Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 83:10

Ποιες άραγε θα μπορούσαν να είναι οι ευλογίες, παρά το να πορεύεται κανείς από δύναμη σε δύναμη; Αναφέρεται δε στην πορεία από την επίγεια κατά Θεόν πολιτεία προς την Άνω Ιερουσαλήμ, όπου, όταν μεταβούν, θα δουν τον Θεό ακριβώς όπως είναι. Επίβλεψε στο πρόσωπο του Χριστού σου.

Διότι λέγει ότι θεοί είναι εκείνοι, προς τους οποίους απευθύνθηκε ο Λόγος του Θεού. Στη συνέχεια, λοιπόν, μνημονεύει ονομαστικά και τον Χριστό, λέγοντας σε προσευχή: «Και επίβλεψε στο πρόσωπο του Χριστού σου». Αντί δε του, «Θα εμφανιστεί ο Θεός των θεών στη Σιών», ο Ακύλας λέγει: «Θα εμφανιστεί ισχυρός Θεός στη Σιών».

Ποιος θα μπορούσε να είναι αυτός που πρόκειται να γίνει ορατός και να θεαθεί με τα μάτια, το διδάσκει προχωρώντας και λέγοντας: «Άκουσε, Θεέ του Ιακώβ». Διότι αυτός ήταν ο ίδιος εκείνος ο Λόγος του Θεού, ο οποίος παλαιά εμφανίστηκε και στον Ιακώβ με ανθρώπινο σχήμα, και του είπε: «Δεν θα ονομάζεται πλέον το όνομά σου Ιακώβ, αλλά Ισραήλ θα είναι το όνομά σου· διότι στάθηκες ισχυρός με τον Θεό, και θα είσαι δυνατός και με τους ανθρώπους». Γι' αυτό και ο θεοφιλής, έχοντας συναίσθηση του Θεού που του μιλούσε, λέει: «Είδα τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο, και σώθηκε η ψυχή μου». Ο ίδιος, λοιπόν, εκείνος Θεός, που εμφανίστηκε στον Ιακώβ, θα εμφανιστεί και πάλι, λέει, στη Σιών, υποδηλώνοντας με αυτόν τον τρόπο ρητά την επιφάνεια του Λόγου του Θεού στους ανθρώπους. Επικαλούμενος, λοιπόν, αυτόν ακριβώς τον Θεό του Ιακώβ, τον ικετεύει να επισπεύσει την παρουσία του: «Υπερασπιστή μας, Θεέ, δες».

Ποιους όμως εννοεί λέγοντας «δες», παρά αυτούς που καταπονούνται στην κοιλάδα του κλαυθμώνος; Στη συνέχεια προσθέτει: «Και επίβλεψε στο πρόσωπο του Χριστού σου», ευχόμενος να επισπευσθεί η παρουσία του Θεού Λόγου στον Χριστό του, τον οποίο ενδύθηκε από το σπέρμα του Δαβίδ.

Γι' αυτό και ο Ακύλας αναφέρει: «Ασπίδα μας, δες, Θεέ, και στρέψε το πρόσωπο του χρισμένου σου»· ενώ ο Σύμμαχος: «Υπερασπιστά μας, δες, Θεέ, και επίβλεψε στο πρόσωπο του Χριστού σου». Αυτά εύχονται εκείνοι που απαγγέλλουν ολόκληρο τον ψαλμό· αυτοί δε ήταν οι προφήτες του Θεού, οι οποίοι διασώθηκαν από τους νοητούς εχθρούς και μετέβησαν από τον πόλεμο στην ειρήνη, προορώντας πλέον τα σκηνώματα του Θεού μέσω του θείου Πνεύματος και ποθώντας τις αυλές του και τα θυσιαστήριά του. Αυτοί παρακαλούν επίσης τον Λόγο του Θεού, ο οποίος έγινε υπερασπιστής τους στον καιρό των πολέμων, να επιβλέψει στο πρόσωπο του Χριστού του, ώστε, όταν αυτός φανερωθεί και αναλάβει τον κατά σάρκα Χριστό από το σπέρμα του Δαβίδ, να επέλθει σε όλους λύτρωση από τα προηγούμενα δεινά, και το ανθρώπινο γένος να δεχθεί τα αγαθά διά του Χριστού.

