Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 82:16

«Οι πονηρίες τους δεν έλιωσαν. Και γύρω του καταιγίδα.» Διότι όσοι θέλουν να ζουν με ευσέβεια εν Χριστώ, θα διωχθούν. (A f. 281, B f. 192, I f. 276.) Θα το κατανοήσεις δε και ως εξής. Διότι, όπως λέει, ο Χριστός εμφανιζόταν με τη δική μας μορφή, δηλαδή ως άνθρωπος, αλλά και έτσι βρισκόταν μέσα στην εξουσία και τη δύναμη της θεότητας· σαν να εξαπολύει κάποια φωτιά και σφοδρή καταιγίδα εναντίον εκείνων που αντιτίθενται στα προστάγματά του, καταφλέγοντας αφενός κάθε διαβολική ισχύ και αναλώνοντας αφετέρου τις πονηρές και αντίπαλες δυνάμεις. Έτσι άλλωστε κάπου αλλού λέει ο Ψαλμωδός προς αυτόν για όσους αντιστάθηκαν στη δόξα του: «Θεέ μου, κάνε τους σαν τον τροχό, σαν την καλαμιά μπροστά στον άνεμο, σαν τη φωτιά που καταφλέγει τα δάση, σαν τη φλόγα που κατακαίει τα βουνά· έτσι θα τους καταδιώξεις με την καταιγίδα σου, και με την οργή σου θα τους συνταράξεις.» <Θα προσκαλέσει τον ουρανό άνω, και τη γη για να κρίνει τον λαό του.> (Ibidem) Εδώ δε πάλι θα διαπιστώσεις τη σοφία της οικονομίας του Σωτήρα που έγινε για εμάς.

Πρώτον, λοιπόν, αναφέρει: «Θέσε αυτούς ως τροχό»· έπειτα, «ως καλαμιά ενώπιον του ανέμου»· και, «ωσάν πυρ που θα καταφλέξει τον δρυμό»· και επιπλέον αυτών, «ωσάν φλόγα που θα κατακάψει τα όρη». Διότι, με το να πει «Θέσε αυτούς», προφητεύει μέσω αυτών των λόγων ότι θα ξεσηκωθούν οι ίδιοι εναντίον του εαυτού τους και ότι θα υποστούν από τον ίδιο τους τον εαυτό τις τιμωρίες για όσα τόλμησαν να πράξουν. Θα παραβάλεις δε το «ως καλαμιά ενώπιον του ανέμου» με εκείνο που έχει λεχθεί σε άλλο σημείο: «Δεν είναι έτσι οι ασεβείς, δεν είναι έτσι· αλλά είναι σαν το χνούδι, το οποίο εκδιώκει ο άνεμος από το πρόσωπο της γης». Το δε «ωσάν πυρ που θα καταφλέξει τον δρυμό» υποδηλώνει ότι οι ίδιοι είναι το πυρ και οι ίδιοι είναι ο δρυμός· ώστε να κατακαούν από τον ίδιο τους τον εαυτό, σύμφωνα με το λόγιο που αναφέρει: «Πορευθείτε στο φως του πυρός σας, και στη φλόγα την οποία ανάψατε». Και το «ωσάν φλόγα που θα κατακάψει τα όρη» καταδεικνύει το μέγεθος της κακίας τους, και ότι η δική τους φλόγα θα κατακάψει τις επάρσεις και τα υψώματά τους, σαν να ήταν όρη. Και προσθέτει σε αυτά: «Έτσι θα τους καταδιώξεις». Και αλλού έχει λεχθεί: «Πυρ και θείο και πνεύμα καταιγίδας είναι η μερίδα του ποτηρίου τους». Μέσα από αυτά, ο λόγος δίδαξε ότι η καταιγίδα και η οργή του Θεού δεν αποτελούν πάθη του Θεού, αλλά ένα είδος επισκήψεως, μέσω της οποίας, καθώς εξεγείρονταν εναντίον του ίδιου τους του εαυτού, συνέβαινε να λαμβάνουν από τους εαυτούς τους την τιμωρία για όσα έπραξαν. Όλα αυτά τα εύχεται ικετευτικά, ή μάλλον προφητεύει ότι θα συμβούν εναντίον των εχθρών του Θεού· ώστε, έστω και με αυτόν τον τρόπο, να μπορέσουν κάποτε να ωφεληθούν.

