Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 81:2

«Έως πότε θα κρίνετε με αδικία;» Φέρνει στο φως την αδικία που διαπράττεται από αυτούς εις βάρος του λαού. «Ας κλονιστούν όλα τα θεμέλια της γης». Ως «θεμέλια της γης» ονομάζει τους άρχοντες του αιώνα τούτου, οι οποίοι, πριν ακόμη από τον λαό των Ιουδαίων, τιμωρήθηκαν, καθώς αποβλήθηκαν από την τυραννία που ασκούσαν εναντίον μας διαμέσου του λογίου που ειπώθηκε σε εμάς: «Τώρα ο άρχων του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω». Διότι κλονίστηκαν από τη θέση που κατείχαν άλλοτε. Επειδή, λοιπόν, πρώτοι αυτοί καταργήθηκαν δια του σταυρού Του, και έπειτα έλαβε χώρα η αποβολή του Ισραήλ μετά το κήρυγμα του Ευαγγελίου σε όλα τα έθνη, πρόσθεσε: «Εγώ είπα: Θεοί είστε. Εσείς όμως πεθαίνετε σαν άνθρωποι και πέφτετε όπως ένας από τους άρχοντες».

Ο Θεός των θεών, ο Κύριος, μίλησε και κάλεσε τη γη. Οι δε υπόλοιποι τρεις ερμήνευσαν: Ο Ισχυρός Θεός, αφού μίλησε, κάλεσε τη γη. Οι δε Εβδομήκοντα ονόμασαν θεούς τους άρχοντες και τους κριτές, πράγμα το οποίο αποτελεί ίδιον μόνο του Θεού. Γι' αυτό λοιπόν, προφητεύοντας στον 81ο ψαλμό: Ο Θεός στάθηκε σε σύναξη θεών, και στο μέσο τους κρίνει θεούς, πρόσθεσε: Έως πότε θα κρίνετε με αδικία;

ΨΑΛΜΟΣ ΤΟΥ ΑΣΑΦ. ΠΑʹ. Ο Θεός στάθηκε σε σύναξη θεών, και στο μέσο τους κρίνει θεούς. Ο μεν προηγούμενος λόγος κατηγορεί ολόκληρο τον ιουδαϊκό λαό, καθώς ο Θεός λέει με σαφήνεια: Δεν άκουσε ο λαός μου τη φωνή μου, και ο Ισραήλ δεν με πρόσεξε. Και τους εγκατέλειψα στις επιδιώξεις της καρδιάς τους· και πάλι: Εάν ο λαός μου με άκουγε, εάν ο Ισραήλ πορευόταν στις οδούς μου, σε ελάχιστο χρόνο θα είχα ταπεινώσει τους εχθρούς τους. Ο παρών, όμως, ψαλμός, ακολουθώντας εκείνους, κατηγορεί τους προεστώτες του λαού. Απευθύνεται, λοιπόν, προς άρχοντες και κριτές λέγοντας: Έως πότε θα κρίνετε με αδικία, και θα προσωποληπτείτε υπέρ των αμαρτωλών; Αποδώστε δικαιοσύνη στον φτωχό και τον ταπεινό, δικαιώστε το ορφανό και τον πένητα.

Γι' αυτό λέει: Έως πότε θα κρίνετε με αδικία και θα χαρίζεστε σε πρόσωπα αμαρτωλών; Αποδώστε δικαιοσύνη στον φτωχό και στο ορφανό. Παρόμοια με αυτά κραυγάζει το προφητικό Πνεύμα και μέσω του Ησαΐα, λέγοντας: Μάθετε να κάνετε το καλό, επιζητήστε τη δικαιοσύνη, κρίνετε δίκαια το ορφανό και δικαιώστε τη χήρα· και ελάτε να διαλεχθούμε, λέει ο Κύριος. Και αν οι αμαρτίες σας είναι σαν το πορφυρό, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι. Αλλά αυτά μεν παραγγέλλει εκ των προτέρων ο λόγος· εκείνοι όμως, αν και τιμήθηκαν με την προσωνυμία των θεών και αξιώθηκαν τόσο σπουδαίας διδασκαλίας, δεν γνώρισαν ούτε κατανόησαν, αλλά πορεύονται στο σκοτάδι.

