Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 78:10

Θα αναφλεγεί σαν φωτιά ο ζήλος σου. Δείξε ζήλο, λέει, για το όνομά σου το οποίο βλασφημείται από τους εχθρούς. Μη θυμηθείς τις αρχαίες ανομίες μας. Ως αρχαίες αμαρτίες εννοεί αυτές που έγιναν στην Αίγυπτο. Για να μην πουν τα έθνη: Πού είναι ο Θεός τους;

Αν και εμποδίζει, λέγει, τη σωτηρία μας το πλήθος των αμαρτιών μας, εντούτοις για το όνομά σου πράξε για εμάς, για τον ονειδισμό που σου προσάπτουν, για το αίμα των δούλων σου που χύνεται, για τον στεναγμό των δεσμωτών.

Βεβαίως, τα λεγόμενα δεν περιορίζονται μόνο σε εκείνους· αλλά αρμόζουν και σε όλους όσοι έχουν υποστεί παρόμοια δεινά, επειδή και κατά τους διωγμούς των καιρών μας, αμέτρητοι έχουν υπομείνει παρόμοια με όσα προαναφέρθηκαν· οι οποίοι θα μπορούσαν επικαίρως να χρησιμοποιήσουν τα προκείμενα λόγια, με τα οποία διδασκόμαστε να λέμε: Ένεκα της δόξης του ονόματός σου, Κύριε, λύτρωσέ μας. Διότι, έστω και αν εμείς δεν είμαστε άξιοι βοηθείας, τουλάχιστον το ένδοξο όνομά σου ας μην βλασφημείται από τα έθνη, με τον ισχυρισμό ότι δεν μπόρεσε να μας λυτρώσει. Και συγχώρησε, λέει, τις αμαρτίες μας ένεκα του ονόματός σου. Πιο πάνω, λοιπόν, λεγόταν: Μη θυμηθείς τις παλαιές μας ανομίες· αλλά εκεί μεν έκανε λόγο για ανομίες· και ανομίες ήταν όσα είχαμε πράξει παλαιότερα πριν από την υπακοή στον θείο νόμο, οι οποίες ευλόγως ονομάστηκαν παλαιές. Διότι πριν από τη γνώση του Θεού τα σφάλματα που διαπράτταμε ήταν παλαιά ανομήματα· τώρα όμως, που αναπέμπουμε την προσευχή, δεν αναγνωρίζουμε πλέον στους εαυτούς μας ανομίες, αλλά αμαρτίες· αλλά και για αυτές αξιώνουμε να λάβουμε συγχώρηση εξαιτίας του ονόματός σου το οποίο έχει επικληθεί επάνω μας. Διότι, φειδόμενος του δικού σου ονόματος που μας κοσμεί, συγχώρησε τις αμαρτίες μας, μήπως τυχόν οι εχθροί, αφού μας κάνουν υποχείριά τους, βλασφημήσουν το όνομά σου λέγοντας: Πού είναι ο Θεός τους; Αλλά, βεβαίως, ας μην τους επιτραπεί να πουν αυτό το «πού»· αντιθέτως, γενόμενος εμφανής εσύ ο ίδιος ο Σωτήρας μας, πάρε εκδίκηση για το αίμα των δούλων σου που έχει χυθεί.

Εκτός δε από αυτούς υπάρχουν και πάρα πολλοί άλλοι όσιοι, την τελευτή και την έκχυση του αίματος των οποίων μνημονεύει ο λόγος μέσω της προσευχής λέγοντας: Και ας γίνει γνωστή στα έθνη, ενώπιον των οφθαλμών μας, η εκδίκηση του αίματος των δούλων σου που έχει χυθεί.

