Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 82:11

Κάνε σε αυτούς όπως στη Μαδιάμ και στον Σισάρα. Όπως ακριβώς άλλοτε η Μαδιάμ και ο Σισάρα, καθώς επίσης και ο Ιαβίν, όταν ξεσηκώθηκαν εναντίον του Ισραήλ εξολοθρεύτηκαν, οι μεν στον χείμαρρο Κισών, οι δε στην Αενδώρ· με τον ίδιο τρόπο και αυτοί που μας επιτέθηκαν μαζί με τον Ασσούρ, ας τύχουν παρόμοιας τιμωρίας. Ο μεν Σισάρα ήταν αρχηγός του στρατού, ο δε Ιαβίν βασιλιάς της Χαναάν.

Κατατροπώνονται στον χείμαρρο Κισών στο βιβλίο των Κριτών από το χέρι του Βαράκ και της Δεββώρας, γυναίκας του Ισραήλ. Εξολοθρεύτηκαν στην Αενδώρ. Σε τόπο απρεπή. Διότι το όνομα Αενδώρ δηλώνει την απρέπεια. Έγιναν σαν κοπριά στη γη. Επειδή, παραμένοντας άταφοι, αποσυντέθηκαν και αναμείχθηκαν με τη γη σαν ένα είδος κοπριάς.

Κάνε σε αυτούς όπως στη Μαδιάν και στον Σισάρα, όπως στον Ιαβίμ στον χείμαρρο Κισών. Εξολοθρεύτηκαν στην Αενδώρ, έγιναν σαν κοπριά για τη γη. Κάνε τους άρχοντές τους σαν τον Ωρήβ και τον Ζηβ και τον Ζεβεέ και τον Σαλμωνά. Τέτοια προφητεύει ο Προφήτης ότι θα συμβούν στα προαναφερθέντα έθνη, σαν αυτά που συνέβησαν κάποτε στη Μαδιάμ και στον Σισάρα, και στον Ιαβίμ στον χείμαρρο Κισών· οι οποίοι όλοι μαζί εξολοθρεύτηκαν στην Αενδώρ και έγιναν σαν κοπριά για τη γη. Αλλά και για τους άρχοντες των προαναφερθέντων εθνών αξιώνει να πάθουν τέτοια, σαν αυτά που έπαθαν ο Ωρήβ και ο Ζηβ και ο Ζεβεέ και ο Σαλμωνάς.

Ο Ιαβείμ είναι ο Ιούδας, ο οποίος παρέδωσε τον Κύριο στον χείμαρρο των Κέδρων. Εξολοθρεύτηκαν σε άσχημο τόπο· διότι η Αενδώρ ερμηνεύεται ως απρέπεια. Έγιναν εξουθενωμένοι και καταπατημένοι. Σχετικά με το «θέσε τους άρχοντες»: Ο Ωρήβ είναι ξηρός, νεκρός κόρακας. Ο Ζηβ είναι λύκος. Ο Ζεβεέ θυσιασμός, ο Σαλμανά απορριμμένος. Έτσι, λέει, ας γίνουν σαν τα θνησιμαία των ακάθαρτων ζώων. «Οι οποίοι είπαν»: Διότι, πριν σφάλει ο λαός, ο ναός ήταν έντιμος ως οίκος του Θεού και φυλασσόταν από τον Θεό. «Ο Θεός μου»: Κάτι το ανυπόστατο, λέει, πότε πάνω και πότε κάτω· διότι έτσι κυλάει ο τροχός. «Σαν την καλαμιά»: Διότι η καλαμιά, που έχει μείνει στον θερισμό, σκορπίζεται από τους ανέμους. «Σαν τη φωτιά»: Διότι, όπως όταν η φωτιά εισέλθει στο δάσος του δρυμού και το καταναλώνει γρήγορα, έτσι έπεσε και η οργή του Θεού πάνω στα ασεβή έθνη. «Σαν η φλόγα»: Βουνά ονομάζει τους δαίμονες· καταφλέχθηκαν δε από τη φωτιά, αυτήν του Αγίου Πνεύματος. «Έτσι θα τους καταδιώξεις»: Έτσι [πώς; όπως τους δαίμονες, έτσι] και τους εχθρούς του Ισραήλ, και τους αισθητούς και τους νοητούς, κατέκαψε η οργή του Θεού. «Και με την οργή»: Διότι, όταν έστειλε εναντίον τους οργή, έπεσε τρόμος σε όλα τα έθνη. «Γέμισε»: Μετά την ανάσταση του Χριστού εκ νεκρών, οι Ιουδαίοι ατιμάστηκαν μέσα στην ντροπή. «Και θα ζητήσουν»: Θα ζητήσουν μεν, αλλά δεν θα βρουν. «Ας ντροπιαστούν»: Διότι εις τον αιώνα (και στον παρόντα αιώνα και στον μέλλοντα) δεν θα παύσει ούτε η αισχύνη ούτε ο τρόμος τους.

