Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 78:4

Και μάλιστα στις πόλεις του Ιούδα έχτισαν ολόγυρα βωμούς· και μπροστά στις θύρες των σπιτιών τους, και στις πλατείες, προσέφεραν σε αυτούς θυμίαμα. Και τα βιβλία του ψαλμού, όσα βρήκαν, αφού τα έσκισαν, τα έκαψαν στη φωτιά. Και προστίθεται: Και πολλοί στον Ισραήλ οχυρώθηκαν με σταθερότητα ώστε να μη φάνε ακάθαρτες τροφές. Και προτίμησαν να πεθάνουν, για να μη μιανθούν από τις τροφές, και πέθαναν. Και έπεσε πολύ μεγάλη οργή πάνω στον Ισραήλ. Αυτά, εξάλλου, εκπληρώθηκαν πολλά χρόνια αργότερα, μετά την εποχή των Ασσυρίων και των Μήδων, και μετά την εποχή των Περσών και μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου του Μακεδόνα. Το δε θείο Πνεύμα, μέσω του προφήτη τον οποίο εξετάζουμε, αυτά ακριβώς προφητεύει λέγοντας: «Θεέ, εισήλθαν έθνη στην κληρονομιά σου, μόλυναν τον άγιό σου ναό, μετέτρεψαν την Ιερουσαλήμ σε οπωροφυλάκιο. Έδωσαν τα πτώματα των δούλων σου ως τροφή στα πετεινά του ουρανού, τις σάρκες των οσίων σου στα θηρία της γης. Έχυσαν το αίμα τους σαν νερό γύρω από την Ιερουσαλήμ, και δεν υπήρχε κανείς για να τους θάψει. Γίναμε όνειδος στους γείτονές μας, περίγελος και χλευασμός σε όσους βρίσκονται γύρω μας». Αντί όμως για τη φράση «σε οπωροφυλάκιο», ο μεν Ακύλας το απέδωσε «σε σωρούς λίθων», ο δε Σύμμαχος «σε δρυμούς».

Εσύ είσαι αγαθός, αλλά εμείς ανομήσαμε· εσύ είσαι μακρόθυμος, αλλά εμείς είμαστε άξιοι πληγών. Γνωρίζουμε την αγαθότητά σου, αν και είμαστε ασύνετοι· έχουμε τιμωρηθεί λίγο σε σχέση με όσα αμαρτήσαμε. Εσύ είσαι φοβερός, και ποιος μπορεί να σου αντισταθεί; Τρόμος θα κυριεύσει τα όρη εξαιτίας σου, και στο μέγεθος του βραχίονά σου ποιος θα εναντιωθεί; Εάν κλείσεις τον ουρανό, ποιος θα τον ανοίξει; Και εάν ανοίξεις τους καταρράκτες σου, ποιος θα τους συγκρατήσει; Εύκολο είναι στα μάτια σου να φτωχύνεις και να πλουτίσεις κάποιον, να δώσεις ζωή και να θανατώσεις, να πατάξεις και να θεραπεύσεις· και η θέλησή σου είναι πράξη τετελεσμένη. «Εσύ οργίστηκες, και εμείς αμαρτήσαμε», λέει κάποιος από τους παλαιούς εξομολογούμενος. Για μένα όμως είναι καιρός να πω το αντίθετο: Εμείς αμαρτήσαμε, και εσύ οργίστηκες· γι' αυτό γίναμε όνειδος στους γείτονές μας. Απέστρεψες το πρόσωπό σου, και γεμίσαμε ατιμία. Αλλά κόπασε, Κύριε· δείξε επιείκεια, Κύριε· σπλαχνίσου, Κύριε· μην μας εγκαταλείψεις μέχρι τέλους εξαιτίας των ανομιών μας, ούτε να παιδαγωγήσεις άλλους μέσα από τις δικές μας μάστιγες, ενώ είναι δυνατόν εμείς να σωφρονιστούμε από τη δοκιμασία των άλλων· ποιων άλλων; Των εθνών που δεν σε γνωρίζουν, και των βασιλείων που δεν υποτάχθηκαν στη δύναμή σου. Εμείς όμως είμαστε λαός σου, Κύριε, και ράβδος της κληρονομιάς σου. Γι' αυτό παιδαγώγησέ μας, αλλά με αγαθότητα, και όχι με τον θυμό σου· για να μην μας κάνεις λιγοστούς, και μας καταστήσεις εξουδένωμα απέναντι σε όλους τους κατοίκους της γης.