«Έκχεον την οργήν». Επί τα έθνη, λέει, στρέψε την οργή σου, ώστε μέσα από τον φόβο να επιστρέψουν και να επιγνώσουν εσένα, τον αληθινό Θεό. «Και επί βασιλείας». Ώστε και αυτοί να κατανοήσουν και να πιστέψουν (να επιστρέψουν). «Ότι κατέφαγον». Τον ιουδαϊκό λαό· διότι καταβροχθίστηκαν από τα έθνη, και οι τόποι τους έγιναν έρημοι επειδή έπαψαν να κατοικούνται. «Μη μνησθής». Κράζουν τα έθνη: μην θυμηθείς τον προηγούμενο βίο μας, όταν προσκυνούσαμε τα είδωλα, αλλά επισκέψου μας ως Θεός. «Ταχύ προκαταλαβέτωσαν». Δηλαδή σπεύσε να μας αναζητήσεις και σπλαγχνίσου μας ως συμπαθής. «Ότι επτωχεύσαμεν» — «ο Σωτήρ ημών». Διότι υπήρχε μεγάλη φτώχεια θεοσέβειας στα έθνη πριν πιστέψουν· αφού όμως πίστεψαν, τα έθνη πλούτισαν. «Ένεκα της δόξης». Διότι δόξα του ονόματος του Χριστού υπάρχει στα έθνη, τα οποία λυτρώθηκαν από τους δαίμονες. «Και ιλάσθητι». Διότι στο όνομα του Χριστού κηρύσσεται η άφεση των αμαρτιών και αυτό επιζητούν τα έθνη. «Μήποτε είπωσιν». Τα έθνη, εκείνα που δεν έχουν επιγνώσει τον Θεό. «Και γνωσθήτω». Μιλάει για το αίμα των μαρτύρων. «Εισελθάτω». Των ψυχών, που είναι δεσμευμένες από τις αμαρτίες. «Κατά την μεγαλωσύνην». Αυτών που έχουν πεθάνει μέσα στην αμαρτία, λέει· αυτών τους απογόνους διάσωσε μέσω της πίστης. «Απόδος». Αναφέρεται στους δαίμονες, για τον τρόπο που πλησίασαν τον άνθρωπο μέσω της πλάνης· σε αυτούς ανταπόδωσε τα διπλάσια, σύμφωνα με όσα έκαναν στον άνθρωπο.

«Πατέρα, συγχώρησέ τους, διότι δεν γνωρίζουν τι κάνουν». Γι' αυτό και ο Παύλος λέει γι' αυτόν: «Τον οποίο ο Θεός προόρισε ως ιλαστήριο μέσω της πίστεως στο αίμα του, προς ένδειξη της δικαιοσύνης του, λόγω της άφεσης των προηγούμενων αμαρτημάτων». Γίνεται δε ίλεως προς τις αμαρτίες των Ιουδαίων, όχι μόνο για χάρη αυτών, αλλά πολύ περισσότερο για τα έθνη· ώστε να μην πουν τυχόν, αγνοώντας τη φιλανθρωπία του Θεού: «Πού είναι ο Θεός τους;» και σκοντάψουν εξαιτίας της άγνοιας. Αλλά μάλλον, αφού την επιγνώσουν, να καθοδηγηθούν από αυτήν, και παρακινούμενοι να προστρέξουν με κάθε προθυμία για να σωθούν. Τα όσα ακολουθούν από αυτά που έχουν ειπωθεί θα αποτελέσουν για σένα απόδειξη: «Και ας γίνει γνωστή στα έθνη, μπροστά στα μάτια μας, η εκδίκηση για το αίμα των δούλων σου που έχει χυθεί». Για ποιο λόγο επιθυμεί να γίνει γνωστή στα έθνη η εκδίκηση;

Γι' αυτό παρακάλεσαν να έρθουν γρήγορα σε αυτούς οι οικτιρμοί του Θεού, μήπως, έχοντας απελπιστεί από τη σφοδρότερη φτώχεια, χαθούν. Έτσι λοιπόν χάρισέ μας τη βοήθειά σου. «Βοήθησέ μας, ο Θεός ο Σωτήρας.» Αυτά απευθύνονται ως ικεσία προς τον Χριστό· διότι αυτός δεν έχει ονομαστεί ρητά μόνο Θεός, αλλά και Σωτήρας. Αυτός είναι και η δόξα του ονόματος του Θεού, δηλαδή του Πατέρα· γι' αυτό και ο Παύλος τον ονόμασε απαύγασμα της δόξας του Πατέρα. Και για ποιον λόγο; Για το όνομα, λέει, του Θεού, δηλαδή του Χριστού, ο οποίος γι' αυτό έχει κληθεί ιλαστήριο· αυτός εξασφάλισε εξιλέωση για τις αμαρτίες των Ιουδαίων, όταν καθώς σταυρωνόταν έλεγε προς τον Πατέρα: Πατέρα, συγχώρεσέ τους· διότι δεν ξέρουν τι κάνουν. Για ποιον λόγο θέλει να γίνει γνωστή η εκδίκηση στα έθνη; Επειδή επρόκειτο να στραφεί εναντίον των δαιμόνων, οι οποίοι μέσω της ειδωλολατρίας κατέστρεψαν το αίμα (δηλαδή τις ψυχές) των δούλων του Θεού (εννοεί δε των Ιουδαίων). Και ποια ήταν αυτή η εκδίκηση; Η καταστροφή των ειδώλων, η πυρπόληση των διαβολικών ναών. «Ανταπόδωσε στους γείτονές μας επταπλάσια.» Ούτε εδώ ονόμασε γείτονες τους ανθρώπους· διότι δεν θα ευχόταν να τους συμβούν επταπλάσια δεινά, γνωρίζοντας ότι ο Κριτής δεν ανέχεται κάτι τέτοιο. Ή πώς θα του έψαλλε: Διότι εσύ θα αποδώσεις στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του;

