Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 83:9

Εάν, λοιπόν, αυτός που γεννήθηκε είναι Κύριος, τότε και η Παρθένος είναι Κυριοτόκος· και όπου είναι ο Κύριος, εκεί είναι και ο Θεός. Δεν έχει χωριστεί ο Κύριος από τον Θεό ούτε ο Θεός από τον Κύριο, όπως αναφέρει στην Παλαιά Διαθήκη: «Και έβρεξε ο Κύριος φωτιά από τον Κύριο»· και πάλι: «Θα αγαπήσεις Κύριον τον Θεό σου»· και πάλι: «Άκουε, Ισραήλ, Κύριος ο Θεός σου είναι ένας Κύριος»· και πάλι ο Ψαλμωδός: «Κύριος ο Θεός των δυνάμεων, εισάκουσε την προσευχή μου»· και ο ίδιος πάλι: «Θεός είναι ο Κύριος, και φανερώθηκε σε εμάς»· και πάλι ο ίδιος: «Κύριος ο Θεός των δυνάμεων, ποιος είναι όμοιος με εσένα;». Και ο Παύλος στην προς Τίτον Επιστολή γράφει τα εξής: «Φανερώθηκε η σωτήρια χάρη του Θεού σε όλους τους ανθρώπους, η οποία μας παιδαγωγεί, ώστε, αφού αρνηθούμε την ασέβεια και τις κοσμικές επιθυμίες, να ζήσουμε με σωφροσύνη και δικαιοσύνη και ευσέβεια στον παρόντα αιώνα, προσμένοντας τη μακάρια ελπίδα και την επιφάνεια της δόξας του μεγάλου Θεού και Σωτήρα μας, Ιησού Χριστού». Αυτός είναι που γεννήθηκε από την αγία Παρθένο, ο οποίος είναι Χριστός Κύριος. Αυτόν τον Χριστό και Κύριο, ο μακάριος Παύλος τον κηρύττει ως μεγάλο Θεό λέγοντας: «Του μεγάλου Θεού και Σωτήρα μας, Ιησού Χριστού».

Διότι όλα αυτά τα αποκτήσαμε άφθονα διά της επιφανείας του Σωτήρος όλων μας, του Χριστού.] <Κύριε, ο Θεός των δυνάμεων.> (B f. 360, E f. 174 b, G f. 96, H f. 338, K f. 152 b, L f. 199) Και Κύριο των δυνάμεων και Θεό του Ιακώβ ονομάζει τον Χριστό, ώστε να μην νομίσει κανείς ότι είναι πρόσφατος Θεός εξαιτίας της κατά σάρκα γεννήσεως, αλλά μάλλον να πιστεύουμε ότι υπάρχει Εκείνος, τον οποίο και αυτοί οι πατέρες του Ισραήλ λάτρευσαν, τον οποίο είδαν προγνωστικά, του οποίου το μυστήριο δεν αγνόησαν, καθώς βεβαίως τους το απεκάλυψε ο Θεός και Πατέρας, και διά του φωτισμού του Αγίου Πνεύματος. <Προτίμησα να είμαι παραπεταμένος στον οίκο του Θεού, παρά να κατοικώ σε σκηνώματα αμαρτωλών.> (G f. 96 b) Τη δική σου προστασία, ω Δέσποτα, απολαμβάνοντας ο λαός σου παραμένει πάντοτε προσηλωμένος στον ναό σου, αποκομίζοντας από εκεί πολλή ωφέλεια. Διότι όσα καρπώθηκε σε μία δική σου ημέρα, δεν θα τα συγκέντρωνε από αλλού, ακόμη κι αν ξόδευε πολλές χιλιάδες ημέρες. Αυτά βέβαια άρμοζε να τα λένε και οι αιχμάλωτοι στη Βαβυλώνα, οι οποίοι ήταν αναγκασμένοι να συμβιώνουν με ασεβείς ανθρώπους, μην αποκομίζοντας από εκεί κανένα κέρδος, αλλά αναλογιζόμενοι πάλι την ωφέλεια από τον ναό του Θεού. [<Διότι έλεος και αλήθεια αγαπά ο Κύριος.> Καλή σφραγίδα έβαλε στον ψαλμό ο προφήτης, την ελπίδα στον Θεό, την οποία είναι μακάριο να κρατά κανείς· διότι σε αυτόν που κλυδωνίζεται γίνεται άγκυρα, και σε αυτόν που πολεμείται, τείχος αρραγές.]

