διαρκώς τον Θεό. Και ο Χριστός ποίμανε τον λαό των εθνών σαν νεογέννητο, τον ποίμανε επειδή ήταν άκακος, δηλαδή τον οδήγησε στη νομή των Ευαγγελίων και της χάριτος. Και «με τη σύνεση», διότι με την αγαθότητα του Χριστού και με τη δεξιά Του οδηγούνται οι πιστοί στην οδό της αιώνιας ζωής.
Λεπτομέρειες
Ποιμαίνειν Ἰακὼβ τὸν δοῦλον αὐτοῦ, καὶ Ἰσραὴλ τὴν κληρονομίαν αὐτοῦ. Τὸν ἐξ ἐθνῶν δηλαδὴ λαόν· Ἰακὼβ γὰρ οὗτος, ἐπειδὴ πτερνίσας τοὺς Ἰουδαίους, ἔλαβεν αὐτῶν τὰ πρωτότοκα· ἔτι δὲ καὶ Ἰσραήλ· ὁρᾷ γὰρ τὸν Θεὸν κατὰ τὸν καιρὸν τῶν μυστηρίων πρόσωπον [εἰς πρόσωπον]. ὥσπερ ἐκεῖνος εἰς πρόσωπον. Ὅτι δὲ ποιμαίνει ὁ Θεός, ἄκουε τοῦ Δαυῒδ λέγοντος τοῦτο· Κύριος ποιμαίνει με, καὶ οὐδέν με ὑστερήσει. Ἄκουε καὶ τοῦ Χριστοῦ· Ἐγώ εἰμι ὁ ποιμὴν ὁ καλός. Καὶ ἐποίμανεν αὐτοὺς ἐν τῇ ἀκακίᾳ τῆς καρδίας αὐτοῦ, καὶ ἐν ταῖς συνέσεσι τῶν χειρῶν αὐτοῦ ὡδήγησεν αὐτούς.
Για να ποιμαίνει τον Ιακώβ τον δούλο του, και τον Ισραήλ την κληρονομία του. Δηλαδή τον λαό που προέρχεται από τα έθνη· διότι αυτός είναι ο Ιακώβ, επειδή, αφού υποσκέλισε τους Ιουδαίους, έλαβε τα πρωτοτόκιά τους· αλλά ακόμη είναι και Ισραήλ· διότι βλέπει τον Θεό κατά τον καιρό των μυστηρίων πρόσωπο με πρόσωπο, όπως ακριβώς εκείνος πρόσωπο με πρόσωπο. Το ότι δε ποιμαίνει ο Θεός, άκουσε τον Δαβίδ που λέει το εξής: Ο Κύριος με ποιμαίνει, και τίποτα δεν θα μου στερήσει. Άκουσε και τον Χριστό: Εγώ είμαι ο καλός ποιμένας. Και τους ποίμανε με την ακακία της καρδιάς του, και με τη σύνεση των χεριών του τους καθοδήγησε.
Λεπτομέρειες
Καὶ ἀπὸ ποίμνης εἰς ποίμνην μετανάστης «ἐποίμανεν αὐτούς», φησίν, «ἐν τῇ ἀκακίᾳ τῆς καρδίας αὐτοῦ», δι’ ἧς καὶ ἐξελέγη πρὸς Θεοῦ «ποιμαίνειν τὸν Ἰσραήλ» «καὶ ἐν ταῖς συνέσεσι τῶν χειρῶν αὐτοῦ ὡδήγησεν αὐτούς», καίτοι γε οὐκ ἐπὶ τῶν χειρῶν, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ νοὸς ἡ σύνεσις ἐκλαμβάνεται· ἀλλ’ ὅμως ἐκεῖνα καὶ αἱ χεῖρες ἐργάζονται, ἃ ὁ νοῦς ἐπισκήπτει πρὸ τῶν χειρῶν.
Και μεταβαίνοντας από ποίμνιο σε ποίμνιο, «τους ποίμανε», λέει, «με την ακακία της καρδιάς του», μέσω της οποίας και εκλέχθηκε από τον Θεό για να «ποιμαίνει τον Ισραήλ» «και με τη σύνεση των χεριών του τους καθοδήγησε», αν και η σύνεση δεν αποδίδεται στα χέρια, αλλά στον νου· εντούτοις, τα χέρια πράττουν εκείνα τα οποία ο νους προστάζει πριν από τα χέρια.