Ζ΄. Γιατί τα παθαίνουμε αυτά, ω άνθρωποι, και μέχρι πότε; Πότε επιτέλους θα συνέλθουμε από τη μέθη, ή θα αφαιρέσουμε το θάμπωμα από τα μάτια μας, και θα αναβλέψουμε προς το φως της αλήθειας; Τι σκοτοδίνη είναι αυτή; Τι νυκτομαχία; Τι είδους ζάλη είναι αυτή, που δεν μας αφήνει να διακρίνουμε τις όψεις των φίλων και των εχθρών; Γιατί γίναμε όνειδος στους γείτονές μας, περίγελος και χλευασμός σε όσους βρίσκονται γύρω μας; Ποιος είναι αυτός ο ζήλος για το κακό; Από πού προέρχεται αυτή η ανίατη ασθένειά μας; Ή μάλλον, ούτε καν ασθενούμε, αλλά έχουμε καταστεί ρωμαλέοι στο κακό, έχοντας το πάθος των παραφρόνων, και αντλούμε ηδονή καθώς φθειρόμαστε. Και πουθενά δεν υπάρχει λόγος, ούτε φίλος, ούτε σύμμαχος, ούτε ιατρός, ο οποίος είτε να θεραπεύσει με φάρμακα είτε να αποκόψει το πάθος· ούτε άγγελος προστάτης, ούτε Θεός· αλλά, εκτός από όλα τα άλλα, αποκλείσαμε τους εαυτούς μας και από τη φιλανθρωπία του Θεού. Γιατί, Κύριε, στέκεσαι τόσο μακριά; Και πώς μας αποστρέφεσαι ολοκληρωτικά;

Ψαλμός του Ασάφ. Ο λόγος αναφέρεται στη συναγωγή και δηλώνει όσα υπέστη κατά καιρούς από τους εχθρούς εξαιτίας της απιστίας τους. «Ο Θεός, ήλθοσαν»: Ο Αντίοχος και οι υπόλοιποι μετά από αυτόν, πώς κυρίευσαν το ιερό και το βεβήλωσαν. «Εμίαναν»: Διότι εισερχόμενοι με ακαθαρσία μόλυναν αυτά που θεωρούνταν άγια από αυτούς. «Εθεντο»: Διότι έτσι την ερήμωσαν, ώστε να είναι αυτή σαν καλύβα που φυλάει οπώρες. «Εθεντο τα θνησιμαία»: Διότι οι κόρακες μαζί με τους γύπες έτρωγαν αυτούς που σφαγιάζονταν από τους εχθρούς. «Τας σάρκας»: Διότι, όπως ήταν φυσικό, και νήπια και όσιοι κατασφάζονταν, και τρώγονταν επίσης από τα θηρία. «Εξέχεαν το αίμα»: Διότι τόσο πολλοί ήταν αυτοί που έπεφταν από τους πολεμίους, ώστε η πόλη κατακλυζόταν από τα αίματα και ούτε καν ταφής δεν αξιώνονταν. Αυτά δε ο Θεός επέτρεψε να συμβούν εξαιτίας της παρανομίας τους, δηλαδή του λαού. «Εγενήθημεν»: Χλευάστηκαν και ονειδίστηκαν από τους εχθρούς και τα έθνη. Διότι ενώ τιμώνταν από τον Θεό, πώς ονειδίστηκαν και ατιμάστηκαν κατ' αυτόν τον τρόπο; «Μυκτηρισμός»: Διότι όλα τα γύρω έθνη χλεύαζαν, περιπαίζοντας την αρχαία Ιερουσαλήμ, πώς, αν και αγαπημένη, ατιμάστηκε από τον Θεό, επειδή η ίδια ατίμασε τον Θεό. «Εως πότε»: Η συναγωγή, ευρισκόμενη σε θλίψη, δέεται στον Θεό, ώστε να παύσει την οργή του. «Εκκαυθήσεται»: Διότι έχει γραφτεί: Με μεγάλο ζήλο εζήλωσα την Ιερουσαλήμ. Και πάλι: Ο ζήλος του οίκου σου με κατέφαγε και ο ζήλος του Κυρίου Σαβαώθ τα έπραξε αυτά.