Διότι είναι προτιμότερη μία ημέρα στις αυλές σου παρά χιλιάδες. Τη μία ημέρα της παρουσίας του Θεού, την ημέρα της εκ νεκρών αναστάσεως, αυτός που εκφωνεί τον παρόντα ψαλμό τη θεωρεί πολύ ανώτερη και προτιμότερη από τις χιλιάδες. Θεωρώ δε ότι με τις χιλιάδες υπονοείται ο χρόνος της συστάσεως της Ιερουσαλήμ. Διότι επί χίλια ολόκληρα έτη διατηρήθηκε ο ναός μέσα σε αυτήν· διότι τόσα ήταν τα έτη από την κατασκευή του ναού από τον Σολομώντα μέχρι την παρουσία του Σωτήρος μας, τα οποία θεωρώ ότι δηλώνονται και πάλι μέσα από τον 89ο ψαλμό, ο οποίος αφενός επιγράφεται «Προσευχή του Μωυσή», αφετέρου αναφέρει στη συνέχεια: «Διότι χίλια έτη ενώπιόν σου είναι σαν τη χθεσινή ημέρα που πέρασε, και σαν μια νυχτερινή σκοπιά». Συνεπώς, έναντι εκείνης της χιλιετίας, η μία ημέρα της εκ νεκρών αναστάσεως του Σωτήρος μας καθίσταται προτιμότερη και ανώτερη για εκείνον που την έχει επιθυμήσει. Γι' αυτό προσεύχεται να επισπευσθεί η παρουσία του, λέγοντας: «Κοίταξε, Θεέ, και επίβλεψε στο πρόσωπο του Χριστού σου, διότι είναι προτιμότερη μία ημέρα στις αυλές σου παρά χιλιάδες».

ΕΙΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ, ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΙΟΥΣ ΚΟΡΕ, ΨΑΛΜΟΣ ΠΔʹ. Ευδόκησες, Κύριε, τη γη σου, ανέστρεψας την αιχμαλωσία του Ιακώβ. Σε συνέχεια του προηγούμενου ψαλμού, μετά τη θεοφάνεια που προαναγγέλθηκε σε εκείνον, στον προκείμενο ψαλμό προφητεύεται η απαλλαγή από τα δεινά, και αφενός η λύτρωση από την αιχμαλωσία, αφετέρου δε η συγχώρηση και η άφεση των αμαρτιών. Διότι αυτά ήταν επακόλουθα της παρουσίας του Θεού στους ανθρώπους, καθώς και όσων άλλων είχαν δηλωθεί στον προηγούμενο ψαλμό. Επειδή δηλαδή σε εκείνον προαναγγελλόταν ότι θα ιδρυθούν πάρα πολλά σκηνώματα του Θεού και αυλές και θυσιαστήρια πάνω στη γη, και αιτία αυτών ήταν το ότι ο Θεός επρόκειτο να φανερωθεί πάνω στη γη, και ονομαστικά ο Χριστός υποδεικνυόταν· λεγόταν, άλλωστε: «Θα εμφανιστεί ο Θεός των θεών στη Σιών»· και πάλι: «Φανερώσου στο πρόσωπο του Χριστού σου»· εύλογα, λοιπόν, στον προκείμενο ψαλμό προαναγγέλλονται όσα επρόκειτο να συμβούν σε ολόκληρη την οικουμένη των ανθρώπων.

Ψαλμού πγ΄. «Θεέ, υπερασπιστά μας, δες και επίβλεψε στο πρόσωπο του χριστού σου. Διότι είναι προτιμότερη μία ημέρα στις αυλές σου παρά χιλιάδες. Προτίμησα να παραρρίπτομαι στον οίκο του Θεού μου μάλλον, παρά να κατοικώ στα σκηνώματα των αμαρτωλών.» Εκείνοι που γνωρίζουν ότι ο Χριστός είναι ο Λόγος του Θεού και η σοφία και το αληθινό φως και η ζωή, αφού κατανόησαν την ενανθρώπησή του, εκπλάγηκαν από το παράδοξο του θείου θελήματος, ώστε να αναφωνήσουν: «Και τον είδαμε, και δεν είχε ούτε μορφή ούτε κάλλος, αλλά η μορφή του ήταν ατιμασμένη και υποδεέστερη σε σύγκριση με τους υιούς των ανθρώπων· άνθρωπος γεμάτος πληγές, που γνωρίζει να υπομένει την ασθένεια, διότι απέστρεψε το πρόσωπό του και ατιμάστηκε». Εύλογα λοιπόν παρακαλούν τον Θεό να επιβλέψει στο πρόσωπο του Χριστού, το οποίο για χάρη μας ατιμάστηκε και καθυβρίστηκε, και να γίνει ίλεως σε εμάς δι' αυτού, επειδή «ανέλαβε τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς».

