Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 79:7

Αυτό όμως το έπραξες, μετρώντας την τιμωρία ανάλογα με τις αμαρτίες μας. <Μας έθεσες ως σημείο αντιλογίας στους γείτονές μας.> (B f. 344, H f. 317 b) Έχουν τεθεί λοιπόν οι υιοί του Ισραήλ ως σημείο αντιλογίας στους γείτονες, και προς εμπαιγμό στους εχθρούς, με ποιον άραγε τρόπο; Προφανώς, επειδή ήταν αδύναμοι, καταπατημένοι και πεσμένοι κάτω από τα πόδια των εχθρών τους· διότι δεν ήταν δυνατόν να ευημερούν ενώ προκαλούσαν λύπη [αντί καταλυπουμένους;].- Δεν Τον εγκαλούν ότι τους αδίκησε, αλλά θρηνούν μάλλον επειδή ο Ισραήλ έμεινε έρημος από τη δική Του βοήθεια. <Άνοιξες δρόμο μπροστά της, και φύτεψες τις ρίζες της, κ.λπ.> (G f. 88 b, L f. 193) Διότι, προπορευόμενος, έδιωξε από μπροστά τους τα έθνη. Ρίζα δε της ιουδαϊκής αμπέλου είναι ο Μωυσής ή ο Ιησούς. Αυτοί γέμισαν τη γη με τη δική τους ευσέβεια· διότι οι αρετές τους διαδόθηκαν παντού. Ονομάζοντας μεταφορικά τον λαό άμπελο, επέμεινε στη μεταφορά. Και όρη μεν ονομάζει την ισχύ των όμορων εθνών· και σκιά που τα κάλυπτε, την εξουσία του Ισραήλ που επιβλήθηκε σε αυτά· κέδρους δε του Θεού, τους υψηλούς άρχοντες, αυτούς που έλαβαν από τον Θεό την εξουσία να άρχουν· και αναδενδράδες που σκέπαζαν τους κέδρους, την ισραηλιτική βασιλεία που έγινε πιο περίβλεπτη από αυτούς· και αυτό έχουμε μάθει ότι συνέβη και την εποχή του μακαρίου Δαβίδ και του Σολομώντος.

Διότι εσύ μας κατέστησες αντικείμενο αντιλογίας στους γείτονές μας, και οι εχθροί μας μας χλεύασαν, ενώ παλαιότερα δεν τολμούσαν τίποτε από αυτά εναντίον μας, όταν είχαμε εσένα προστάτη. Γι' αυτό δεόμαστε και επικαλούμαστε τον Θεό των δυνάμεων, ικετεύοντάς Τον να μας επαναφέρει.

Και θυμήσου τη συναγωγή σου, την οποία απέκτησες από την αρχή, την οποία περιέσωσες με τα πάθη του μονογενούς σου Λόγου, την οποία αξίωσες της μεγάλης σου διαθήκης, την οποία και είλκυσες στους ουρανούς με το καινό μυστήριο και με τον αρραβώνα του Πνεύματος. Και υπενθυμίζοντας όσα πονηρά διέπραξαν οι εχθροί εναντίον των αγίων σου και πώς καυχήθηκαν εις βάρος των εορτών σου, λέγαμε: «Ύψωσε τα χέρια σου εναντίον της υπερηφάνειάς τους μέχρι τέλους». Επικαλούμασταν τη ρομφαία και τις αιγυπτιακές μάστιγες, και Τον παρακαλούσαμε να εκδικάσει τη δική Του υπόθεση, και Τον προτρέπαμε να εγερθεί επιτέλους εναντίον των ασεβών, λέγοντας: «Έως πότε οι αμαρτωλοί, Κύριε, έως πότε οι αμαρτωλοί θα καυχώνται; Έως πότε θα ταπεινώνουν τον λαό σου και θα κακοποιούν την κληρονομία σου, και ομοίως θα φθέγγονται αλλά και θα πράττουν την ανομία;». Και προσθέταμε μάλιστα και εκείνες τις γοερές φωνές, που είναι ακόμη πιο ταιριαστές με αυτά: «Μας κατέστησες αντικείμενο αντιλογίας και ύβρεως στους γείτονές μας, παροιμία στα έθνη και περίγελο σε όλους τους ανθρώπους». Και κάναμε λόγο για κάποια άμπελο, η οποία μεταφυτεύτηκε από την Αίγυπτο της σκοτεινής αθεΐας και αυξήθηκε στο κάλλος και το μέγεθος της πίστεως, κι έπειτα της αφαιρέθηκε ο φραγμός, δηλαδή η επιστασία του Θεού που μας φρουρούσε έως τότε, και αφέθηκε εκτεθειμένη σε όλους τους πονηρούς δυνάστες που διέρχονται, και λεηλατήθηκε από τον άγριο χοίρο, τον Πονηρό, που έχει την κακία ως αποκλειστικό του γνώρισμα και είναι γεμάτος από τον βόρβορο της φαυλότητας.

