Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 82:19

«Και η νύχτα στη νύχτα αναγγέλλει γνώση», για να επαληθευτεί ο Κύριος που είπε: «Και θα γνωρίσουν όλοι οι Αιγύπτιοι ότι εγώ είμαι ο Κύριος, όταν δοξαστώ στον Φαραώ και σε όλα τα άρματά του και σε όλα τα άλογά του», όπως ακριβώς έλεγε και ο ιεροψάλτης Δαβίδ: «Όταν», λέει, «τους σκότωνε, τότε τον αναζητούσαν». Και αλλού: «Ας ντροπιαστούν και ας ταραχτούν και ας γνωρίσουν ότι το όνομά σου είναι Κύριος».

«Και νύχτα σε νύχτα αναγγέλλει γνώση»: ο ασεβής στον ασεβή, όπως ο Αιγύπτιος στον Αιγύπτιο, λέγοντας: «Ας φύγουμε από το πρόσωπο του Ισραήλ, διότι ο Κύριος πολεμά υπέρ αυτών εναντίον των Αιγυπτίων», για να επαληθευτεί ο Κύριος που είπε: «Και θα γνωρίσουν όλοι οι Αιγύπτιοι ότι εγώ είμαι ο Κύριος, όταν δοξαστώ μέσω του Φαραώ και σε όλα τα άρματα και σε όλα τα άλογά του». Και ο ιεροψάλτης λέει: «Όταν τους σκότωνε, τότε τον αναζητούσαν». Και σε άλλα σημεία: «Ας ντροπιαστούν και ας εντραπούν και ας γνωρίσουν ότι το όνομά σου είναι Κύριος. Και νύχτα σε νύχτα αναγγέλλει γνώση»: η γυναίκα που αναγγέλλει στον Πιλάτο: «Να μην υπάρχει καμία σχέση ανάμεσα σε εσένα και σε εκείνον τον δίκαιο, διότι πολλά έπαθα στο όνειρό μου εξαιτίας του». Και γιατί όρισε ως δασκάλους τους ουρανούς και το στερέωμα και τις ημέρες και τις νύχτες; Για να έχουν ως δασκάλους τα έργα της δημιουργίας όσοι δεν θέλουν να ακούσουν τους προφήτες και τους αποστόλους. Έτσι έλεγε στον λαό ο Μωυσής: «Και υψώνοντας το βλέμμα σου στον ουρανό και βλέποντας τον ήλιο και τη σελήνη και τα άστρα, μην πλανηθείς και τα προσκυνήσεις, αυτά που ο Κύριος ο Θεός σου μοίρασε σε όλα τα έθνη», όχι για προσκύνηση, αλλά για διδαχή. Διότι «οι ουρανοί διηγούνται τη δόξα του Θεού». Αναβλύζει δε ρήμα και ο προφήτης λέγοντας προς την εκκλησία: «Η καρδιά μου ανέβλυσε λόγο αγαθό». Και στη μεν γη απευθύνεται ο «φθόγγος»· στην πιο παχυλή και άρτι εισαγόμενη στη θεογνωσία ψυχή, ταιριάζει ο πιο ασαφής και πιο απλοϊκός λόγος.