Στο Ψαλτήριο: Ο Θεός των εκδικήσεων, ο Κύριος, ο Θεός των εκδικήσεων φανερώθηκε με παρρησία· υψώσου, εσύ που κρίνεις τη γη, απόδωσε ανταπόδοση στους υπερήφανους. Διότι και ευλογίες θα δώσει αυτός που νομοθετεί. Θα πορευτούν από δύναμη σε δύναμη· θα φανερωθεί ο Θεός των θεών στη Σιών. Κύριε, Θεέ των δυνάμεων, εισάκουσε την προσευχή μου.

Θα φανερωθεί ο Θεός των θεών στη Σιών. Κύριε, Θεέ των δυνάμεων, εισάκουσε την προσευχή μου, δώσε προσοχή, Θεέ του Ιακώβ. Αφού είπε, «Ευλογίες θα δώσει ο νομοθέτης», ακολούθως διδάσκει πώς θα δώσει τις ευλογίες σε όσους βρίσκονται στην κοιλάδα. Πώς λοιπόν, λέει, θα τις δώσει, παρά μόνο εάν καταδεχθεί να φανερωθεί πάνω στη γη; Και πολύ λογικά, αφού ο λόγος προφήτευσε ότι πρόκειται να υπάρξουν πάρα πολλοί ληνοί του Θεού σε όλη την οικουμένη και πάρα πολλά σκηνώματα και περισσότερες αυλές, και πάρα πολλά θυσιαστήρια, παραθέτει την αιτία για την οποία επρόκειτο όλα αυτά να συγκροτηθούν πάνω στη γη. Το ποια δε ήταν η αιτία το διδάσκει λέγοντας: «Θα φανερωθεί ο Θεός των θεών στη Σιών», διδάσκοντας με σαφήνεια την παρουσία και τη φανέρωση του Θεού στους ανθρώπους.

Ποιος θα μπορούσε να είναι αυτός που πρόκειται να γίνει ορατός και να θεαθεί με τα μάτια, το διδάσκει προχωρώντας και λέγοντας: «Άκουσε, Θεέ του Ιακώβ». Διότι αυτός ήταν ο ίδιος εκείνος ο Λόγος του Θεού, ο οποίος παλαιά εμφανίστηκε και στον Ιακώβ με ανθρώπινο σχήμα, και του είπε: «Δεν θα ονομάζεται πλέον το όνομά σου Ιακώβ, αλλά Ισραήλ θα είναι το όνομά σου· διότι στάθηκες ισχυρός με τον Θεό, και θα είσαι δυνατός και με τους ανθρώπους». Γι' αυτό και ο θεοφιλής, έχοντας συναίσθηση του Θεού που του μιλούσε, λέει: «Είδα τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο, και σώθηκε η ψυχή μου». Ο ίδιος, λοιπόν, εκείνος Θεός, που εμφανίστηκε στον Ιακώβ, θα εμφανιστεί και πάλι, λέει, στη Σιών, υποδηλώνοντας με αυτόν τον τρόπο ρητά την επιφάνεια του Λόγου του Θεού στους ανθρώπους. Επικαλούμενος, λοιπόν, αυτόν ακριβώς τον Θεό του Ιακώβ, τον ικετεύει να επισπεύσει την παρουσία του: «Υπερασπιστή μας, Θεέ, δες».

Και εδώ η θεία προφητεία σαφώς προαναγγέλλει ότι ο Θεός «θα έλθει εμφανώς», μη δηλώνοντας άλλον από τον Λόγο του Θεού. Και την αιτία της παρουσίας του την παρουσιάζει σαφέστατα, υποδεικνύοντας πάλι την κλήση των εθνών όλης της οικουμένης. «Κάλεσε», λέγει δηλαδή, «τη γη από τις ανατολές του ηλίου μέχρι τις δυσμάς». Με μεγάλη συνέπεια δε, μετά την επιφάνειά του και μετά την κλήση των εθνών, διδάσκει την εγκατάλειψη της πιο σωματικής λατρείας σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή, η οποία και αυτή έλαβε τέλος μετά την επιφάνεια του Λόγου του Θεού σε όλους τους ανθρώπους. Διότι από τότε μέχρι σήμερα έχουν κληθεί μεν όλοι οι άνθρωποι σε όλη την οικουμένη, και όλα τα έθνη «από ανατολών μέχρι δυσμών», έχει όμως παύσει και καταργηθεί η ιουδαϊκή θρησκεία, εφόσον όλοι οι άνθρωποι έχουν λάβει την παραγγελία να ασκούν την ευσέβεια σύμφωνα με την Καινή Διαθήκη του ευαγγελικού κηρύγματος και όχι σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή. Αυτά δε θα μπορούσαν να αναφέρονται και στη δεύτερη και ένδοξη επιφάνεια του Σωτήρος. 〈Από τον πγʹ Ψαλμό〉. «Θα εμφανισθεί ο Θεός ... των δυνάμεων, εισάκουσε την προσευχή μου, δώσε ακρόαση, Θεέ του Ιακώβ· Θεέ, υπερασπιστή μας, δες και επίβλεψε το πρόσωπο του χριστού σου.»

