Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 83:12

Ο Κύριος δεν θα στερήσει τα αγαθά από εκείνους που πορεύονται με ακακία. Διότι όσοι έχουν αυτή τη διάθεση, απολαμβάνουν όλα τούτα τα αγαθά. Επειδή το έλεος αναβλαστάνει από τα θεία σκηνώματα, και από εκεί η χορηγία της αλήθειας παρέχεται πλούσια και άφθονη. Διότι από εκεί δεχόμαστε τη διδασκαλία των αγαθών δογμάτων και αντλούμε θεία χάρη από τους κρουνούς του Παναγίου Πνεύματος· και βεβαίως, εξαιτίας αυτού γινόμαστε περίβλεπτοι και εξαιρετικά επιφανείς, και για να το πούμε συνοπτικά, δεχόμαστε την απόλαυση όλων των αγαθών, απαλλασσόμενοι από την κακία και την πονηρία, επιλέγοντας να ζούμε με απλότητα και αλήθεια.

Όπως ακριβώς το παιδί δεν γνωρίζει την υπερηφάνεια, δεν γνωρίζει τον δόλο και τη ραδιουργία. Επίσης, υπάρχουν κάποιοι από αυτούς που κατοικούν στην ύπαιθρο, οι οποίοι δεν γνωρίζουν τις εμπορικές κακουργίες, ούτε τις διαπλοκές στα δικαστήρια. Τέτοιους ανθρώπους τους ονομάζουμε άκακους, όχι επειδή έχουν αποχωριστεί την κακία κατά προαίρεση, αλλά επειδή δεν έχουν φτάσει ακόμη σε πείρα της πονηρής έξης. Άκακος όμως κυρίως είναι αυτός, όπως ήταν ο Δαβίδ, που λέει: «Εγώ όμως πορεύθηκα με την ακακία μου»· δηλαδή αυτός που έχει απομακρύνει κάθε πονηρία μέσω της κατ' αρετήν ασκήσεως της ψυχής του, ο οποίος και αξιώνεται την κληρονομία των αγαθών. Διότι ο Κύριος δεν θα στερήσει τα αγαθά από εκείνους που πορεύονται με ακακία.

Διότι όλα αυτά τα αποκτήσαμε άφθονα διά της επιφανείας του Σωτήρος όλων μας, του Χριστού.] <Κύριε, ο Θεός των δυνάμεων.> (B f. 360, E f. 174 b, G f. 96, H f. 338, K f. 152 b, L f. 199) Και Κύριο των δυνάμεων και Θεό του Ιακώβ ονομάζει τον Χριστό, ώστε να μην νομίσει κανείς ότι είναι πρόσφατος Θεός εξαιτίας της κατά σάρκα γεννήσεως, αλλά μάλλον να πιστεύουμε ότι υπάρχει Εκείνος, τον οποίο και αυτοί οι πατέρες του Ισραήλ λάτρευσαν, τον οποίο είδαν προγνωστικά, του οποίου το μυστήριο δεν αγνόησαν, καθώς βεβαίως τους το απεκάλυψε ο Θεός και Πατέρας, και διά του φωτισμού του Αγίου Πνεύματος. <Προτίμησα να είμαι παραπεταμένος στον οίκο του Θεού, παρά να κατοικώ σε σκηνώματα αμαρτωλών.> (G f. 96 b) Τη δική σου προστασία, ω Δέσποτα, απολαμβάνοντας ο λαός σου παραμένει πάντοτε προσηλωμένος στον ναό σου, αποκομίζοντας από εκεί πολλή ωφέλεια. Διότι όσα καρπώθηκε σε μία δική σου ημέρα, δεν θα τα συγκέντρωνε από αλλού, ακόμη κι αν ξόδευε πολλές χιλιάδες ημέρες. Αυτά βέβαια άρμοζε να τα λένε και οι αιχμάλωτοι στη Βαβυλώνα, οι οποίοι ήταν αναγκασμένοι να συμβιώνουν με ασεβείς ανθρώπους, μην αποκομίζοντας από εκεί κανένα κέρδος, αλλά αναλογιζόμενοι πάλι την ωφέλεια από τον ναό του Θεού. [<Διότι έλεος και αλήθεια αγαπά ο Κύριος.> Καλή σφραγίδα έβαλε στον ψαλμό ο προφήτης, την ελπίδα στον Θεό, την οποία είναι μακάριο να κρατά κανείς· διότι σε αυτόν που κλυδωνίζεται γίνεται άγκυρα, και σε αυτόν που πολεμείται, τείχος αρραγές.]