Ο Ιαβείμ είναι ο Ιούδας, ο οποίος παρέδωσε τον Κύριο στον χείμαρρο των Κέδρων. Εξολοθρεύτηκαν σε άσχημο τόπο· διότι η Αενδώρ ερμηνεύεται ως απρέπεια. Έγιναν εξουθενωμένοι και καταπατημένοι. Σχετικά με το «θέσε τους άρχοντες»: Ο Ωρήβ είναι ξηρός, νεκρός κόρακας. Ο Ζηβ είναι λύκος. Ο Ζεβεέ θυσιασμός, ο Σαλμανά απορριμμένος. Έτσι, λέει, ας γίνουν σαν τα θνησιμαία των ακάθαρτων ζώων. «Οι οποίοι είπαν»: Διότι, πριν σφάλει ο λαός, ο ναός ήταν έντιμος ως οίκος του Θεού και φυλασσόταν από τον Θεό. «Ο Θεός μου»: Κάτι το ανυπόστατο, λέει, πότε πάνω και πότε κάτω· διότι έτσι κυλάει ο τροχός. «Σαν την καλαμιά»: Διότι η καλαμιά, που έχει μείνει στον θερισμό, σκορπίζεται από τους ανέμους. «Σαν τη φωτιά»: Διότι, όπως όταν η φωτιά εισέλθει στο δάσος του δρυμού και το καταναλώνει γρήγορα, έτσι έπεσε και η οργή του Θεού πάνω στα ασεβή έθνη. «Σαν η φλόγα»: Βουνά ονομάζει τους δαίμονες· καταφλέχθηκαν δε από τη φωτιά, αυτήν του Αγίου Πνεύματος. «Έτσι θα τους καταδιώξεις»: Έτσι [πώς; όπως τους δαίμονες, έτσι] και τους εχθρούς του Ισραήλ, και τους αισθητούς και τους νοητούς, κατέκαψε η οργή του Θεού. «Και με την οργή»: Διότι, όταν έστειλε εναντίον τους οργή, έπεσε τρόμος σε όλα τα έθνη. «Γέμισε»: Μετά την ανάσταση του Χριστού εκ νεκρών, οι Ιουδαίοι ατιμάστηκαν μέσα στην ντροπή. «Και θα ζητήσουν»: Θα ζητήσουν μεν, αλλά δεν θα βρουν. «Ας ντροπιαστούν»: Διότι εις τον αιώνα (και στον παρόντα αιώνα και στον μέλλοντα) δεν θα παύσει ούτε η αισχύνη ούτε ο τρόμος τους.