Διότι δεν γνωρίζουμε από τις ουσίες, αλλά από τα ονόματα και τις ενέργειες, και μάλιστα τα ασώματα. Εάν το «αγέννητος» είναι όνομα της ουσίας του Θεού, τότε ο Θεός, ενώ γνώριζε την ίδια του την ουσία, είτε αγνοούσε το όνομα της ουσίας είτε, καίτοι γνώριζε το όνομα, εξαπάτησε τους ακροατές του. Διότι ο Κύριος λέει: «Παντοκράτωρ είναι το όνομά μου». Και όταν ερωτήθηκε από τον Μωυσή ποιο είναι το όνομά του, λέει: «Εγώ είμαι ο Ων»· και πάλι: «Ο Θεός του Αβραάμ, και ο Θεός του Ισαάκ, και ο Θεός του Ιακώβ· αυτό είναι το αιώνιο όνομά μου»· και ο Δαβίδ: «Κύριος είναι το όνομά σου». Το όνομα όμως «αγέννητος» ούτε ο ίδιος το απέδωσε στον εαυτό του, ούτε κανείς από τους αγίους το ανέφερε. Εάν λοιπόν ούτε εξαπάτησε ούτε αγνοούσε (διότι είναι ασεβές να ισχυριστεί κανείς κάτι τέτοιο), το «αγέννητος» δεν είναι όνομά του. Το «αγέννητος» είναι είτε ουσία είτε συμβεβηκός (διότι εκτός από αυτά δεν θα μπορούσε να είναι τίποτε άλλο)· αλλά ουσία δεν είναι, διότι ούτε και το αντιδιαστελλόμενο προς αυτό είναι (ουσία)· διότι ο Υιός είναι γεννητός, όχι ως προς την ουσία, αλλά καθόσον γεννήθηκε. Εάν πάλι είναι συμβεβηκός, είτε είναι συμφυές είτε ενδέχεται να υπάρχει και να μην υπάρχει. Αλλά εάν μεν είναι συμφυές, είναι αναγκαίο να υπάρχει στον Θεό και ουσία και συμβεβηκός. Διότι εξ ανάγκης αυτού του είδους τα χαρακτηριστικά συμβαίνουν σε εκείνα στα οποία αποτελούν συμβεβηκότα.

Διότι το να λέγεται ότι ο λεπρός γίνεται πάρα πολύ λευκός, υποδηλώνει την επιδείνωση της νόσου. Και τι θα μπορούσε να είναι λευκότερο από το χιόνι; Διότι πράγματι ήταν φυσικό, μάλλον δε αναγκαίο και πέραν πάσης αμφιβολίας, το να περιπέσει σε κάθε είδους κακό η Συναγωγή των Ιουδαίων, αφού εξέπεσε από τη φροντίδα Εκείνου που σώζει. Το απείθαρχο λοιπόν και χλευαστικό πλήθος του όχλου τιμωρείται με ακαθαρσία και ατιμία, σύμφωνα με αυτό που ορθώς έχει ειπωθεί από τους αγίους προς τον Θεό: «Γέμισε τα πρόσωπά τους με ατιμία, και θα γνωρίσουν ότι το όνομά Σου είναι Κύριος». Αν και κατηγόρησε μαζί με τη Μαριάμ, ο Ααρών σκόπιμα δεν τιμωρήθηκε και αυτός με λέπρα, καίτοι όφειλε να υποστεί την ίδια ποινή από τον Κριτή. Επειδή δηλαδή το αξίωμα της ιερωσύνης είναι τίμιο και σπουδαίο ενώπιον του Θεού, για αυτόν τον λόγο απέφυγε να εμφανιστεί με λέπρα, και τιμωρήθηκε μάλλον με τη λύπη για εκείνη που υπέστη την ασθένεια, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί από τον Θεό: «Ζωσθείτε και θρηνήστε, οι ιερείς, οδύρεστε, εσείς που λειτουργείτε στο θυσιαστήριο· εισέλθετε ντυμένοι με σάκους εσείς που λειτουργείτε στον Θεό, διότι εξέλιπε από τον οίκο του Θεού μας η θυσία και η σπονδή». Προσέρχεται λοιπόν στον πάνσοφο Μωυσή λέγοντας: «Σε παρακαλώ, κύριε, μην μας προσάψεις αμαρτία, διότι από άγνοια σφάλαμε».

