Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 80:4

Σαλπίστε με σάλπιγγα κατά τη νεομηνία. Όπως ακριβώς άλλοτε ο Ισραήλ, λαμβάνοντας αισθητές σάλπιγγες, σάλπιζε κατά τη νεομηνία, επειδή ο Θεός είχε δώσει αυτήν την εντολή, και ως μαρτυρία της απελευθέρωσής τους από τη δουλεία της Αιγύπτου· έτσι και ο νέος λαός, χρησιμοποιώντας την ευαγγελική σάλπιγγα, της οποίας ο φθόγγος εξήλθε σε ολόκληρη τη γη, προστάζεται να σαλπίζει κατά τις νεομηνίες, δηλαδή κατά την ανακαίνιση του νου του· ομολογώντας και μαρτυρώντας και αυτός ότι πράγματι τον ελευθέρωσε από τη νοητή Αίγυπτο, δηλαδή από την εξουσία του σκότους.

Του Αγίου Αθανασίου Περί των Αζύμων. Με τρία υλικά τελούσαν οι Ιουδαίοι το Πάσχα και με τρεις αρετές· και με τρεις μάρτυρες σύμφωνα με την τάξη του Νόμου. Και τα μεν τρία υλικά ήταν ο αμνός, τα άζυμα και τα πικρά χόρτα· οι δε τρεις αρετές ήταν το να είναι περιεζωσμένοι, να φορούν υποδήματα στα πόδια και να κρατούν ραβδί στα χέρια. Οι δε τρεις μάρτυρες ήταν γραμματείς που στέκονταν στην τράπεζα και γνώριζαν με ακρίβεια την έκχυση του φωτός της σελήνης, η οποία υποδεικνυόταν μέσω της κίνησης ενός ποτηριού· τότε ο ιερέας σάλπιζε αμέσως ότι είναι το Πάσχα του Κυρίου. Και έπειτα, μετά το άκουσμα της φωνής της σάλπιγγας, παρασκεύαζαν ζύμη χωρίς ένζυμο άρτο για επτά ημέρες. Πριν όμως από το σημείο του ποτηριού και της σάλπιγγας, δεν είχαν το δικαίωμα να ετοιμάσουν για τις επτά ημέρες αμνό, ή άζυμα, ή πικρά χόρτα. Διότι έτσι λέει και ο μέγας Δαβίδ: «Σαλπίσατε με σάλπιγγα κατά τη Νουμηνία». Ο δε Κύριός μας Ιησούς Χριστός έκανε την παράδοση των αγίων μυστηρίων την πέμπτη ημέρα, κατά την έβδομη ώρα της νύκτας. Η δε έναρξη της βρώσεως των αζύμων έγινε την Παρασκευή το εσπέρας, μετά τον ενταφιασμό του Κυρίου.

ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ ΤΗΣ ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑΣ, ΠΕΡΙ ΝΗΣΤΕΙΑΣ ΛΟΓΟΣ ΠΡΩΤΟΣ. «Σαλπίστε», λέει, «με σάλπιγγα κατά τη νέα σελήνη, την εύσημη ημέρα της εορτής σας». Αυτό είναι ένα προφητικό πρόσταγμα. Σε εμάς όμως, τα αναγνώσματα, πιο μεγαλόφωνα από κάθε σάλπιγγα και πιο ξεκάθαρα από κάθε μουσικό όργανο, εξαγγέλλουν την εξέχουσα εορτή των ημερών. Διότι γνωρίσαμε τη χάρη των νηστειών από τον Ησαΐα, ο οποίος απέρριψε τον ιουδαϊκό τρόπο της νηστείας και μας υπέδειξε την αληθινή νηστεία: «Μη νηστεύετε για να φθάνετε σε κρίσεις και διαμάχες, αλλά να λύνεις κάθε δεσμό αδικίας». Και ο Κύριος λέει: «Μη γίνεστε σκυθρωποί, αλλά νίψε το πρόσωπό σου και άλειψε το κεφάλι σου». Ας προετοιμάσουμε τη διάθεσή μας λοιπόν, όπως διδαχθήκαμε, χωρίς να γινόμαστε σκυθρωποί για τις επερχόμενες ημέρες, αλλά διακείμενοι προς αυτές με χαρά, όπως αρμόζει σε αγίους. Κανείς δεν στεφανώνεται όντας λυπημένος· κανείς δεν στήνει τρόπαιο όντας σκυθρωπός. Μη γίνεσαι σκυθρωπός τη στιγμή που θεραπεύεσαι. Είναι άτοπο να μη χαίρεται κανείς για την υγεία της ψυχής του, αλλά να λυπάται για την αλλαγή των φαγητών, και να φαίνεται πως δίνει μεγαλύτερη αξία στην ηδονή της κοιλιάς παρά στη φροντίδα της ψυχής. Διότι ο χορτασμός περιορίζει την απόλαυση στην κοιλιά, ενώ η νηστεία ανεβάζει το κέρδος στην ψυχή. Χαίρε, διότι σου έχει δοθεί από τον Ιατρό φάρμακο που εξαλείφει την αμαρτία.

