Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 82:17

Γέμισε τα πρόσωπά τους με ατιμία. Διότι, αφού αποτύχουν σε όσα επιθυμούν και γεμίσουν με αίσχος, θα αναγνωρίσουν τη δύναμή σου. Και θα αναζητήσουν το όνομά σου, Κύριε. Αυτό το λέει, διότι θα προκύψει σε αυτούς ωφέλεια από τις τιμωρίες. Το «θα αναζητήσουν» τίθεται αντί του «θα γνωρίσουν».

Διότι το να λέγεται ότι ο λεπρός γίνεται πάρα πολύ λευκός, υποδηλώνει την επιδείνωση της νόσου. Και τι θα μπορούσε να είναι λευκότερο από το χιόνι; Διότι πράγματι ήταν φυσικό, μάλλον δε αναγκαίο και πέραν πάσης αμφιβολίας, το να περιπέσει σε κάθε είδους κακό η Συναγωγή των Ιουδαίων, αφού εξέπεσε από τη φροντίδα Εκείνου που σώζει. Το απείθαρχο λοιπόν και χλευαστικό πλήθος του όχλου τιμωρείται με ακαθαρσία και ατιμία, σύμφωνα με αυτό που ορθώς έχει ειπωθεί από τους αγίους προς τον Θεό: «Γέμισε τα πρόσωπά τους με ατιμία, και θα γνωρίσουν ότι το όνομά Σου είναι Κύριος». Αν και κατηγόρησε μαζί με τη Μαριάμ, ο Ααρών σκόπιμα δεν τιμωρήθηκε και αυτός με λέπρα, καίτοι όφειλε να υποστεί την ίδια ποινή από τον Κριτή. Επειδή δηλαδή το αξίωμα της ιερωσύνης είναι τίμιο και σπουδαίο ενώπιον του Θεού, για αυτόν τον λόγο απέφυγε να εμφανιστεί με λέπρα, και τιμωρήθηκε μάλλον με τη λύπη για εκείνη που υπέστη την ασθένεια, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί από τον Θεό: «Ζωσθείτε και θρηνήστε, οι ιερείς, οδύρεστε, εσείς που λειτουργείτε στο θυσιαστήριο· εισέλθετε ντυμένοι με σάκους εσείς που λειτουργείτε στον Θεό, διότι εξέλιπε από τον οίκο του Θεού μας η θυσία και η σπονδή». Προσέρχεται λοιπόν στον πάνσοφο Μωυσή λέγοντας: «Σε παρακαλώ, κύριε, μην μας προσάψεις αμαρτία, διότι από άγνοια σφάλαμε».

Εάν λοιπόν αποτελεί μέγιστη ωφέλεια το να γνωρίσει κανείς τον Θεό και να προχωρήσει στην αναζήτηση του ονόματός Του, πράγμα το οποίο διδάσκει ότι θα συμβεί σε αυτούς μετά τα προαναφερθέντα, λέγοντας: «Και θα ζητήσουν το όνομά σου, Κύριε». Ας καταισχυνθούν και ας ταραχθούν εις τον αιώνα του αιώνος, και ας ντροπιαστούν και ας καταστραφούν.

Ο Ιαβείμ είναι ο Ιούδας, ο οποίος παρέδωσε τον Κύριο στον χείμαρρο των Κέδρων. Εξολοθρεύτηκαν σε άσχημο τόπο· διότι η Αενδώρ ερμηνεύεται ως απρέπεια. Έγιναν εξουθενωμένοι και καταπατημένοι. Σχετικά με το «θέσε τους άρχοντες»: Ο Ωρήβ είναι ξηρός, νεκρός κόρακας. Ο Ζηβ είναι λύκος. Ο Ζεβεέ θυσιασμός, ο Σαλμανά απορριμμένος. Έτσι, λέει, ας γίνουν σαν τα θνησιμαία των ακάθαρτων ζώων. «Οι οποίοι είπαν»: Διότι, πριν σφάλει ο λαός, ο ναός ήταν έντιμος ως οίκος του Θεού και φυλασσόταν από τον Θεό. «Ο Θεός μου»: Κάτι το ανυπόστατο, λέει, πότε πάνω και πότε κάτω· διότι έτσι κυλάει ο τροχός. «Σαν την καλαμιά»: Διότι η καλαμιά, που έχει μείνει στον θερισμό, σκορπίζεται από τους ανέμους. «Σαν τη φωτιά»: Διότι, όπως όταν η φωτιά εισέλθει στο δάσος του δρυμού και το καταναλώνει γρήγορα, έτσι έπεσε και η οργή του Θεού πάνω στα ασεβή έθνη. «Σαν η φλόγα»: Βουνά ονομάζει τους δαίμονες· καταφλέχθηκαν δε από τη φωτιά, αυτήν του Αγίου Πνεύματος. «Έτσι θα τους καταδιώξεις»: Έτσι [πώς; όπως τους δαίμονες, έτσι] και τους εχθρούς του Ισραήλ, και τους αισθητούς και τους νοητούς, κατέκαψε η οργή του Θεού. «Και με την οργή»: Διότι, όταν έστειλε εναντίον τους οργή, έπεσε τρόμος σε όλα τα έθνη. «Γέμισε»: Μετά την ανάσταση του Χριστού εκ νεκρών, οι Ιουδαίοι ατιμάστηκαν μέσα στην ντροπή. «Και θα ζητήσουν»: Θα ζητήσουν μεν, αλλά δεν θα βρουν. «Ας ντροπιαστούν»: Διότι εις τον αιώνα (και στον παρόντα αιώνα και στον μέλλοντα) δεν θα παύσει ούτε η αισχύνη ούτε ο τρόμος τους.