Αυτός λοιπόν ο Λόγος του Θεού, αφού έλαβε μορφή δούλου και βρέθηκε κατά το σχήμα ως άνθρωπος, στάθηκε σε συναγωγή θεών και, όντας ανάμεσα σε αυτούς που ονομάστηκαν θεοί μεταξύ των ανθρώπων, τους έκρινε, όταν τους έλεγε: «Ο λόγος που σας μίλησα, αυτός θα σας κρίνει». Και μάλλον έτσι θα άρμοζε να εκλαμβάνουμε το παρόν χωρίο της Γραφής, παρά να νομίζουμε ότι ο Θεός που βρίσκεται υπεράνω των πάντων, ο ίδιος ο Πατέρας, εισάγεται σε αυτά στεκόμενος ανάμεσα σε άλλους θεούς. Διότι ούτε είναι θεμιτό να υπονοεί κανείς ότι υπάρχουν κάποιοι ισότιμοι με Αυτόν, ούτε να Τον υποβιβάζει σε τέτοιο βαθμό, ώστε να υποθέτει ότι παρίσταται και στέκεται ανάμεσα σε ανθρώπους. Όλα αυτά όμως θα ταίριαζαν απόλυτα στον Χριστό του Θεού· ο οποίος βεβαίως, λέγοντας: «Έως πότε θα κρίνετε άδικα και θα προσωποληπτείτε υπέρ των αμαρτωλών;», δεν θα τα έλεγε αυτά μόνο προς εκείνους με τους οποίους συνομιλούσε όντας παρών, αλλά θα απηύθυνε αυτούς τους λόγους και προς όλους εκείνους που έχουν λάβει την εξουσία να κρίνουν άλλους.

Εύλογα λοιπόν κατακρίνει αυτούς που μεροληπτούν υπέρ των πλουσίων, ενώ καταπιέζουν τους φτωχούς· διότι θα έπρεπε να δικάζουν με τον ζυγό της δικαιοσύνης, ενθυμούμενοι τον νόμο που λέει: Δεν θα προσωποληπτήσεις κατά την κρίση. Τώρα όμως πολλές φορές και εμείς, όταν μεν οι φτωχοί σφάλλουν σε κάποια μικρά πράγματα, γινόμαστε αυστηροί κριτές και ανένδοτοι στις εναντίον τους αποφάσεις· όταν όμως οι πλούσιοι διαπράττουν τα μέγιστα αμαρτήματα και έπειτα προσέρχονται στην Εκκλησία του Θεού, προσωποληπτούμε υπέρ αυτών· ώστε και σε εμάς ταιριάζει το: Έως πότε θα κρίνετε με αδικία και θα προσωποληπτείτε υπέρ των αμαρτωλών; Και με το να λέει, έως πότε, υπενθυμίζει την αναχώρηση από τον βίο.

Και αυτά τα διακηρύσσει, αφού προηγουμένως εξέθεσε τις αιτίες για τις οποίες παραδόθηκαν στους εχθρούς. Διότι στον προηγούμενο ψαλμό ήλεγξε τους άρχοντες του λαού λέγοντας: «Έως πότε θα κρίνετε με αδικία;» και πάλι: «Δεν γνώρισαν ούτε κατανόησαν, πορεύονται μέσα στο σκοτάδι».

