Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 78:11

Αν και εμποδίζει, λέγει, τη σωτηρία μας το πλήθος των αμαρτιών μας, εντούτοις για το όνομά σου πράξε για εμάς, για τον ονειδισμό που σου προσάπτουν, για το αίμα των δούλων σου που χύνεται, για τον στεναγμό των δεσμωτών.

Σύμφωνα με τη μεγαλοσύνη του βραχίονά σου, διαφύλαξε τους υιούς των θανατωμένων. Με τη δύναμη, λέγει, του βραχίονά σου σώσε εκείνους που έχουν απομείνει από τους αναιρεθέντες.

Πού είναι ο Χριστός τους; Πού είναι ο σταυρός τους; Πού είναι η ελπίδα τους; Πού είναι η πίστη των Χριστιανών; Για να μην πουν αυτά, γρήγορα ας αντικρίσουν τα ελέη σου προς εμάς· ας μας προφθάσουν γρήγορα οι οικτιρμοί σου, Κύριε, διότι εξαθλιωθήκαμε πάρα πολύ, διότι ταπεινωθήκαμε πάρα πολύ, διότι λιγοστέψαμε πάρα πολύ. Ας φτάσει, λοιπόν, ενώπιόν σου ο στεναγμός των δεσμωτών· ας σε εξευμενίσουν τα δάκρυα των άκακων νηπίων που κατασφάζονται· ας σε ικετεύσει ο οδυρμός των μητέρων που μένουν άτεκνες.

Άλλοι μεν έχουν προσφέρει το αίμα τους ως σπονδές υπέρ ολόκληρου του έθνους· άλλοι δε, χωρίς να έχουν υποστεί τα ίδια με αυτούς, υπέμειναν με άλλον τρόπο τον αγώνα υπέρ της ευσέβειας, δεσμευμένοι με καταναγκαστικά έργα και δεσμά. Αυτών ακριβώς τους στεναγμούς, τις οδύνες και τους πόνους υπενθυμίζει επικαίρως μέσω της προσευχής, λέγοντας: «Ας εισέλθει ενώπιόν σου ο στεναγμός των δεσμωτών». Δεν θα έκανες λάθος, εξάλλου, αν ονόμαζες δεσμώτες και εκείνους που καταπονούνται μέσα στα θνητά σώματα καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής τους.

Τέτοιος ήταν ο Παύλος, που έλεγε: «Εμείς που ζούμε μέσα στο σκήνωμα στενάζουμε βεβαρημένοι». Και πάλι: «Ταλαίπωρος άνθρωπος εγώ, ποιος θα με ελευθερώσει από το σώμα του θανάτου τούτου;». Τέτοιοι ήσαν και οι προφήτες του Θεού, και όλοι όσοι δεν παραδίδονταν στις σωματικές ηδυπάθειες, ούτε αναλώνονταν στην τρυφή και την ηδονή· αντιθέτως, καταπονούσαν τη ζωή τους με ασιτίες, κόπους και τις άλλες ασκητικές κακουχίες· οι οποίοι στέναζαν προς τον Θεό από τα βάθη της καρδιάς τους όχι μόνο για τον εαυτό τους, αλλά και για ολόκληρο τον λαό. Γι' αυτό έχει λεχθεί: «Ας φθάσει ενώπιόν σου ο στεναγμός των δεσμωτών». Το ποιοι δε είναι αυτοί που διδάσκονται να λένε αυτά, το φανερώνει στη συνέχεια λέγοντας: «Διαφύλαξε τους υιούς των τεθανατωμένων».

Διότι εμείς δεν αξιωθήκαμε να αγωνιστούμε μέχρι θανάτου, ούτε να χύσουμε το αίμα μας υπέρ του Θεού· αλλά, επειδή είμαστε υιοί εκείνων που υπέστησαν αυτά, σεμνυνόμενοι για την αρετή των πατέρων, δεόμαστε να ελεηθούμε χάριν εκείνων. Γι' αυτό λέμε: Περίσωσε τους υιούς των θανατωθέντων.