«Εις το τέλος - υπέρ του Ασσυρίου»: Η προφητεία σημαίνει την τελική μεταβολή της συναγωγής, μαρτυρώντας την πτώση που επρόκειτο να συμβεί από τους Ασσυρίους. Ακόμη και την παρουσία του Χριστού. «Ο ποιμαίνων»: Προσευχή του λαού προς τον Θεό. «Ο οδηγών»: Υπαινίσσεται αυτούς που ζουν με σωφροσύνη, ότι οδηγούνται από τον Θεό, όπως ο σώφρων Ιωσήφ. «Ο καθήμενος»: Ομιλεί για την έλευση του Χριστού. «Εναντίον Εφραίμ»: Υπαινίσσεται ολόκληρο το έθνος των Ιουδαίων, επειδή είναι σκληροί και ασεβείς. «Εξέγειρον»: Τα έθνη κραυγάζουν: σήκω, λέγει, κατάβα για να μας αναζητήσεις και σώσε μας, ω Θεέ, ως ελεήμων. «Ο Θεός επίστρεψον»: Από την οδό της πλάνης [επίστρεψε τα έθνη]. «Και επίφανον»: Ας δούμε τη δόξα σου να κατασκηνώνει σε εμάς και ας σωθούμε. «Κύριε ο Θεός»: Έως πότε, ενώ σε παρακαλούμε, παρασιωπάς, λένε τα έθνη, αλλά και βρισκόμαστε σε αιχμαλωσία των δαιμόνων. «Ψωμιείς»: Διότι ούτε χωρίς κλαυθμό δεν τρώμε τον άρτο μας, επιποθώντας να αξιωθούμε του μυστικού άρτου. «Και ποτιείς»: Διότι και το ποτήριό μας αναμειγνύεται με δάκρυα· καθώς περιμένουμε να αξιωθούμε το αίμα σου, Κύριε. «Έθου ημάς»: Στον λαό, λέγει, των Ιουδαίων· διότι δεν ήθελαν να σωθούν τα έθνη. «Και οι εχθροί»: Οι δαίμονες· διότι αυτοί είναι κακοί εχθροί του ανθρώπου· επειδή εξουθένωσαν σφόδρα τον άνθρωπο. «Κύριε ο Θεός»: Λένε τα έθνη προς τον Θεό: εμάς που πλανιόμαστε στην ειδωλολατρία, επίστρεψέ μας.

Από κοινού το Έως πότε· διότι μέχρι τότε οι προφήτες ελάμβαναν άρτο δακρύων, αλλά και ποτό, θρηνώντας για την ανθρωπότητα, μέχρις ότου ο Χριστός, αφού ήλθε, έγινε ο ίδιος άρτος ζωής και ποτήριο. Πολύ σωστά δε πρόσθεσε το Με μέτρο, δείχνοντας πως τίποτα δεν είναι χωρίς μέτρο στον Θεό, αλλά τα πάντα επιβάλλονται στους ανθρώπους με κανόνα και μέτρο για το συμφέρον τους, είτε οργή, είτε παιδαγωγία. Μας έβαλες σε αντιλογία με τους γείτονές μας, και οι εχθροί μας μάς χλεύασαν. Ο λόγος σαφώς υπαινίσσεται τους ίδιους και τώρα ως εχθρούς και γείτονες· τα οποία... μέχρι την παρουσία Του ο Χριστός ανέβαλε, με χλευασμό και κοροϊδία... προς μεν τους ανθρώπους, και ιδιαίτερα προς τους ίδιους τους προφήτες, θεωρώντας ότι δεν έλεγαν την αλήθεια σε όσα προφήτευαν για την έλευση του Σωτήρα· αλλά βέβαια και όχι τυχαία αντιλογία υπέμεναν οι προφήτες από αυτούς, καθώς εκείνοι ενεργούσαν μέσα από τους ψευδοπροφήτες και έλεγαν άλλα. Και κυρίως βέβαια τοποθέτησε την αντιλογία στους δαίμονες, τους νοητούς εχθρούς και γείτονες, παρουσιάζοντας σαφώς ότι όπως οι υπηρέτες υποτάσσονται στους αφέντες τους, έτσι και οι δαίμονες υποτάσσονται στους προφήτες, αλλά από αλαζονεία όμως πολλές φορές, αφού επαρθούν, αντιλέγουν. Κύριε, ο Θεός των δυνάμεων, επίστρεψέ μας, και φανέρωσε το πρόσωπό σου, και θα σωθούμε.

