Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 79:1

Εις το τέλος, υπέρ εκείνων που πρόκειται να αλλοιωθούν, μαρτύριο του Ασάφ, Ψαλμός υπέρ των Ασσυρίων. ΟΘ΄. Υπόθεση. Σύμφωνα μεν με την προφανή έννοια των λέξεων, ζητά να ελεηθούν όσοι υποδουλώθηκαν από τον Ασσύριο· σύμφωνα δε με την υψηλότερη πνευματική έννοια, αναφέρεται σε εκείνους που υπέμειναν τη νοητή αιχμαλωσία, μετά τον σταυρό του Κυρίου, από τους νοητούς Ασσυρίους και από τον ίδιο τον άρχοντά τους, δηλαδή τον Σατανά.

Και από αυτούς, εκείνοι μεν που έχουν την επιγραφή «Εις το τέλος, ψαλμός τω Ασάφ» είναι οι εξής: οδ΄, οε΄, οστ΄, οθ΄, π΄· εκείνοι δε που έχουν μόνο την επιγραφή «Ψαλμός τω Ασάφ», είναι οι εξής: οβ΄, οη΄, πα΄· εκείνος με το «Εν ύμνοις», ο οε΄· εκείνοι με το «Ωδή ψαλμού τω Ασάφ», οι οθ΄, πβ΄· εκείνοι με το «Συνέσεως», οι ογ΄, οζ΄· εκείνος με το «Υπέρ των ληνών», ο π΄· εκείνος με το «Υπέρ των αλλοιωθησομένων», ο οθ΄· εκείνος με το «Ψαλμός ωδής», ο οδ΄· εκείνοι δε που έχουν την επιγραφή «Αλληλούια», είναι οι εξής: ρδ΄, ρε΄, ρστ΄, ρι΄, ρια΄, ριβ΄, ριγ΄, ριδ΄, ριε΄, ριστ΄, ριζ΄, ριη΄, ρλδ΄, ρλε΄, ρμε΄, ρμστ΄, ρμζ΄, ρμη΄, ρμθ΄, ρν΄. Από αυτούς, την επιγραφή «Αγγαίου και Ζαχαρίου» έχουν οι ρμε΄, ρμζ΄, ρμη΄. Εκείνοι δε που έχουν την επιγραφή «Τοις υιοίς Κορέ» είναι οι εξής: μα΄, μγ΄, μδ΄, με΄, μστ΄, μζ΄, μη΄, πγ΄, πδ΄, πστ΄, πζ΄. Και από αυτούς πάλι, εκείνοι μεν που έχουν την επιγραφή «Εις το τέλος τοις υιοίς Κορέ» είναι οι εξής: μα΄, μγ΄, μδ΄, μη΄, πγ΄, πδ΄· εκείνοι δε με το «Εις το τέλος υπέρ των υιών Κορέ», οι με΄, μστ΄· εκείνοι με το «Ψαλμός ωδής τοις υιοίς Κορέ», οι μζ΄, πστ΄, πζ΄· εκείνος με το «Συνέσεως Αιθάμ τω Ισραηλίτη», ο πη΄· εκείνοι με το «Εις το τέλος, τω Ιδιθούμ ωδή», οι λη΄, ξα΄. Εκείνοι δε με την επιγραφή «Των αναβαθμών», είναι όλοι ωδές, και είναι οι εξής: ριθ΄, ρκ΄, ρκα΄, ρκβ΄, ρκγ΄, ρκδ΄, ρκε΄, ρκστ΄, ρκζ΄, ρκη΄, ρκθ΄, ρλ΄, ρλα΄, ρλβ΄, ρλγ΄. Και από αυτούς, εκείνος με την επιγραφή «Τω Σαλομών» είναι ο ρκστ΄· ενώ με την επιγραφή «Τω Δαβίδ» είναι οι ρλ΄, ρλα΄, ρλβ΄. Αυτή, λοιπόν, είναι η διαίρεση των επιγραφών που υπάρχουν στους ψαλμούς.