Επομένως θα βαδίσει προς αυτήν ορθά· και θα αποφεύγει παντού να φαίνεται ότι εκτρέπεται από τον σκοπό που μας αρμόζει, απέχοντας από μάταιες διηγήσεις και έχοντας την προθυμία να φέρει στο μέσο την κατάλληλη στιγμή εκείνα που θεωρεί καλό να πει και που θα ωφελήσουν τους ακροατές. Λοιπόν, όπως λέει το θείο λόγιο, υπάρχει καιρός για κάθε πράγμα. Και αν υπάρχει κάποιος άλλος καιρός κατάλληλος για εμάς, ο παρών είναι ο πλέον αρμόδιος για την ανάγκη του κηρύγματος. Ήδη λοιπόν η πανεύφημη εορτή μας, ολοκληρώνοντας τον ετήσιο κύκλο της, έφτασε στις θύρες μας, και σχεδόν, περνώντας το κατώφλι, εγκαθίσταται στις ψυχές όλων. Θα ήταν, όπως μου φαίνεται, εξαιρετικά άτοπο, οι μεν Ιουδαίοι, που καυχώνται για τον νόμο, τη σκιά και τον τύπο, να προαναγγέλλουν τις δικές τους εορτές με τους ήχους των σαλπίγγων· εμείς δε, που προτιμήσαμε τα καλύτερα από αυτά που έχουν εκείνοι, και που με ορθή και δίκαιη κρίση επικυρώσαμε ότι πρέπει να προκρίνουμε την αλήθεια από τα σχήματα, να φανεί ότι υπολειπόμαστε πολύ σε σύγκριση με τη δική τους προθυμία σε αυτό το θέμα, εάν, λέγοντας ο ένας στον άλλον να σωπαίνει, καθίσουμε ήσυχα και παραδώσουμε στη σιωπή αυτήν την τόσο επίσημη εορτή, παρόλο που ο Θεός λέει: «Σαλπίστε με σάλπιγγα κατά τη νεομηνία, κατά την επίσημη ημέρα της εορτής σας». Ας έλθει λοιπόν στο μέσο μας ο λόγος, για να αναγγείλει την επίσημη ημέρα της εορτής με επίσημο κήρυγμα.

ΛΟΓΟΣ Ε'. α'. Υπάρχει καιρός για κάθε πράγμα, λέει η θεία Γραφή· και μου φαίνεται ότι έχει εξετάσει άριστα τη φύση των πραγμάτων. Διότι τίποτα δεν την βλάπτει τόσο, όσο το να αστοχεί κανείς ως προς τον κατάλληλο καιρό. Επομένως, επειδή ακριβώς κανείς δεν θα αρνηθεί ότι αυτό είναι φαύλο, αλλά οπωσδήποτε θα συμφωνήσει κάθε συνετός άνθρωπος, είναι ανάγκη να θεωρούμε το αντίθετο ως την καλύτερη επιλογή, εννοώ δηλαδή τον κατάλληλο καιρό για όλα και αυτόν που ταιριάζει σε κάθε πράγμα. Ο παρών καιρός, λοιπόν, είναι καιρός εορτής, και είναι πάλι επιβεβλημένο να υπακούμε στη θεία Γραφή: «Σαλπίστε με σάλπιγγα κατά τη νεομηνία, κατά την εύσημη ημέρα της εορτής σας». Έπειτα, ποιος καιρός θα αναλάμψει σε εμάς πιο επίσημος από τον παρόντα; Και τι είναι τόσο περιφανές, όσο η πανεύφημη εορτή μας, η οποία αναδεικνύει ως όντως αληθινή Νεομηνία τον νέο για εμάς αιώνα της ελεύσεως του Σωτήρος; «Κατά τον οποίο τα πάντα έγιναν καινούργια, και τα παλαιά παρήλθαν», όπως λέει ο Παύλος. Ας ηχήσει, λοιπόν, η σάλπιγγα της Εκκλησίας, και με χαρά ας εκπέμψει πάλι σε εμάς το ετήσιο κήρυγμα.