Και εδώ η θεία προφητεία σαφώς προαναγγέλλει ότι ο Θεός «θα έλθει εμφανώς», μη δηλώνοντας άλλον από τον Λόγο του Θεού. Και την αιτία της παρουσίας του την παρουσιάζει σαφέστατα, υποδεικνύοντας πάλι την κλήση των εθνών όλης της οικουμένης. «Κάλεσε», λέγει δηλαδή, «τη γη από τις ανατολές του ηλίου μέχρι τις δυσμάς». Με μεγάλη συνέπεια δε, μετά την επιφάνειά του και μετά την κλήση των εθνών, διδάσκει την εγκατάλειψη της πιο σωματικής λατρείας σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή, η οποία και αυτή έλαβε τέλος μετά την επιφάνεια του Λόγου του Θεού σε όλους τους ανθρώπους. Διότι από τότε μέχρι σήμερα έχουν κληθεί μεν όλοι οι άνθρωποι σε όλη την οικουμένη, και όλα τα έθνη «από ανατολών μέχρι δυσμών», έχει όμως παύσει και καταργηθεί η ιουδαϊκή θρησκεία, εφόσον όλοι οι άνθρωποι έχουν λάβει την παραγγελία να ασκούν την ευσέβεια σύμφωνα με την Καινή Διαθήκη του ευαγγελικού κηρύγματος και όχι σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή. Αυτά δε θα μπορούσαν να αναφέρονται και στη δεύτερη και ένδοξη επιφάνεια του Σωτήρος. 〈Από τον πγʹ Ψαλμό〉. «Θα εμφανισθεί ο Θεός ... των δυνάμεων, εισάκουσε την προσευχή μου, δώσε ακρόαση, Θεέ του Ιακώβ· Θεέ, υπερασπιστή μας, δες και επίβλεψε το πρόσωπο του χριστού σου.»

Αφού προανήγγειλε ότι ο «Θεός των θεών» θα γίνει ορατός, εύχεται η επιφάνειά Του να έλθει το ταχύτερο δυνατό, διδάσκοντας τον τρόπο με τον οποίο θα εμφανιστεί μέσα από τη φράση «επίβλεψον επί το πρόσωπον του χριστού σου» (ρίξε το βλέμμα σου στο πρόσωπο του χρισμένου σου), σαν να έλεγε πιο ξεκάθαρα: εμφανίσου δια του προσώπου του Χριστού σου. Διότι, επειδή αυτός που έχει δει τον Υιό έχει δει και τον Πατέρα που Τον έστειλε, εύλογα αναγγέλλει ότι δια του προσώπου του Χριστού θα εμφανιστεί ο «Θεός των θεών» που κατοικεί μέσα στον Χριστό. 〈Από τον Ψαλμό 95〉. «Ψάλτε στον Κύριο άσμα νέο, ψάλτε στον Κύριο, όλη η γη. Ψάλτε στον Κύριο, ευλογήστε το όνομά Του, διακηρύξτε από μέρα σε μέρα τη σωτηρία Του. Αναγγείλτε στα έθνη τη δόξα Του, σε όλους τους λαούς τα θαυμάσιά Του. Διότι μέγας είναι ο Κύριος και εξαιρετικά αξιοΰμνητος, φοβερός είναι πάνω από όλους τους θεούς», και πάλι: «Προσφέρετε στον Κύριο, οι πατριές των εθνών», και πάλι: «Πείτε ανάμεσα στα έθνη, ο Κύριος εβασίλευσε», και σε όλα αυτά προσθέτει: «Τότε θα αγαλλιάσουν όλα τα δέντρα του δάσους μπροστά στο πρόσωπο του Κυρίου, διότι έρχεται, διότι έρχεται να κρίνει τη γη· θα κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη και τους λαούς με την αλήθειά Του».