Και πού το έχυσαν; Γύρω από την Ιερουσαλήμ, δηλαδή πάνω στην ίδια και σε όσους προέρχονται από αυτήν... διότι «το αίμα τους (ας πέσει) πάνω τους και πάνω στα παιδιά τους» έλεγαν οι ίδιοι, συκοφαντώντας τον Χριστό. Και δεν υπήρχε κανείς να τους θάψει. Γιατί; Επειδή οι ίδιοι ως νεκροί δεν είχαν τη δύναμη να θάψουν ο ένας τον άλλον· στην Εκκλησία δε, δεν επιτρέπεται να τους θάβει· δηλαδή, να συγκαλύπτει τα αμαρτήματά τους. Και ποιο είναι το εμπόδιο; Η απόφαση του Θεού που λέει: Άφησε τους δικούς τους νεκρούς. Γιατί; Επειδή προσπαθώντας να συγκαλύψουν τους αμαρτωλούς, καθιστούν τις δικές τους πράξεις πιο γυμνές και σε όλους αξιοκατάκριτες. Γίναμε όνειδος στους γείτονές μας, περίγελος και χλευασμός σε όσους βρίσκονται γύρω μας. Διότι ούτε η φτώχεια, ούτε η δυσμορφία του σώματος, ή η ασθένεια, ούτε κάτι άλλο παρόμοιο δεν είναι τόσο αξιοκατάκριτο για όσους το έχουν, όσο η αμαρτία· επειδή είναι πάθος εκούσιο και τραύμα που προκαλείται με τη θέλησή μας. Όμως, παρατήρησε τη σοφία του προφήτη, ότι ενώ αναφέρει πως οι τιμωρίες έρχονται σε εκείνους, δηλαδή σε αυτούς που έσφαλαν, δείχνει ότι και ο ίδιος συμμετέχει στους ονειδισμούς που τους βαραίνουν. Διότι είτε ως προφήτης για όσους απειθούν στην προφητεία, είτε ως ιερέας για όσους ιερούργησε και μύησε, οι οποίοι έπειτα παρανομούν, και για τον λόγο αυτό τιμωρούνται, αισθάνεται ντροπή. Αλλά σε ποιους γείτονές τους είναι αξιοκατάκριτοι, χλεύη και περίγελος οι Ιουδαίοι στους γύρω τους;

Εσύ είσαι αγαθός, αλλά εμείς ανομήσαμε. Εσύ είσαι μακρόθυμος, αλλά εμείς είμαστε άξιοι πληγών. Αναγνωρίζουμε την αγαθότητά σου, μολονότι είμαστε ασύνετοι. Λιγότερο από όσο αναλογεί στα αμαρτήματά μας έχουμε μαστιγωθεί. Εσύ είσαι φοβερός, και ποιος μπορεί να σου αντισταθεί; Τρόμος θα καταλάβει τα όρη εξαιτίας σου, ποιος θα εναντιωθεί; Εάν κλείσεις τον ουρανό, ποιος θα τον ανοίξει; Και εάν ελευθερώσεις τους καταρράκτες, ποιος θα τους συγκρατήσει; Είναι εύκολο ενώπιόν σου να φτωχύνεις ή να πλουτίσεις κάποιον, να δώσεις ζωή και να θανατώσεις, και το θέλημά σου αποτελεί τετελεσμένη πράξη. Εσύ οργίστηκες, και εμείς αμαρτήσαμε, λέει εξομολογούμενος κάποιος από τους παλαιούς. Για εμένα όμως είναι καιρός να πω και το αντίθετο: εμείς αμαρτήσαμε και εσύ οργίστηκες. Γι' αυτό γίναμε όνειδος στους γείτονές μας. Απέστρεψας το πρόσωπό σου, και γεμίσαμε από ατιμία. Αλλά κόπασε, Κύριε, δείξε επιείκεια, Κύριε, σπλαχνίσου, Κύριε. Μην μας παραδώσεις ολοκληρωτικά στην καταστροφή εξαιτίας των ανομιών μας, ούτε να παιδαγωγήσεις άλλους μέσω των δικών μας τιμωριών, εφόσον ήταν δυνατόν να σωφρονιστούμε εμείς μέσω των βασάνων των άλλων. Ποιων άραγε;

