Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 82:5

Με δολιότητα κατέστρωσαν σχέδια εναντίον του λαού σου, και βουλεύθηκαν κατά των αγίων σου. Είπαν: Ελάτε, ας τους εξολοθρεύσουμε ώστε να μην αποτελούν πλέον έθνος, και να μη μνημονευθεί πια το όνομα του Ισραήλ. Ο Προφήτης, ευρισκόμενος εν Αγίω Πνεύματι, εκλιπαρεί τον Θεό, υπενθυμίζοντάς Του ότι αυτός που υπέφερε τόσα πολλά ήταν δικός Του λαός. Στη συνέχεια, μνημονεύει και τους αγίους του Θεού που έλαμψαν στο παρελθόν μέσα στον λαό, παρακαλώντας και ικετεύοντας να μη θυμηθεί τους ασεβείς και τους παράνομους που βρίσκονται ανάμεσά τους, αλλά να ενθυμηθεί μόνο τους αγίους Του, και χάρη σε αυτούς να ελεήσει ολόκληρο το έθνος.

Πράττοντας, λοιπόν, σύμφωνα με αυτά οι εχθροί του Θεού, πολεμούν τον λαό Του, χρησιμοποιώντας πανουργία και δόλο, με σκοπό να τον καταβάλουν και να τον απομακρύνουν από την ευσέβεια προς τον Θεό. Γι' αυτό έχει λεχθεί: «Με πανουργία κατέστρωσαν σχέδια εναντίον του λαού Σου, και βουλεύτηκαν εναντίον των αγίων Σου». Διότι με επιμέλεια και σκέψη εξυφαίνουν κάποιες κρυφές μηχανορραφίες εναντίον του λαού του Θεού, και απεργάζονται επιβουλές εναντίον των αγίων Του, με έναν σκοπό που έχουν θέσει στους εαυτούς τους, λέγοντας: «Ελάτε να τους εξολοθρεύσουμε από το να είναι έθνος, και να μη μνημονευθεί ποτέ πια το όνομα του Ισραήλ». Οι θεομάχοι, επομένως, δεν επιθυμούν να υφίσταται έθνος του Θεού ανάμεσα στους ανθρώπους· αντίθετα, επιδιώκουν να εξαλειφθεί και το όνομα του Ισραήλ. Ο Θεός, όμως, ο οποίος πάντοτε συγκροτεί για τον Εαυτό Του ένα έθνος πάνω στη γη, μετά την πτώση του προηγούμενου λαού συγκρότησε την Εκκλησία από τα έθνη, καθώς και το καινούργιο και νέο έθνος, το οποίο συστάθηκε σε ολόκληρη την οικουμένη μέσα από την εκλογή των εθνών.

Ο Θεός: Αυτή είναι η φωνή του λαού των Εβραίων· επειδή εξεπλάγησαν με την πτώση των εχθρών τους. Μην σιγήσεις: Δηλαδή μην αποσιωπήσεις ούτε να μείνεις αδρανής απέναντι σε αυτούς που μας θλίβουν. Διότι ιδού οι εχθροί: Ενισχύθηκαν, δηλαδή έγιναν ακουστοί σε όλους. Είναι δε οι Ιουδαίοι αυτοί που ύψωσαν φωνή κατά του Χριστού του Θεού. Και αυτοί που μισούν: Δηλαδή ξεσήκωσαν ως όχλο τα έθνη εναντίον του λαού· διότι κεφαλή είναι το πλήθος. Εναντίον του λαού: Πολλά, λέει, μηχανεύτηκαν οι εχθροί εναντίον του λαού των Ιουδαίων, συσκεπτόμενοι μεταξύ τους για το πώς θα τους εξολοθρεύσουν. Και βουλεύτηκαν: Διότι τότε οι Ιουδαίοι θεωρούνταν ότι είναι άγιοι. Μιλάει δε και για τον ναό, ότι ήταν άγιος. Είπαν· ελάτε: Δηλαδή για να μην ονομάζονται ούτε καν έθνος. Και να μην μνημονευθεί: Διότι τα έθνη εναντιώνονταν σφόδρα στους Ιουδαίους, αυτά που εξαιτίας τους εξολοθρεύονταν. Διότι βουλεύτηκαν: Επειδή επιτέθηκαν από κοινού σαν μια ψυχή. Εναντίον σου — τα σκηνώματα: Αναφέρεται στα απερίτμητα έθνη, ότι συμφώνησαν μεταξύ τους εναντίον του Ισραήλ, ώστε να τον αφανίσουν, πλην όμως τίποτα από αυτόν δεν εξέλιπε (αν και κάποιοι από αυτούς εξέλιπαν)· διότι Ιδουμαία ερμηνεύεται ως «αυτή που εκλείπει»· και δεν υπάκουσαν στην πίστη. Ισμαηλίτες δε ερμηνεύονται ως «αυτοί που υπακούν».

