Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 82:7

Κατάστησε τους άρχοντές τους σαν τον Ωρήβ. Κάνε τους Ιδουμαίους και τους Ισμαηλίτες και τους Μωαβίτες και τους Αγαρηνούς και τους συμμάχους που προαναφέρθηκαν, να υποστούν τα ίδια με τον Ωρήβ και τους υπολοίπους. Αυτοί δε, όντας κακοί, καταστράφηκαν οικτρά.

ΨΑΛΜΟΣ ΠΒ΄. [<Ιδού οι εχθροί σου ήχησαν.> Ιδού, ένα άλλο είδος της προς τον Θεό έχθρας εξέθεσε ο Προφήτης. Διότι εκείνοι που εχθρεύονται τον λαό του Θεού και τους αγίους, εναντίον Του αναλαμβάνουν πόλεμο· του οποίου εκείνοι τυγχάνουν δούλοι και οικείοι φίλοι.] [Και ποιος θα μπορέσει να σκεφτεί κάτι ή να μηχανευτεί ή έστω και να φανταστεί εναντίον του Θεού, ο οποίος είναι απρόσιτος όχι μόνο στις αισθήσεις αλλά και στους λογισμούς; Αλλά ο Ίδιος λογαριάζει ως δικά Του τα όσα υφίστανται εκείνοι που έχουν εμπιστοσύνη σε Αυτόν· και για τον λόγο αυτό οι επιβουλές εναντίον τους λέγεται ότι στρέφονται εναντίον του ίδιου του Θεού, ως πατέρα, προστάτη και κηδεμόνα όσων επιβουλεύονται. —Και ποιοι είναι αυτοί που απεργάζονται τις επιβουλές;] <Εκείνοι που σε μισούν σήκωσαν κεφάλι.> (B f. 349 b, C f. 178 b, F f. 136, G f. 95, H f. 331 b, L f. 196 b) Πάλι, όπως αναφέρεται για τα φίδια και τις ασπίδες, λέει το «Σήκωσαν κεφάλι.» Διότι, όπως ακριβώς τα φίδια, όταν δαγκώνουν, σηκώνουν αργά το κεφάλι και ανασηκώνονται από τη γη, έτσι και εκείνοι που πολεμούν τη δόξα του Χριστού, υψώνουν αργά το κεφάλι· αλλά πέφτουν αμέσως· διότι πλήττονται από Αυτόν, επειδή Αυτός είναι που συντρίβει τα κεφάλια των δρακόντων. <Τα σκηνώματα των Ιδουμαίων, και οι Ισμαηλίτες, κ.τ.λ.> (B f. 549 b, G f. 93 b, H f. 332 b) Τα έθνη δε αυτά είναι βάρβαρα και εχθρικά προς τον κατά σάρκα Ισραήλ, και ονομάστηκαν ιδιαιτέρως αλλόφυλοι.

Ο δε λόγος στο τέλος του θέματος, ο οποίος αναφέρει: «και θα είναι το εμπόριό της και ο μισθός της άγια στον Κύριο· δεν θα συγκεντρωθούν για τους ίδιους, αλλά για εκείνους που κατοικούν ενώπιον του Κυρίου», παρουσιάζει το κύριο νόημα της προφητείας να κατατείνει σε υπόθεση θεοσέβειας. 〈Ο λόγος〉, λοιπόν, περί της 〈Τύρου〉 στα πρώτα χωρία σημαίνει την πολιορκία που επήλθε στην πόλη, κατά τον χρόνο που ο Ασσύριος, ερχόμενος μαζί με τα άλλα έθνη, κυρίευσε και αυτήν και τη Σιδώνα, όπως αναφέρεται και στις έξωθεν (κοσμικές) ιστορίες. Βρίσκουμε, εξάλλου, στους συγγραφείς που μας παρέδωσαν γραπτώς την ασσυριακή ιστορία, ότι, όταν επήλθε ο βασιλιάς των Βαβυλωνίων, εκείνος ακριβώς που εκπόρθησε τα Ιεροσόλυμα, υπέταξε όχι μόνο την Παλαιστίνη, αλλά και την Αραβία και τη Δαμασκό και όλο το γένος των Φοινίκων. Διότι, εφόσον ο Θεός έκρινε ότι ο λαός που φέρει το όνομά Του, εννοώ τον Ισραήλ, έπρεπε να δοκιμάσει μια πιο πικρή παιδαγωγία διά της επιθέσεως των Ασσυρίων, δεν προσπέρασε ατιμώρητα ούτε τα υπόλοιπα έθνη, όσα είχαν στραφεί εναντίον του Ισραήλ κατά τον χρόνο της αλώσεώς του. Ποια δε ήταν αυτά; «Τα σκηνώματα των Ιδουμαίων και οι Ισμαηλίτες, ο Μωάβ και οι Αγαρηνοί, η Γεβάλ και ο Αμμών και ο Αμαλήκ, οι αλλόφυλοι μαζί με εκείνους που κατοικούν την 〈Τύρο〉». Βλέπεις πώς μνημόνευσε και τους Τυρίους, καθώς και αυτοί επιτέθηκαν κατά τον χρόνο της πολιορκίας του λαού.

