Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 79:17

Θεέ των δυνάμεων, επίστρεψε. Σε ικετεύω, λοιπόν, τον δυνατό Δεσπότη, να δεις από ψηλά τη φθορά της αμπέλου και να αξιώσεις θεραπείας το πάθος της. Διότι αυτή η δική σου πρόνοια της προσέφερε την προηγούμενη ευημερία. Και αποκατάστησε αυτήν που φύτεψε η δεξιά σου. Επειδή εσύ, λέει, την φύτεψες, και έπειτα παραδόθηκε στη φωτιά, κατασκάφτηκε και χάθηκε, κατόπιν δικής σου επιτιμήσεως, αποκατάστησέ την και προετοίμασέ την έτοιμη για σωτηρία· προετοίμασέ την δε μέσω του Υιού του ανθρώπου. Διότι η φράση «επί υιόν ανθρώπου», σημαίνει «μέσω του Υιού του ανθρώπου».

λ.> (F f. 132 b, K f. 148) Ετοίμασε, λοιπόν, με κάποιον τρόπο για τον Υιό του ανθρώπου, δηλαδή, χάρισέ τους μια αγαθή καρδιά, ώστε και να επιγνώσουν και να αποδεχθούν μέσω της πίστεως αυτόν που έγινε άνθρωπος. Και μετά από λίγο: Όταν, λοιπόν, λέει, καταρτίσει αυτήν την άμπελο και ετοιμάσει την καρδιά της στο να αποδεχθεί μέσω της πίστεως αυτόν που έγινε Υιός ανθρώπου, τότε βεβαίως η πυρπολημένη και ανασκαμμένη που έχει καταντήσει σε παντελή αχρηστία, θα αναβλαστήσει και πάλι και θα αναβιώσει, και θα αποδώσει αγαθούς καρπούς· διότι εκείνοι που την πυρπόλησαν και την ανέσκαψαν θα απολεστούν από την επιτίμηση του προσώπου σου.

Με αυτά υποδηλώνει ότι πρόκειται να υπάρξουν δύο πολιορκητές του έθνους· πράγμα το οποίο βέβαια συνέβη και κατά τους χρόνους των Βαβυλωνίων· διότι πρώτος ο Ασσύριος, αφού επιτέθηκε, οδήγησε στην αιχμαλωσία τις δέκα φυλές του Ισραήλ· έπειτα μετά από αυτόν, ο Βαβυλώνιος καθυπέταξε τους υπόλοιπους, πυρπολώντας την Ιερουσαλήμ μαζί με τον ναό. Αυτό ακριβώς προαναγγέλλει ο λόγος λέγοντας: «Είναι κατακαμένη στη φωτιά και ξεθεμελιωμένη»· συνέβη όμως και κατά τη διάρκεια της ρωμαϊκής κυριαρχίας, αφού πρώτα τους πολιόρκησε ο Τίτος, ο οποίος πυρπόλησε και το ιερό, ύστερα από όσα τόλμησαν εκείνοι εναντίον του Σωτήρος ημών· και έπειτα ο Αδριανός, ο οποίος νομοθέτησε να είναι η ίδια η πόλη άβατη για τους Ιουδαίους. Αλλά, επειδή προφήτευσε αυτά περί της πολιορκίας του έθνους, προχωρώντας, αναπέμπει ευχή για τη σωτήρια θεοφάνεια λέγοντας: «Ας έλθει το χέρι σου επί τον άνδρα της δεξιάς σου, και επί τον Υιό του ανθρώπου, τον οποίο ενίσχυσες για τον εαυτό σου». Παρακαλεί δε με τα λόγια αυτά να φανερωθεί πάνω στη γη ο άνδρας της δεξιάς του Θεού. Διότι, λέει, μέσω αυτού εμείς που τον αποδεχθήκαμε δεν πρόκειται ποτέ να αποστατήσουμε από εσένα, αλλά και θα μας ζωοποιήσεις μέσω αυτού· γι' αυτό και ικετεύουμε λέγοντας: Κύριε των δυνάμεων, επίστρεψέ μας, και φανέρωσε το πρόσωπό σου διά του φανερωθέντος ανδρός, και θα σωθούμε.