Ψαλμός του Ασάφ. Ο λόγος αφορά τη συναγωγή, ελέγχοντας τους άρχοντές της και καλώντας τα έθνη. «Ο Θεός στάθηκε» ανάμεσα σε θεούς, όχι στα είδωλα, αλλά στους ανθρώπους, σε όσους είναι μεγάλοι κατά Θεόν, και σε όσους είναι μεγάλοι επί της γης, δηλαδή τους άρχοντες. «Στο μέσο». Για να δείξει ποια (ή πόση) είναι η διαφορά μεταξύ των μεν και των δε. «Έως πότε». Επιτιμά τους κρατούντες (τους άρχοντες) της γήινης πολιτείας, επειδή κρίνουν σύμφωνα με τα φαινόμενα και όχι σύμφωνα με τη δικαιοσύνη.

Συνέσεως στον Ασάφ. Ψαλμός 81ος. Σύντομη είναι η επιγραφή του ψαλμού· διότι τέτοιο είναι και το θέμα που πραγματεύεται, προτροπή δηλαδή σε δικαιοσύνη και επίκριση, επειδή δεν μένουν σταθεροί σε αυτήν. Ο Θεός στάθηκε σε σύναξη θεών, και στο μέσο κρίνει θεούς. Μεγάλη είναι και αυτή η απόδειξη της αγάπης του Θεού για εμάς, το ότι ο Δημιουργός μετέδωσε τη δική του προσωνυμία στο πλάσμα. Και ενώ ο ίδιος ονομάζεται κατεξοχήν Θεός, κατά χάριν έδωσε σε μερικούς το να ονομάζονται έτσι, σε όσους έχουν το αξίωμα της εξουσίας μιμούμενοι τον Θεό, τον άρχοντα των πάντων, και το διαφυλάττουν. Γι' αυτό και τώρα ονόμασε θεούς όσους υπερέχουν στον λαό· για τους οποίους και ο Μωυσής έλεγε: Θεούς δεν θα κακολογήσεις, και δεν θα μιλήσεις άσχημα για τον άρχοντα του λαού σου. Αλλά από αυτούς, εκείνους μεν που είναι αληθινοί και δεν διαψεύδουν την ιδιότητά τους, διαφυλάττοντας το αξίωμα της προφητείας, ή της ιερωσύνης, ή της στρατηγίας, τους τιμά τόσο πολύ, ώστε στέκεται στη σύναξή τους, όπως λέει ο ψαλμωδός. Όσους όμως πράττουν έργα ανάξια της τιμής που τους δόθηκε, τους κρίνει στο μέσο, δηλαδή, ενώπιον όλης της κτίσης τους απογυμνώνει από την αξία και το αξίωμά τους, και τους παραδειγματίζει επειδή, ενώ έλαβαν τον κλήρο να εξουσιάζουν, συνέβη το αντίθετο και εξουσιάστηκαν από την κακία. Σε αυτούς ο προφήτης ταυτόχρονα επιτιμά και προτρέπει τα εξής: Έως πότε θα κρίνετε με αδικία και θα μεροληπτείτε υπέρ των αμαρτωλών;

Ορθά έθεσε το «Έως πότε;», δείχνοντας ότι χρονίζουν στην αδικία και δεν αντιλαμβάνονται τη μακροθυμία του Θεού· αλλά ούτε καν κατανοούν ότι ο καιρός παρέρχεται και τρέχει, μετά τον οποίο επέρχεται η κρίση στους αδίκους. Γι' αυτό κρίνουν άδικα και προσωποληπτούν υπέρ των αμαρτωλών, ενώ θα έπρεπε να καθιερώσουν παντού το δίκαιο του Θεού, ο Οποίος το επιθυμεί και για τον λόγο αυτόν σε κάθε κρίση προβάλλει το δικό Του πρόσωπο· ώστε και ο Μωυσής να λέει: «Δεν θα προσωποληπτήσεις κατά την κρίση, διότι η κρίση ανήκει στον Κύριο». Γιατί όμως λέει: «Προσωποληπτείτε υπέρ των αμαρτωλών;»

Ο Θεός, λοιπόν, στάθηκε σε συναγωγή θεών, και ανάμεσά τους θα κρίνει θεούς. Θα διακρίνει τους θεούς από εκείνους που ήταν άλλοτε θεοί των Ιουδαίων. Και το Άγιο Πνεύμα τούς λέει: «Έως πότε θα κρίνετε άδικα και θα προσωποληπτείτε υπέρ των αμαρτωλών;». Και ο Κύριος λέει: «Μην κρίνετε σύμφωνα με την εξωτερική εμφάνιση, αλλά να κρίνετε με δίκαιη κρίση».