Εμάς προστάτεψέ μας, έστω κι αν όχι εξαιτίας μας, αλλά εξαιτίας των πατέρων μας. Στους γείτονές μας όμως, δηλαδή σε εκείνους που εξεγείρονται εναντίον μας και υποκινούν τον εναντίον μας πόλεμο, απόδωσε τα ίσα, πολλαπλασιάζοντας την οφειλόμενη σε αυτούς τιμωρία για όσα έπραξαν, διότι δεν αρκέστηκαν στα δεινά που μας προκάλεσαν, αλλά πλέον και εσένα, τον Κύριο των πάντων, περιβάλλουν με βλάσφημα και υβριστικά λόγια. Αλλά σε εκείνους μεν, λέγει, απόδωσε τη δίκαιη τιμωρία, η οποία θα αποβεί προς ωφέλειά τους, καθώς μέσω αυτής θα επιστρέψουν και θα σωφρονιστούν· εμάς δε, τους υιούς των θανατωμένων, να μας σώζεις· οι οποίοι, αν και δεν γίναμε όμοιοι με τους πατέρες μας, εντούτοις είμαστε λαός σου και πρόβατα της βοσκής σου. Γι' αυτό θα σε ευχαριστούμε αιώνια, δηλαδή θα εκφράζουμε την ευγνωμοσύνη μας αναπέμποντας τους πρέποντες ύμνους και τις δοξολογίες για τις ευεργεσίες που λάβαμε, σε εσένα τον Θεό, τον χορηγό όλων των αγαθών. Και στο εξής, από γενεά σε γενεά, θα αναγγέλλουμε τον αίνο σου στα παιδιά μας και στα παιδιά των παιδιών μας, καθώς και στους διαδόχους τους που θα γεννηθούν έπειτα από αυτά, παραδίδοντας ως αγαθή κληρονομιά τα σωτήρια μαθήματα της αινέσεως.

«Έκχεον την οργήν». Επί τα έθνη, λέει, στρέψε την οργή σου, ώστε μέσα από τον φόβο να επιστρέψουν και να επιγνώσουν εσένα, τον αληθινό Θεό. «Και επί βασιλείας». Ώστε και αυτοί να κατανοήσουν και να πιστέψουν (να επιστρέψουν). «Ότι κατέφαγον». Τον ιουδαϊκό λαό· διότι καταβροχθίστηκαν από τα έθνη, και οι τόποι τους έγιναν έρημοι επειδή έπαψαν να κατοικούνται. «Μη μνησθής». Κράζουν τα έθνη: μην θυμηθείς τον προηγούμενο βίο μας, όταν προσκυνούσαμε τα είδωλα, αλλά επισκέψου μας ως Θεός. «Ταχύ προκαταλαβέτωσαν». Δηλαδή σπεύσε να μας αναζητήσεις και σπλαγχνίσου μας ως συμπαθής. «Ότι επτωχεύσαμεν» — «ο Σωτήρ ημών». Διότι υπήρχε μεγάλη φτώχεια θεοσέβειας στα έθνη πριν πιστέψουν· αφού όμως πίστεψαν, τα έθνη πλούτισαν. «Ένεκα της δόξης». Διότι δόξα του ονόματος του Χριστού υπάρχει στα έθνη, τα οποία λυτρώθηκαν από τους δαίμονες. «Και ιλάσθητι». Διότι στο όνομα του Χριστού κηρύσσεται η άφεση των αμαρτιών και αυτό επιζητούν τα έθνη. «Μήποτε είπωσιν». Τα έθνη, εκείνα που δεν έχουν επιγνώσει τον Θεό. «Και γνωσθήτω». Μιλάει για το αίμα των μαρτύρων. «Εισελθάτω». Των ψυχών, που είναι δεσμευμένες από τις αμαρτίες. «Κατά την μεγαλωσύνην». Αυτών που έχουν πεθάνει μέσα στην αμαρτία, λέει· αυτών τους απογόνους διάσωσε μέσω της πίστης. «Απόδος». Αναφέρεται στους δαίμονες, για τον τρόπο που πλησίασαν τον άνθρωπο μέσω της πλάνης· σε αυτούς ανταπόδωσε τα διπλάσια, σύμφωνα με όσα έκαναν στον άνθρωπο.

Επειδή επρόκειτο να γίνει κατά των δαιμόνων, οι οποίοι κατέστρεψαν το αίμα, δηλαδή τις ψυχές των δούλων του Θεού, ήτοι των Ιουδαίων, μέσω της ειδωλολατρίας. Ποια δε ήταν η εκδίκηση; Η καταστροφή των ειδώλων, ο εμπρησμός των διαβολικών ναών, ο οποίος γίνεται βέβαια ενώπιον των Ιουδαίων· διότι βλέπουν τα όσα πράττονται και δεν συμπράττουν· είναι δε γνωστή στα έθνη· διότι αυτοί γνωρίζουν με ποιο χέρι και με ποια δύναμη αυτά κατορθώνονται και πράττονται, και η εξολόθρευση αποδίδεται από όσους τα βλέπουν στον σταυρό του Χριστού. «Ας εισέλθει ενώπιόν σου ο στεναγμός των δεσμωτών»· όχι με σιδερένια δεσμά, αλλά με εκείνα της αμαρτίας· διότι ο καθένας σφίγγεται με τα δεσμά των δικών του αμαρτιών. Ζήτησε να εισέλθει αυτός ο στεναγμός ενώπιον του Θεού, ώστε να πραγματοποιηθούν σε αυτούς όσα αναφέρονται στη συνέχεια.

