Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 84:11

Το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν. Σαφώς κηρύττει την αλήθεια που ανέτειλε στον κόσμο διά της Θεοτόκου και Αειπαρθένου. Διότι Αυτός είναι η αλήθεια, μολονότι γεννήθηκε από γυναίκα. Διότι η δικαιοσύνη και η αλήθεια ασπάστηκαν σαφώς, εξαιτίας της αλήθειας που ανέτειλε στον κόσμο από την Αειπάρθενο Θεοτόκο.

Το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν, η δικαιοσύνη και η ειρήνη ασπάστηκαν η μία την άλλη. Η αλήθεια ανέτειλε από τη γη, και η δικαιοσύνη έσκυψε από τον ουρανό. Σε εσένα, Κύριε, ήλπισα, ας μην ντροπιαστώ ποτέ στον αιώνα. Με τη δικαιοσύνη σου λύτρωσέ με και ελευθέρωσέ με.

Έπειτα, στη συνέχεια αυτών, διασαφηνίζει τον τρόπο με τον οποίο επρόκειτο να εκπληρωθούν όσα είχαν υποσχεθεί, λέγοντας: «Έλεος και αλήθεια συναντήθηκαν, δικαιοσύνη και ειρήνη φιλήθηκαν». Διά μέσου αυτών, λοιπόν, αναφέρει ότι συναντήθηκαν μεταξύ τους δύο ζεύγη, εκ των οποίων το πρώτο ήταν του ελέους και της αλήθειας, ενώ το δεύτερο της δικαιοσύνης και της ειρήνης. Συναντήθηκαν μεταξύ τους, λέει, και αντάλλαξαν φιλικούς ασπασμούς· και η αλήθεια και το έλεος καταφίλησαν ομού τη δικαιοσύνη και την ειρήνη. Από πού, όμως, έφτασαν για να συναντηθούν μεταξύ τους, πάλι προχωρώντας πιο κάτω το διδάσκει λέγοντας: «Η αλήθεια ανέτειλε από τη γη, και η δικαιοσύνη πρόβαλε από τον ουρανό». Επομένως, σαν να συναντήθηκαν από μεγάλη απόσταση, αγκαλιάστηκαν και καταφιλήθηκαν· προβάλλοντας από πάνω, από τον ουρανό προς τη γη η δικαιοσύνη, και ανατέλλοντας από κάτω, από τη γη η αλήθεια. Ακολούθως με αυτά, στη συνέχεια θα παραθέσουμε και θα συνάψουμε τους πρώτους στίχους του ψαλμού, στους οποίους αναφερόταν: «Ευδόκησες, Κύριε, τη γη σου, απέστρεψες την αιχμαλωσία του Ιακώβ. Συγχώρησες την ανομία του λαού σου, σκέπασες όλες τις αμαρτίες τους».

Διότι είχε προφητευθεί ότι όλα αυτά επρόκειτο να συμβούν με τη φανέρωση του σωτηρίου του Θεού επί της γης. Επειδή, μαζί με το Σωτήριο, η αλήθεια, αφού ανέτειλε από τη γη και συναντήθηκε με τη δικαιοσύνη που έσκυψε από τον ουρανό, εξάπλωσε τη χάρη του Θεού σε όλους τους ανθρώπους εξίσου και με τον πλέον δίκαιο τρόπο.

