Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 78:12

Αν και εμποδίζει, λέγει, τη σωτηρία μας το πλήθος των αμαρτιών μας, εντούτοις για το όνομά σου πράξε για εμάς, για τον ονειδισμό που σου προσάπτουν, για το αίμα των δούλων σου που χύνεται, για τον στεναγμό των δεσμωτών.

Και σε εκείνον μεν δεν περιέχεται αίσιο τέλος ούτε κάποια υπόσχεση που να θεραπεύει τα όσα ειπώθηκαν· ενώ στον παρόντα, μετά τα σκυθρωπά, επισυνάπτει στο τέλος ολόκληρου του λόγου: «Ανταπόδωσε στους γείτονές μας επταπλάσια στον κόρφο τους τον ονειδισμό τους με τον οποίο σε ονείδισαν, Κύριε. Εμείς δε, ο λαός σου και τα πρόβατα της βοσκής σου, θα σε δοξολογούμε εις τον αιώνα. Από γενιά σε γενιά θα εξαγγέλλουμε την αίνεσή σου». Διότι αυτές είναι σαφώς φωνές δικαίων.

Ανταπόδωσε στους γείτονές μας επταπλάσια στον κόρφο τους τον ονειδισμό τους, με τον οποίο σε ονείδισαν, Κύριε. Εμείς όμως, ο λαός σου και τα πρόβατα της βοσκής σου, θα σε δοξολογούμε εις τον αιώνα. Από γενεά σε γενεά θα εξαγγέλλουμε την αίνεσή σου.

Εμάς προστάτεψέ μας, έστω κι αν όχι εξαιτίας μας, αλλά εξαιτίας των πατέρων μας. Στους γείτονές μας όμως, δηλαδή σε εκείνους που εξεγείρονται εναντίον μας και υποκινούν τον εναντίον μας πόλεμο, απόδωσε τα ίσα, πολλαπλασιάζοντας την οφειλόμενη σε αυτούς τιμωρία για όσα έπραξαν, διότι δεν αρκέστηκαν στα δεινά που μας προκάλεσαν, αλλά πλέον και εσένα, τον Κύριο των πάντων, περιβάλλουν με βλάσφημα και υβριστικά λόγια. Αλλά σε εκείνους μεν, λέγει, απόδωσε τη δίκαιη τιμωρία, η οποία θα αποβεί προς ωφέλειά τους, καθώς μέσω αυτής θα επιστρέψουν και θα σωφρονιστούν· εμάς δε, τους υιούς των θανατωμένων, να μας σώζεις· οι οποίοι, αν και δεν γίναμε όμοιοι με τους πατέρες μας, εντούτοις είμαστε λαός σου και πρόβατα της βοσκής σου. Γι' αυτό θα σε ευχαριστούμε αιώνια, δηλαδή θα εκφράζουμε την ευγνωμοσύνη μας αναπέμποντας τους πρέποντες ύμνους και τις δοξολογίες για τις ευεργεσίες που λάβαμε, σε εσένα τον Θεό, τον χορηγό όλων των αγαθών. Και στο εξής, από γενεά σε γενεά, θα αναγγέλλουμε τον αίνο σου στα παιδιά μας και στα παιδιά των παιδιών μας, καθώς και στους διαδόχους τους που θα γεννηθούν έπειτα από αυτά, παραδίδοντας ως αγαθή κληρονομιά τα σωτήρια μαθήματα της αινέσεως.

Γʹ. Ως προς την τιμή του αριθμού επτά, οι μαρτυρίες είναι μεν πολλές, αλλά λίγες από τις πολλές θα μας αρκέσουν. Όπως, για παράδειγμα, τα ονομαζόμενα επτά τίμια Πνεύματα. Διότι τις ενέργειες του Πνεύματος, νομίζω, ο Ησαΐας συνηθίζει να τις ονομάζει Πνεύματα. Και τα λόγια του Κυρίου, κατά τον Δαβίδ, είναι καθαρισμένα επταπλασίως. Και ο μεν δίκαιος, έξι φορές απαλλάσσεται από τις θλίψεις, ενώ την έβδομη ούτε καν πλήττεται. Ο δε αμαρτωλός, συγχωρείται όχι μόνο επτά φορές, αλλά εβδομήντα φορές το επτά. Και βεβαίως, πάλι από τα αντίθετα (διότι είναι αξιέπαινη και η τιμωρία της κακίας), ο μεν Κάιν τιμωρείται επτά φορές, δηλαδή υφίσταται την ποινή της αδελφοκτονίας· ο δε Λάμεχ εβδομήντα φορές το επτά, διότι έγινε φονιάς μετά τον νόμο και την καταδίκη. Και οι πονηροί γείτονες λαμβάνουν τα επίχειρα επταπλάσια στον κόρφο τους· και ο οίκος της Σοφίας στηρίζεται σε επτά στύλους· και με ισάριθμους οφθαλμούς κοσμείται ο λίθος του Ζοροβάβελ. Και ο Θεός δοξολογείται επτά φορές την ημέρα. Και βεβαίως, και η στείρα γεννά επτά, τον τέλειο δηλαδή αριθμό, αποτελώντας το αντίθετο εκείνης που είναι ατελής στα τέκνα.