«Ιδού, εσύ οργίστηκες, και εμείς αμαρτήσαμε.» Ή μάλλον, εμείς αμαρτήσαμε, και εσύ οργίστηκες· «γι' αυτό πλανηθήκαμε, και γίναμε όλοι εμείς σαν ακάθαρτοι· σαν ράκος αποκαθημένης έγινε όλη η δικαιοσύνη μας· και πέσαμε σαν τα φύλλα εξαιτίας των ανομιών μας, κι έτσι ο άνεμος θα μας παρασύρει, και δεν υπάρχει κανείς που να επικαλείται το όνομά σου, και που να θυμάται να στηριχθεί επάνω σου. Και απέστρεψες το πρόσωπό σου από εμάς, και μας παρέδωσες εξαιτίας των αμαρτιών μας. Και τώρα, Κύριε, εσύ είσαι ο Πατέρας μας· ενώ εμείς είμαστε πηλός, όλοι μας έργο των χεριών σου. Μην οργιστείς εναντίον μας σφοδρά, και μη θυμάσαι τις αμαρτίες μας διαρκώς. Και τώρα επίβλεψε, διότι όλοι εμείς είμαστε λαός σου· η αγία σου πόλη, η Σιών, έγινε έρημη· σαν έρημος έγινε η Ιερουσαλήμ. Έγινε κατάρα ο άγιος οίκος μας, και η δόξα την οποία ευλόγησαν οι πατέρες μας παραδόθηκε στη φωτιά, και όλα τα ένδοξα κατέρρευσαν. Και απέναντι σε όλα αυτά έδειξες ανοχή, Κύριε, και σιώπησας, και μας ταπείνωσες πάρα πολύ.» λθ΄. Αυτά βέβαια συνέβησαν τυπικώς στον παλαιό σου λαό, ενώ τώρα σε εμάς έχουν εκπληρωθεί αληθινά· «και γίναμε όνειδος στους γείτονές μας τους δαίμονες, περίγελος και χλευασμός σε εκείνους που βρίσκονται γύρω μας.»

Ερώτηση: Αφού λοιπόν η Ιερουσαλήμ ονομάζεται θεία κληρονομιά, για ποιο λόγο παραδόθηκε πολλές φορές σε τέτοιες συμφορές, περισσότερο από όλες τις πόλεις; Απόκριση: Διότι δεν ανέχεται ο Κληρονόμος να βλέπει την κληρονομιά του Θεού να βεβηλώνεται και να ρυπαίνεται από την αμαρτία. Και βλέποντάς την να ζει ανάξια της ευγένειάς του, την παραδίδει στους αντιπάλους προς διαπαιδαγώγηση και σωφρονισμό. Διότι αυτό κάνουν οι φιλόστοργοι πατέρες στους κληρονόμους τους, για να βελτιωθούν, όταν απομακρύνονται από την ευγενική τους καταγωγή. Και λέει «τα θνησιμαία των δούλων σου και τις σάρκες των οσίων σου», διότι μαζί με τους αμαρτωλούς πολλές φορές συγκινδύνευαν και οι δίκαιοι, και στεφανώνονταν πιο λαμπρά. Διότι έτσι και οι προφήτες οδηγήθηκαν αιχμάλωτοι μαζί με τον λαό στη Βαβυλώνα. «Γίναμε όνειδος στους γείτονές μας, περίγελος και χλευασμός σε όσους βρίσκονται γύρω μας». Έπειτα, στρεφόμενος σε ικεσία προς τον Θεό, μαζί με άλλα ικετευτικά λόγια, λέει και τούτο: «Ας μας προφθάσουν γρήγορα οι οικτιρμοί σου, Κύριε», και τα εξής: «Για να μην πουν», λέει, «τα έθνη: Πού είναι ο Θεός τους;». Δηλαδή, λέει, μην τους επιτρέψεις καθόλου να βλασφημούν εναντίον σου εξαιτίας των δικών μας αμαρτιών. Αλλά μάλλον, «Ανταπόδωσέ τους εκατονταπλάσια τον ονειδισμό, με τον οποίο σε ονείδισαν, Κύριε».