Διάψαλμα: ανοχή του πνεύματος. Μακάριος ο άνθρωπος: Διότι είναι αληθινά μακάριος και τρισμακάριος εκείνος ο άνθρωπος, του οποίου η ελπίδα είναι στον Κύριο και η βοήθειά του προέρχεται από τον Θεό. Αναβάσεις: Δηλαδή, του οποίου η καρδιά πάντοτε αναλογίζεται τα σχετικά με την κρίση και θέτει ως κανόνα στον εαυτό του να τηρεί τις εντολές του Θεού. Στην κοιλάδα: Διότι εκεί πρόκειται να κρίνει ο Θεός όσα έχουμε πράξει. Πρέπει, επομένως, να έχουμε πάντοτε εκεί τον νου μας, δηλαδή στον τόπο που όρισε για την κρίση. Διότι ευλογίες: Διότι τότε απολαμβάνουν οι δίκαιοι την ανταμοιβή και αποστέλλονται στον παράδεισο. Θα πορευθούν: Μετά την κρίση, οι άγιοι θα πορευθούν στον παράδεισο της τρυφής. Θα φανερωθεί: Ο Θεός των αγίων· διότι στη Σιών, όταν έλθει με δόξα για να κρίνει τους πάντες. Κύριε ο Θεός: Ο προφήτης, έχοντας προθεωρήσει αυτά, δέεται στον Θεό, ώστε να δοξαστεί εκεί. Υπερασπιστά: Οι άγιοι τότε γεμάτοι ευγνωμοσύνη προσκυνούν [και υμνούν τον Κύριο]. Και επίβλεψον: Διότι όλοι [οι δίκαιοι] είναι χριστοί του Κυρίου μέσω του βαπτίσματος (μέσω του αγίου βαπτίσματος). Διότι κρείσσων: Διότι περισσότερο από όλες τις ημέρες της επίγειας ζωής, μία ώρα ανάπαυσης στη βασιλεία των ουρανών είναι ανώτερη. Εξέλεξα: Διότι πόσο μεγάλη ανταμοιβή περιμένει αυτόν που ταπεινώνεται στην εκκλησία του Θεού, αντί για τα βασιλικά και λαμπρά ανάκτορα.

Βλέπεις, λοιπόν, πώς δάκρυσε, και, αφού δέχθηκε τις ευλογίες του νέου νομοθέτη, του Χριστού, πορεύθηκε από δύναμη σε δύναμη· διότι, αφού έτρεξε προς την ανάσταση, και είδε τα οθόνια, και είδε και τον Χριστό, ο οποίος αργότερα τον συνάντησε, όπως ανέφερε ο Λουκάς, δεν αρκείται σε αυτά, αλλά πορευόταν προς άλλη δύναμη, τη Σιών, και εκεί πάλι ο Θεός των θεών, ο Χριστός, του εμφανιζόταν, νομοθετώντας ευλογίες, καθώς και την ειρήνη που έδωσε στους μαθητές, και τη δωρεά του Πνεύματος. «Κύριε, ο Θεός των δυνάμεων, εισάκουσε την προσευχή μου· δώσε προσοχή, ο Θεός του Ιακώβ». Διότι, δεν αρκεί το να ακούσει; Όχι, λέει· αλλά οφείλει και να αφουγκραστεί· δηλαδή, να το εναποθέσει στα αυτιά του, ώστε και αν τώρα δεν εκπληρώσει την προσευχή, τουλάχιστον να την εκπληρώσει αργότερα· επειδή ως προφήτης γνώριζε ότι χρειάζεται πολύς χρόνος για εκείνα υπέρ των οποίων τώρα προσευχόταν. Εδώ πάλι στη συνέχεια πρόσθεσε «διάψαλμα», κάνοντας παύση στην προσευχή, ώστε να προσευχηθεί για τα ίδια πράγματα πολλές φορές, επειδή αυτά απέβλεπαν στην ίδια την ανθρώπινη σωτηρία. «Υπερασπιστή μας, δες, ω Θεέ, και επίβλεψε στο πρόσωπο του Χριστού σου».