ΨΑΛΜΟΣ ΟΘ'. «Εσύ που ποιμαίνεις τον Ισραήλ, πρόσεξε.» Αυτός ο ποιμένας του Ισραήλ δεν είναι άλλος από εκείνον που είπε: Εγώ είμαι ο ποιμένας ο καλός, αυτός που ποιμαίνει όσους έχουν νου που βλέπει τον Θεό. «Εξέγειρε τη δύναμή σου και έλα.» Αυτόν τον λόγο προχωρώντας ο προφήτης τον διασαφήνισε περισσότερο, δηλώνοντας πώς και γιατί πρόκειται να έλθει ο Χριστός. Διότι εμείς είμαστε η αιτία της παρουσίας του, προκειμένου να μας επιστρέψει και να μας διορθώσει. Ο δε τρόπος της παρουσίας του είναι φανερός, ώστε να τον βλέπουμε πρόσωπο με πρόσωπο, διότι δεν θα σωζόμασταν διαφορετικά, παρά μόνον εάν μας φανερωνόταν αυτό το πρόσωπο. «Μας κατέστησες αντικείμενο αντιλογίας στους γείτονές μας.» Συνεχίζει την ίδια ικεσία, ώστε να αποδείξει πόσο αναγκαία είναι αυτή· συγχρόνως δε διδάσκοντας και εμάς να μην ολιγωρούμε όταν δεν εισακούεται αμέσως η προσευχή μας, αλλά να επιμένουμε· διότι οπωσδήποτε θα επιτύχουμε. «Ο Θεός των δυνάμεων, επίστρεψε.» Επειδή, δηλαδή, ούτε ο νόμος ούτε οι προφήτες έκαναν τον Ισραήλ να επιστρέψει, κατ' ανάγκην παρακαλεί τον ίδιο τον Χριστό να τον επαναφέρει. «Και επισκέψου αυτήν την άμπελο.» Επειδή συνέκρινε τη Συναγωγή των Ιουδαίων με άμπελο, κατ' ανάγκην μοιράζει και τον λόγο του, άλλοτε απευθυνόμενος στην εικόνα και άλλοτε προς εκείνους για τους οποίους χρησιμοποίησε την εικόνα. Κάηκε, λοιπόν, με πυρ η άμπελος των Ιουδαίων, δηλαδή η Συναγωγή των Ιουδαίων, και μάλιστα με εκείνο το πυρ για το οποίο ο Χριστός έλεγε: Πυρ ήλθα να βάλω στη γη, και τι άλλο θέλω, αν έχει ήδη ανάψει;

«Μας κατέστησες αντικείμενο αντιλογίας στους γείτονές μας.» Για το τρίτο, μάρτυρας είναι ο μελωδός που λέει: «Κώφευσα και δεν άνοιξα το στόμα μου, και του έβαλα φρουρά, όταν στάθηκε ο αμαρτωλός απέναντί μου.» Και πάλι: «Οι υπερήφανοι παρανομούσαν υπερβολικά, εγώ όμως δεν παρεξέκλινα από τη θεωρία σου.» Από αυτούς, ο μεσαίος χρησιμοποιεί συχνά τον πρώτο τρόπο, εξαιτίας της έλλειψης προετοιμασίας. Ο πρώτος δεν έχει ακόμη τη δύναμη να αποκρούσει τους εχθρούς με τον δεύτερο τρόπο. Ο τρίτος, όμως, περιφρόνησε εντελώς τους δαίμονες.