Θα διοικήσω την εξουσία σαν καλός προστάτης και όχι σαν τύραννος. Διότι αρκεί να ικανοποιούμαι με την τιμή του τίτλου, αλλά τη λήψη αποφάσεων σε κάθε ζήτημα θα την παραχωρώ σε όλους. ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. — Περί των δικαστών που δωροδοκούνται και καταδικάζουν παράνομα. «Φωτιά θα κατακάψει τα σπίτια όσων δωροδοκούνται». «Οργή θα πέσει στους ασεβείς, εξαιτίας της ασέβειας των δώρων που δέχονταν». «Ας γίνουν άλαλα τα δόλια χείλη, τα οποία μιλούν παράνομα εναντίον του δικαίου με υπερηφάνεια». «Αν αληθινά λοιπόν μιλάτε για δικαιοσύνη, να κρίνετε δίκαια. Έως πότε θα κρίνετε με αδικία και θα μεροληπτείτε υπέρ των αμαρτωλών; Αποδώστε δικαιοσύνη στο ορφανό». «Ο δωρολήπτης καταστρέφει τον εαυτό του». «Όταν κάποιος λαμβάνει δώρα στους κόλπους της αδικίας, οι δρόμοι του δεν προκόβουν». «Εκείνος που δίνει δώρα εξασφαλίζει νίκη και τιμή· ωστόσο, αυτά αφαιρούν την ψυχή από εκείνους που τα αποκτούν». «Το ασήμι (ή τα χρήματα) που δίνεται με δόλο, πρέπει να θεωρείται σαν πήλινο θραύσμα». «Όποιος βγάζει δίκαιο τον άδικο, και άδικο τον δίκαιο, είναι ακάθαρτος και βδελυρός ενώπιον του Κυρίου». «Εκείνος που λέει στον ασεβή "είσαι δίκαιος", θα είναι καταραμένος από τους λαούς και μισητός στα έθνη». «Πούλησαν τον δίκαιο για ασήμι, και τον φτωχό για ένα ζευγάρι παπούτσια. Αυτοί που πατούν στο χώμα της γης, καταφέρανε χτυπήματα στα κεφάλια των εθνών και εξέτρεψαν την οδό των ταπεινών». «Γιατί αποσιωπήσατε την ασέβεια και τρυγήσατε τις αδικίες τους;» «Οι άρχοντές τους θα πέσουν από ρομφαία εξαιτίας της αχαλίνωτης γλώσσας τους». «