«Και ας γνωρίσουν ότι το όνομά σου είναι Κύριος· εσύ μόνος είσαι Ύψιστος σε όλη τη γη». Προφητεύει ότι θα υπάρξουν δύο τρόποι για το τέλος των εχθρών του Θεού. Ο ένας, κατά τον οποίο τους αποδίδει αγαθές ελπίδες· εφόσον βέβαια είναι αγαθό η γνώση του Θεού, και η κατανόηση του ονόματός Του, και το να διδαχθούν εκείνοι που προηγουμένως δεν γνώριζαν τον Θεό, ότι δηλαδή Αυτός είναι ο μόνος Ύψιστος σε όλη τη γη. Διότι είναι φυσικό όσοι ομολογούν αυτά, να έχουν παραδώσει στη λήθη την προηγούμενη πολυθεϊστική τους πλάνη, και να έχουν αποβάλει τη μάταιη και απατηλή ψευδολογία περί θεών. Ο δε άλλος τρόπος, είναι αυτός κατά τον οποίο προαναγγέλλει αισχύνη και ταραχή και ντροπή, και επιπλέον όλων αυτών απώλεια, για εκείνους που είναι άξιοι αυτών. Διότι διδάσκει ότι σε εκείνους που, μέσω της θείας επιστροφής, μεταβάλλονται προς το καλύτερο, θα δοθεί η θεία γνώση· ενώ σε εκείνους που καταγερνούν μέσα στη δική τους κακία, απειλεί τον όλεθρο και την απώλεια. Γι' αυτό, για μεν τους χειρότερους έχει λεχθεί: «Ας ντροπιαστούν και ας ταραχθούν στους αιώνες των αιώνων, και ας αισχυνθούν και ας απολεστούν»· για δε εκείνους που πρόκειται να μεταβληθούν προς το καλύτερο, (ισχύει) το: «Και ας γνωρίσουν ότι το όνομά σου είναι Κύριος, εσύ μόνος είσαι Ύψιστος σε όλη τη γη».

Είναι δυνατόν, βεβαίως, όλα αυτά να λέγονται και για τους ίδιους, δηλαδή για τους εχθρούς του Θεού, οι οποίοι, κατά τον καιρό που θα υποστούν όσα προαναφέρθηκαν, θα ντροπιαστούν, θα καταισχυνθούν και θα παραδοθούν στην απώλεια, και τότε από την ίδια τους την πείρα θα γνωρίσουν και θα ομολογήσουν ότι ένας και μόνος είναι ο Ύψιστος Θεός πάνω σε όλη τη γη, ο οποίος με δίκαιη κρίση τους τιμώρησε εξαιτίας των όσων τόλμησαν να πράξουν.

Όλα δε τα του Πατρός ανήκουν εξ ολοκλήρου στον Υιό. 〈Και Κύριος των κυριευόντων〉. Ο ίδιος λόγος ισχύει και περί αυτού. 〈Και Ύψιστος επί πάσαν την γην〉. Διότι, όποιον και αν συλλάβεις με τη διάνοια, εκείνος είναι 〈Ύψιστος επί πάσαν την γην〉, εφόσον με όμοιο τρόπο από ψηλά γίνεται η επίβλεψη των επιγείων τόσο από τον Πατέρα όσο και από τον Υιό και από το Άγιο Πνεύμα. Αλλά και όσα προστίθενται στη συνέχεια των όσων ειπώθηκαν: 〈ύψιστος στους ουρανούς, ύψιστος εν υψίστοις, επουράνιος, αληθινός με το να είναι πάντοτε αυτό που είναι και να διαμένει, αληθινός στα έργα, αληθινός στους λόγους〉· διότι όλα αυτά εξίσου τα αντικρίζει ο οφθαλμός των Χριστιανών στον Πατέρα και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα. Εάν, λοιπόν, ο Ευνόμιος απονέμει αυτά αποκλειστικά σε ένα μόνο από τα Πρόσωπα που έχουν παραδοθεί στην πίστη, ας τολμήσει να μην ονομάσει 〈αληθινό στους λόγους〉 Εκείνον που είπε «Εγώ είμαι η αλήθεια», ή το Πνεύμα της αλήθειας, ή ας μην αποδεχθεί ως 〈αληθινό στα έργα〉 Εκείνον που πράττει κρίση και δικαιοσύνη, ή το Πνεύμα που ενεργεί τα πάντα σε όλους όπως βούλεται. Διότι, εάν δεν αναγνωρίσει τα γνωρίσματα αυτά στα Πρόσωπα που μας έχουν παραδοθεί στην πίστη, τότε παραγράφει εξ ολοκλήρου την πίστη των Χριστιανών. Πώς, άλλωστε, θα θεωρήσει κάποιος άξιο πίστεως εκείνον που είναι ψευδής στους λόγους και όχι αληθινός στα έργα του;