Εξολοθρεύθηκαν στην Αενδώρ. β'. Όχι τυχαία επέλεξε αυτούς από όλους, αλλά επειδή παραδόξως κατατροπώθηκαν στον πόλεμο· διότι τους Μαδιαμίτες, που κάλυπταν τη γη εξαιτίας του πλήθους τους, ο Γεδεών τους κατέβαλε επιτιθέμενος χωρίς όπλα και τους εξόντωσε με τριακόσιους άνδρες, οι οποίοι δεν κρατούσαν ούτε ρομφαίες ούτε ασπίδες ούτε κράνη ούτε άλλα πολεμικά όπλα, αλλά είχαν μόνο λαμπάδες και κεράτινες σάλπιγγες, τις οποίες και χρησιμοποίησαν. Τον δε Σισάρα, που ήταν άρχοντας του έθνους του Ιαβείν και εκστράτευε με εννιακόσια σιδερένια άρματα, αφού τον καταπτόησε ο Θεός και τον έτρεψε σε φυγή, τον παρέδωσε στη γυναίκα του Χαβέρ του Κιναίου, η οποία τον σκότωσε διαπερνώντας τη γνάθο του με έναν πάσσαλο. Εύχεται, λοιπόν, να πέσουν από το χέρι του Θεού οι εχθροί που απαρίθμησε προηγουμένως, όπως ακριβώς και αυτοί. Διότι μνημονεύει τον χείμαρρο Κισσών και την Αενδώρ, επειδή εκεί συγκροτήθηκε ο πόλεμος εναντίον του Σισάρα. Έγιναν σαν κοπριά για τη γη.

Διότι σε τέτοιο βαθμό κατέπεσε, εξαιτίας της ήττας, το θράσος της αλαζονείας τους, ώστε αφού εξευτελίστηκαν να θεωρούνται κοπριά. Και πολύ σωστά αποκαλέστηκαν κοπριά. Διότι, όπως ακριβώς εκείνη κάνει τη γη να καρποφορεί, ούσα και η ίδια ευτελής, έτσι και η πτώση και η ευτέλεια των υπερηφάνων καθιστά τις δικές μας ψυχές γόνιμες σε αρετές.

Και αυτό πολλές φορές η πείρα το απέδειξε: ότι αφότου ονομαστήκαμε χριστιανοί, πολλοί πατριάρχες, και βασιλείς μαζί με αυτούς, έγιναν αιρετικοί, και μαζί τους παρασύρθηκαν και μερικοί από τους υποτακτικούς τους· η πίστη όμως παρέμεινε ασάλευτη. Τι να πω για τις νίκες και τα τρόπαιά της; Ότι πολλές φορές ταυτόχρονα και βασιλείς, και τύραννοι, και σατράπες, και τοπάρχες, και σοφοί και ρήτορες, τόσο εχθροί της όσο και οικείοι, έπνευσαν εναντίον της με κάθε ορμή, αλλά αυτοί μεν έγιναν σαν την κοπριά στη γη, και διαλύθηκαν σαν τον καπνό, ενώ εκείνη στέκεται ακλόνητη· διότι η δική μας ομολογία στο Σύμβολο της Πίστεως, και η φωνή του Δανιήλ, και του Γαβριήλ, δεν θα διαψευσθούν· και είναι αψευδής εκείνος που είπε: άραγε, όταν έλθει ο Υιός του Θεού, θα βρει την πίστη; Ώστε και τώρα, αν κάποιος από εμάς θελήσει να αποκηρύξει την ευσέβεια, αυτός μεν θα αποκόψει τον εαυτό του από το πλήρωμα των ορθοδόξων, όμως αυτήν την πίστη μας θα την κρατήσουν σφιχτά, μέχρι την παρουσία του Χριστού, Ρωμαίοι, Ίβηρες, Κόλχοι, Αλβανοί, Αλανοί, Αβασγοί, Ζίκχοι, Πόντιοι, Ρώσοι, Δάκες, Ιάζυγες, Μυσοί, Τριβαλλοί, Αλβανίτες, Νησιώτες, Σύροι, και Μελχίτες, εβδομήντα πέντε μητροπόλεις των Αιθιόπων, και όχι μικρό τμήμα των Ινδών. Ή προς τι να απαριθμώ πλήθη εθνών, τη στιγμή που η ευσέβειά μας δεν συνίσταται σε ονόματα, σε ρήματα, και σε πλοκές λόγων, αλλά σε πράξεις, ή μάλλον βρίσκεται πάνω από όλα τα πράγματα;