Σύμφωνα με τη μεγαλωσύνη του βραχίονά σου, διαφύλαξε τους υιούς των θανατωμένων. Πολλές φορές έχουμε αποδείξει ότι ο Χριστός αποκαλείται βραχίονας του Πατρός· σύμφωνα με τη μεγαλωσύνη του, δηλαδή τα μεγάλα μυστήρια της θεοφανείας του, τα οποία είναι ο σταυρός και η ανάσταση. Δεν ικετεύει τον Θεό να διαφυλάξει τους θανατωμένους, αλλά τους υιούς αυτών· και θανατωμένοι ήταν εκείνοι που δεν πίστεψαν στην παρούσα ζωή· αλλά οι υιοί αυτών σαγηνεύθηκαν από τους αποστόλους, και έγιναν πολλές μυριάδες. Ανταπόδωσε στους γείτονές μας επταπλάσια στον κόρφο τους, τον ονειδισμό τους, με τον οποίο σε ονείδισαν, Κύριε. Ούτε και τώρα αποκάλεσε γείτονες τους ανθρώπους· διότι δεν θα ευχόταν να τους ανταποδοθούν τα επταπλάσια, γνωρίζοντας ότι ο κριτής δεν το ανέχεται αυτό· ειδάλλως πώς θα έψαλλε προς αυτόν, Επειδή εσύ θα ανταποδώσεις στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του; Επομένως, μιλάει για τους δαίμονες. Διότι αυτοί δικαίως λαμβάνουν τα επταπλάσια, καθώς, ενώ είναι ανώτερης φύσης από εμάς, αφού ρίφθηκαν από τον ουρανό, ούτε καν έγιναν πράγματι πιο σώφρονες, αλλά ταράσσουν τη γη με τις επινοήσεις τους· και δεν αμαρτάνουν μόνοι τους, αλλά ωθούν και εμάς να αμαρτάνουμε, και επιπλέον ονειδίζουν τον Θεό για την έκπτωση της εικόνας του· έπειτα, ούτε καν υποχωρούν από την ειδωλολατρία λόγω της θεοφανείας του Χριστού, αλλά επιμένουν κατ' αυτόν τον τρόπο.

Υιοί δε των θανατωμένων θα μπορούσαν να είναι οι προερχόμενοι από τα έθνη, καθόσον οι πατέρες τους πέθαναν μέσα στις δικές τους αμαρτίες, όντας ακόμη ειδωλολάτρες, περισφιγγόμενοι ο καθένας από τα δεσμά των δικών του αμαρτημάτων. Προαναγγέλλοντας την επιστροφή αυτών, ο Ησαΐας έλεγε προς τον Θεό: Και θα σε ακολουθήσουν δεμένοι με χειροπέδες, και σε εσένα θα προσευχηθούν και εσένα θα προσκυνήσουν. Διότι το Ευαγγέλιο, έχοντας αρχίσει από τη Σιών, διαδόθηκε σε όλη τη γη. Διότι από τη Σιών θα εξέλθει νόμος, και λόγος Κυρίου από την Ιερουσαλήμ, και θα κρίνει ανάμεσα σε πολλά έθνη.

Αλλά έως πότε θα παραβλέπεις τη δική σου κληρονομιά, Κύριε, που είναι εκτεθειμένη σε αιχμαλωσία και μακρόχρονη λεηλασία και αποτελεί αντικείμενο χλευασμού για ένα λαό μωρό και όχι σοφό, ο οποίος έχει απομακρυνθεί από την ευσεβή πίστη και δόξα προς εσένα; Μέχρι πότε, εσύ ο φιλάνθρωπος, θα αποστρέφεις από εμάς το πρόσωπό σου και θα ξεχνάς τη δυστυχία μας; Δεν θα αφουγκραστείς τους στεναγμούς μας, εσύ που ακούς ταχέως τους θλιβομένους; Δεν θα επιβάλεις δικαιοσύνη, εσύ ο Κύριος των εκδικήσεων; Έως πότε θα εξακολουθούν να σέρνονται τα άτοπα και οι απόγονοι της δούλης Άγαρ θα κατακυριεύουν εμάς τους ελεύθερους, θα αφανίζουν και θα σκοτώνουν το άγιο έθνος σου, το οποίο επικαλείται το άγιο όνομά σου, το υπέρ παν όνομα, ενώ αυτό θα υπομένει μακροχρόνια δουλεία και θα υφίσταται τους εξευτελισμούς και τα χτυπήματα αυτών των πανούργων αλλογενών; Ας φτάσει ενώπιόν σου επιτέλους, φιλάγαθε Δέσποτα, ο στεναγμός των αιχμαλώτων. Ας βοήσει προς εσένα τον φιλεύσπλαχνο και τώρα το αίμα των δούλων σου που χύνεται, όπως παλαιότερα του Άβελ. Πάρε όπλο και ασπίδα και σήκω να μας βοηθήσεις, ενδυναμώνοντας τον άνδρα που εσύ ο ίδιος θα επιλέξεις και στον οποίο θα ευδοκήσεις.