Εάν δε παραδεχθεί κάποιος ότι το «θεάσθαι» ταυτίζεται με το «βλέπειν», και ότι ο Θεός που επιβλέπει τα πάντα είναι και ονομάζεται έφορος του παντός, ας αναλογιστεί αυτήν την ενέργεια, εάν δηλαδή ανήκει σε ένα μόνο από τα πιστευόμενα πρόσωπα της Αγίας Τριάδος, ή εάν η δύναμη αυτή διήκει και μέσα από τα τρία. Διότι, εάν η ερμηνεία της θεότητος είναι αληθής, και τα ορώμενα λέγονται θεατά, και αυτός που τα βλέπει (ο θεώμενος) λέγεται Θεός, τότε κανένα από τα πρόσωπα της Τριάδος δεν θα μπορούσε πλέον εύλογα να αποκλειστεί από αυτήν την προσηγορία, εξαιτίας της σημασίας που εμπεριέχεται στη λέξη. Διότι το ότι βλέπουν το επιμαρτυρεί εξίσου η Γραφή και στον Πατέρα και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα. «Υπερασπιστά ημών, ίδε, ο Θεός», λέγει ο Δαβίδ· και από αυτό μαθαίνουμε ότι η ιδιάζουσα ενέργεια του Θεού, καθόσον νοείται ως Θεός, είναι το να βλέπει, από το ότι λέγεται «Ίδε, ο Θεός». Αλλά και ο Ιησούς βλέπει τις σκέψεις εκείνων που τον κατακρίνουν, διότι συγχωρεί τις αμαρτίες των ανθρώπων εξ ιδίας αυθεντίας. Διότι αναφέρει η Γραφή: «Αφού είδε ο Ιησούς τις σκέψεις τους». Και για το Πνεύμα λέγει προς τον Ανανία ο Πέτρος: «Γιατί γέμισε ο σατανάς την καρδιά σου, ώστε να πεις ψέματα στο Άγιο Πνεύμα;», δεικνύοντας ότι για όσα ετόλμησε κρυφά ο Ανανίας, αψευδής μάρτυρας και γνώστης ήταν το Άγιο Πνεύμα, διά του οποίου έγινε και στον Πέτρο η φανέρωση των κρυφών.

Διότι, επειδή πιστεύουμε ότι το θείο παρευρίσκεται στα πάντα, θεάται (βλέπει) τα πάντα και διέρχεται μέσα από όλα, υποδηλώνουμε αυτήν ακριβώς την έννοια με το όνομα αυτό, έχοντας καθοδηγηθεί ως προς αυτό από την αγία φωνή (τη Γραφή). Διότι εκείνος που είπε «Θεέ μου, πρόσεξέ με» και «Δες, ω Θεέ» και το «Ο Θεός γνωρίζει τα κρύφια της καρδιάς», ερμηνεύει με σαφήνεια την έννοια που εμπεριέχεται σε αυτή τη λέξη, ότι δηλαδή ονομάζεται Θεός από το «θεᾶσθαι» (το να βλέπει). Διότι δεν υπάρχει καμία διαφορά ανάμεσα στο να πει κανείς «πρόσεξε», «δες» και «θέασαι». Επειδή λοιπόν αυτός που θεάται βλέπει το θεατό, δικαιολογημένα αυτός που θεάται τα ορώμενα ονομάζεται Θεός. Επομένως, παρόλο που μέσω αυτού διδαχθήκαμε κάποια μερική ενέργεια της θείας φύσεως, δεν φτάσαμε στην πλήρη κατανόηση της ίδιας της ουσίας της μέσω αυτής της λέξης. Και φυσικά, δεν θεωρούμε ότι, επειδή στερούμαστε ενός κατάλληλου ονόματος, το θείο ζημιώνεται καθόλου ως προς τη δόξα του. Διότι η αδυναμία μας να εκφράσουμε τα ανείπωτα, η οποία καταδεικνύει την πτωχεία της φύσης μας, παρέχει τη μεγαλύτερη απόδειξη της δόξας του Θεού, διδάσκοντάς μας, όπως λέει ο απόστολος, ότι το μόνο ταιριαστό όνομα για τον Θεό είναι το να πιστεύουμε ότι Εκείνος βρίσκεται πάνω από κάθε όνομα. Διότι το ότι υπερβαίνει κάθε κίνηση της διάνοιας και βρίσκεται έξω από κάθε ονομαστική σύλληψη, αποτελεί για τους ανθρώπους τεκμήριο της ανέκφραστης μεγαλειότητάς Του.