Θα μπορούσε να αποφανθεί κανείς και για αυτό, ότι είχε μισηθεί από τον Θεό και είχε παραδοθεί στους αλλοφύλους για κακοποίηση, ενώ αγαπιούνταν οι αλλόφυλοι που σέβονταν τον Βηλ, την Αστάρτη και τον κροκόδειλο; Αλλά δεν πρέπει από αυτό να συμπεραίνουμε την εύνοια ή την απέχθεια του Θεού προς τους ανθρώπους, ούτε την ευσέβεια ή την ασέβεια των ανθρώπων προς Αυτόν, ούτε πάλι την αρετή ή την κακία. Πρέπει δε να γνωρίζεις και τούτο, ότι με τον ίδιο τρόπο που εσείς καυχιέστε τώρα για το πλήθος, τον πλούτο και την εξουσία σας, και επιτιθέμενοι εναντίον μας υπερηφανεύεστε πολύ για αυτό και κομπάζετε, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο άλλοτε οι Χαναναίοι, οι Αιγύπτιοι και οι Χαλδαίοι και όλοι οι αλλόφυλοι, υποδουλώνοντας τους εκλεκτούς των Ιουδαίων, τους λοιδορούσαν, τους χλεύαζαν, διέσυραν καθετί δικό τους, τους περιγελούσαν, τους ενέπαιζαν και τους κορόιδευαν. Αλλά εκείνα μεν τα άπειρα πλήθη έγιναν ωσάν κοπριά στη γη, ενώ το μνημόσυνο αυτών, όσο υπάρχει ο κόσμος, παραμένει να λάμπει περισσότερο από τον ήλιο, και θα παραμείνει ακόμη εις τον αιώνα του αιώνος, εκείνον τον απέραντο.

Διότι και εκείνοι που παλαιότερα μάνιασαν εναντίον του Ισραήλ, «εξολοθρεύτηκαν στην Αενδώρ», δηλαδή με ευκολία, «έγιναν σαν κοπριά στη γη». Και τώρα, λέει, για τα έθνη που ξεσηκώνονται εναντίον μας, «κάνε τους άρχοντές τους όπως τον Ωρήβ και τον Ζηβ και τον Ζεβεέ και τον Σαλμανά, όλους τους άρχοντές τους». Διότι έτσι και εκείνοι, όταν κάποτε οπλίστηκαν εναντίον μας, είπαν: «Ας εξολοθρεύσουμε την Ιερουσαλήμ». «Ας κληρονομήσουμε για τους εαυτούς μας το αγιαστήριο του Θεού». Και αυτούς, αφού τους εξολόθρευσε Εκείνος εύκολα, «έγιναν σαν κοπριά στη γη». Και τώρα, για τους Ιδουμαίους και τους Ισμαηλίτες και τους υπόλοιπους από αυτούς που έρχονται εναντίον μας, λέει: «Θεέ μου, κάνε τους σαν τον τροχό, σαν την καλαμιά μπροστά στον άνεμο· σαν τη φωτιά που κατακαίει το δάσος, σαν τη φλόγα που κατακαίει τα βουνά. Έτσι θα τους καταδιώξεις με την καταιγίδα σου και με την οργή σου θα τους συνταράξεις· γέμισε τα πρόσωπά τους με ατιμία, και ας γνωρίσουν ότι το όνομά σου είναι Κύριος, και εσύ είσαι ο μόνος Ύψιστος σε όλη τη γη».