Πώς σε άλλους μεν δίνονται διπλά τα αμαρτήματα από το χέρι του Κυρίου, και αναπληρώνεται το μέτρο της κακίας με τη διπλάσια αυτή ανταπόδοση, με την οποία σωφρονίζεται και ο Ισραήλ· ενώ σε άλλους, μέσω της επταπλάσιας ανταπόδοσης που αποδίδεται στον κόρφο τους, εξαλείφονται τα αμαρτήματα;

«Έκχεον την οργήν». Επί τα έθνη, λέει, στρέψε την οργή σου, ώστε μέσα από τον φόβο να επιστρέψουν και να επιγνώσουν εσένα, τον αληθινό Θεό. «Και επί βασιλείας». Ώστε και αυτοί να κατανοήσουν και να πιστέψουν (να επιστρέψουν). «Ότι κατέφαγον». Τον ιουδαϊκό λαό· διότι καταβροχθίστηκαν από τα έθνη, και οι τόποι τους έγιναν έρημοι επειδή έπαψαν να κατοικούνται. «Μη μνησθής». Κράζουν τα έθνη: μην θυμηθείς τον προηγούμενο βίο μας, όταν προσκυνούσαμε τα είδωλα, αλλά επισκέψου μας ως Θεός. «Ταχύ προκαταλαβέτωσαν». Δηλαδή σπεύσε να μας αναζητήσεις και σπλαγχνίσου μας ως συμπαθής. «Ότι επτωχεύσαμεν» — «ο Σωτήρ ημών». Διότι υπήρχε μεγάλη φτώχεια θεοσέβειας στα έθνη πριν πιστέψουν· αφού όμως πίστεψαν, τα έθνη πλούτισαν. «Ένεκα της δόξης». Διότι δόξα του ονόματος του Χριστού υπάρχει στα έθνη, τα οποία λυτρώθηκαν από τους δαίμονες. «Και ιλάσθητι». Διότι στο όνομα του Χριστού κηρύσσεται η άφεση των αμαρτιών και αυτό επιζητούν τα έθνη. «Μήποτε είπωσιν». Τα έθνη, εκείνα που δεν έχουν επιγνώσει τον Θεό. «Και γνωσθήτω». Μιλάει για το αίμα των μαρτύρων. «Εισελθάτω». Των ψυχών, που είναι δεσμευμένες από τις αμαρτίες. «Κατά την μεγαλωσύνην». Αυτών που έχουν πεθάνει μέσα στην αμαρτία, λέει· αυτών τους απογόνους διάσωσε μέσω της πίστης. «Απόδος». Αναφέρεται στους δαίμονες, για τον τρόπο που πλησίασαν τον άνθρωπο μέσω της πλάνης· σε αυτούς ανταπόδωσε τα διπλάσια, σύμφωνα με όσα έκαναν στον άνθρωπο.

Τον ονειδισμό: λέγοντας οι δαίμονες στον άνθρωπο, πού είναι ο Θεός σου; Εμείς ως λαός: διότι, αφού τα έθνη πίστεψαν, έγιναν ένα [άγιο] ποίμνιο του Χριστού. Θα ανθομολογηθούμε: δηλαδή, θα εξομολογηθούμε σε εσένα, Κύριε, για τις προηγούμενες αμαρτίες. Σε γενεά: διότι σε κάθε γενεά που έρχεται πρέπει να διηγούμαστε τη δόξα σου, Κύριε.