ΛΟΓΟΣ ΙΒ'. α'. Ο νόμος βέβαια έχει τη σκιά των μελλοντικών αγαθών, και διαμορφώνει υποτυπωδώς το λαμπρό σχήμα της αλήθειας, φανερώνοντας αμυδρά σε εμάς το μυστήριο όσων θεσπίστηκαν μέσω του Χριστού μέσα από τύπους και αινίγματα. Γι' αυτό, λοιπόν, παρήγγειλε στους υιούς του Ισραήλ λέγοντας: «Σαλπίστε με σάλπιγγα κατά τη νεομηνία, κατά την επίσημη ημέρα της εορτής μας». Εμείς όμως, προχωρώντας όσο το δυνατόν πιο μακριά από τους τύπους, απαλλάσσοντας τη φύση των δικών μας πραγμάτων από τα αρχαία σχήματα, ας θεωρήσουμε σπουδαιότερη τη διδασκαλία των θείων και ευαγγελικών ενταλμάτων.

Λόγος ΙΔ'. α'. Οι ιεροί λόγοι από παλιά έχουν υμνήσει τα παραγγέλματα της αγίας μας εορτής· και νομοθετούν ότι πρέπει να αναφωνήσουμε γι' αυτήν μεγαλόφωνα και διαπεραστικά, λέγοντας: «Σαλπίστε με σάλπιγγα κατά τη νεομηνία, κατά την επίσημη ημέρα της εορτής σας». Επειδή όμως έχει πλέον αφαιρεθεί η σκιά του νόμου, και επιπλέον το γράμμα έχει μεταβληθεί σε σαφή και φανερότερη δήλωση των πραγμάτων, αφήνοντας κατά μέρος ως παρωχημένο και άχρηστο πια αυτό που είχε εφευρεθεί από τους αρχαίους σε σκιά και τύπους, εννοώ τον άσημο ήχο των σαλπίγγων, ας παρακινήσουμε την ακριβή και εύρυθμη υπηρεσία του κηρύγματος να εξυπηρετήσει τα παραγγέλματα της εορτής. Διότι ήδη εμφανίζεται η νεομηνία, δηλαδή ανατέλλει ο καινουργός και νέος καιρός της αναστάσεως του Σωτήρα μας. «Διότι αν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι νέα κτίση», σύμφωνα με το γεγραμμένο, «τα αρχαία παρήλθαν, ιδού τα πάντα έγιναν νέα». Επομένως (διότι νομίζω ότι πρέπει να προχωρήσω κατευθείαν στο πρέπον), «αγιάστε νηστεία», σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη. Και το να αγιάζει κανείς σημαίνει να καθιερώνει, και να προσφέρει σαν κάποιο λογικό ανάθημα στον Θεό που κυβερνά τα πάντα.

ΛΟΓΟΣ ΙΕ΄. α΄. «Ελάτε πάλι, ας αγαλλιάσουμε στον Κύριο.» Διότι είναι πλέον καιρός, αγαπητοί, να εορτάσουμε και να συγκεντρωθούμε με μεγάλη προθυμία στην πνευματική πανδαισία· και σχεδόν να αναφωνήσουμε μαζί με τη λύρα του Ψαλμωδού χαριέντως: «Απόλαυσε τον Κύριο, και θα σου δώσει όλα τα αιτήματα της καρδιάς σου.» Θα φέρουμε εις πέρας αυτό που έχει προσταχθεί, όχι παχαίνοντας την κοιλιά με μαγειρικά καρυκεύματα, ούτε θολώνοντας τον νου με τα συχνά και πέρα από το μέτρο ποτήρια· αλλά μάλλον εντρυφώντας σε ιερούς και θείους λόγους, και διευρύνοντας τον οφθαλμό της διανοίας σε νήψη ακόμη καλύτερη και πάντοτε ανώτερη από την παρούσα, και ανεβαίνοντας πλέον σε αυτά τα υπέρτατα ύψη της θεοπτίας. Διότι έτσι θα ακολουθήσει, με τη συγκατάνευση του Θεού από αγαθότητα, και το να αποκτήσουμε τη δύναμη να επικρατούμε έναντι των αντιπάλων και να αναδειχθούμε ανώτεροι από τα πιο βδελυρά πάθη. Και το ότι σε εκείνους που εορτάζουν κατ' αυτόν τον λαμπρό τρόπο θα άρμοζε, και πολύ δικαιολογημένα, ο λόγος που μας ενθαρρύνει προς την επιθυμία της αξιέπαινης εν Χριστώ πολιτείας, είναι αρκετός, νομίζω, ο θείος Μελωδός που μας το επιμαρτυρεί λέγοντας: «Σαλπίστε με σάλπιγγα κατά τη νεομηνία, κατά την εύσημη ημέρα της εορτής σας.» Θα παραθέσω δε προς σαφέστατη απόδειξη και μια αρχαία προφητεία επ' αυτού.