«Και ας ντραπούν»: Εκείνη την ημέρα, όταν δουν τον Χριστό επί θρόνου δόξης, με μεγάλη αισχύνη θα χαθούν στη γέεννα του πυρός οι Ιουδαίοι. «Και ας μάθουν»: Τότε όλη η κτίση θα αναγνωρίσει τη δύναμη του Θεού, προπάντων οι Ιουδαίοι. «Εσύ μόνος είσαι»: Βλέποντας (γνωρίζοντας) την ακατάληπτη δύναμη, τότε θα γνωρίσουν (γνωρίζουν), ότι δεσπότης των πάντων είναι ο Θεός.

Και ας γνωρίσουν ότι το όνομά σου είναι Κύριος, εσύ είσαι ο μόνος Ύψιστος σε όλη τη γη. Εδώ ως γνώση δεν εννοεί την επίγνωση που προέρχεται από ελεύθερη βούληση, αλλά την αναγκαστική ομολογία. Διότι, όπως ακριβώς βλέποντας το ξίφος ότι είναι κοφτερό, όταν το δοκιμάσουμε, τότε πραγματικά το γνωρίζουμε· και ακόμη και για τη φωτιά, αν και ομολογούμε ότι είναι θερμή, το διακηρύσσουμε αυτό περισσότερο όταν την πλησιάσουμε· έτσι και όλοι οι άπιστοι κατά τον καιρό της κρίσεως θα αποκτήσουν επίγνωση του Θεού, και θα γνωρίσουν ότι αυτός μόνος είναι ο Ύψιστος σε όλη τη γη· όχι, όπως νομίζουν τώρα μερικοί από τους ασεβείς, ότι έχει την εξουσία μοιρασμένη με τα είδωλα, και από το γεγονός ότι μακροθυμεί, να νομίζουν ότι δεν δύναται τα πάντα, ούτε έχει εξουσία επί των πάντων.

Διότι ιδού, και τώρα κάτι παρόμοιο προτείνει, προσευχόμενος να υψωθεί ο Θεός στους ουρανούς· καίτοι Αυτός βρίσκεται παντοτινά στα ύψη, όπως λέει ο Ησαΐας: «Άγιος ο Κύριος που κατοικεί στα ύψη». Και ο Δαβίδ λέει το εξής: «Εσύ μόνος είσαι Ύψιστος πάνω σε όλη τη γη». Αλλά ύψωση του Θεού στους ουρανούς ονομάζει την ανάβαση του Μονογενούς στον ουρανό μαζί με τη σάρκα. «Για να ελευθερωθούν οι αγαπητοί σου». Αγαπητοί του Θεού είναι οι άνθρωποι που σώθηκαν από Αυτόν μέσω της αγάπης Του προς το δικό μας γένος· τους οποίους, αφού ανυψώθηκε στον ουρανό, ελευθέρωσε από την αρχαία αιχμαλωσία, όπως λέει ο Παύλος: «Αφού ανέβηκε στο ύψος, αιχμαλώτισε την αιχμαλωσία, έδωσε δώρα στους ανθρώπους». Και δεν θα έκανε λάθος κανείς αν ονόμαζε «δεξιά του Θεού» το Άγιο Πνεύμα, επειδή ονομάζεται και «δάκτυλος του Θεού», εφόσον η Αγία Τριάδα έχει μία ουσία, δύναμη και ενέργεια.