Κατάπαυσε την οργή σου ένεκα του ονόματός σου, μην εξολοθρεύσεις. Τώρα λοιπόν, λέγει ο προφήτης, ακόμη και αν εμείς είμαστε ανάξιοι τέτοιας κρίσεως, παρ' όλα αυτά ένεκα της δόξας σου συγκράτησε την οργή σου, για να μην πουν ποτέ τα έθνη: «Πού είναι ο Θεός τους;»

Μήπως πουν τα έθνη, Πού είναι ο Θεός τους; Δ'. Ακούω πολλούς και τώρα που προσεύχονται να λένε αυτά τα λόγια· αλλά υπάρχει φόβος, μήπως πουν με άλλον τρόπο το, Πού είναι ο Θεός τους; όταν πολλοί αρπάζουν, και αδικούν, και διαπράττουν μύρια δεινά.

Ερώτηση: Αφού λοιπόν η Ιερουσαλήμ ονομάζεται θεία κληρονομιά, για ποιο λόγο παραδόθηκε πολλές φορές σε τέτοιες συμφορές, περισσότερο από όλες τις πόλεις; Απόκριση: Διότι δεν ανέχεται ο Κληρονόμος να βλέπει την κληρονομιά του Θεού να βεβηλώνεται και να ρυπαίνεται από την αμαρτία. Και βλέποντάς την να ζει ανάξια της ευγένειάς του, την παραδίδει στους αντιπάλους προς διαπαιδαγώγηση και σωφρονισμό. Διότι αυτό κάνουν οι φιλόστοργοι πατέρες στους κληρονόμους τους, για να βελτιωθούν, όταν απομακρύνονται από την ευγενική τους καταγωγή. Και λέει «τα θνησιμαία των δούλων σου και τις σάρκες των οσίων σου», διότι μαζί με τους αμαρτωλούς πολλές φορές συγκινδύνευαν και οι δίκαιοι, και στεφανώνονταν πιο λαμπρά. Διότι έτσι και οι προφήτες οδηγήθηκαν αιχμάλωτοι μαζί με τον λαό στη Βαβυλώνα. «Γίναμε όνειδος στους γείτονές μας, περίγελος και χλευασμός σε όσους βρίσκονται γύρω μας». Έπειτα, στρεφόμενος σε ικεσία προς τον Θεό, μαζί με άλλα ικετευτικά λόγια, λέει και τούτο: «Ας μας προφθάσουν γρήγορα οι οικτιρμοί σου, Κύριε», και τα εξής: «Για να μην πουν», λέει, «τα έθνη: Πού είναι ο Θεός τους;». Δηλαδή, λέει, μην τους επιτρέψεις καθόλου να βλασφημούν εναντίον σου εξαιτίας των δικών μας αμαρτιών. Αλλά μάλλον, «Ανταπόδωσέ τους εκατονταπλάσια τον ονειδισμό, με τον οποίο σε ονείδισαν, Κύριε».

Αλλά έως πότε θα παραβλέπεις τη δική σου κληρονομιά, Κύριε, που είναι εκτεθειμένη σε αιχμαλωσία και μακρόχρονη λεηλασία και αποτελεί αντικείμενο χλευασμού για ένα λαό μωρό και όχι σοφό, ο οποίος έχει απομακρυνθεί από την ευσεβή πίστη και δόξα προς εσένα; Μέχρι πότε, εσύ ο φιλάνθρωπος, θα αποστρέφεις από εμάς το πρόσωπό σου και θα ξεχνάς τη δυστυχία μας; Δεν θα αφουγκραστείς τους στεναγμούς μας, εσύ που ακούς ταχέως τους θλιβομένους; Δεν θα επιβάλεις δικαιοσύνη, εσύ ο Κύριος των εκδικήσεων; Έως πότε θα εξακολουθούν να σέρνονται τα άτοπα και οι απόγονοι της δούλης Άγαρ θα κατακυριεύουν εμάς τους ελεύθερους, θα αφανίζουν και θα σκοτώνουν το άγιο έθνος σου, το οποίο επικαλείται το άγιο όνομά σου, το υπέρ παν όνομα, ενώ αυτό θα υπομένει μακροχρόνια δουλεία και θα υφίσταται τους εξευτελισμούς και τα χτυπήματα αυτών των πανούργων αλλογενών; Ας φτάσει ενώπιόν σου επιτέλους, φιλάγαθε Δέσποτα, ο στεναγμός των αιχμαλώτων. Ας βοήσει προς εσένα τον φιλεύσπλαχνο και τώρα το αίμα των δούλων σου που χύνεται, όπως παλαιότερα του Άβελ. Πάρε όπλο και ασπίδα και σήκω να μας βοηθήσεις, ενδυναμώνοντας τον άνδρα που εσύ ο ίδιος θα επιλέξεις και στον οποίο θα ευδοκήσεις.