Σαλπίστε με σάλπιγγα κατά τη νουμηνία, κατά την επίσημη ημέρα της εορτής σας. Ο λόγος στο ξεκίνημά του καλούσε βέβαια σε αγαλλίαση· πρόσταζε δε να αλαλάζουν, δηλαδή να αναπέμπουν επινίκιο ύμνο στον Θεό του Ιακώβ που φανερώθηκε· έπειτα, αφού παραλάβουν τους διδακτικούς λόγους, να τους εφαρμόζουν με τα έργα· και αφού γίνουν εκτελεστές των έργων, τότε πλέον να κηρύττουν και να σαλπίζουν σε όλους τους ανθρώπους, να διαλαλούν και να κάνουν σε όλους ακουστό το Ευαγγέλιο· όπως ακριβώς και ο Σωτήρας παρήγγελλε λέγοντας στους μαθητές του: «Ό,τι ακούτε στο αυτί, κηρύξτε το πάνω στα δώματα». Γι' αυτό έχει ειπωθεί σε εκείνους που έχουν κατορθώσει τα πρώτα: «Σαλπίστε». Πώς όμως θέλει να σαλπίζουν αυτοί; Άραγε όπως σάλπιζαν παλαιότερα εκείνοι που τελούσαν τις εικόνες, τα σύμβολα και τους τύπους των αληθινών πραγμάτων;

Ήταν δε εκείνη η ημέρα της εορτής των Σαλπίγγων εύσημη ημέρα· λέγει λοιπόν ο Μωυσής γι' αυτήν: «Κανένα δουλικό έργο δεν θα κάνετε. Ημέρα σημάνσεως θα είναι για εσάς». Γι' αυτό και εδώ έχει λεχθεί: «Κατά την εύσημη ημέρα της εορτής σας». Ήταν λοιπόν εύσημη ημέρα και εορτή, όχι κάποιου άλλου πράγματος παρά των σαλπίγγων· εξού και είχε ονομαστεί εορτή των Σαλπίγγων. Και επειδή υπήρχαν τρεις εορτές κατά τον ίδιο μήνα: η πρώτη, η εορτή των Σαλπίγγων, που τελούνταν κατά τη νουμηνία· η δεύτερη, η εορτή του Ιλασμού, που γινόταν τη δέκατη ημέρα του μήνα· και η τρίτη, η εορτή των Σκηνών· προστάζει να μιμούνται μόνο αυτήν των Σαλπίγγων, λέγοντας: «Σαλπίστε με τη σάλπιγγα κατά τη νουμηνία»· πιο ξεκάθαρα δε θα έλεγε το εξής: Όπως ακριβώς κατά τη νουμηνία σάλπιζαν κάποτε, περιτρέχοντας κάθε τόπο για να σημάνουν την εορτή, με τον ίδιο τρόπο και εσείς, τους οποίους προστάζει ο λόγος, σαλπίστε. Θέλει δηλαδή οι κήρυκες των εθνών να μην δίνουν προσοχή στις υπόλοιπες ιουδαϊκές τηρήσεις, αλλά να χρησιμοποιούν μόνο το κήρυγμα, και να σαλπίζουν σε όλους τους ανθρώπους τον σωτήριο και ευαγγελικό λόγο. Διότι τα σύμβολα ακριβώς αυτών των πραγμάτων δημιουργούσε και ο Μωυσής, και ήταν νομοθετημένο αυτό το πρόσταγμα ειδικά για τον Ισραήλ, το ότι έπρεπε να σαλπίζουν, και μέσω της σάλπιγγας να αναγγέλλουν σε όλους την εορτή του συγκεκριμένου καιρού.