«Έτσι θα τους καταδιώξεις με την καταιγίδα σου, και με την οργή σου θα τους συνταράξεις». Ονομάζει καταιγίδα την αθρόα και σφοδρότατη ενέργεια του Θεού εναντίον εκείνων που αμαρτάνουν, η οποία αποσκοπεί στο να καταδιωχθούν και να ταραχθούν. Το πώς ακριβώς, έχει λεχθεί προηγουμένως: ώστε να σκορπιστούν σε μικρά κομμάτια, όπως σκορπίζεται η καλαμιά, και να μετατραπούν σε χώμα και σκόνη, σαν τη φωτιά που σβήνει, αφού εξαλειφθεί η πρόσκαιρη αλαζονεία τους. Αλλά το εύχεται αυτό για την ωφέλειά τους και όχι για τη βλάβη τους. Διότι, τι πρόσθεσε στη συνέχεια; «Γέμισε τα πρόσωπά τους με ατιμία, και τότε θα ζητήσουν το όνομά σου, Κύριε». Επειδή, όταν εκπέσουν από εκείνη την ελπίδα εξαιτίας της οποίας αμελούσαν τα του Θεού, υφίστανται αναγκαστικά ντροπή και ατιμία, επειδή στήριξαν το θάρρος τους σε μάταια πράγματα, θεωρώντας τα φευγαλέα ως μόνιμα και σταθερά· αλλάζοντας όμως γνώμη, ζητούν το όνομα του Θεού, προτιμώντας την οικείωση με αυτόν αντί για οτιδήποτε άλλο. Επειδή ωστόσο στο παρόν αυτό δεν συμβαίνει σε όλους τους αμαρτωλούς —διότι κάποιοι συνεχίζουν να ευημερούν μέχρι το τέλος, ενώ άλλοι, αν και παύει η ευημερία τους, δεν επιστρέφουν στον Θεό— άκουσε τι πρόσθεσε για αυτούς: «Ας ντροπιαστούν και ας ταραχθούν εις τον αιώνα του αιώνος». Είναι ολοφάνερο ότι αναφέρεται στον μέλλοντα αιώνα, όπου οι αμαρτωλοί όχι μόνο ντρέπονται, αλλά και ταράσσονται, και ντροπιασμένοι χάνονται, επειδή εκεί δεν έχουν πλέον καιρό για μεταμέλεια.

«Ας ντροπιαστούν και ας εξευτελιστούν αυτοί που ζητούν την ψυχή μου.» «Μην σπλαχνιστείς κανέναν από όσους εργάζονται την ανομία. Ο Θεός μου θα μου δείξει την τιμωρία των εχθρών μου· μην τους θανατώσεις.» «Ας γίνει το τραπέζι τους παγίδα μπροστά τους.» «Ξέχυσε πάνω τους την οργή Σου, πάνω στα έθνη που δεν Σε γνωρίζουν.» «Θεέ μου, κάνε τους σαν τον τροχό, σαν την καλαμιά μπροστά στον άνεμο. Γέμισε τα πρόσωπά τους με ατίμωση, και θα αναζητήσουν το όνομά Σου.» «Δεν θέλησε την ευλογία, και θα απομακρυνθεί από αυτόν. Ας ντυθούν με ντροπή εκείνοι που με συκοφαντούν.» «Σύντριψε τον βραχίονα του αμαρτωλού και πονηρού.» «Ας ντροπιαστούν εκείνοι που παρανομούν μάταια.» «Δώσε σε αυτούς, Κύριε, μήτρα που δεν γεννά και ξερούς μαστούς.» «Αντί για ευωδία θα υπάρχει σκόνη, και αντί για ζώνη θα ζωστείς με σκοινί, και αντί για χρυσό στολίδι στο κεφάλι θα αποκτήσεις φαλάκρα εξαιτίας των έργων σου, και αντί για πορφυρό χιτώνα θα ντυθείς με σάκο.»

Διότι και εκείνοι που παλαιότερα μάνιασαν εναντίον του Ισραήλ, «εξολοθρεύτηκαν στην Αενδώρ», δηλαδή με ευκολία, «έγιναν σαν κοπριά στη γη». Και τώρα, λέει, για τα έθνη που ξεσηκώνονται εναντίον μας, «κάνε τους άρχοντές τους όπως τον Ωρήβ και τον Ζηβ και τον Ζεβεέ και τον Σαλμανά, όλους τους άρχοντές τους». Διότι έτσι και εκείνοι, όταν κάποτε οπλίστηκαν εναντίον μας, είπαν: «Ας εξολοθρεύσουμε την Ιερουσαλήμ». «Ας κληρονομήσουμε για τους εαυτούς μας το αγιαστήριο του Θεού». Και αυτούς, αφού τους εξολόθρευσε Εκείνος εύκολα, «έγιναν σαν κοπριά στη γη». Και τώρα, για τους Ιδουμαίους και τους Ισμαηλίτες και τους υπόλοιπους από αυτούς που έρχονται εναντίον μας, λέει: «Θεέ μου, κάνε τους σαν τον τροχό, σαν την καλαμιά μπροστά στον άνεμο· σαν τη φωτιά που κατακαίει το δάσος, σαν τη φλόγα που κατακαίει τα βουνά. Έτσι θα τους καταδιώξεις με την καταιγίδα σου και με την οργή σου θα τους συνταράξεις· γέμισε τα πρόσωπά τους με ατιμία, και ας γνωρίσουν ότι το όνομά σου είναι Κύριος, και εσύ είσαι ο μόνος Ύψιστος σε όλη τη γη».