ΙΑ΄. Ο παρών λόγος, ο οποίος είναι ο τελευταίος του Ασάφ, περιέχει ικεσία και παράκληση υπέρ του λαού, με μεγάλη συνέπεια. Διότι, επειδή στους πρώτους προφήτευσε την έσχατη πολιορκία του τόπου, έπειτα ανατρέχοντας στον χρόνο τοποθέτησε ως δεύτερη εκείνη που έγινε από τον Αντίοχο, και ύστερα ως τρίτη μνημόνευσε αυτήν που προηγούνταν χρονικά, δηλαδή την κυριαρχία των Ασσυρίων και των Βαβυλωνίων· ακολούθως, μέσα από τα προκείμενα, αναπέμπει δέηση και ικεσία υπέρ της χρονικά πρώτης πολιορκίας, κατά την οποία όλοι οι περίοικοι της Ιουδαίας έτειναν χείρα συμμαχίας στους Ασσυρίους εναντίον τους. Αυτό ακριβώς υποδηλώνει λέγοντας: «Τα σκηνώματα των Ιδουμαίων και οι Ισμαηλίτες, ο Μωάβ και οι Αγαρηνοί, ο Γεβάλ και ο Αμμών και ο Αμαλήκ, οι αλλόφυλοι μαζί με όσους κατοικούν την Τύρο. Διότι και ο Ασσούρ συμπαρατάχθηκε μαζί τους, και έγιναν βοήθεια στους γιους του Λωτ». Στη συνέχεια περιγράφει το τέλος που θα τους καταλάβει, λέγοντας: «Θεέ μου, κάνε τους σαν τον τροχό, σαν την καλαμιά μπροστά στον άνεμο, σαν τη φωτιά που κατακαίει το δάσος, σαν τη φλόγα που καταφλέγει τα βουνά», και τα όσα ακολουθούν.

Γι' αυτόν τον λόγο, ανυμνείται σε μεγαλύτερο βαθμό και το όνομα του Ισραήλ και η μνήμη όλων των θεοφιλών ανδρών, και λάμπουν τα κατορθώματα της θεοσέβειας. Επειδή βουλεύτηκαν με ομόνοια όλοι μαζί· εναντίον σου συνήψαν συμφωνία τα σκηνώματα των Ιδουμαίων και οι Ισμαηλίτες, ο Μωάβ και οι Αγαρηνοί, ο Γεβάλ και ο Αμμών και ο Αμαλήκ, οι αλλόφυλοι μαζί με τους κατοίκους της Τύρου. Διότι και ο Ασσούρ συμπαρατάχθηκε μαζί τους, έγιναν βοήθεια στους υιούς του Λωτ. Διάψαλμα.