Κατέχετε τον προφήτη και δεν θέλετε να κατανοήσετε αυτόν για τον οποίο προφήτευσε; Απομακρυνθείτε λοιπόν, Φαρισαίοι. Όσο μας πιέζετε, τόσο περισσότερο διεγείρετε τον πόθο και τον ζήλο μας. Γι' αυτό δεν πλανιόμαστε όταν κραυγάζουμε: «Ωσαννά εν τοις υψίστοις, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου». Το γνωρίζουμε το όνομα αυτό, Φαρισαίοι. Αυτό το όνομα μας ελευθέρωσε από την Αίγυπτο, έκανε τη θάλασσα διαβατή για εμάς, μετέτρεψε την έρημο σε πόλη και μας εγκατέστησε σε γη που ρέει γάλα και μέλι. Αυτό προετοίμασε τον προφήτη να αναφωνήσει: «Ας γνωρίσουν ότι το όνομά Σου είναι Κύριος· Εσύ είσαι ο μόνος Ύψιστος σε όλη τη γη». Ότι, βέβαια, το πλήθος είναι εύπειθο, ενώ οι αρχιερείς απειθείς, άκουσέ το από τον ευαγγελιστή: «Και συσκέφθηκαν οι αρχιερείς να σκοτώσουν και τον Λάζαρο, επειδή εξαιτίας του πολλοί από τους Ιουδαίους απομακρύνονταν και πίστευαν στον Ιησού». Είδες τη μανία των αρχιερέων; Για να ανακόψουν την πίστη του πλήθους, ζητούσαν να σκοτώσουν και τον Λάζαρο, λέγοντας μεταξύ τους: «Εάν σκοτώσουμε μόνο τον Ιησού και αφήσουμε τον Λάζαρο ζωντανό, δεν ωφελούμαστε σε τίποτα· διότι βλέποντας αυτόν, πιστεύουν σε Εκείνον. Για να μην αποτελέσει λοιπόν για εμάς εμπόδιο και μετά τον θάνατο, ώστε να πιστεύουν κάποιοι στον Ιησού, ας σκοτώσουμε τον Λάζαρο, για να εξαλείψουμε εντελώς τη μνήμη του».

Ας μην επαίρεται ο γίγαντας Ευνόμιος για τη βλασφημία του, ούτε ας ονειδίζει το στρατόπεδο του Κυρίου του Ισραήλ· διότι εκείνος μεν εμάς ονειδίζει, αλλά σε εσένα τον Δεσπότη μας ανατρέχει η ύβρις. Εξέγειρε τον νου που ενοικεί στην καρδιά μας, όπως ακριβώς τον πραότατο Δαβίδ· δώσε μας έναν λίθο λόγου, ώστε δι' αυτού, αφού τον σφενδονίσουμε, να διαλύσουμε το κεφάλαιο της δυσσέβειάς τους, για να γνωρίσει σήμερα όλο το στρατόπεδο ότι εσύ είσαι ο Ύψιστος Κύριος, ο μόνος πάνω σε όλη τη γη.

Διότι, βεβαίως, η ουσία δεν είναι μεγαλύτερη και μικρότερη από τον εαυτό της, αλλά ίση και αδιαίρετα ενωμένη· «Κύριος ο Θεός σου, ο Κύριος είναι ένας»· και σου αποδεικνύω ότι το όνομα «Κύριος» ταυτίζεται με το «Θεός». Γενικότερα δε, εάν το «Κύριος» είναι κατώτερο, ενώ το «Θεός» ανώτερο, ποιο θα έπρεπε να είναι το όνομά Του; Το μικρότερο «Κύριος» ή το ανώτερο «Θεός»; Εάν Εκείνος ρωτήσει: «Ποιο είναι το όνομά μου;», τι θα απαντήσεις, ω αιρετικέ; Θα πεις ότι το «Κύριος» ανήκει στον Υιό, ενώ το «Θεός» στον Πατέρα, ως καταλληλότερο; Εάν λοιπόν σου αποδείξω ότι το «μικρό» όνομα «Κύριος» είναι το χαρακτηριστικό Του γνώρισμα, τι θα κάνεις; «Ας γνωρίσουν ότι το όνομά σου είναι Κύριος», λέγει ο προφήτης· μήπως είπε «Θεός»; Εντούτοις, εάν το «Θεός» είναι ανώτερο, γιατί δεν είπε ο προφήτης: «Ας γνωρίσουν ότι το όνομά σου είναι Θεός»; Διότι, εάν το αποκλειστικό και οικείο σε Αυτόν είναι το «Θεός», ενώ το «Κύριος» τού είναι ξένο επειδή είναι κατώτερο, γιατί είπε: «Ας γνωρίσουν ότι το όνομά σου είναι Κύριος», δηλαδή το μικρό, το κατώτερο, το υποδεέστερο της αξίας Του, και δεν λέγει εκείνο το μεγάλο και υψηλό, που είναι αντάξιο της ουσίας Του; Και για να μάθεις ότι αυτό δεν είναι ούτε μικρό, ούτε κατώτερο, αλλά έχει την ίδια ισχύ, προσθέτει: «Ας γνωρίσουν ότι το όνομά σου είναι Κύριος· εσύ είσαι ο μόνος Ύψιστος σε όλη τη γη».