Προτίμησα, λοιπόν, όπως ακριβώς τη μία ημέρα αντί για χίλιες, έτσι και τον οίκο του Θεού, ο οποίος είναι η Εκκλησία του ζώντος Θεού, στύλος και εδραίωμα της αλήθειας, παρά να κατοικώ μέσα σε πολλά σκηνώματα των αμαρτωλών. Διότι και οι αμαρτωλοί κατασκεύασαν για τον εαυτό τους μιμήματα των σκηνωμάτων του Θεού· όμως τα μεν του Θεού είναι αγαπητά, ενώ εκείνα των αμαρτωλών είναι άξια μίσους. Επειδή ο Κύριος και Θεός αγαπά το έλεος και την αλήθεια, ο Κύριος θα δώσει χάρη και δόξα.

Αντί του «Διότι έλεος και αλήθεια αγαπά ο Κύριος», ο Ακύλας λέει: «Διότι έλεος και θυρεός είναι ο Κύριος ο Θεός»· και η πέμπτη έκδοση: «Διότι ήλιος και σκεπαστής είναι ο Κύριος ο Θεός»· και ο Σύμμαχος, συμφωνώντας με αυτούς, τον ονόμασε «ήλιο». Διότι για αυτόν τον λόγο, λέει, εκείνη η μία ημέρα είναι ανώτερη από χιλιάδες, επειδή ο ίδιος ο Κύριος, ο Λόγος του Θεού, τυγχάνει να είναι ο ήλιος της ημέρας εκείνης. Αυτόν τον ήλιο υπονοούσε και ο προφήτης λέγοντας: «Σε εκείνους όμως που με φοβούνται θα ανατείλει Ήλιος δικαιοσύνης, και θεραπεία θα υπάρχει στις φτερούγες του». Τον ίδιο φανέρωνε και εκείνος που είπε: «Και θα δύσει ο Ήλιος για τους προφήτες που πλανούν τον λαό μου»· πιο ξεκάθαρα δε ο Ησαΐας λέει: «Δεν θα είναι πια ο ήλιος για εσένα το φως της ημέρας, αλλά ο Κύριος θα είναι για εσένα φως αιώνιο, και ο Θεός η δόξα σου». Όντας λοιπόν τέτοιος ήλιος ο Κύριος, θα δώσει χάρη και δόξα και ακόμη μεγαλύτερο και ανώτερο, άρρητο και ανείπωτο αγαθό σε εκείνους που πορεύονται με ακακία· ή, κατά τον Σύμμαχο: «Σε εκείνους που οδεύουν με τελειότητα».

ή να κατοικώ σε οίκους υπερηφάνων και ασεβών ανθρώπων, των οποίων οι οίκοι βρίσκονται υπό κατάρα. Διότι έλεος: Επειδή από την ελεημοσύνη και την αλήθεια τίποτα δεν είναι πιο ένδοξο ενώπιον του Θεού. Χάρη και δόξα: Είναι φανερό για εκείνους που υπομένουν [τον Θεό] εν αληθεία. Ο Κύριος δεν θα στερήσει: Όπως τους αποστόλους και εκείνους που πορεύονται σύμφωνα με τη διδασκαλία τους· αυτοί δεν στερούνται τα αιώνια αγαθά. Κύριε των δυνάμεων: Διότι τίποτα δεν είναι πιο μακάριο από αυτό· επειδή η ελπίδα δεν καταισχύνει.

Το ίδιο ας προσευχηθούμε και εμείς, να είμαστε οι έσχατοι των δικαίων και έκτρωμα, όπως έλεγε ο Παύλος, για να μην κατοικούμε μαζί με τους αμαρτωλούς· διότι μάθε τι ακολουθεί. Ότι ο Κύριος ο Θεός αγαπά το έλεος και την αλήθεια, θα δώσει χάρη και δόξα· έλεος και αλήθεια προς εκείνους που μετανόησαν από τους αμαρτωλούς, και οι οποίοι εξαιτίας μεν του ελέους κατατάσσονται μαζί με τους δικαίους, εξαιτίας δε της αλήθειας δεν έχουν τα ίσα με αυτούς· γι' αυτό και γίνεται λόγος για το «παραρρίπτεσθαι» (το να βρίσκεται κάποιος στο κατώφλι). Ώστε, αν και κατέχουν την έσχατη θέση ανάμεσά τους, στους ίδιους δίνει χάρη και δόξα· χάρη, επειδή σώζονται κατά χάριν· δόξα, επειδή δοξάζονται μαζί με τους δικαίους, έστω και στην τελευταία τάξη.

