Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 80:14

Και θα τους πολεμήσει από ψηλά και άνωθεν ο ουρανός, καταχέοντας σαν χαλάζι τα αποτελέσματα του ακράτητου θυμού. Κάτι τέτοιο λέει και μέσω της φωνής του ψαλμωδού: «Εάν ο λαός μου ο Ισραήλ με άκουγε, εάν πορευόταν στους δρόμους μου, χωρίς καθυστέρηση θα είχα ταπεινώσει τους εχθρούς τους, και θα είχα επιβάλει το χέρι μου πάνω σε εκείνους που τους θλίβουν.» <Και εσείς μην ευφραίνεστε, ούτε ας ισχυροποιηθούν τα δεσμά σας, διότι άκουσα από τον Κύριο Σαβαώθ πράγματα τετελεσμένα και οριστικά αποφασισμένα, τα οποία θα κάνει σε όλη τη γη.> Εισάγεται πάλι το πρόσωπο του μακάριου προφήτη, ο οποίος επιτιμά τους δασκάλους των Ιουδαίων και λέει ότι με κάθε τρόπο και οπωσδήποτε δεν θα πρέπει να χαίρονται, δηλαδή να μην υπερηφανεύονται για τα τολμήματά τους κατά του Χριστού, αλλά μάλλον να σκυθρωπάζουν και να χύνουν δάκρυα για τις δικές τους ασέβειες, ούτε να σφίγγουν κατά των υποταγμένων σε αυτούς λαών τα δεσμά του νόμου, αλλά μάλλον να τους αφήσουν, πιστεύοντας στον Χριστό, να βγουν έξω από την παλαιά εντολή και, εγκαταλείποντας αυτά που βρίσκονταν σε σκιές και τύπους, να αποδεχθούν την εν πνεύματι και αληθεία προσκύνηση.

Ο προκείμενος ψαλμός, από τη μία πλευρά, παραγγέλλει σε άλλους να αγάλλονται, να αλαλάζουν και να ψάλλουν, και από την άλλη παρουσιάζει την αποβολή του ιουδαϊκού έθνους και την αιτία της, και μάλιστα σε απόλυτη ακολουθία με τις προηγούμενες προφητείες. Διότι, επειδή στον προηγούμενο ψαλμό ρωτούσε λέγοντας: «Γιατί γκρέμισες τον φράχτη της και την τρυγούν όλοι οι διαβάτες του δρόμου;», επιλύει την απορία, αναφέροντας στο προκείμενο κείμενο: «Εάν ο λαός μου με είχε ακούσει, εάν ο Ισραήλ είχε πορευτεί στους δρόμους μου, ακαριαία θα είχα ταπεινώσει τους εχθρούς τους». Και προσθέτει: «Και δεν άκουσε ο λαός μου τη φωνή μου, και ο Ισραήλ δεν με πρόσεξε. Και τους εγκατέλειψα στα επιτηδεύματα των καρδιών τους, και θα πορευθούν σύμφωνα με τα επιτηδεύματά τους».

«Αν ο λαός μου με είχε εισακούσει, αν ο Ισραήλ είχε πορευθεί στις οδούς μου· με απόλυτη ευκολία θα είχα ταπεινώσει τους εχθρούς τους, και θα είχα απλώσει το χέρι μου εναντίον εκείνων που τους καταθλίβουν». Έχει αιτιολογηθεί επαρκώς, ότι η οργή του Θεού δεν έπληξε το έθνος των Ιουδαίων ούτε χωρίς δίκαιη κρίση ούτε τυχαία. Και μου φαίνεται ότι έχει δοθεί η απάντηση στα προαναφερθέντα ερωτήματα, στο: «Γιατί, Θεέ, μας απέρριψες οριστικά; Γιατί οργίστηκε ο θυμός σου εναντίον των προβάτων της βοσκής σου;» και πάλι: «Γιατί κατεδάφισες τον φραγμό της, και την τρυγούν όλοι όσοι διέρχονται από την οδό;».

Διότι τον λόγο για τον οποίο υπέστησαν αυτά τον διδάσκει λέγοντας: Επειδή ο λαός μου δεν εισάκουσε τη φωνή μου, και ο Ισραήλ δεν με πρόσεξε. Και, Αν ο λαός μου με είχε ακούσει, αν ο Ισραήλ είχε πορευθεί στις οδούς μου· σε μηδενικό χρόνο θα είχα ταπεινώσει τους εχθρούς τους. Αντί αυτού ο Σύμμαχος μετέφρασε: Σε ελάχιστο χρόνο θα είχα νικήσει τους εχθρούς τους, και εναντίον των αντιπάλων τους θα είχα στρέψει το χέρι μου.