ΨΑΛΜΟΣ ΠΓ'. «Μακάριοι όσοι κατοικούν στον οίκο σου.» Και βέβαια. Διότι, ακόμη και αν κάποιος έχει πέσει, σηκώνεται· ακόμη και αν είναι αμαρτωλός, καθαρίζεται· ακόμη και αν έχει φτάσει σε απόγνωση, θάνατο όμως δεν πρόκειται να δει. «Κύριε, ο Θεός των δυνάμεων, εισάκουσέ με.» Δες, λέει, ότι έχουμε ανάγκη τη δική σου επίσκεψη· δες ότι το τραύμα δεν θεραπεύεται με ανθρώπινα φάρμακα· δες ότι το συντριμμένο αγγείο είναι δικό σου σώμα και όχι ξένο· και γι' αυτό επίβλεψε στο πρόσωπο του Χριστού σου· δηλαδή, στο πρόσωπο του Χριστού, ώστε μέσω του Υιού να μας επισκεφθεί οπωσδήποτε και ο Πατέρας, και με την ευδοκία του Πατέρα να τελεστεί το δικό μας μυστήριο. «Επειδή έλεος και αλήθεια αγαπά ο Κύριος.» Δηλαδή, όχι τις θυσίες μέσω αιμάτων, αλλά την άσκηση του ελέους και την αγάπη προς την αλήθεια, δηλαδή προς τον Χριστό τον Θεό. «Δεν θα στερήσει τα αγαθά.» Διότι όσοι έζησαν χωρίς κακία και πολιτεύθηκαν με δικαιοσύνη, δηλαδή με ακακία, δεν αποστερούνται των αγαθών, αλλά θα λάβουν αναλόγως τους στεφάνους·

Ψαλμός 83. Εις το τέλος, υπέρ των ληνών, στους υιούς Κορέ. «Πόσο αγαπητά είναι τα σκηνώματά σου, Κύριε των δυνάμεων». Σκηνώματα του Θεού είναι πρώτα αυτά της άνω Ιερουσαλήμ, και έπειτα και της κάτω, στην οποία «εμφανίστηκε και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους», για τα οποία «επιποθεί και εξαντλείται η θεοφιλής ψυχή» και «αγάλλεται σφόδρα η ψυχή μαζί με τη σάρκα και την καρδιά». «Διότι και το σπουργίτι βρήκε κατοικία και το τρυγόνι φωλιά για τον εαυτό του, όπου θα τοποθετήσει τα μικρά του». Οι Ιουδαίοι όμως, αιχμαλωτιζόμενοι πάνω και κάτω, δεν μπόρεσαν να στεριώσουν σε μία φωλιά. «Τα θυσιαστήριά σου, Κύριε των δυνάμεων», είναι σεμνά και χαρμόσυνα. «Μακάριοι όσοι κατοικούν στον οίκο σου, στους αιώνες των αιώνων θα σε δοξολογούν. Μακάριος ο άνθρωπος, του οποίου η βοήθεια προέρχεται από σένα», διότι «αναβάσεις στην καρδιά του» θα του χορηγήσεις, ώστε να πορεύεται από την πρακτική δύναμη προς τη δύναμη της θεωρίας. «Θα εμφανιστεί ο Θεός των θεών στη Σιών», δηλαδή αυτός που επρόκειτο να φανερωθεί εν σαρκί στη Σιών κατά τους έσχατους χρόνους, δεν είναι απλός άνθρωπος, αλλά είναι Θεός των θεών, είτε των αποστόλων είτε κάποιων άλλων που ονομάζονται θεοί. «Κύριε, ο Θεός των δυνάμεων, εισάκουσε την προσευχή μου» «και επίβλεψε στο πρόσωπο του χριστού σου, διότι είναι καλύτερη μία ημέρα στις αυλές σου παρά χιλιάδες» έτη στον πρόσκαιρο τούτο βίο.