Χάρη οφείλεται σε σένα λοιπόν, παμβασιλιά και προαιώνιε Λόγε του Θεού, για την πρόνοιά σου απέναντί μας και για την ανάδειξη του αυτοκράτορα. Δαυιτική είναι εκ μέρους σου η εύρεση και αυτού· όπως εκείνου, έτσι και αυτή η ανάδειξη. Πράγματι, ανάλογα με το πλήθος των οδυνών μας οι παρηγοριές σου εύφραναν τις ψυχές μας· μας χτύπησας και μας γιάτρεψας· μας απώθησας και μας οικειώθηκες· μας θανάτωσας και μας ζωοποίησες πάλι· μας έριξας κάτω και μας ανόρθωσες· γίναμε παραβολή στα έθνη, κούνημα του κεφαλιού στους λαούς, χλευασμός και ειρωνεία σε όσους βρίσκονται γύρω μας· όμως, στρέφοντας το βλέμμα σου προς εμάς, μας παρηγόρησες και μετέτρεψας τον θρήνο σε χαρά, αν και ίσως όχι ολοκληρωτικά, ωστόσο τον μετέστρεψας. Περάσαμε δια πυρός και ύδατος, εννοώ τα ενδιάμεσα δεινά, τα οποία δοκιμάσαμε και των οποίων γευτήκαμε μέχρι κόρου, αλλά μας προσέφερες και παρηγοριά, σταματώντας τις πανταχόθεν επιδρομές των εθνών και αφήνοντάς μας ως ευπρόσδεκτο σπέρμα ελπίδας τον αυτοκράτορα, ώστε να έχουν οι αδύναμοι και οι περίλυποι στις ψυχές, καθώς και όσοι έχουν πέσει σε ακηδία στο πνεύμα τους και περιφέρονται πολύπλαγκτοι σαν τα αβέβαια πουλιά και σαν τους πλανήτες αστέρες, έναν τόπο όπου, κάμπτοντας το γόνυ από τη μακρά οδοιπορία και τη συχνή περιπλάνηση, θα μπορέσουν να αναπαυθούν.

Αυτά έλεγα, αλλά, όπως φαίνεται, ματαιοπονούσα· διότι είναι επίκαιρο για μένα τώρα, αν και μακάρι να μην ήταν, να χρησιμοποιήσω αυτή την παροιμία. Διότι δεν επιστρέψατε, ούτε μετανοήσατε, αλλά βαρύνατε τα αυτιά σας για να μην εισακούσετε τον λόγο του Κυρίου. Εξαιτίας αυτού ξεχύθηκε πάνω μας ο θυμός Του και αγρύπνησε πάνω στις αμαρτίες μας και έστρεψε σταθερά το πρόσωπό Του εναντίον μας. Αλίμονο, διότι μακρύνθηκε η παροικία μου και παρότι δεν είναι μακριά, μαζί με τον ψαλμωδό Δαβίδ θα αναφωνήσω: μακρύνθηκε, διότι δεν εισακούστηκα όταν παρακαλούσα, διότι βλέπω ένα νέφος βαρβάρων να κατακλύζουν με αίματα την πόλη μας, η οποία είχε καταξεραθεί από τα πταίσματα. Αλίμονο, διότι για αυτά τα δεινά κρατήθηκα στη ζωή εγώ, διότι γίναμε όνειδος στους γείτονές μας, περιγέλασμα και χλευασμός σε όσους βρίσκονται γύρω μας. Διότι η αναπάντεχη έφοδος των βαρβάρων δεν έδωσε στη φήμη τον χρόνο να φέρει την είδηση, ώστε να ληφθεί κάποιο μέτρο προστασίας, αλλά το θέαμα υπήρξε ταυτόχρονο με το άκουσμα, παρόλο που οι επιδρομείς χωρίζονταν από εμάς από τόσες χώρες, εθνότητες, πλωτούς ποταμούς και αλίμενα πελάγη.

Όσο πιο ξένη και φοβερά παράδοξη είναι η επίθεση του έθνους που όρμησε εναντίον μας, τόσο περισσότερο αποδεικνύεται η υπερβολή των αμαρτημάτων μας. Και όσο πάλι αυτό ήταν αφανές, άσημο και άγνωστο μέχρι την επιδρομή του εναντίον μας, τόσο μεγαλύτερο βάρος ντροπής μας καταλογίζεται, και ο θρίαμβος των χλευασμών υψώνεται, και οι μαστιγώσεις μας προξενούν πιο πικρό πόνο. Διότι, πράγματι, η επικράτηση των πιο αδύναμων και περιφρονημένων εναντίον εκείνων που λάμπουν για την επιφάνειά τους και είναι ακαταμάχητοι σε δύναμη, καθιστά την πληγή ανυπέρβλητη, φέρνει τη συμφορά απαρηγόρητη και διατηρεί τη μνήμη των δυστυχημάτων ανεξίτηλη. Έτσι, εξαιτίας των ανομιών μας μαστιγωθήκαμε, εξαιτίας των παθών μας πονέσαμε, εξαιτίας των παραπτωμάτων μας ταπεινωθήκαμε και εξαιτίας των δεινών βυθιστήκαμε σε νάρκη, γινόμενοι περίγελος και χλευασμός στους γύρω μας. Διότι αυτοί στους οποίους άλλοτε ούτε καν η φήμη των Ρωμαίων από μόνη της δεν φαινόταν ανεκτή, αυτοί σήκωσαν όπλα εναντίον της ίδιας της εξουσίας τους και χειροκρότησαν, αλαζονευόμενοι με την ελπίδα ότι θα καταλάβουν τη βασιλεύουσα πόλη σαν φωλιά πουλιών.