Ονομάζει δε τους αμαρτωλούς εχθρούς του Θεού, επειδή είναι εχθροί του ίδιου τους του εαυτού πράττοντας αυτά που δεν τους συμφέρουν. Επειδή δε ο Θεός είναι φιλάνθρωπος και δεν επιθυμεί τον θάνατο του αμαρτωλού, τους θεωρεί εχθρούς επειδή επιβουλεύονται τον ίδιο τους τον εαυτό. «Μηχανεύτηκαν δόλια σχέδια εναντίον του λαού σου και συνωμότησαν εναντίον των αγίων σου». Ιδού, ο προφήτης εξέθεσε ένα άλλο είδος έχθρας προς τον Θεό. Διότι εκείνοι που εχθρεύονται τον λαό του Θεού και τους αγίους, κηρύσσουν πόλεμο εναντίον Εκείνου, του οποίου αυτοί τυγχάνουν δούλοι και αδελφοί. Τα όσα ακολουθούν δεν φανερώνουν μόνο πόλεμο, κάνοντας μάλιστα μνεία στα έθνη που πολέμησαν τους Ιουδαίους, αλλά αφήνουν να εννοηθεί και κάποιος κρυφός πόλεμος, τον οποίο οι αμαρτωλοί συνηθίζουν να διεξάγουν εναντίον των αγίων. Και για τον λόγο αυτό δεν λέει απλώς ότι ενήργησαν με πανουργία, αλλά ότι «κατεπανουργεύσαντο», δηλαδή ότι μετήλθαν ποικίλη και πολύτροπη πανουργία. Τέτοιοι είναι όσοι καταρχάς στερούν χρήματα ή κτήματα ή άλλα αγαθά από αυτούς που είναι αφιερωμένοι στον Θεό, ώστε να τους παρακινήσουν από αχαριστία να βλασφημήσουν. Και όταν αποτύχουν σε αυτό, τους υποβάλλουν ηδονές, επιθυμία για κενοδοξία, αλαζονεία, φαντασία, δίνοντας εχθρικές συμβουλές σαν να ήταν φίλοι. Αυτό το δηλώνουν τα όσα ακολουθούν: «Είπαν: ελάτε να τους εξολοθρεύσουμε από το να είναι έθνος, και να μη μνημονευθεί πλέον το όνομα του Ισραήλ».

Με σαφήνεια αυτά έχουν ειπωθεί και πραχθεί από τους εχθρούς του Ισραήλ, τους οποίους πρόκειται να μνημονεύσει στη συνέχεια· σκέψου επίσης και εκείνους που συμβουλεύουν ή εξαναγκάζουν σε φαύλα έργα. Διότι αυτοί θέλουν να μας εξολοθρεύσουν ως έθνος, ώστε ούτε μαζί με τους ανόμους να συγκαταλεγόμαστε, επειδή αμαρτάνουμε ενώ έχουμε νόμο, ούτε μαζί με τους εννόμους, επειδή τον παραβαίνουμε· αλλά θέλουν να παραδοθεί στη λήθη το όνομα του Ισραήλ. Διότι, αν Ισραήλ είναι εκείνος που βλέπει τον Θεό, αλλά κάποιος δεν πράττει όσα αρμόζουν σε αυτόν που βλέπει τον Θεό και έχει στραμμένα προς Αυτόν τα μάτια της διανοίας του, είναι ανάγκη ένας τέτοιος άνθρωπος να παραδίδεται σε πλήρη λήθη· ώστε ούτε το αν υπήρξε Ισραήλ αυτός που βλέπει αυτά νοερώς, δηλαδή ούτε το ότι γνώρισε ποτέ τον Θεό να μπορεί να μνημονευθεί, εξαιτίας της μεταγενέστερης απροσεξίας του.

Διότι, ιδού, οι εχθροί σου θορυβούν, και αυτοί που σε μισούν σήκωσαν κεφάλι. Εναντίον του λαού σου κατέστρωσαν δόλια σχέδια, και βουλεύθηκαν εναντίον των αγίων σου. Διότι είπαν: «Ελάτε να τους εξολοθρεύσουμε, και να μη μνημονευθεί πλέον το όνομα του Χριστού». Αυτά κομπάζει ο Ιουλιανός· για αυτά θρασύνεται· με αυτά απειλεί τον λαό σου και την κληρονομία σου, για την οποία έχυσες το αίμα σου. Διότι, ιδού, τα θυσιαστήριά σου κατεδαφίστηκαν, και το αγίασμά σου πυρπολήθηκε, και η ευπρέπεια του οίκου σου εξαφανίστηκε, και το αίμα της διαθήκης σου εξουθενώθηκε εξαιτίας των αμαρτιών μας, και των βλασφημιών που εξέχεε ο Άρειος εναντίον σου, του Μονογενούς, και του Αγίου σου Πνεύματος, καθιστώντας σε αλλότριο της ομοουσιότητος του Πατρός και αποξενώνοντάς σε από τη φύση Του, αποκαλώντας εσένα, τον δημιουργό όλης της κτίσεως, κτίσμα, και θέτοντας υπό τον χρόνο εσένα που δημιούργησες τους αιώνες· λέγοντας τα εξής: «Υπήρξε καιρός που δεν υπήρχε ο Υιός»· αποκαλώντας σε ο παρανομώτατος Υιό της βουλήσεως και της θελήσεως.

Ψαλμός πβ'. Ωδή του Ασάφ. «Θεέ, ποιος θα εξομοιωθεί με εσένα;» Διότι, αν και στάθηκες «σε σύναξη θεών», ωστόσο η διαφορά μεταξύ εσένα και εκείνων είναι μεγάλη και άπειρη, και κανείς δεν πρόκειται να εξομοιωθεί μαζί σου. Γι' αυτό «μη σιωπήσεις, ούτε να παραμείνεις ήσυχος, ω Θεέ. Διότι, ιδού, οι εχθροί σου θορύβησαν και αυτοί που σε μισούν σήκωσαν κεφάλι. Εναντίον του λαού σου μηχανεύτηκαν πανούργο σχέδιο. Είπαν: Ελάτε και ας τους εξολοθρεύσουμε, ώστε να μην είναι πλέον έθνος και να μη μνημονευθεί πια το όνομα του Ισραήλ».