Διότι είναι προφανές από το εξής ότι ούτε το όνομα «Θεός» είναι ανώτερο από το «Κύριος», ούτε το «Κύριος» είναι κατώτερο από το «Θεός». Σε ολόκληρη την Παλαιά Διαθήκη ο Πατέρας ονομάζεται συνεχώς Κύριος: «Κύριος ο Θεός σου», λέει, «είναι ένας Κύριος», και πάλι: «Τον Κύριο τον Θεό σου θα προσκυνήσεις και αυτόν μόνο θα λατρεύσεις», και πάλι: «Μέγας είναι ο Κύριός μας και μεγάλη η ισχύς του, και η σύνεσή του δεν έχει μέτρο», και πάλι: «Ας γνωρίσουν ότι το όνομά σου είναι Κύριος· εσύ μόνος είσαι ο Ύψιστος σε όλη τη γη.» Και όμως, αν ήταν κατώτερο από το «Θεός» και ανάξιο εκείνης της ουσίας, δεν θα έπρεπε να λέγεται: «Ας γνωρίσουν ότι το όνομά σου είναι Κύριος.» Πάλι, αν το «Θεός» ήταν ανώτερο από το «Κύριος» και πιο σεβάσμιο, δεν θα έπρεπε ο Υιός, ο οποίος σύμφωνα με αυτούς είναι κατώτερος, να αποκαλείται με το όνομα που αρμόζει στον Πατέρα, το οποίο μάλιστα θα ήταν αποκλειστικά δικό Του. Αλλά δεν έχουν έτσι τα πράγματα, δεν έχουν. Διότι ούτε ο Υιός είναι κατώτερος από τον Πατέρα, ούτε το όνομα «Κύριος» είναι πιο ευτελές από το «Θεός». Γι' αυτόν τον λόγο, η Γραφή χρησιμοποιεί αδιακρίτως αυτές τις προσηγορίες και για τον Πατέρα και για τον Υιό.

Όπως λοιπόν ακούσατε να ονομάζεται ο Πατέρας Κύριος, ελάτε να σας αποδείξουμε ότι και ο Υιός ονομάζεται Θεός. «Ιδού, η παρθένος θα συλλάβει και θα γεννήσει υιό, και θα καλέσουν το όνομά του Εμμανουήλ, το οποίο ερμηνεύεται: μαζί μας είναι ο Θεός». Είδες πώς και στον Πατέρα ανήκει το όνομα Κύριος και στον Υιό το όνομα Θεός; Διότι, όπως ακριβώς εκεί λέει: «Ας γνωρίσουν ότι το όνομά σου είναι Κύριος», έτσι και εδώ λέει: «Θα καλέσουν το όνομά του Εμμανουήλ». Και πάλι: «Παιδί γεννήθηκε για εμάς, υιός μας δόθηκε, και το όνομά του καλείται άγγελος μεγάλης βουλής, Θεός ισχυρός, εξουσιαστής». Και παρατήρησε τη σύνεση και την πνευματική σοφία των προφητών. Διότι, για να μη νομιστεί, αναφέροντας απλώς τη λέξη Θεός, ότι μιλούν για τον Πατέρα, αναφέρουν πρώτα τη θεία Οικονομία· επειδή βεβαίως δεν γεννήθηκε ο Πατέρας από παρθένο, ούτε έγινε παιδί.