Διότι ζητεί να δωρίσει ο ασώματος Λόγος του Θεού την ευεργετική του δύναμη σε όλους, μέσω του ανδρός της δεξιάς Του και μέσω του Υιού του ανθρώπου. Τη μνεία, λοιπόν, της σωτηρίου θεοφανείας την έκανε με αυτόν τον τρόπο, ενώ την έκπτωση του Ισραήλ την προφητεύει ως εξής, λέγοντας: «Γιατί κατεδάφισες τον φράχτη της;», δηλαδή της αμπέλου, την οποία μετέφερε από την Αίγυπτο, «και την τρυγούν όλοι οι διαβάτες του δρόμου; Τη λεηλάτησε αγριόχοιρος από το δάσος, και μονήρες άγριο θηρίο την καταβοσκήθηκε. Έχει κατακαεί στη φωτιά και έχει κατασκαφεί». Αναφέροντας αυτά σχετικά με την άμπελο, προφήτευε την ερήμωση του ιουδαϊκού έθνους.

Διότι δώσε προσοχή, λέει, στα δικά σου θρέμματα και στα δικά σου πρόβατα, εσύ που κάποτε τα ποίμανες. Διότι, εάν και κάποια άλλη φορά στο παρελθόν ανέλαβες την ποιμαντική φροντίδα των ανθρώπων και καθοδήγησες τον λαό σου που βρισκόταν ανάμεσα στους ανθρώπους, θυμήσου αυτά ακριβώς· και μην παραβλέψεις αυτούς τους οποίους αξίωσες τέτοιας πρόνοιας. Δώσε προσοχή, λοιπόν, λέει, και κατανόησε τι έχει υποστεί το ποίμνιό σου, και πώς το λυμάνθηκε αγριόχοιρος από το δάσος, και άγριο μονήρες θηρίο το καταβοσκήθηκε, και πώς έχει πυρποληθεί από φωτιά και έχει ανασκαφεί από την επιτίμηση του προσώπου σου. Αυτά δε τα διδάσκει στο ιουδαϊκό έθνος ο Προφήτης εν Αγίω Πνεύματι, προλαμβάνοντας τους χρόνους και τα γεγονότα ώστε να τα μελετούν και να τα απαγγέλλουν· προκειμένου, όταν φτάσει ο καιρός και πραγματοποιηθούν στην πράξη όσα έχουν προφητευτεί, να έχουν έτοιμη τη γνώση της ικεσίας προς τον Θεό. Το ποιος δε είναι αυτός που ποιμαίνει τον Ισραήλ, το φανερώνει ο ίδιος που είπε: «Εγώ είμαι ο ποιμένας ο καλός, και γνωρίζω τα δικά μου, και τα δικά μου με γνωρίζουν»· και πάλι: «Εγώ είμαι ο ποιμένας ο καλός, και θέτω τη ζωή μου για τα πρόβατα». Αυτός δε ήταν και εκείνος που οδηγούσε τον Ιωσήφ σαν πρόβατο, δηλαδή είτε τη φυλή, είτε ολόκληρο το ιουδαϊκό έθνος ονομάζοντάς το μεταφορικά από μία φυλή, αυτή του Ιωσήφ· ή μάλλον τον ίδιο τον άνδρα, τον προπάτορα της φυλής.