Γρηγορίου Επισκόπου Νύσσης, Εις το Γενέθλιον του Σωτήρος «Σαλπίστε με σάλπιγγα κατά τη νεομηνία», λέει ο Δαβίδ, «κατά την επίσημη ημέρα της εορτής μας». Και τα προστάγματα της θεόπνευστης διδασκαλίας αποτελούν αναντίρρητα νόμο για όσους τα ακούν. Επομένως, επειδή έφτασε η επίσημη ημέρα της εορτής μας, ας εκπληρώσουμε και εμείς τον νόμο, γινόμενοι σαλπιγκτές αυτής της ιερής εορτής. Η σάλπιγγα του Νόμου, όπως μας προτρέπει να κατανοήσουμε ο Απόστολος, είναι ο λόγος. Διότι λέει ότι ο ήχος της σάλπιγγας δεν πρέπει να είναι ασαφής, αλλά να έχει διακριτούς φθόγγους για να είναι κατανοητός σε αυτούς που τον ακούν. Ας ηχήσουμε λοιπόν και εμείς, αδελφοί, έναν ήχο λαμπρό και δυνατό, καθόλου κατώτερο από τον ήχο της κεράτινης σάλπιγγας. Διότι και ο Νόμος, που προδιέγραφε την αλήθεια μέσα από σκιώδεις τύπους, νομοθέτησε τον ήχο των σαλπίγγων κατά τη γιορτή της Σκηνοπηγίας. Και το περιεχόμενο της σημερινής εορτής είναι το μυστήριο της αληθινής Σκηνοπηγίας. Διότι σε αυτήν στήνεται το ανθρώπινο σκήνωμα από Εκείνον που για χάρη μας ενδύθηκε την ανθρώπινη φύση. Σε αυτήν, τα δικά μας σκηνώματα, που είχαν καταρρεύσει εξαιτίας του θανάτου, αναστηλώνονται και πάλι από Εκείνον που εξ αρχής οικοδόμησε το κατοικητήριό μας. Ας πούμε και εμείς τα λόγια της ψαλμωδίας, ψάλλοντας αρμονικά μαζί με τον μεγαλόφωνο Δαβίδ: «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου». Με ποιον τρόπο ερχόμενος; Όχι επιβαίνοντας σε κάποιο πλοίο ή όχημα, αλλά περνώντας στον ανθρώπινο βίο μέσα από την παρθενική αφθορία.

Εις το τέλος, υπέρ των ληνών .. Ως ληνούς εννοεί (λέγει) τα θυσιαστήρια, για τα οποία ομιλεί η προφητεία, καθώς (και) για τη συναγωγή. Διότι το όνομα Ασάφ ερμηνεύεται ως συναγωγή· διότι προτρέπονται τα έθνη προς τα πνευματικά θυσιαστήρια. «Αγαλλιάσθε»: Αυτή είναι η προτροπή προς τα έθνη, ώστε, αφού σωθούν, να αναπαυθούν εν τω Θεώ. «Αλαλάξατε»: Με φωνή, λέγει, μεγάλη και με κραυγή δοξάστε τον Κύριο (τον Θεό)· διότι Ιακώβ είναι ο Χριστός. «Λάβετε ψαλμόν»: Διότι ο Θεός χαρίζει (χορηγεί) τον νου στον άνθρωπο, ώστε να ψάλλει (να άδει) και να δοξάζει τον Θεό· δώστε εσείς το σώμα μαζί με τη φωνή, ώστε ο ήχος να αποτελεί τον ψαλμό (των ψαλμών). «Ψαλτήριον»: Εννοεί την καθαρή καρδιά μαζί με τη γλώσσα· διότι η γλώσσα, κρούοντας ως κιθάρα, φανερώνει τα της καρδίας. «Σαλπίσατε»: Δηλαδή, κηρύξτε σε όλους την παρουσία του Χριστού, διότι ο βίος των ανθρώπων έγινε νέος· διότι τίποτα δεν είναι πιο επίσημο από την ημέρα εκείνης της εορτής, κατά την οποία ο Χριστός εμφανίστηκε στη γη. «Ότι πρόσταγμα»: Στον πιστό λαό, ο οποίος είναι ο Ισραήλ· διότι σε αυτόν δόθηκε το πρόσταγμα της χάριτος, σύμφωνα με την κρίση του Θεού. «Μαρτύριον»: Επειδή πάντα όσα υπέμεινε ο Ιωσήφ ήταν τύπος του Χριστού, το οποίο αποτελεί μαρτύριο. «Εν τω εξελθείν»: Εννοεί τον λαό των Εβραίων τότε, αλλά και τώρα τον πιστό λαό, διότι εξήλθε από τη θλίψη των ειδώλων· διότι η Αίγυπτος ερμηνεύεται ως αυτή που θλίβει. «Γλώσσαν»: Λέγει τη φωνή των εθνών· διότι προηγουμένως δεν τη γνώριζαν.