Και επειδή τους είδα να αναστατώνονται με τα λόγια μου ότι δηλαδή και εμείς είμαστε τέκνα Θεού, προλαβαίνοντας τις ερωτήσεις τους είπα: Ακούστε, άνδρες, πώς το Άγιο Πνεύμα λέει για τον λαό αυτόν, ότι όλοι είναι υιοί του Υψίστου και ότι στη συναγωγή τους θα παραστεί αυτός ο ίδιος ο Χριστός, κρίνοντας κάθε γένος ανθρώπων. Τα λόγια αυτά ειπώθηκαν μέσω του Δαβίδ, όπως εσείς τα ερμηνεύετε, ως εξής: «Ο Θεός στάθηκε σε συναγωγή θεών, και στο μέσο τους κρίνει θεούς. Έως πότε θα κρίνετε με αδικία και θα δείχνετε προσωποληψία στους αμαρτωλούς; Αποδώστε δικαιοσύνη στο ορφανό και τον φτωχό, δικαιώστε τον ταπεινό και τον πένητα. Ελευθερώστε τον πένητα, και γλιτώστε τον φτωχό από τα χέρια του αμαρτωλού. Δεν γνώρισαν ούτε κατανόησαν, πορεύονται μέσα στο σκοτάδι· θα σαλευτούν όλα τα θεμέλια της γης. Εγώ είπα: Θεοί είστε και όλοι υιοί του Υψίστου· εσείς όμως σαν άνθρωποι πεθαίνετε, και πέφτετε όπως ένας από τους άρχοντες. Ανάστα, Θεέ, κρίνε τη γη, διότι εσύ θα κληρονομήσεις όλα τα έθνη». Στη μετάφραση των Εβδομήκοντα, όμως, αναφέρεται: «Ιδού λοιπόν, σαν άνθρωποι πεθαίνετε, και πέφτετε όπως ένας από τους άρχοντες»· για να δηλώσει και την παρακοή των ανθρώπων, δηλαδή του Αδάμ και της Εύας, και την πτώση του ενός από τους άρχοντες, δηλαδή εκείνου που ονομάζεται όφις, ο οποίος υπέστη μεγάλη πτώση επειδή εξαπάτησε την Εύα.

Ψαλμός πα'. Ψαλμός του Ασάφ. «Ο Θεός στάθηκε σε σύναξη θεών». Όχι επειδή υπάρχουν πολλοί θεοί, διότι ο κατά φύσιν αληθινός Θεός είναι ένας, ο δημιουργός του κόσμου. Αποκαλούνται όμως θεοί και οι βασιλείς της γης και οι ηγέτες του λαού, ως αντιπρόσωποι του Θεού, εφόσον κρίνουν τη γη και επειδή τιμώνται εξαιρετικά από τους λαούς. Στάθηκε δε ανάμεσά τους όχι μία φορά, αλλά πάντοτε στέκεται αόρατα και απερίγραπτα μεταξύ τους. Επειδή όμως είναι πολλοί, υπάρχει διαφορά μεταξύ αυτών των θεών. Διότι άλλοι μεν από αυτούς υπερασπίζονται το δίκαιο, άλλοι δε ρέπουν προς την αδικία και την πλεονεξία. «Και ανάμεσά τους θα κρίνει θεούς», διαχωρίζοντας και ελέγχοντας αυστηρά την άδικη κρίση τους και λέγοντας: «Έως πότε θα κρίνετε με αδικία και θα μεροληπτείτε υπέρ των αμαρτωλών;» Και όχι απλώς τους ελέγχει, αλλά και τους διδάσκει για ποιους και πώς πρέπει να λυτρώνουν τους ταπεινούς. «Κρίνετε δίκαια», λέει, «τον ορφανό και τον φτωχό. Δικαιώστε τον ταπεινό και τον πένητα. Ελευθερώστε τον πένητα και τον φτωχό, γλιτώστε τους από το χέρι του αμαρτωλού». Διότι σε πολλά σημεία η Γραφή εύλογα αποκαλεί τους αδίκους αμαρτωλούς, ακόμη και χωρίς να έχουν διαπράξει σαρκική αμαρτία. Εκείνος που κρίνει άδικα και πλεονεκτεί, ονομάζεται αμαρτωλός από τη Γραφή. «Δεν γνώρισαν» αυτά «ούτε τα κατάλαβαν» και γι' αυτό «πορεύονται στο σκοτάδι. Ας σαλευτούν τα θεμέλια της γης», εξαιτίας της παρακοής τους.