Στο προηγούμενο χωρίο, βέβαια, κατέκρινε ολόκληρο το έθνος λέγοντας: «Και δεν άκουσε ο λαός μου τη φωνή μου, και ο Ισραήλ δεν με πρόσεξε». Αλλά και στον οζ΄ ψαλμό παρουσίασε έναν μακρύ κατάλογο των παρανομιών τους. Ακολούθως, λοιπόν, προφητεύει όσα τους συνέβησαν πολύ αργότερα εξαιτίας των προαναφερθεισών αιτιών. Και εκεί πολιορκήθηκαν σε διάφορες χρονικές περιόδους· πρώτα μεν από τους Βαβυλωνίους, δεύτερον από τον Αντίοχο τον βασιλιά της Συρίας, και τελευταία απ' όλα από τους Ρωμαίους, μετά την αυθάδειά τους εναντίον του Σωτήρος μας. Ευλόγως, με την πρόγνωση του Πνεύματος, ο ίδιος προφήτης προαναγγέλλει αυτές τις τρεις πολιορκίες: στον ογ΄ ψαλμό υποδηλώνοντας την τελευταία, όπως έχουμε παραθέσει στα οικεία χωρία· στον οη΄ την πολιορκία επί Αντιόχου του Σύρου, όπως έχει αποδειχθεί· ενώ στον προκείμενο ψαλμό μνημονεύει την πρώτη, εννοώ αυτή των Ασσυρίων, την οποία προφήτευσε και ο οθ΄, υποδηλώνοντας τον εμπρησμό του αμπελώνα και την ερήμωσή του. Είναι δυνατόν, λοιπόν, να μάθουμε και από την ιστορία, πόσα έθνη συγκεντρώθηκαν ταυτόχρονα εναντίον του λαού των Ιουδαίων κατά την πρώτη επίθεση των Ασσυρίων, τα οποία απαριθμεί και η προκείμενη προφητεία: ονομάζοντας πρώτους τους Ιδουμαίους, έπειτα τους Ισμαηλίτες, τρίτους τους Μωαβίτες, τέταρτους τους Αγαρηνούς, έπειτα τους Γεβαληνούς, τους Αμμανίτες και τους Αμαληκίτες. Και επιπλέον αυτών λέγει: «Οι Αλλόφυλοι μαζί με αυτούς που κατοικούν στην Τύρο».

Ο Θεός: Αυτή είναι η φωνή του λαού των Εβραίων· επειδή εξεπλάγησαν με την πτώση των εχθρών τους. Μην σιγήσεις: Δηλαδή μην αποσιωπήσεις ούτε να μείνεις αδρανής απέναντι σε αυτούς που μας θλίβουν. Διότι ιδού οι εχθροί: Ενισχύθηκαν, δηλαδή έγιναν ακουστοί σε όλους. Είναι δε οι Ιουδαίοι αυτοί που ύψωσαν φωνή κατά του Χριστού του Θεού. Και αυτοί που μισούν: Δηλαδή ξεσήκωσαν ως όχλο τα έθνη εναντίον του λαού· διότι κεφαλή είναι το πλήθος. Εναντίον του λαού: Πολλά, λέει, μηχανεύτηκαν οι εχθροί εναντίον του λαού των Ιουδαίων, συσκεπτόμενοι μεταξύ τους για το πώς θα τους εξολοθρεύσουν. Και βουλεύτηκαν: Διότι τότε οι Ιουδαίοι θεωρούνταν ότι είναι άγιοι. Μιλάει δε και για τον ναό, ότι ήταν άγιος. Είπαν· ελάτε: Δηλαδή για να μην ονομάζονται ούτε καν έθνος. Και να μην μνημονευθεί: Διότι τα έθνη εναντιώνονταν σφόδρα στους Ιουδαίους, αυτά που εξαιτίας τους εξολοθρεύονταν. Διότι βουλεύτηκαν: Επειδή επιτέθηκαν από κοινού σαν μια ψυχή. Εναντίον σου — τα σκηνώματα: Αναφέρεται στα απερίτμητα έθνη, ότι συμφώνησαν μεταξύ τους εναντίον του Ισραήλ, ώστε να τον αφανίσουν, πλην όμως τίποτα από αυτόν δεν εξέλιπε (αν και κάποιοι από αυτούς εξέλιπαν)· διότι Ιδουμαία ερμηνεύεται ως «αυτή που εκλείπει»· και δεν υπάκουσαν στην πίστη. Ισμαηλίτες δε ερμηνεύονται ως «αυτοί που υπακούν».