Χαίρε, διά της οποίας μας φανερώθηκε Εκείνος που χαλιναγώγησε με την άμμο την τεράστια και κοσμοχωρητική και αξιοθαύμαστη στο θέαμα θάλασσα. Χαίρε, διά της οποίας μας φανερώθηκε Εκείνος που με τα άχραντα και αχειροποίητα χέρια Του έπλασε τον πρώτο ανάμεσα στους ανθρώπους άνθρωπο, τον Αδάμ. Χαίρε, διά της οποίας μας φανερώθηκε Εκείνος που είπε στον Αβραάμ: «Πράγματι, ευλογώντας θα σε ευλογήσω, και πληθαίνοντας θα σε πληθύνω». Χαίρε, διά της οποίας μας φανερώθηκε Εκείνος που παλαιότερα μέσω του Μωυσή γλίτωσε τον ισραηλιτικό λαό από την αιγυπτιακή δουλεία, και θανάτωσε στη θάλασσα τον Φαραώ άνακτα. Χαίρε, διά της οποίας μας φανερώθηκε Εκείνος που από γενιά σε γενιά εμφανιζόταν στους Πατέρες και στους προφήτες, και σε όλους όσους έχουν κληθεί σύμφωνα με την πρόθεσή Του. Χαίρε, διά της οποίας μας φανερώθηκε Εκείνος που από σπλάχνα ελέους έγινε άνθρωπος για χάρη του ανθρώπου. Χαίρε, διά της οποίας μας φανερώθηκε ο μόνος άγιος ανάμεσα στους αγίους, και μόνος ένδοξος ανάμεσα στους δεδοξασμένους, και ο μόνος Ύψιστος σε όλη τη γη. Χαίρε, διά της οποίας μας φανερώθηκε ο μόνος απαθής, και μόνος συμπαθής, και μόνος αψευδής, και ο μόνος εκ του μόνου Θεού Μονογενής Υιός και Θεός. Χαίρε, ω Κυρία Θεοτόκε, διά της οποίας γεννιέται για εμάς ο αυθύπαρκτος, και βλασταίνει ο αυτοφυής, και αυξάνεται ο τέλειος. Χαίρε, ω Κυρία Θεοτόκε, διά της οποίας αποκτά σώμα για εμάς ο ασώματος, και λαμβάνει αρχή ο άναρχος, και χωράται ο αχώρητος. Χαίρε, ω Κυρία Θεοτόκε, διά της οποίας ζωοποιείται ο αυτόζωος, και λαμβάνει ποσότητα ο άποσος, και σαρκώνεται ο άσαρκος.

Διότι και εκείνοι που παλαιότερα μάνιασαν εναντίον του Ισραήλ, «εξολοθρεύτηκαν στην Αενδώρ», δηλαδή με ευκολία, «έγιναν σαν κοπριά στη γη». Και τώρα, λέει, για τα έθνη που ξεσηκώνονται εναντίον μας, «κάνε τους άρχοντές τους όπως τον Ωρήβ και τον Ζηβ και τον Ζεβεέ και τον Σαλμανά, όλους τους άρχοντές τους». Διότι έτσι και εκείνοι, όταν κάποτε οπλίστηκαν εναντίον μας, είπαν: «Ας εξολοθρεύσουμε την Ιερουσαλήμ». «Ας κληρονομήσουμε για τους εαυτούς μας το αγιαστήριο του Θεού». Και αυτούς, αφού τους εξολόθρευσε Εκείνος εύκολα, «έγιναν σαν κοπριά στη γη». Και τώρα, για τους Ιδουμαίους και τους Ισμαηλίτες και τους υπόλοιπους από αυτούς που έρχονται εναντίον μας, λέει: «Θεέ μου, κάνε τους σαν τον τροχό, σαν την καλαμιά μπροστά στον άνεμο· σαν τη φωτιά που κατακαίει το δάσος, σαν τη φλόγα που κατακαίει τα βουνά. Έτσι θα τους καταδιώξεις με την καταιγίδα σου και με την οργή σου θα τους συνταράξεις· γέμισε τα πρόσωπά τους με ατιμία, και ας γνωρίσουν ότι το όνομά σου είναι Κύριος, και εσύ είσαι ο μόνος Ύψιστος σε όλη τη γη».