Διάψαλμα: ανοχή του πνεύματος. Μακάριος ο άνθρωπος: Διότι είναι αληθινά μακάριος και τρισμακάριος εκείνος ο άνθρωπος, του οποίου η ελπίδα είναι στον Κύριο και η βοήθειά του προέρχεται από τον Θεό. Αναβάσεις: Δηλαδή, του οποίου η καρδιά πάντοτε αναλογίζεται τα σχετικά με την κρίση και θέτει ως κανόνα στον εαυτό του να τηρεί τις εντολές του Θεού. Στην κοιλάδα: Διότι εκεί πρόκειται να κρίνει ο Θεός όσα έχουμε πράξει. Πρέπει, επομένως, να έχουμε πάντοτε εκεί τον νου μας, δηλαδή στον τόπο που όρισε για την κρίση. Διότι ευλογίες: Διότι τότε απολαμβάνουν οι δίκαιοι την ανταμοιβή και αποστέλλονται στον παράδεισο. Θα πορευθούν: Μετά την κρίση, οι άγιοι θα πορευθούν στον παράδεισο της τρυφής. Θα φανερωθεί: Ο Θεός των αγίων· διότι στη Σιών, όταν έλθει με δόξα για να κρίνει τους πάντες. Κύριε ο Θεός: Ο προφήτης, έχοντας προθεωρήσει αυτά, δέεται στον Θεό, ώστε να δοξαστεί εκεί. Υπερασπιστά: Οι άγιοι τότε γεμάτοι ευγνωμοσύνη προσκυνούν [και υμνούν τον Κύριο]. Και επίβλεψον: Διότι όλοι [οι δίκαιοι] είναι χριστοί του Κυρίου μέσω του βαπτίσματος (μέσω του αγίου βαπτίσματος). Διότι κρείσσων: Διότι περισσότερο από όλες τις ημέρες της επίγειας ζωής, μία ώρα ανάπαυσης στη βασιλεία των ουρανών είναι ανώτερη. Εξέλεξα: Διότι πόσο μεγάλη ανταμοιβή περιμένει αυτόν που ταπεινώνεται στην εκκλησία του Θεού, αντί για τα βασιλικά και λαμπρά ανάκτορα.

Βλέπεις, λοιπόν, πώς δάκρυσε, και, αφού δέχθηκε τις ευλογίες του νέου νομοθέτη, του Χριστού, πορεύθηκε από δύναμη σε δύναμη· διότι, αφού έτρεξε προς την ανάσταση, και είδε τα οθόνια, και είδε και τον Χριστό, ο οποίος αργότερα τον συνάντησε, όπως ανέφερε ο Λουκάς, δεν αρκείται σε αυτά, αλλά πορευόταν προς άλλη δύναμη, τη Σιών, και εκεί πάλι ο Θεός των θεών, ο Χριστός, του εμφανιζόταν, νομοθετώντας ευλογίες, καθώς και την ειρήνη που έδωσε στους μαθητές, και τη δωρεά του Πνεύματος. «Κύριε, ο Θεός των δυνάμεων, εισάκουσε την προσευχή μου· δώσε προσοχή, ο Θεός του Ιακώβ». Διότι, δεν αρκεί το να ακούσει; Όχι, λέει· αλλά οφείλει και να αφουγκραστεί· δηλαδή, να το εναποθέσει στα αυτιά του, ώστε και αν τώρα δεν εκπληρώσει την προσευχή, τουλάχιστον να την εκπληρώσει αργότερα· επειδή ως προφήτης γνώριζε ότι χρειάζεται πολύς χρόνος για εκείνα υπέρ των οποίων τώρα προσευχόταν. Εδώ πάλι στη συνέχεια πρόσθεσε «διάψαλμα», κάνοντας παύση στην προσευχή, ώστε να προσευχηθεί για τα ίδια πράγματα πολλές φορές, επειδή αυτά απέβλεπαν στην ίδια την ανθρώπινη σωτηρία. «Υπερασπιστή μας, δες, ω Θεέ, και επίβλεψε στο πρόσωπο του Χριστού σου».