«Θεέ των δυνάμεων, επίστρεψε λοιπόν, επίβλεψε από τον ουρανό, και δες, και επισκέψου την άμπελο αυτή, και αποκατάστησέ την, αυτήν που φύτεψε η δεξιά σου, και επίβλεψε τον υιό του ανθρώπου, τον οποίο κατέστησες κραταιό για τον εαυτό σου. Κατακαμένη από τη φωτιά και ξεριζωμένη, από την επιτίμηση του προσώπου σου θα απολεστούν.» Αφού του υπενθύμισε, ως προς αγαθό γεωργό, την πολλή του φροντίδα για την άμπελο και την ερήμωση που της συνέβη μετέπειτα, στη συνέχεια και ακολούθως τον ικετεύει να επιστρέψει, ως εκείνος που είχε αποστρέψει το πρόσωπό του και, μέσω της αποστροφής αυτής, είχε παραδώσει την άμπελο σε όλους τους εχθρούς της. Τον ικετεύει δε να επισκεφθεί και να επιβλέψει άνωθεν από τον ουρανό· και να θυμηθεί ότι η προαναφερθείσα άμπελος ήταν δική του φυτεία και γεώργιο της δικής του δεξιάς, και, αφού το θυμηθεί, να την επισκεφθεί, επειδή, ενώ παλαιότερα είχε φυτευτεί από τη δική του δεξιά, τώρα είναι κατακαμένη από τη φωτιά και ξεριζωμένη, και έχει απολεστεί από την επιτίμηση του προσώπου του. Τον παρακαλεί επίσης να την αποκαταστήσει, αναλαμβάνοντάς την και ανακτώντας την ως σωτήρας και ιατρός· και αυτά να τα πράξει μέσω του Υιού, τον οποίο κατέστησε κραταιό για τον εαυτό του. Μέσα από αυτά, ο λόγος διδάσκει σαφώς ότι πρόκειται για τον πρώτο εμπρησμό τον οποίο υπέμεινε αρχικά ο τόπος από τους Βαβυλώνιους. Διότι, μετά τον δεύτερο εμπρησμό που προκλήθηκε από τους Ρωμαίους, δεν θα παρακαλούσε να λάβει χώρα η θεοφάνεια του Σωτήρος, η οποία είχε ήδη πραγματοποιηθεί.

Μία θεραπεία για όλα τα προαναφερθέντα διδάσκει το Άγιο Πνεύμα: την παρουσία του Χριστού του Θεού ανάμεσα στους ανθρώπους. Γι' αυτόν τον λόγο, μετά από όσα προφητεύθηκαν περί της ερημώσεως του αμπελώνα και του εμπρησμού που επήλθε σε αυτόν, τα προκείμενα λόγια ικετεύουν ώστε να προσδοκούμε ως λυτρωτή τον άνδρα της δεξιάς του Θεού, και τον υιό του ανθρώπου ο οποίος έχει ενδυναμωθεί από τον Θεό. Αυτός ήταν ο αγαπητός του Θεού, τον οποίο παραδίδει στους αναγνώστες ώστε να τον γνωρίσουν και να εύχονται να είναι παρών· έτσι ώστε, εκείνοι που διδάσκονται εκ των προτέρων αυτά, αφού τον γνωρίσουν και πιστέψουν σε αυτόν, να ελπίζουν ότι μέσω αυτού θα επιτύχουν τη θεραπεία των δεινών.

«και όνος άγριος» Ο διάβολος κατένεμε τη συναγωγή των Ιουδαίων, διότι εγκαταστάθηκε σε αυτήν υπερβολικά. «ο Θεός των δυνάμεων» Δηλαδή, κατεύθυνε προς τα έθνη τη φιλανθρωπία σου, λέει ο προφήτης. «επίβλεψον» Φανερώσου, δηλαδή, στη γη. «και επίσκεψαι» Τη γενεά των εθνών. «και κατάρτισαι» Στήριξέ την με τα μυστήριά σου· διότι αυτή και μόνο είναι άγιο φύτευμα της δεξιάς σου, ο λαός που προέρχεται από τα έθνη. «και επί υιόν» Αναφέρεται στην ανθρώπινη φύση του Κυρίου, την οποία προσέλαβε· διότι δι' αυτής σώθηκαν τα έθνη. «εμπεπυρισμένη» Η ιουδαϊκή συναγωγή, καθώς παρόργισε τον Θεό· διότι και ο ναός [τους] παραδόθηκε στη φωτιά. «από επιτιμήσεως» Οι Ιουδαίοι, οι οποίοι εξέκλιναν από το πρόσωπο του Κυρίου· αυτοί χάθηκαν, μη δεχόμενοι τον Χριστό. «γενηθήτω» Εννοεί τον Χριστό, ως όντα η δεξιά του Πατρός. «και επί υιόν» Τον Χριστό, ως όντα Υιό του Θεού, ονομαζόμενο δε υιό ανθρώπου, τον οποίο ενίσχυσε λέγοντας: Ούτος εστιν ο Υιός μου ο αγαπητός, εν ω ευδόκησα. «και ου μη αποστώμεν» Διότι, αφότου τα έθνη ενώθηκαν με τον Χριστό [αφού πίστεψαν], δεν χωρίζονται πλέον από αυτόν. «ζωώσεις ημάς» Διότι, αφότου οι πιστοί αξιώθηκαν την αιώνια ζωή, δεν παύουν να επικαλούνται το όνομα του Κυρίου του Θεού. «Κύριε ο Θεός» Διότι τα έθνη έχουν ακόμη ανάγκη επιστροφής. «και επίφανον» Διότι με την εμφάνιση του Χριστού σώθηκε όλη η κτίση και κάθε πνοή.