Γι’ αυτό έχει ειπωθεί: «Ο νόμος δόθηκε διά του Μωυσή, η χάρη και η αλήθεια έγιναν διά του Ιησού Χριστού». Αλλά και όλες οι πράξεις του ήταν αλήθεια, τόσο η γέννησή του όσο και το πάθος και τα υπόλοιπα, τα οποία οι άθεοι αιρετικοί θεώρησαν ότι συνέβησαν φαινομενικά και κατά φαντασία. Αν δε κάθε άνθρωπος είναι ψεύστης, μόνο αυτός ευλόγως, όντας η αλήθεια, ανέτειλε από τη γη, παραδίδοντας η γη ένα ξένο σε αυτήν πράγμα, και ένα αγαθό που ποτέ προηγουμένως δεν είχε παραγάγει· πάνω στον οποίο αναπαύθηκε η δικαιοσύνη που έσκυψε από τον ουρανό. Και ποια θα μπορούσε να είναι η δικαιοσύνη που αναπαύθηκε πάνω στην αλήθεια, αν όχι ο ίδιος ο Θεός Λόγος, για τον οποίο έχει ειπωθεί: «Ο οποίος έγινε για εμάς σοφία από τον Θεό, δικαιοσύνη, αγιασμός και απολύτρωση»; Διότι αυτός, αφού κατέβηκε από τους ουρανούς, αναπαύθηκε στην αλήθεια που ανέτειλε από τη γη, ενώθηκε με αυτήν, και την περιπτύχθηκε φιλικά σαν φίλη του. Με την αλήθεια που ανέτειλε από τη γη συνυπήρχε το έλεος το οποίο προπορευόταν από αυτήν· διότι χάρη στο έλεος του Θεού πραγματοποιήθηκε όλη η οικονομία της αλήθειας. Τη δικαιοσύνη, πάλι, που κατέβηκε από τους ουρανούς ακολουθούσε η ειρήνη, ώστε οι άνθρωποι που κατοικούν στη γη να μην απολαύσουν μόνο το έλεος και την αλήθεια του Θεού, αλλά και τη δικαιοσύνη από τους ουρανούς, μαζί με τη φίλη της, την ειρήνη. Διότι παλαιότερα κατοικητήριο της δικαιοσύνης και της ειρήνης αποτελούσε ο ουρανός· τώρα όμως είναι και η γη, από τότε που το έλεος του Θεού έλαβε υπόσταση πάνω στη γη.

Διότι αυτό ήταν και η αιτία των όσων ακολούθησαν· επειδή, εξαιτίας του ελέους του Θεού, επακολούθησαν και όλα τα υπόλοιπα. Διότι μετά το έλεος ήλθε η αλήθεια, έπειτα η δικαιοσύνη, και πάνω από όλα η ειρήνη. Έχει γραφτεί δε σαφώς για τον Σωτήρα μας: «Ότι αυτός είναι η ειρήνη μας, ο οποίος έκανε και τα δύο ένα»· και, «Ειρηνοποιώντας δι' αυτού τα επουράνια και τα επίγεια»· και πάλι: «Ερχόμενος ευαγγελίστηκε την ειρήνη στους μακρινούς και στους κοντινούς». Εύλογα, λοιπόν, εξαιτίας αυτών λέγεται στον ψαλμό το: «Όμως κοντά σε αυτούς που τον φοβούνται είναι η σωτηρία του, για να κατοικήσει η δόξα στη γη μας». Διότι πολλή και μεγάλη δόξα στη δική μας γη, εννοώ δηλαδή στην οικουμένη των ανθρώπων, φανερώθηκε μέσω της εκπλήρωσης των όσων είχαν προφητευθεί. Και πώς, άλλωστε, δεν θα κατοικούσε η δόξα στη γη μας, όταν και η σωτηρία του, ο ίδιος ο Χριστός του, και η εξ ουρανού δικαιοσύνη καταδέχθηκε να επιβεί σε αυτήν; Όλα αυτά, λοιπόν, αφού τα άκουσε προσεκτικά από τον Θεό που τα προόρισε και τα προείπε για τον λαό του, τα εξαγγέλλει μετά την προσευχή του, λέγοντας: «Θα ακούσω τι θα λαλήσει ο Κύριος ο Θεός»· γι' αυτό και πρόσθεσε στη συνέχεια: «Ότι θα λαλήσει ειρήνη στον λαό του». Αυτή δε η ειρήνη πραγματοποιήθηκε για τον λαό, όταν το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν, η δικαιοσύνη και η ειρήνη ασπάστηκαν η μία την άλλη.