Γαιβάλ και Αμμών: Οι Μωαβίτες και οι Αγαρηνοί συμφώνησαν με τον βασιλιά Γαβάλ και τον Αμμών και τον Αμαλήκ κατά του έθνους των Ιουδαίων. Και αλλόφυλοι: Οι αλλόφυλοι ερμηνεύονται ως «εκείνοι που πέφτουν»· αυτοί λοιπόν έπεσαν στη συνοχή των ειδώλων, δηλαδή οι αλλόφυλοι. Διότι Τύρος ερμηνεύεται «συνοχή». Και διότι και ο Ασσούρ: Με ευθυμία παρευρέθηκε και αυτός στην καταστροφή των Ιουδαίων, [ενθαρρύνοντάς τους]. Διότι Ασσούρ ερμηνεύεται «ευθυμών». Εγενήθησαν: Τον λαό των Εβραίων, ως εγκλωβισμένοι, τον λεηλάτησαν οι γιοι του Λωτ. Διότι Λωτ ερμηνεύεται «εγκλωβισμένος».

Αλλά θεωρεί ως δικά του τα όσα αφορούν εκείνους που έχουν εναποθέσει την εμπιστοσύνη τους σε αυτόν· και για τον λόγο αυτόν οι επιβουλές εναντίον τους λέγεται ότι στρέφονται κατά του ίδιου του Θεού, ως πατέρα, προστάτη και κηδεμόνα εκείνων που υφίστανται την επιβουλή. Ποιοι είναι όμως αυτοί που σχεδιάζουν τις επιβουλές; Τα σκηνώματα των Ιδουμαίων και οι Ισμαηλίτες, ο Μωάβ και οι Αγαρηνοί, ο Γεβάλ, ο Αμμών και ο Αμαλήκ. Όλοι αυτοί κατάγονται από τον Αβραάμ, επομένως τύγχαναν συγγενείς του Ισραήλ.

Διότι αναρίθμητες φορές διάφορα έθνη αποφάσισαν να εξολοθρεύσουν τους Ιουδαίους, αλλά αυτοί πληθύνονταν περισσότερο, εξαιτίας της υποσχέσεως προς τους πατέρες τους. Όπως ακριβώς και τύραννοι βασιλείς προτίμησαν μετέπειτα να εξολοθρεύσουν την Εκκλησία του Χριστού, αλλά αυτή, ενδυναμωνόμενη από τον Χριστό, αποδεικνυόταν πιο σταθερή. «Διότι βουλεύτηκαν με ομοφωνία και σύναψαν συμφωνία εναντίον σου τα σκηνώματα των Ιδουμαίων και οι Ισμαηλίτες, ο Μωάβ και οι Αγαρηνοί, ο Γεβάλ, ο Αμμών και ο Αμαλήκ· αλλόφυλοι μαζί με τους κατοίκους της Τύρου· αλλά και ο Ασσούρ ενώθηκε μαζί τους προς βοήθεια των υιών του Λωτ». Δες πόσων εθνών στρατεύματα συγκροτήθηκαν, από τα περίχωρα της Αραβίας μέχρι την Τύρο, καθώς και οι υιοί του Λωτ που κατοικούν στα ορεινά πέραν του Ιορδάνου, για να εξολοθρεύσουν τους υιούς του Ισραήλ. Αυτοί όμως, έχοντας ως ακαταμάχητο προπύργιο τη θεία βοήθεια, κατέστησαν άχρηστα τα αναρίθμητα στρατόπεδά τους. Διότι σε όσα δεν ευδοκεί ο Θεός, πολλές μυριάδες δεν ωφελούν σε τίποτα· όπως άλλωστε και ο Σενναχηρείμ, ο οποίος αφού πολιόρκησε την Ιερουσαλήμ με πολλές χιλιάδες στρατού, απέδρασε γυμνός και μόνος του· αλλά ούτε και ο ίδιος διασώθηκε· διότι τον σκότωσε και αυτόν ο υιός του, ο Νααχορδάν, ενώ και οι προαναφερθείσες πολλές συμμαχίες των εθνών δεν πέτυχαν απολύτως τίποτα. «Θα τους κάνει», λέει, «όπως τη Μαδιάμ και τον Σισάρα, όπως τον Ιαβείμ στον χείμαρρο Κισών».