Ο α΄ και ο β΄ είναι ανεπίγραφοι· ο δε τρίτος, «Όταν διέφευγε από το πρόσωπο του Αβεσαλώμ του υιού του»· ο ρμβ΄, «Όταν ο υιός του τον καταδίωκε»· ο ε΄, «Υπέρ της κληρονομούσης»· ο ς΄ και ο ια΄, «Υπέρ της ογδόης»· ο ζ΄, «Υπέρ των λόγων του Χουσί, υιού του Ιεμενή»· οι η΄, π΄ και πγ΄, «Υπέρ των ληνών»· ο θ΄, «Υπέρ των κρυφίων του υιού»· ο με΄, «Υπέρ των κρυφίων»· ο ιε΄, «Εις στηλογραφίαν»· οι ις΄ και πε΄, «Προσευχή»· ο ιζ΄, «Όταν τον έσωσε ο Κύριος από το χέρι όλων των εχθρών του»· ο κα΄, «Υπέρ της εωθινής αντιλήψεως»· ο κγ΄, «Της μιας Σαββάτων»· ο κς΄, «Πριν από το χρίσμα»· ο κη΄, «Εξοδίου σκηνής»· ο κθ΄, «Του εγκαινισμού του οίκου»· ο λ΄, «Εκστάσεως»· ο λα΄, «Συνέσεως»· ο λγ΄, «Όταν αλλοίωσε το πρόσωπό του ενώπιον του Αβιμέλεχ»· ο λε΄, «Στον δούλο του Κυρίου, τον Δαβίδ»· ο λζ΄, «Εις ανάμνηση περί του Σαββάτου»· ο μδ΄, «Υπέρ των αλλοιωθησομένων, στους υιούς Κορέ, εις σύνεσιν, ωδή υπέρ του αγαπητού»· ο ξη΄, «Υπέρ των αλλοιωθησομένων»· ο οθ΄, «Υπέρ των αλλοιωθησομένων, μαρτύριο υπέρ του Ασσυρίου»· ο ν΄, «Όταν ήλθε προς αυτόν ο Ναθάν ο προφήτης, αφού είχε εισέλθει στη Βερσαβεέ»· ο να΄, «Όταν ήλθε ο Δωήκ ο Ιδουμαίος και ανήγγειλε στον Σαούλ και του είπε: Ήλθε ο Δαβίδ στον οίκο του Αβιμελέχ»· ο νβ΄, «Υπέρ Μαελέθ»· ο νγ΄, «Όταν ήλθαν οι Ζιφαίοι και είπαν στον Σαούλ: Δεν κρύβεται ο Δαβίδ σε εμάς;».

Ηʹ. Η όγδοη προφητεία του Ασάφ υποδηλώνει πολλά ταυτόχρονα μέσω της επιγραφής της· διότι αναφέρει «Εις το τέλος», και «Υπέρ των αλλοιωθησομένων», και «Ψαλμός»· εκτός από όλα αυτά, παρατηρείται ότι φέρει και τον τίτλο «Μαρτύριον», όντας ο μόνος ψαλμός από όσους περιέχονται σε ολόκληρο το βιβλίο με τέτοια επιγραφή. Στο «Εις το τέλος», λοιπόν, παραπέμπει επειδή προφητεύει το μέλλον· στο «Υπέρ των αλλοιωθησομένων», εξαιτίας της μεταβολής όσων φανερώνονται μέσω της προφητείας· «Μαρτύριον» δε ονομάζεται, επειδή δίνει μαρτυρία για τον άνδρα που προαναγγέλλεται σε αυτόν και ο οποίος αποκαλείται Υιός του ανθρώπου. Διότι εισάγει κάποιον Υιό του ανθρώπου και τον ονομάζει άνδρα της δεξιάς του Θεού. Αρχικά, λοιπόν, παρουσιάζει την πορεία του ιουδαϊκού έθνους από την Αίγυπτο και την εγκατάστασή του στη γη των Παλαιστινίων με αλληγορικό τρόπο, λέγοντας: «Άμπελο από την Αίγυπτο μετέφερες, εκδίωξες έθνη και τη φύτεψες», και τα όσα ακολουθούν. Έπειτα, φανερώνει τη μελλοντική τους ερήμωση, λέγοντας: «Γιατί γκρέμισες τον φραγμό της, και την τρυγούν όλοι οι διερχόμενοι από τον δρόμο;» Και για εκείνους που την πολιόρκησαν μάς πληροφορεί, λέγοντας: «Την κατέστρεψε αγριόχοιρος από το δάσος, και άγριο θηρίο την καταβόσκησε».