Δες ότι έχουμε ανάγκη τη δική σου επίσκεψη· δες ότι το τραύμα δεν θεραπεύεται με ανθρώπινα φάρμακα· δες ότι είναι συντριμμένο αγγείο. Δικό σου σώμα είναι, όχι ξένο. Και έτσι επίβλεψε σε εμάς· αλλά στο πρόσωπο του Χριστού σου· δηλαδή, στο πρόσωπο του Χριστού, ώστε εν τω Υιώ να επισκεφθεί όλους μας και ο Πατέρας, και με την ευδοκία του Πατρός να τελεστεί το δικό μας μυστήριο. Γιατί όμως ζητάς να επιβλέψει ο Πατέρας μέσω του Υιού, και όχι μέσω των προφητών;

ΨΑΛΜΟΣ ΠΓ'. «Μακάριοι όσοι κατοικούν στον οίκο σου.» Και βέβαια. Διότι, ακόμη και αν κάποιος έχει πέσει, σηκώνεται· ακόμη και αν είναι αμαρτωλός, καθαρίζεται· ακόμη και αν έχει φτάσει σε απόγνωση, θάνατο όμως δεν πρόκειται να δει. «Κύριε, ο Θεός των δυνάμεων, εισάκουσέ με.» Δες, λέει, ότι έχουμε ανάγκη τη δική σου επίσκεψη· δες ότι το τραύμα δεν θεραπεύεται με ανθρώπινα φάρμακα· δες ότι το συντριμμένο αγγείο είναι δικό σου σώμα και όχι ξένο· και γι' αυτό επίβλεψε στο πρόσωπο του Χριστού σου· δηλαδή, στο πρόσωπο του Χριστού, ώστε μέσω του Υιού να μας επισκεφθεί οπωσδήποτε και ο Πατέρας, και με την ευδοκία του Πατέρα να τελεστεί το δικό μας μυστήριο. «Επειδή έλεος και αλήθεια αγαπά ο Κύριος.» Δηλαδή, όχι τις θυσίες μέσω αιμάτων, αλλά την άσκηση του ελέους και την αγάπη προς την αλήθεια, δηλαδή προς τον Χριστό τον Θεό. «Δεν θα στερήσει τα αγαθά.» Διότι όσοι έζησαν χωρίς κακία και πολιτεύθηκαν με δικαιοσύνη, δηλαδή με ακακία, δεν αποστερούνται των αγαθών, αλλά θα λάβουν αναλόγως τους στεφάνους·

Ψαλμός 83. Εις το τέλος, υπέρ των ληνών, στους υιούς Κορέ. «Πόσο αγαπητά είναι τα σκηνώματά σου, Κύριε των δυνάμεων». Σκηνώματα του Θεού είναι πρώτα αυτά της άνω Ιερουσαλήμ, και έπειτα και της κάτω, στην οποία «εμφανίστηκε και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους», για τα οποία «επιποθεί και εξαντλείται η θεοφιλής ψυχή» και «αγάλλεται σφόδρα η ψυχή μαζί με τη σάρκα και την καρδιά». «Διότι και το σπουργίτι βρήκε κατοικία και το τρυγόνι φωλιά για τον εαυτό του, όπου θα τοποθετήσει τα μικρά του». Οι Ιουδαίοι όμως, αιχμαλωτιζόμενοι πάνω και κάτω, δεν μπόρεσαν να στεριώσουν σε μία φωλιά. «Τα θυσιαστήριά σου, Κύριε των δυνάμεων», είναι σεμνά και χαρμόσυνα. «Μακάριοι όσοι κατοικούν στον οίκο σου, στους αιώνες των αιώνων θα σε δοξολογούν. Μακάριος ο άνθρωπος, του οποίου η βοήθεια προέρχεται από σένα», διότι «αναβάσεις στην καρδιά του» θα του χορηγήσεις, ώστε να πορεύεται από την πρακτική δύναμη προς τη δύναμη της θεωρίας. «Θα εμφανιστεί ο Θεός των θεών στη Σιών», δηλαδή αυτός που επρόκειτο να φανερωθεί εν σαρκί στη Σιών κατά τους έσχατους χρόνους, δεν είναι απλός άνθρωπος, αλλά είναι Θεός των θεών, είτε των αποστόλων είτε κάποιων άλλων που ονομάζονται θεοί. «Κύριε, ο Θεός των δυνάμεων, εισάκουσε την προσευχή μου» «και επίβλεψε στο πρόσωπο του χριστού σου, διότι είναι καλύτερη μία ημέρα στις αυλές σου παρά χιλιάδες» έτη στον πρόσκαιρο τούτο βίο.