«Έτσι θα τους καταδιώξεις με την καταιγίδα σου, και με την οργή σου θα τους συνταράξεις». Ονομάζει καταιγίδα την αθρόα και σφοδρότατη ενέργεια του Θεού εναντίον εκείνων που αμαρτάνουν, η οποία αποσκοπεί στο να καταδιωχθούν και να ταραχθούν. Το πώς ακριβώς, έχει λεχθεί προηγουμένως: ώστε να σκορπιστούν σε μικρά κομμάτια, όπως σκορπίζεται η καλαμιά, και να μετατραπούν σε χώμα και σκόνη, σαν τη φωτιά που σβήνει, αφού εξαλειφθεί η πρόσκαιρη αλαζονεία τους. Αλλά το εύχεται αυτό για την ωφέλειά τους και όχι για τη βλάβη τους. Διότι, τι πρόσθεσε στη συνέχεια; «Γέμισε τα πρόσωπά τους με ατιμία, και τότε θα ζητήσουν το όνομά σου, Κύριε». Επειδή, όταν εκπέσουν από εκείνη την ελπίδα εξαιτίας της οποίας αμελούσαν τα του Θεού, υφίστανται αναγκαστικά ντροπή και ατιμία, επειδή στήριξαν το θάρρος τους σε μάταια πράγματα, θεωρώντας τα φευγαλέα ως μόνιμα και σταθερά· αλλάζοντας όμως γνώμη, ζητούν το όνομα του Θεού, προτιμώντας την οικείωση με αυτόν αντί για οτιδήποτε άλλο. Επειδή ωστόσο στο παρόν αυτό δεν συμβαίνει σε όλους τους αμαρτωλούς —διότι κάποιοι συνεχίζουν να ευημερούν μέχρι το τέλος, ενώ άλλοι, αν και παύει η ευημερία τους, δεν επιστρέφουν στον Θεό— άκουσε τι πρόσθεσε για αυτούς: «Ας ντροπιαστούν και ας ταραχθούν εις τον αιώνα του αιώνος». Είναι ολοφάνερο ότι αναφέρεται στον μέλλοντα αιώνα, όπου οι αμαρτωλοί όχι μόνο ντρέπονται, αλλά και ταράσσονται, και ντροπιασμένοι χάνονται, επειδή εκεί δεν έχουν πλέον καιρό για μεταμέλεια.

Φυλάξου, λοιπόν, από τους εσωτερικούς εχθρούς, διότι αυτοί οπλίζουν και τους εξωτερικούς. Και μην εμπιστεύεσαι τη συγγένεια, επειδή τις περισσότερες φορές μεταβάλλεται σε έχθρα. Κατανόησε δε και την κατάρα που επέφερε σε αυτούς, αφού προέταξε διάψαλμα, επειδή μετέτρεψε τον λόγο του σε προσευχή, λέγοντας: «Θεέ μου, κάνε τους σαν τον τροχό.» Εύχεται δηλαδή να μη σταθούν πουθενά, αλλά να γίνει παντού αφανής η υπόστασή τους, σκορπισμένη από την ορμή του ανέμου. «Έτσι θα τους καταδιώξεις με την καταιγίδα σου.» Καταιγίδα ονομάζει την αθρόα και σφοδρότατη κίνηση του Θεού εναντίον εκείνων που αμαρτάνουν, με την οποία επιθυμεί να καταδιωχθούν και να συντριβούν.

Διότι και εκείνοι που παλαιότερα μάνιασαν εναντίον του Ισραήλ, «εξολοθρεύτηκαν στην Αενδώρ», δηλαδή με ευκολία, «έγιναν σαν κοπριά στη γη». Και τώρα, λέει, για τα έθνη που ξεσηκώνονται εναντίον μας, «κάνε τους άρχοντές τους όπως τον Ωρήβ και τον Ζηβ και τον Ζεβεέ και τον Σαλμανά, όλους τους άρχοντές τους». Διότι έτσι και εκείνοι, όταν κάποτε οπλίστηκαν εναντίον μας, είπαν: «Ας εξολοθρεύσουμε την Ιερουσαλήμ». «Ας κληρονομήσουμε για τους εαυτούς μας το αγιαστήριο του Θεού». Και αυτούς, αφού τους εξολόθρευσε Εκείνος εύκολα, «έγιναν σαν κοπριά στη γη». Και τώρα, για τους Ιδουμαίους και τους Ισμαηλίτες και τους υπόλοιπους από αυτούς που έρχονται εναντίον μας, λέει: «Θεέ μου, κάνε τους σαν τον τροχό, σαν την καλαμιά μπροστά στον άνεμο· σαν τη φωτιά που κατακαίει το δάσος, σαν τη φλόγα που κατακαίει τα βουνά. Έτσι θα τους καταδιώξεις με την καταιγίδα σου και με την οργή σου θα τους συνταράξεις· γέμισε τα πρόσωπά τους με ατιμία, και ας γνωρίσουν ότι το όνομά σου είναι Κύριος, και εσύ είσαι ο μόνος Ύψιστος σε όλη τη γη».