Σύμφωνα με τη μεγαλωσύνη του βραχίονά σου, διαφύλαξε τους υιούς των θανατωμένων. Πολλές φορές έχουμε αποδείξει ότι ο Χριστός αποκαλείται βραχίονας του Πατρός· σύμφωνα με τη μεγαλωσύνη του, δηλαδή τα μεγάλα μυστήρια της θεοφανείας του, τα οποία είναι ο σταυρός και η ανάσταση. Δεν ικετεύει τον Θεό να διαφυλάξει τους θανατωμένους, αλλά τους υιούς αυτών· και θανατωμένοι ήταν εκείνοι που δεν πίστεψαν στην παρούσα ζωή· αλλά οι υιοί αυτών σαγηνεύθηκαν από τους αποστόλους, και έγιναν πολλές μυριάδες. Ανταπόδωσε στους γείτονές μας επταπλάσια στον κόρφο τους, τον ονειδισμό τους, με τον οποίο σε ονείδισαν, Κύριε. Ούτε και τώρα αποκάλεσε γείτονες τους ανθρώπους· διότι δεν θα ευχόταν να τους ανταποδοθούν τα επταπλάσια, γνωρίζοντας ότι ο κριτής δεν το ανέχεται αυτό· ειδάλλως πώς θα έψαλλε προς αυτόν, Επειδή εσύ θα ανταποδώσεις στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του; Επομένως, μιλάει για τους δαίμονες. Διότι αυτοί δικαίως λαμβάνουν τα επταπλάσια, καθώς, ενώ είναι ανώτερης φύσης από εμάς, αφού ρίφθηκαν από τον ουρανό, ούτε καν έγιναν πράγματι πιο σώφρονες, αλλά ταράσσουν τη γη με τις επινοήσεις τους· και δεν αμαρτάνουν μόνοι τους, αλλά ωθούν και εμάς να αμαρτάνουμε, και επιπλέον ονειδίζουν τον Θεό για την έκπτωση της εικόνας του· έπειτα, ούτε καν υποχωρούν από την ειδωλολατρία λόγω της θεοφανείας του Χριστού, αλλά επιμένουν κατ' αυτόν τον τρόπο.

Γι' αυτό παρακάλεσαν να έρθουν γρήγορα σε αυτούς οι οικτιρμοί του Θεού, μήπως, έχοντας απελπιστεί από τη σφοδρότερη φτώχεια, χαθούν. Έτσι λοιπόν χάρισέ μας τη βοήθειά σου. «Βοήθησέ μας, ο Θεός ο Σωτήρας.» Αυτά απευθύνονται ως ικεσία προς τον Χριστό· διότι αυτός δεν έχει ονομαστεί ρητά μόνο Θεός, αλλά και Σωτήρας. Αυτός είναι και η δόξα του ονόματος του Θεού, δηλαδή του Πατέρα· γι' αυτό και ο Παύλος τον ονόμασε απαύγασμα της δόξας του Πατέρα. Και για ποιον λόγο; Για το όνομα, λέει, του Θεού, δηλαδή του Χριστού, ο οποίος γι' αυτό έχει κληθεί ιλαστήριο· αυτός εξασφάλισε εξιλέωση για τις αμαρτίες των Ιουδαίων, όταν καθώς σταυρωνόταν έλεγε προς τον Πατέρα: Πατέρα, συγχώρεσέ τους· διότι δεν ξέρουν τι κάνουν. Για ποιον λόγο θέλει να γίνει γνωστή η εκδίκηση στα έθνη; Επειδή επρόκειτο να στραφεί εναντίον των δαιμόνων, οι οποίοι μέσω της ειδωλολατρίας κατέστρεψαν το αίμα (δηλαδή τις ψυχές) των δούλων του Θεού (εννοεί δε των Ιουδαίων). Και ποια ήταν αυτή η εκδίκηση; Η καταστροφή των ειδώλων, η πυρπόληση των διαβολικών ναών. «Ανταπόδωσε στους γείτονές μας επταπλάσια.» Ούτε εδώ ονόμασε γείτονες τους ανθρώπους· διότι δεν θα ευχόταν να τους συμβούν επταπλάσια δεινά, γνωρίζοντας ότι ο Κριτής δεν ανέχεται κάτι τέτοιο. Ή πώς θα του έψαλλε: Διότι εσύ θα αποδώσεις στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του;

Έχω την πεποίθηση ότι, έχοντας θέσει τέτοια ακλόνητα θεμέλια στην εξουσία των Ρωμαίων, τα οποία υπερβαίνουν και εκείνους τους ακατέργαστους ογκώδεις λίθους με τους οποίους ο Σολομών έχτισε άλλοτε τον περίφημο εκείνο ναό, θα προσθέσεις σε αυτήν και το απόλυτα ταιριαστό επιστέγασμα της οροφής και στους πονηρούς γείτονες Πέρσες θα ανταποδώσεις τα επταπλάσια στον κόρφο τους ξανά και ξανά, και θα τους απογυμνώσεις με τον ίδιο τρόπο που εκείνοι μας απογύμνωσαν, ώστε με αυτόν τον τρόπο να αποδειχθεί πιο φανερά ότι ο Κύριος έδωσε βοήθεια σε δυνατό και ύψωσε δυνατό άνδρα από τον λαό του, και ότι δεν θα ωφεληθεί ο εχθρός εις βάρος σου ούτε γιος ανομίας θα μπορέσει πλέον να σε βλάψει καθόλου. Τότε θα επιτύχεις και τον μακαρισμό του Δαβίδ, συντρίβοντας πάνω στην πέτρα τα νήπια των βαρβάρων.