Αλίμονο σε μένα τον άθλιο! Πού κληθήκαμε και τι πράττουμε! Από την ακαθαρσία, δήθεν, προς την καθαρότητα, και γινόμαστε πιο ακάθαρτοι από την προηγούμενη ζωή μας. Από τη φαυλότητα στην οσιότητα, και καθιστάμεθα πιο ανόσιοι και από τον κόσμο. Γίναμε αντικείμενο εμπαιγμού και χλευασμού για όσους βρίσκονται γύρω μας, αιτία βλασφημίας προς τον Θεό για όσους ακούν, όνειδος και περίγελος για όσους μας γνωρίζουν. Και αλίμονο που γεννηθήκαμε, διότι σε λίγο ο Κύριος θα ζητήσει λόγο για όλα αυτά, και, καθώς δεν φροντίσαμε να Τον έχουμε σε επίγνωση, θα μας απορρίψει από τη μερίδα των αγίων και θα μας παραδώσει στο ατελεύτητο πυρ. Αλλά ελάτε, εσείς που ακόμη διασώζεστε, τέκνα και αδελφοί, ας φυλάξουμε την παραγγελία των αγίων, τη νουθεσία των πατέρων. Ας τηρήσουμε τις καρδιές μας άμωμες και ανένοχες. Ας μην αγανακτούμε με όσους πράττουν πονηρά, ούτε να ζηλεύουμε αυτούς που εργάζονται την ανομία, διότι σαν το χορτάρι γρήγορα θα ξεραθούν και σαν τη χλωρή βλάστηση γρήγορα θα μαραθούν.

Διότι δεν μας τάραξε λίγο όταν ακούστηκε η επιθυμία του να εγκλειστεί και πάλι, καθώς επέμενε πιο πιεστικά και πιο παθιασμένα. Πώς, ω κοινέ εμποδιστή όσων προοδεύουν, το υποκίνησες αυτό ενάντια στην οσία ψυχή και επιχείρησες, αλίμονο, να βυθίσεις στο ίδιο το λιμάνι το πλοίο που ήταν γεμάτο με πολλά καλά εφόδια, αναταράσσοντας, όπως νόμιζες, το γαλήνιο πέλαγος της αδελφότητας; Αλλά φύσηξε εναντίον σου το πνεύμα της ευθύτητας και της αγαθότητας και ανέστρεψε τα κύματα, και αφού ρίχτηκε η ιερή άγκυρα, ο κίνδυνος στράφηκε στο δικό σου κεφάλι. Και τώρα αυτός βρίσκεται εκεί από όπου εσύ εξέπεσες, και τα πάντα είναι γεμάτα γαλήνη και ο χιτώνας του Κυρίου παραμένει άσχιστος. Μαθαίνοντας λοιπόν για την ανάπαυση του πατέρα, αγαλλιάσαμε πάρα πολύ και χαρήκαμε, αν και γίναμε περίγελος και χλευασμός σε αυτούς που βρίσκονται γύρω μας, επειδή δεν καταφλέξαμε πολλούς με το σκάνδαλο, βοηθώντας τα δικά τους ζητήματα μέσα από τις πληγές που αφορούν τους μοναχούς. Αλλά ξέχασα τα δικά μου, ώστε να σας τα θρηνήσω, εξαιτίας του ότι αγάλλομαι υπερβολικά για τα δικά σας. Τόσο πολύ κυριεύτηκα ολοκληρωτικά από την αδελφική χαρά και οδηγήθηκα ως αιχμάλωτος χωρίς να τυραννηθώ.