Λεπτομέρειες
ἐπὶ τῶν ὤμων δὲ ἡ σμάραγδος, ἐπειδὴ πράξεώς ἐστι σημεῖον· ἡ γὰρ πρακτικὴ δύναμις τῶν ὤμων ἤρτηται. διὸ καὶ ὁ θεὸς πρὸς τὴν Ἰερουσαλὴμ λέγει, ‘θὲς τὴν καρδίαν σου ἐπὶ τῶν ὤμων σου, θύγατερ ἠτιμωμένη, ὅτι κύριος κτίζει σε εἰς σωτηρίαν’. καὶ γὰρ τὰς χεῖρας καὶ τοὺς ὤμους εἰς πράξεις ἡ γραφὴ λαμβάνει, ὡς ὅταν λέγῃ περὶ τοῦ Δαυίδ, ‘καὶ ἐν ταῖς συνέσεσι τῶν χειρῶν αὐτοῦ ὡδήγησεν αὐτούς’. ἐνῆσαν δὲ τῷ λογείῳ τῷ ἐπὶ τοῦ στήθους καὶ οἱ δώδεκα λίθοι ἐνηρμοσμένοι, τὰς δώδεκα φυλὰς ὑποδηλοῦντες. καὶ ὅρα, ἄνω μὲν καὶ ἐπὶ τῶν ὤμων μία ἦν φύσις τῶν λίθων, ὁ σμάραγδος, κάτω δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ στήθους οἱ δώδεκα, αἰνιττομένου τοῦ λόγου ὅτι ἄνωθεν μὲν ἅπαντες ἐκ μιᾶς προήλθομεν φύσεως, προϊόντος δὲ τοῦ χρόνου διαφόροις γνώμαις ἐμερίσθημεν· καὶ τὸ μὲν δίδωσι τῇ γνώμῃ, τὸ δὲ τῇ φύσει. ὑπὸ δὲ τὸ κράσπεδον τοῦ ἱερέως τὸ λεγόμενον λῶμα, ἄνθη ῥόας καὶ ῥοΐσκοι χρυσοῖ καὶ κώδωνες ἀπῃώρηντο. καὶ πῶς ἂν εἴη θεῷ ταῦτα κατὰ πρῶτον λόγον ἀρέσκοντα; ἀλλ’ ἐν τῷ σχήματι τοῦ ἱερέως ἐφῆκεν ἐξεικονίζεσθαι τὰς ἀρετὰς κάτω, ἄνθη, καὶ καρποὶ τὰ τῶν ἀρετῶν κατορθώματα, ἅτινά ἐστιν ἐλεημοσύνη καὶ δικαιοσύνη καὶ φιλανθρωπία καὶ τῶν ἄλλων ὁ σύστοιχος χορός.
Στους ώμους δε βρισκόταν το σμαράγδι, επειδή είναι σημείο της πράξης· διότι η πρακτική δύναμη εξαρτάται από τους ώμους. Γι' αυτό και ο Θεός λέει προς την Ιερουσαλήμ: «Θέσε την καρδιά σου πάνω στους ώμους σου, ατιμασμένη θυγατέρα, διότι ο Κύριος σε ανοικοδομεί για σωτηρία». Εξάλλου, η Γραφή εκλαμβάνει τα χέρια και τους ώμους ως σύμβολα των πράξεων, όπως όταν λέει για τον Δαβίδ: «Και με τη σύνεση των χεριών του τους καθοδήγησε». Και στο λογείο πάνω στο στήθος υπήρχαν προσαρμοσμένοι οι δώδεκα λίθοι, οι οποίοι υποδήλωναν τις δώδεκα φυλές. Και πρόσεξε, πάνω στους ώμους υπήρχε μία φύση λίθων, το σμαράγδι, ενώ κάτω και πάνω στο στήθος υπήρχαν οι δώδεκα, καθώς ο λόγος αινίσσεται ότι αρχικά όλοι προήλθαμε από μία φύση, αλλά με την πάροδο του χρόνου χωριστήκαμε από διαφορετικές γνώμες· και το ένα το αποδίδει στη γνώμη και το άλλο στη φύση. Κάτω δε από το κράσπεδο του ιερέα, το ονομαζόμενο λώμα, κρέμονταν άνθη ροδιάς και χρυσά ροΐδια και κουδουνάκια. Και πώς θα μπορούσαν αυτά, σε πρώτη προσέγγιση, να είναι αρεστά στον Θεό; Αλλά στο σχήμα του ιερέα επέτρεψε να απεικονίζονται οι αρετές κάτω, ως άνθη, και ως καρποί τα κατορθώματα των αρετών, τα οποία είναι η ελεημοσύνη και η δικαιοσύνη και η φιλανθρωπία και ο συγγενής χορός των υπόλοιπων αρετών.
Λεπτομέρειες
Τὰς χεῖρας καὶ τοὺς ὤμους εἰς πράξεις ἡ γραφὴ λαμβάνει, ὡς ὅταν λέγῃ περὶ τοῦ Δαβίδ· «Καὶ ἐν ταῖς συνέσεσι τῶν χειρῶν αὐτοῦ ὡδήγησεν αὐτούς». Ἐνῆσαν δὲ τῷ λογείῳ τῷ ἐπὶ τοῦ στήθους καὶ οἱ δώδεκα λίθοι ἐνηρμοσμένοι, τὰς δώδεκα φύλας ὑποδηλοῦντες. Καὶ ὅρα ἄνω μὲν καὶ ἐπὶ τῶν ὤμων μία ἦν φύσις τῶν λίθων ὁ σμάραγδος, κάτω δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ στήθους οἱ δώδεκα, αἰνιττομένου τοῦ λόγου ὅτι ἄνωθεν ἅπαντες ἐκ μιᾶς προήλθομεν φύσεως, προιόντος δὲ τοῦ χρόνου διαφόροις γνώμαις ἐμερίσθημεν· καὶ τὸ μὲν δίδωσι τῇ γνώμῃ, τὸ δὲ τῇ φύσει.
Η Γραφή εκλαμβάνει τα χέρια και τους ώμους ως σύμβολα των πράξεων, όπως όταν λέει για τον Δαβίδ: «Και με τη σύνεση των χεριών του τους καθοδήγησε». Ενυπήρχαν επίσης στο λογείο που βρισκόταν πάνω στο στήθος ενσωματωμένοι και οι δώδεκα λίθοι, υποδηλώνοντας τις δώδεκα φυλές. Και παρατήρησε ότι επάνω μεν και στους ώμους η φύση των λίθων ήταν μία, δηλαδή ο σμάραγδος, ενώ κάτω και στο στήθος ήταν δώδεκα, υποδηλώνοντας έτσι ο λόγος ότι άνωθεν όλοι προήλθαμε από μία φύση, αλλά με την πάροδο του χρόνου χωριστήκαμε εξαιτίας διαφορετικών απόψεων· και το μεν το αποδίδει στη γνώμη, ενώ το δε στη φύση.
Λεπτομέρειες