γʹ. Λοιπόν, επιθυμεί να έλθει ως ιατρός, και ως γεωργός να περιποιηθεί την άμπελο, να εξοντώσει τον νοητό σκώληκα, και να αποκόψει τα περιττά κλήματα, από τα οποία δεν θα μπορέσει να καρποφορήσει. Και για ποιον λόγο γίνεται αυτό; Όχι για χάρη της ιδίας, λέγει, της οποίας κατέστρεψε τον φραγμό και την παρέδωσε στον εχθρό, αλλά για χάρη του δεσποτικού κλήματος που πρόκειται να βλαστήσει από αυτήν. Γι' αυτό, αφού είπε, «Επίσκεψαι την άμπελον ταύτην», πρόσθεσε, «Καί επί Υιόν ανθρώπου, όν εκραταίωσας εαυτώ»· δηλαδή, εξαιτίας του Υιού που προέρχεται από την ιουδαϊκή άμπελο, «Όν εκραταίωσας εαυτώ», επίσκεψαι αυτήν. Διότι αληθώς, η έλευση του Μονογενούς ήταν επίσκεψη για τον λαό των Ιουδαίων, εάν βέβαια την είχαν αποδεχθεί. Γι' αυτό και ο Ιωάννης έλεγε: «Εις τα ίδια ήλθε, και οι ίδιοι αυτόν ουκ έγνωσαν»· και ο ίδιος ο Κύριος: «Ουκ ήλθον ει μη εις τα πρόβατα τα απολωλότα οίκου Ισραήλ». «Εμπεπυρισμένη πυρί, και ανεσκαμμένη, από επιτιμήσεως του προσώπου σου απολούνται». Επειδή συνέκρινε τη συναγωγή των Ιουδαίων με αμπελώνα, αναγκαστικά διαχωρίζει τον λόγο του, άλλοτε αναφερόμενος στην εικόνα, και άλλοτε σε εκείνους για τους οποίους χρησιμοποίησε την εικόνα. Κατακάηκε λοιπόν με φωτιά η άμπελος των Ιουδαίων, δηλαδή η συναγωγή· και μάλιστα με εκείνη τη φωτιά για την οποία ο Χριστός έλεγε: «Πυρ ήλθον βαλείν εις την γην, και τι ήθελον, ει ήδη ανήφθη;».

Γι' αυτό, εξαιτίας της επιτιμήσεως του προσώπου του Θεού, δηλαδή του Χριστού, θα αφανιστούν. Διότι τους επιτίμησε επειδή, έχοντας τα κλειδιά της γνώσης, ούτε οι ίδιοι εισέρχονται και εμποδίζουν αυτούς που θέλουν να εισέλθουν. «Ας έλθει το χέρι σου επί τον άνδρα της δεξιάς σου, και επί τον Υιό του ανθρώπου, τον οποίο έκανες κραταιό για τον εαυτό σου. Και δεν πρόκειται να απομακρυνθούμε από σένα». Άνδρα της δεξιάς ονομάζει τον Χριστό· άνδρα λόγω της ανθρωπότητάς του, και της δεξιάς του, αφενός μεν επειδή κάθεται στα δεξιά του Πατρός με τη σάρκα του, αφετέρου επειδή αυτός συγκρότησε ολόκληρη την κτίση. Τον αποκαλεί επίσης Υιό του ανθρώπου, ομοίως εξαιτίας της σάρκας· αλλά για να κατανοήσεις ότι είναι απολύτως ομοούσιος με τον Πατέρα ως προς τη θεότητα, λέει: «τον οποίο έκανες κραταιό για τον εαυτό σου». Διότι τον έκανε κραταιό, επειδή ο ίδιος τον γέννησε· και τον έκανε κραταιό για τον εαυτό του, επειδή τον γέννησε ισοδύναμο και απολύτως απαράλλακτο σε όλα. Εύχεται να έλθει το χέρι του Πατρός πάνω σε αυτούς, δηλαδή, να εκδηλωθούν ανάμεσά μας τα σημεία και τα θαύματα· διότι αυτά άλλοτε ονομάζονται χέρι του Θεού και άλλοτε δάχτυλο.