ΨΑΛΜΟΣ ΤΟΥ ΑΣΑΦ. ΠΑʹ. Ο Θεός στάθηκε σε σύναξη θεών, και στο μέσο τους κρίνει θεούς. Ο μεν προηγούμενος λόγος κατηγορεί ολόκληρο τον ιουδαϊκό λαό, καθώς ο Θεός λέει με σαφήνεια: Δεν άκουσε ο λαός μου τη φωνή μου, και ο Ισραήλ δεν με πρόσεξε. Και τους εγκατέλειψα στις επιδιώξεις της καρδιάς τους· και πάλι: Εάν ο λαός μου με άκουγε, εάν ο Ισραήλ πορευόταν στις οδούς μου, σε ελάχιστο χρόνο θα είχα ταπεινώσει τους εχθρούς τους. Ο παρών, όμως, ψαλμός, ακολουθώντας εκείνους, κατηγορεί τους προεστώτες του λαού. Απευθύνεται, λοιπόν, προς άρχοντες και κριτές λέγοντας: Έως πότε θα κρίνετε με αδικία, και θα προσωποληπτείτε υπέρ των αμαρτωλών; Αποδώστε δικαιοσύνη στον φτωχό και τον ταπεινό, δικαιώστε το ορφανό και τον πένητα.

Και δεν άκουσε ο εβραϊκός λαός αυτόν τον λόγο ούτε καθόλου ανέχθηκε να υπακούσει. «Και ο Ισραήλ», διότι έκλεισαν τα μάτια τους, ώστε να μην δουν τα μυστήρια του πιστού λαού. «Και τους εξαπέστειλα», όπως δηλαδή σχεδίασαν, λέει, και επιθύμησαν, τους άφησα να εκτελέσουν τα σχέδιά τους, επειδή έγιναν αποκρουστικοί (πρόσκομμα) σε εμένα, λέει ο Κύριος. «Θα πορευθούν», διότι όπως ακριβώς έπραξαν, έτσι και έλαβαν. «Εάν ο λαός μου», εάν άκουγαν τον Θεό και πορεύονταν στις οδούς του, δεν θα είχαν στερηθεί τη συγγένεια με τον Θεό, ούτε τα έθνη θα ελάμβαναν τη δόξα τους. «Στο τίποτα», διότι εάν δεν είχαν πέσει (αμαρτήσει), δεν θα κυριεύονταν από τους εχθρούς. «Και επί τους θλίβοντες», διότι ο Θεός επέβαλε πάντοτε το χέρι του επί των εχθρών τους, αυτοί όμως πάντοτε τον αθετούσαν. «Οι εχθροί», δηλαδή οι Ιουδαίοι που έλεγαν: Δεν έχουμε βασιλιά, παρά μόνο τον καίσαρα. «Και θα είναι ο καιρός τους», διότι ο καιρός εκείνος, κατά τον οποίο είπαν ψέματα στον Θεό, τους περιμένει εις τους αιώνας. «Και τους έθρεψε», μεταφορικά εννοεί τον πιστό λαό, ο οποίος τρώει τον μυστικό άρτο. «Και από πέτρα», εννοεί τότε το ύδωρ από την απόκρημνη πέτρα, ενώ τώρα εννοεί το μυστήριο που εξήλθε από τη ζωοκέντητη πλευρά, το οποίο είναι ανώτερο από κάθε γλυκύτητα.

Τους άφησα, λέει, να πορευθούν σύμφωνα με τα δικά τους θελήματα, ώστε να τρυγήσουν από εκεί πικρούς καρπούς. «Εάν ο λαός μου με άκουγε, εάν ο Ισραήλ πορευόταν στις οδούς μου, αμέσως», δηλαδή εύκολα, «θα ταπείνωνα τους εχθρούς τους· και εναντίον εκείνων που τους θλίβουν θα επέβαλλα το χέρι μου». Διότι, όταν πολλές φορές θλιβόμαστε από κάποιους εχθρούς, η αιτία των δεινών δεν προέρχεται από τη δική τους δύναμη, αλλά από τη δική μας παρακοή προς τον Θεό. «Οι εχθροί του Κυρίου τον ξεγέλασαν, και ο καιρός τους θα παραμείνει στον αιώνα». Διότι, εάν και ευημερούν, λέει, κατά τον παρόντα αιώνα, εντούτοις ο καιρός της ανταπόδοσής τους αποταμιεύεται για τον μέλλοντα αιώνα. «Και τους έθρεψε από το πάχος του σιταριού», δηλαδή από εκλεκτό σιτάρι, «και με μέλι από πέτρα τούς χόρτασε», παρόλο που ήταν εχθροί. Δες με τι πράγματα τους τρέφει δαψιλώς, διότι ο καιρός της θλίψής τους μεταφέρεται για την αιωνιότητα. Όσο για το «μέλι από πέτρα», είτε υποδηλώνει το γλυκόπιοτο νερό που βγήκε από εκείνη την πέτρα, είτε κυριολεκτικά το μέλι, το οποίο παρασκευάζουν οι ίδιες οι μέλισσες μέσα στις τρύπες των βράχων.