Το ότι αυτό είναι αληθινό, και ότι οι δίκαιοι αναγκαίως πρωτεύουν, το αποδεικνύουν τα επόμενα. Ο Κύριος δεν θα στερήσει τα αγαθά από εκείνους που πορεύονται με ακακία. Διότι όσοι έζησαν χωρίς κακία και πολιτεύθηκαν με δικαιοσύνη, η οποία αποτελεί την ακακία, δεν αποστερούνται τα αγαθά, αλλά θα λάβουν τους ανάλογους στεφάνους, επειδή ο καθένας θα λάβει τον δικό του μισθό σύμφωνα με τον δικό του κόπο. Κύριε, Θεέ των δυνάμεων, μακάριος είναι ο άνθρωπος που ελπίζει σε Εσένα. Ωραία σφραγίδα έβαλε στον ψαλμό ο προφήτης, την ελπίδα στον Θεό, από την οποία είναι μακάριο να κρατιέται κανείς. Διότι αυτή γίνεται άγκυρα για όσους κλυδωνίζονται, και άρρηκτο τείχος για όσους πολεμούνται. Και ελπίζει σε Αυτόν όποιος δεν στηρίζεται σε κανένα από τα παρόντα πράγματα, αλλά προτιμά την ελπίδα στον Θεό αντί για ολόκληρο τον κόσμο.

ΨΑΛΜΟΣ ΠΓ'. «Μακάριοι όσοι κατοικούν στον οίκο σου.» Και βέβαια. Διότι, ακόμη και αν κάποιος έχει πέσει, σηκώνεται· ακόμη και αν είναι αμαρτωλός, καθαρίζεται· ακόμη και αν έχει φτάσει σε απόγνωση, θάνατο όμως δεν πρόκειται να δει. «Κύριε, ο Θεός των δυνάμεων, εισάκουσέ με.» Δες, λέει, ότι έχουμε ανάγκη τη δική σου επίσκεψη· δες ότι το τραύμα δεν θεραπεύεται με ανθρώπινα φάρμακα· δες ότι το συντριμμένο αγγείο είναι δικό σου σώμα και όχι ξένο· και γι' αυτό επίβλεψε στο πρόσωπο του Χριστού σου· δηλαδή, στο πρόσωπο του Χριστού, ώστε μέσω του Υιού να μας επισκεφθεί οπωσδήποτε και ο Πατέρας, και με την ευδοκία του Πατέρα να τελεστεί το δικό μας μυστήριο. «Επειδή έλεος και αλήθεια αγαπά ο Κύριος.» Δηλαδή, όχι τις θυσίες μέσω αιμάτων, αλλά την άσκηση του ελέους και την αγάπη προς την αλήθεια, δηλαδή προς τον Χριστό τον Θεό. «Δεν θα στερήσει τα αγαθά.» Διότι όσοι έζησαν χωρίς κακία και πολιτεύθηκαν με δικαιοσύνη, δηλαδή με ακακία, δεν αποστερούνται των αγαθών, αλλά θα λάβουν αναλόγως τους στεφάνους·

Δεν υπάρχει μεγαλύτερο κακό για τον άνθρωπο από την αφροσύνη, για εκείνον δηλαδή που υπέστη ζημία στον νου του, ο οποίος είναι συγγενής του ίδιου του λογισμού. —Αιτία της αρρώστιας και της φθοράς είναι η απαιδευσία. Είναι αδύνατον να διδαχθεί κανείς τα μεγάλα πριν από τα μικρά. ΤΙΤΛΟΣ ΚΕʹ. —Περί του απλού και άκακου χαρακτήρα. «Ο Κύριος δεν θα απορρίψει τον άκακο.» «Φύλασσε την ακακία και πρόσεχε την ευθύτητα, διότι υπάρχει μέλλον για τον ειρηνικό άνθρωπο.» «Ο Θεός εγκαθιστά σε οίκο τους μονοτρόπους.» «Ο Κύριος δεν θα στερήσει τα αγαθά από εκείνους που πορεύονται με ακακία.» «Όποιος πορεύεται με απλότητα, πορεύεται με ασφάλεια.» «Όσο χρόνο οι άκακοι παραμένουν σταθεροί στη δικαιοσύνη, δεν θα καταντροπιαστούν.» «Εκείνος που πορεύεται με ορθότητα, φοβάται τον Κύριο.» «Εκείνος που βλέπει με πραότητα, θα ελεηθεί.» «Είναι ευπρόσδεκτοι στον Κύριο όλοι όσοι είναι άμωμοι στον δρόμο τους.»

Γι' αυτό και «προτίμησα να είμαι παραπεταμένος στον οίκο του Θεού παρά να κατοικώ στα σκηνώματα των αμαρτωλών», των οποίων η εύκολη μίμηση παρασύρει πολλούς στην αμαρτία. «Διότι ο Κύριος αγαπά το έλεος και την αλήθεια». Όντας εκ φύσεως ελεήμων και αληθινός ο Θεός, «θα δώσει χάρη και δόξα» σε όσους τον αναζητούν με καθαρή καρδιά «και δεν θα στερήσει τα αγαθά από αυτούς που πορεύονται με ακακία» ούτε στον παρόντα ούτε στον μέλλοντα αιώνα. Και «Μακάριος ο άνθρωπος που ελπίζει σε σένα», τον Θεό των δυνάμεων.