Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 80:5

ΛΟΓΟΣ Λʹ. αʹ. Σε εκείνους που ιερουργούν το σεπτό και θείο κήρυγμα, εννοώ βέβαια αυτό του Σωτήρα όλων μας Χριστού, το Άγιο Πνεύμα μέσω της λύρας του Ψαλμωδού παραγγέλλει λέγοντας: «Σαλπίστε με τη σάλπιγγα κατά τη νεομηνία, κατά την εύσημη ημέρα της εορτής μας. Διότι αυτό είναι πρόσταγμα για τον Ισραήλ, και δίκαιη απόφαση για τον Θεό του Ιακώβ.» Και ως νεομηνία σε αυτά τα λόγια εννοούν τον νέο και σαν αρτιθαλή καιρό της έλευσης του Σωτήρα μας, «κατά τον οποίο όλα τα παλαιά έχουν παρέλθει, και τα πάντα έχουν γίνει καινούργια», σύμφωνα με τη φωνή του θεσπέσιου Παύλου, και είναι σαν μια αρχή ενός νέου αιώνα. Πρέπει λοιπόν εμείς να σαλπίζουμε κατά τη διάρκειά του, δηλαδή, εκπέμποντας μια πολύ ξεκάθαρη και διαπεραστική ηχώ, να λέμε προς όλους παντού: «Ο Κύριος είναι Θεός και εμφανίστηκε σε εμάς, συστήστε εορτή με πυκνά κλαδιά μέχρι τα κέρατα του θυσιαστηρίου.» Το τι όμως θα ήθελε να δηλώσει το «να συστήσετε την εορτή με πυκνά κλαδιά», θα προσπαθήσω να το εξηγήσω πολύ καλά: διότι είχε ανεγερθεί μεν η αρχαία σκηνή στην έρημο, αλλά βρισκόταν σε διπλή διάταξη· διότι η μία ήταν η πρώτη, που είχε το θυσιαστήριο της κατά νόμον λατρείας, στην οποία προστάζονταν να θυσιάζουν βόδια, και να σφάζουν πρόβατα, και να προσφέρουν θυμιάματα, εκείνοι που τιμούσαν τον Θεό ακόμη μέσω σκιών και τύπων. Δεύτερη δε, συνεχόμενη με την πρώτη και πιο εσωτερική, την οποία χώριζε καταπέτασμα, και το όνομά της ήταν τα Άγια των αγίων.

Εις το τέλος, υπέρ των ληνών .. Ως ληνούς εννοεί (λέγει) τα θυσιαστήρια, για τα οποία ομιλεί η προφητεία, καθώς (και) για τη συναγωγή. Διότι το όνομα Ασάφ ερμηνεύεται ως συναγωγή· διότι προτρέπονται τα έθνη προς τα πνευματικά θυσιαστήρια. «Αγαλλιάσθε»: Αυτή είναι η προτροπή προς τα έθνη, ώστε, αφού σωθούν, να αναπαυθούν εν τω Θεώ. «Αλαλάξατε»: Με φωνή, λέγει, μεγάλη και με κραυγή δοξάστε τον Κύριο (τον Θεό)· διότι Ιακώβ είναι ο Χριστός. «Λάβετε ψαλμόν»: Διότι ο Θεός χαρίζει (χορηγεί) τον νου στον άνθρωπο, ώστε να ψάλλει (να άδει) και να δοξάζει τον Θεό· δώστε εσείς το σώμα μαζί με τη φωνή, ώστε ο ήχος να αποτελεί τον ψαλμό (των ψαλμών). «Ψαλτήριον»: Εννοεί την καθαρή καρδιά μαζί με τη γλώσσα· διότι η γλώσσα, κρούοντας ως κιθάρα, φανερώνει τα της καρδίας. «Σαλπίσατε»: Δηλαδή, κηρύξτε σε όλους την παρουσία του Χριστού, διότι ο βίος των ανθρώπων έγινε νέος· διότι τίποτα δεν είναι πιο επίσημο από την ημέρα εκείνης της εορτής, κατά την οποία ο Χριστός εμφανίστηκε στη γη. «Ότι πρόσταγμα»: Στον πιστό λαό, ο οποίος είναι ο Ισραήλ· διότι σε αυτόν δόθηκε το πρόσταγμα της χάριτος, σύμφωνα με την κρίση του Θεού. «Μαρτύριον»: Επειδή πάντα όσα υπέμεινε ο Ιωσήφ ήταν τύπος του Χριστού, το οποίο αποτελεί μαρτύριο. «Εν τω εξελθείν»: Εννοεί τον λαό των Εβραίων τότε, αλλά και τώρα τον πιστό λαό, διότι εξήλθε από τη θλίψη των ειδώλων· διότι η Αίγυπτος ερμηνεύεται ως αυτή που θλίβει. «Γλώσσαν»: Λέγει τη φωνή των εθνών· διότι προηγουμένως δεν τη γνώριζαν.