Εύλογα, λοιπόν, στην επιγραφή τα λεγόμενα έχουν ονομαστεί «μαρτύριον»· διότι ο προφήτης διαβεβαίωσε ότι αυτά θα αποτελέσουν μαρτυρία. Γι' αυτό και από τον Σύμμαχο και από τον Ακύλα έχει αποδοθεί ως «μαρτυρία». Αντί δε της φράσης «ὑπὲρ τῶν ἀλλοιωθησομένων», ο μεν Σύμμαχος μετέφρασε «υπέρ των ανθών», ο δε Ακύλας «υπέρ των κρίνων»· επειδή ο λόγος παραβάλλει με άνθη και κρίνα την πρόσκαιρη και βραχύβια ευημερία που γνώρισε κάποτε το ιουδαϊκό έθνος. Αναπέμπει, λοιπόν, ο Προφήτης ικεσία προς τον Λόγο του Θεού, ο οποίος παλαιότερα επέβλεπε και επισκοπούσε τον Ισραήλ, και επικαλούμενος Αυτόν λέγει: «Ὁ ποιμαίνων τὸν Ἰσραήλ, πρόσχες» (Εσύ που ποιμαίνεις τον Ισραήλ, πρόσεξε)· και με αυτόν τον τρόπο Τον ικετεύει, υπενθυμίζοντάς Του την παλαιά Του εποπτεία.

«Εις το τέλος - υπέρ του Ασσυρίου»: Η προφητεία σημαίνει την τελική μεταβολή της συναγωγής, μαρτυρώντας την πτώση που επρόκειτο να συμβεί από τους Ασσυρίους. Ακόμη και την παρουσία του Χριστού. «Ο ποιμαίνων»: Προσευχή του λαού προς τον Θεό. «Ο οδηγών»: Υπαινίσσεται αυτούς που ζουν με σωφροσύνη, ότι οδηγούνται από τον Θεό, όπως ο σώφρων Ιωσήφ. «Ο καθήμενος»: Ομιλεί για την έλευση του Χριστού. «Εναντίον Εφραίμ»: Υπαινίσσεται ολόκληρο το έθνος των Ιουδαίων, επειδή είναι σκληροί και ασεβείς. «Εξέγειρον»: Τα έθνη κραυγάζουν: σήκω, λέγει, κατάβα για να μας αναζητήσεις και σώσε μας, ω Θεέ, ως ελεήμων. «Ο Θεός επίστρεψον»: Από την οδό της πλάνης [επίστρεψε τα έθνη]. «Και επίφανον»: Ας δούμε τη δόξα σου να κατασκηνώνει σε εμάς και ας σωθούμε. «Κύριε ο Θεός»: Έως πότε, ενώ σε παρακαλούμε, παρασιωπάς, λένε τα έθνη, αλλά και βρισκόμαστε σε αιχμαλωσία των δαιμόνων. «Ψωμιείς»: Διότι ούτε χωρίς κλαυθμό δεν τρώμε τον άρτο μας, επιποθώντας να αξιωθούμε του μυστικού άρτου. «Και ποτιείς»: Διότι και το ποτήριό μας αναμειγνύεται με δάκρυα· καθώς περιμένουμε να αξιωθούμε το αίμα σου, Κύριε. «Έθου ημάς»: Στον λαό, λέγει, των Ιουδαίων· διότι δεν ήθελαν να σωθούν τα έθνη. «Και οι εχθροί»: Οι δαίμονες· διότι αυτοί είναι κακοί εχθροί του ανθρώπου· επειδή εξουθένωσαν σφόδρα τον άνθρωπο. «Κύριε ο Θεός»: Λένε τα έθνη προς τον Θεό: εμάς που πλανιόμαστε στην ειδωλολατρία, επίστρεψέ μας.

Στο τέλος, υπέρ εκείνων που πρόκειται να αλλοιωθούν, μαρτυρία για τον Ασάφ, ψαλμός για τον Ασσύριο. 1. Αποκαλεί «εκείνους που πρόκειται να αλλοιωθούν» όσους ανακαινίζονται μέσω της μετάνοιας. Αναγκαία δε πρόσθεσε το «Στο τέλος», επειδή έχουμε τη μετάνοια ως τελευταία άγκυρα· επιπλέον, αυτή έχει κηρυχθεί ακριβώς στο τέλος των αιώνων μέσω της παρουσίας του Χριστού. Σε αυτούς έψαλε ο Ασάφ τον παρόντα ψαλμό ως μαρτυρία, εξιστορώντας μέσα στον ψαλμό τα όσα υπέφερε ο λαός των Ιουδαίων εξαιτίας του πλήθους των αμαρτημάτων του. «Εσύ που ποιμαίνεις τον Ισραήλ, πρόσεξε· εσύ που οδηγείς σαν πρόβατο τον Ιωσήφ· εσύ που κάθεσαι πάνω στα Χερουβίμ, εμφάνισου.»