Σαλπίστε με τη σάλπιγγα κατά τη νεομηνία, κατά την επιφανή ημέρα της εορτής σας. Είναι σαφές ότι ο νόμος διατάζει να σαλπίζει κανείς κατά τη νεομηνία, όχι όμως κάθε μήνα· γι' αυτό ο Δαβίδ έκανε λόγο για επιφανή ημέρα, θέλοντας να αναγάγει τον λόγο του στην πρώτη ημέρα του έβδομου μήνα.

Εκείνη, λοιπόν, την ονομάζει νεομηνία και πανσέληνο, ως αρχή ταυτόχρονα και πλήρωμα του καιρού, κατά τον οποίο συντελείται η σωτηρία μας. Σε αυτήν προστάζει να σαλπίζουν, δηλαδή να ευαγγελίζονται, λέγοντας ότι αυτό είναι πρόσταγμα για τον Ισραήλ, και όχι απλώς πρόσταγμα, αλλά απόφαση του Θεού του Ιακώβ, ο οποίος, λαμβάνοντας αρχή ενέργειας από τον σταυρό, δικαίωσε το ευαγγελικό κήρυγμα. Γι' αυτό έλεγε στους αποστόλους: Όταν υψωθώ, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου. Το ότι δε ονόμαζε τον Χριστό Θεό του Ιακώβ, μάθε το από τα επόμενα. Τον έθεσε ως μαρτυρία στον Ιωσήφ, όταν αυτός εξήλθε από τη γη της Αιγύπτου. Ποιον Θεό του Ιακώβ; Αυτόν για τον οποίο μίλησε προηγουμένως.

Διότι ο Ανδρέας μεταδίδει σε όλους τη χάρη, σε όλους προσφέρει τη χορηγία του Πνεύματος, όλους τους στρατολογεί στον αγώνα, αυτός που κλήθηκε πριν από όλους, θέλοντας να στεφανωθεί μαζί με όλους. «Σαλπίστε», επειδή τα μυστήρια του Χριστού είναι άξια να διαδοθούν σε όλη τη γη με σάλπιγγα, οφείλουν να κηρυχθούν σε όλα τα έθνη. «Σαλπίστε», επειδή η πανήγυρη αποτελεί απόδειξη νοητής σάλπιγγας· διότι υπάρχει ανάγκη από πόλεμο και μάχη, από αγώνα και πάλη, από όπλα δεξιά και αριστερά, για την επίτευξη του προκείμενου σκοπού. «Σαλπίστε», για να καταβάλετε τον εχθρό με τη φωνή και να καταστρέψετε τα τείχη της νοητής Ιεριχούς. Είθε ο ήχος να εισέλθει στα αυτιά των κουφών, να εγείρει εκ νεκρών εκείνους που κοιμούνται τον βαρύ ύπνο της αμαρτίας, που είναι ίσος με τον θάνατο. «Σαλπίστε με σάλπιγγα κατά τη νεομηνία»· διότι τώρα ο βίος μας έχει γίνει νεομηνία, απέβαλε το γήρας, εξάλειψε τις ρυτίδες, κι έχει γίνει νέος από παλαιός μέσω του εγκαινιασμού του μυστηρίου «κατά την εύσημη ημέρα της εορτής μας». Διότι, τι είναι πιο εύσημο από την παρούσα εορτή, κατά την οποία όλα τα έθνη θα χειροκροτήσουν; Όλη η γη συγκεντρώνεται για ευωχία, βασιλείς προστρέχουν για να τιμήσουν τον αλιέα, οι ζωντανοί ζητούν τροφή από εκείνον που φαίνεται να είναι νεκρός, οι σοφοί σπεύδουν προς τον αγράμματο σαν προς δάσκαλο· κοινό για όλο τον κόσμο είναι το δείπνο του φτωχού, κοινή για όλες τις πόλεις είναι η πανήγυρη.