Διότι αυτή ήταν «εύσημος», δηλαδή επίσημη σύμφωνα με τον νόμο. Λέει λοιπόν τα εξής: «Τον έβδομο μήνα, την πρώτη του μήνα, θα έχετε ανάπαυση, μνημόσυνο σαλπίγγων». Γι' αυτό και τώρα ο ψαλμωδός πρόσθεσε: «Διότι είναι πρόσταγμα για τον Ισραήλ, και κρίμα του Θεού του Ιακώβ», δηλώνοντας ότι δεν εισάγει καινοτομία με αυτόν τον λόγο, αλλά ακολουθεί κάποια αρχαία νομοθεσία. Για ποιον λόγο όμως τη μνημόνευσε τώρα; Προφανώς αποκαλώντας «νεομηνία» τον καιρό της ελεύσεως του Σωτήρος (διότι «όποιος είναι εν Χριστώ, είναι καινή κτίση· τα παλαιά παρήλθαν· ιδού τα πάντα έγιναν καινά», λέει ο Παύλος), «σάλπιγγα» τον ευαγγελικό λόγο, και «εύσημη ημέρα» το Πάσχα του Δεσπότου. Γι' αυτό ο Ακύλας μετέφρασε τον όρο ως «Πανσέληνο» και ο Σύμμαχος ως «Μηνιαίο», υποδηλώνοντας και οι δύο τη δέκατη πέμπτη ημέρα του μήνα. Όμως, σύμφωνα με τον νόμο, δεν επιτρεπόταν το σάλπισμα αυτή την ημέρα, επομένως υπονοεί εκείνη την ημέρα κατά την οποία ο Χριστός πάσχει υπέρ ημών. Διότι, αφού παραδόθηκε τη δέκατη τέταρτη ημέρα, κατά την περίοδο του τυπικού Πάσχα, υπέστη τον σταυρό την επόμενη, δηλαδή τη δέκατη πέμπτη ημέρα.

Εκείνη, λοιπόν, την ονομάζει νεομηνία και πανσέληνο, ως αρχή ταυτόχρονα και πλήρωμα του καιρού, κατά τον οποίο συντελείται η σωτηρία μας. Σε αυτήν προστάζει να σαλπίζουν, δηλαδή να ευαγγελίζονται, λέγοντας ότι αυτό είναι πρόσταγμα για τον Ισραήλ, και όχι απλώς πρόσταγμα, αλλά απόφαση του Θεού του Ιακώβ, ο οποίος, λαμβάνοντας αρχή ενέργειας από τον σταυρό, δικαίωσε το ευαγγελικό κήρυγμα. Γι' αυτό έλεγε στους αποστόλους: Όταν υψωθώ, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου. Το ότι δε ονόμαζε τον Χριστό Θεό του Ιακώβ, μάθε το από τα επόμενα. Τον έθεσε ως μαρτυρία στον Ιωσήφ, όταν αυτός εξήλθε από τη γη της Αιγύπτου. Ποιον Θεό του Ιακώβ; Αυτόν για τον οποίο μίλησε προηγουμένως.