{ "chunk_id": "", "translation": "Εάν όμως η ψυχή σκεπαστεί με άκαρπες παραφυάδες και φύλλα απροσεξίας και δεν φέρει καρπό δικαιοσύνης, και παραμείνει ακλάδευτη και άσκαφτη, και την τρυγούν οι δαίμονες που περνούν από τον δρόμο του βίου, και την καταστρέφει το αγριογούρουνο του δάσους και ο άγριος χοίρος, δηλαδή ο δαίμονας της ακαθαρσίας, θα ακούσει ίσως το «κατακαμένη με φωτιά και κατεστραμμένη» από το πρόσωπο του Θεού· και αφαιρείται ο φραγμός και γκρεμίζεται το τείχος του θείου φόβου από αυτήν, και δεν της δίνεται η βροχή των δακρύων, και σκληραίνει και χερσεύει, και φυτρώνουν πάνω της αγκάθια όπως σε χέρσα γη, και καλλιεργεί σταφύλι χολής από το αμπέλι των Σοδόμων, τσαμπί της πικρίας, παράγοντας ως κρασί το δηλητήριο των δρακόντων και το αθεράπευτο δηλητήριο της ασπίδας, δηλαδή την αναισθησία και την απόγνωση [***" }

Σε σένα λοιπόν, ω βασιλιά, στρέφοντας τα μάτια και υψώνοντας τα χέρια, εκείνα τα λόγια του Δαβίδ με αγωνία προσεύχεται και λέει: «Αγαλλίασή μου, λύτρωσέ με από εκείνους που με περικύκλωσαν· γίνε για μένα ελευθερωτής σαν τον Μωυσή· φανερώσου σαν φωτιά που κατακαίει το δάσος, σε όσους με κατέστησαν πυρπολημένη και κατεστραμμένη εκ θεμελίων· μη λυπηθείς αυτούς που δεν με λυπήθηκαν· είθε οι Ιταλοί να πληρώσουν για τα δάκρυά μου με τα δικά σου βέλη. Ξεπέρασα σε συμφορές ή και εξομοιώθηκα με την αρχαία Σιών, την οποία ισοπέδωσε ο βαβυλωνιακός στρατός· αλλά όπως εκείνην την ανοικοδόμησε ο Ζοροβάβελ, έτσι και εσύ, αναλαμβάνοντάς με από αυτή την οδυνηρή πτώση, ανόρθωσέ με· πιάσε όπλο και ασπίδα και σήκω σε βοήθειά μου. Ο κόπος σου δεν θα μείνει χωρίς ανταμοιβή, αλλά και ο μισθός σου θα είναι απολύτως πλήρης· θα σε περιστέψω με το βασιλικό στέμμα πιο περίλαμπρα· θα σε στεφανώσω με το λαμπρότερο στεφάνι της νίκης. Όπως η Ρώμη τον Βρούτο, πάνω σε χάλκινες πλάκες θα σε απεικονίσω· όπως η Σικελία τον Τιμολέοντα, θα σε δοξάσω· όπως οι Αθήναι τον Αρμόδιο, θα σε δοξολογήσω αθάνατα και θα σε υψώσω σε στήλη. Μακάρι να σε αντικρίσω, εσένα που από παλιά και διακαώς ποθώ να δω. Ώστε όπως η μητέρα με το παιδί της και ο γιος με τη μητέρα του να ευφρανθούμε, και να γίνει δυνατό μέσω εσού να ενδυθώ το ιμάτιο της σωτηρίας και τον χιτώνα της ευφροσύνης.»