Πώς θα διακρίνει; Θα διακρίνει τη διαφορά μεταξύ των θεών. Επειδή οι θεοί διαφέρουν μεταξύ τους, θα διακρίνει διαφορετικά τη διαφορά τους. Διότι ονομάζονται «θεοί» και όσοι εξουσιάζουν τον λαό λόγω του αρχικού τους αξιώματος· εφόσον κυβερνούν, βασιλεύουν και κρίνουν τον λαό, ονομάζονται και αυτοί «θεοί» πάνω στη γη ως αντιπρόσωποι του Θεού, προς τους οποίους τα μάτια όλων των υπηκόων είναι στραμμένα με ελπίδα, σχεδόν όπως στον ίδιο τον κατά φύση και αληθινό Θεό. Ονομάζονται όμως «θεοί» και οι ενάρετοι που έχουν θεωθεί μέσω της μετοχής στο Πνεύμα, επειδή και αυτοί κυριάρχησαν και βασίλευσαν επί των παθών τους. Και θα διακρίνει ο Θεός τους «θεούς» και θα τους διαχωρίσει, δηλαδή τους πνευματικούς θεούς από τους άρχοντες θεούς, από τους οποίους επικρίνοντας μερικούς επειδή δεν κρίνουν δίκαια τον λαό που εξουσιάζουν, λέγει: «Έως πότε θα κρίνετε άδικα και θα μεροληπτείτε υπέρ των αμαρτωλών;» Γιατί, λέγει, προσωποληπτείτε υπέρ των ισχυρών, κρίνοντας και δικαιώνοντας τον άδικο, και στερείτε από τον φτωχό το δίκαιό του; Έως πότε θα εκφέρετε μια τέτοια άδικη κρίση; Έως πότε θα δικαιώνετε τον ασεβή για χάρη δώρων και θα αφαιρείτε από τον δίκαιο το δίκαιό του; Διότι αλίμονο σε εκείνους που δικαιώνουν τον ασεβή για χάρη δώρων. Από την άλλη, δεν πρέπει να χαριστείς στον φτωχό κατά την κρίση· εάν αποδειχθεί ότι έχει άδικο και αντιδικεί άδικα με τον αντίδικό του, δεν θα τον σπλαχνιστείς επειδή είναι φτωχός, αλλά θα κρίνεις δίκαια. Εφόσον λοιπόν είστε αντιπρόσωποι και κριτές του Θεού και ονομάζεστε «θεοί» πάνω στη γη, «έως πότε θα κρίνετε άδικα και θα μεροληπτείτε υπέρ των αμαρτωλών;» «

Ποιους έχει ονομάσει «υιούς του Θεού» ο Μωυσής; Όσοι υπέθεσαν ότι εννοεί τους αγγέλους παραλογίζονται. Υιούς του Θεού ονόμασε εδώ αυτούς που κατάγονται από τον Σηθ. Διότι η Γραφή, αφού ανέφερε πώς γεννήθηκε ο Ενώς από τον Σηθ, πρόσθεσε: «αυτός ήλπισε να επικαλεστεί το όνομα του Κυρίου του Θεού». Ο Ακύλας, πάλι, αναφέρει: «τότε έγινε η αρχή της επίκλησης του ονόματος του Κυρίου». Υπονοεί δε ότι λόγω της ευσέβειάς του, αυτός πρώτος αξιώθηκε τη θεία προσωνυμία και ονομάστηκε θεός από τους συγγενείς του, γι' αυτό και οι απόγονοί του ονομάζονταν υιοί του Θεού· εξού και ο Κύριος λέει μέσω του προφήτη Δαβίδ: «Εγώ είπα, είστε θεοί, και όλοι υιοί του Υψίστου» και «Ο Θεός στάθηκε σε σύναξη θεών, και ανάμεσα τους θα κρίνει θεούς». Με αυτόν τον τρόπο ονομάζει τους άρχοντες· διότι πράγματι προσθέτει αμέσως: «Έως πότε θα κρίνετε άδικα και θα προσωποληπτείτε υπέρ των αμαρτωλών;» και τα εξής. Και σε πολλά σημεία της Γραφής θα βρεις να ονομάζονται θεοί εκείνοι που ξεχωρίζουν από τους πολλούς ανθρώπους.