Ας ακούσουμε τους ύμνους και τις ωδές της, της οποίας ο ύμνος τρέπει σε φυγή τους δαίμονες και οι ωδές απομακρύνουν τον άρχοντα του σκότους. Ας σαλπίσουμε με σάλπιγγα κατά τη νεομηνία, κατά την εύσημη ημέρα της εορτής μας. Παρουσιάστηκε η νηστεία, η φίλη των αποστόλων· παρουσιάστηκε η νηστεία, το στολίδι των μαρτύρων· παρουσιάστηκε η νηστεία, η σύντροφος των μοναχών· παρουσιάστηκε η νηστεία, της οποίας τους όρους τήρησε και ο ίδιος ο Κύριος όσο ζούσε ένσαρκος στη γη. Και αν θέλεις, αγαπητέ, άκουσε τα κατορθώματά της. Ο Αδάμ, επειδή δεν τήρησε τη νηστεία, εξορίστηκε από τον παράδεισο και διατάχθηκε να καλλιεργεί γη που βγάζει αγκάθια. Οι άνθρωποι της εποχής του Νώε, επειδή δεν τήρησαν τη νηστεία, δοκίμασαν τη θεϊκή αγανάκτηση και υπέστησαν την τιμωρία του παγκόσμιου κατακλυσμού. Ο Νώε, επειδή εγκατέλειψε για λίγο τη νηστεία, εκτέθηκε ως θέαμα και βρέθηκε γυμνός μπροστά στους γιους του. Ο Ησαύ, επειδή δεν τήρησε τη νηστεία, έχασε την τιμή των πρωτοτοκίων και αποξενώθηκε από την πατρική ευλογία. Οι υιοί του Ισραήλ, επειδή δεν τήρησαν τη νηστεία, στερήθηκαν την επουράνια αγαλλίαση και τη θεϊκή χάρη. Έμαθες τι έπαθαν όσοι δεν την τίμησαν· γνώρισε τώρα και αυτούς που την τήρησαν, πόσης τιμής και χάρης έγιναν άξιοι. Ο Μωυσής, αφού έδρεψε τους καρπούς της νηστείας, έλαβε τον νόμο και αναδείχθηκε άξιος καθοδηγητής του Ισραήλ.

Γι' αυτό ο γεωργός των ψυχών προστάζει να μην εκριζώνονται αυτά, μέχρι να στερεωθούν οι αρετές, μήπως τυχόν, θέλοντας κάποιος να ανασπάσει τέτοια πάθη, συνεκριζώσει και την προθυμία για την αρετή. Τι σημαίνει το προφητικό αίνιγμα που λέει: «Σαλπίσατε με σάλπιγγα κατά τη νεομηνία, κατά την εύσημη ημέρα της εορτής μας»; Ποια είναι άραγε η εύσημη εορτή;

Ψαλμός 80. Εις το τέλος, υπέρ των ληνών, ψαλμός ωδής στον Ασάφ. Νομίζω, βεβαίως, ότι και ο παρών ψαλμός προβάλλεται ως συνέχεια του προηγούμενου. Διότι, αφού σε εκείνον τον ψαλμό είπαν ευρισκόμενοι σε θλίψη: «επίβλεψε από τον ουρανό και δες» και «φανέρωσε το πρόσωπό σου και θα σωθούμε» και όλα τα παρόμοια, και αφού έτυχαν της συνδρομής και της αντίληψης του Θεού, εύλογα αγάλλονται και υμνούν τη θεία βοήθεια λέγοντας: «Αγαλλιαστείτε στον Θεό τον βοηθό μας, αλαλάξτε στον Θεό του Ιακώβ· αρχίστε ψαλμό και χτυπήστε τύμπανο, τερπνό ψαλτήρι μαζί με κιθάρα· σαλπίστε με σάλπιγγα κατά τη νουμηνία».

Θα ηχήσουν τη σάλπιγγα ετησίως κατά τον πρώτο μήνα· και στον Δαβίδ αναφέρεται: Σαλπίστε με τη σάλπιγγα κατά τη νεομηνία, κατά την εύσημη ημέρα της εορτής σας. Εύσημη ημέρα ονομάζει εκείνη που καθίσταται φανερή μέσω του σαλευόμενου ποτηρίου, πράγμα το οποίο επιζητούν και οι Ιουδαίοι, όπως λέει ο Παύλος.