Πάντως, για την περιγραφή του μυστηρίου καθίσταται άμεσα διαθέσιμος ο λόγος του μεγάλου Ησαΐα: Παιδί γεννήθηκε για εμάς, υιός δόθηκε σε εμάς, του οποίου η εξουσία βρίσκεται στους ώμους του, και το όνομά του καλείται Άγγελος της μεγάλης βουλής. Και ακόμη: Φωτίζου, φωτίζου, Ιερουσαλήμ· διότι ήλθε το φως σου, και η δόξα του Κυρίου ανέτειλε επάνω σου. Επίσης, παρατίθεται και ο μέγας Δαβίδ: Έλεος και αλήθεια συναντήθηκαν, δικαιοσύνη και ειρήνη φιλήθηκαν· και, Είδαν όλα τα πέρατα της γης τη σωτηρία του Θεού μας. Και υποδεικνύοντάς τον έλεγε: Πριν από τον ήλιο διαμένει το όνομά του, και μέσω αυτού θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης. Όλα τα έθνη θα τον μακαρίσουν, θα τον υπηρετήσουν και θα τον προσκυνήσουν· και ότι ο Κύριος έκανε γνωστή τη σωτηρία του στους υιούς του Ισραήλ. Έπειτα, ακολουθεί η σεπτή και αγγελοπρεπής φωνή του σοφού Μαλαχία: Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελόν μου, και θα ετοιμάσει την οδό μπροστά από το πρόσωπό σου, και ξαφνικά θα έλθει στον ναό του ο Κύριος, και ο άγγελος της διαθήκης, τον οποίο εσείς επιθυμείτε.

Πλην εγγύς: Όπως λέει η Γραφή: «Αυτός που έρχεται θα φτάσει και δεν θα καθυστερήσει»· διότι πλησίασε η σωτηρία των ανθρώπων. Του κατασκηνώσαι: Διότι κατασκήνωσε μέσα στον άνθρωπο η θεότητα· επειδή γη είναι ο άνθρωπος, και δόξα η θεότητα. Έλεος: Ο Χριστός και η Παρθένος [η Θεοτόκος]· διότι κατασκήνωσε μέσα της ο Λόγος και Θεός. Δικαιοσύνη: Ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα. Αλήθεια: Αλήθεια από τη γη είναι η Παρθένος η Θεοτόκος· διότι αληθινά είναι παρθένος, αληθινά μητέρα. Και δικαιοσύνη από τον ουρανό είναι ο Χριστός. Διότι, όντας δίκαιος, εργάστηκε τη δικαιοσύνη προς την αλήθεια, καθιστώντας την παρθένο και μητέρα και διατηρώντας την παρθένο. Και γαρ ο Κύριος: Αφού επέστρεψε τους πάντες στην αλήθεια. Και η γη: Εννοεί τον σταυρό και τη Θεοτόκο· διότι αυτά προέρχονται από τη γη. Δικαιοσύνη: Οι προφήτες, οι οποίοι κήρυξαν την παρουσία Του. Και θήσει: Αφού ετοίμασε τους δρόμους των αποστόλων για την οδό του ευαγγελίου.

Σε όσους δε τον δέχτηκαν, έδωσε σε αυτούς την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού· αυτοί δεν γεννήθηκαν από αίματα ούτε από θέλημα σαρκός· το λέει αυτό αναφερόμενος στα έθνη. Διότι δεν είχαν τη συγγένεια με τον Αβραάμ από αίμα ή σάρκα, αλλά γεννήθηκαν από τον Θεό· γι' αυτό και ευλόγως πρόσθεσε: Και ο Λόγος έγινε σάρκα και κατασκήνωσε ανάμεσά μας. Το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν, η δικαιοσύνη και η ειρήνη ασπάστηκαν η μία την άλλη. Η αλήθεια ανέτειλε από τη γη, και η δικαιοσύνη έσκυψε από τον ουρανό. Εδώ εννοεί τη συνδρομή της θεότητας και της ανθρωπότητας, καθώς καθεμία από αυτές έσπευσε σύμφωνα με τη δική της αξία· διότι αυτό σημαίνει το «Συναντήθηκαν».

Συναντά δε και ο βραδύς τον ταχύ, και ο χωλός τον αρτίποδα. Και δεν φανέρωσε μόνο συνάντηση, αλλά και την ένωση που προέρχεται από αγάπη. Διότι αυτό σημαίνει το «Φιλήθηκαν», επειδή με το φιλί ενώνονται μεταξύ τους αυτοί που φιλούν και αυτοί που φιλιούνται. Και δεν θα κατέβαινε ο Θεός Λόγος στην ανθρωπότητα, αν ο Ποιητής δεν έτρεφε θερμή αγάπη προς τον άνθρωπο. Διότι τόσο, λέει, αγάπησε ο Θεός τον κόσμο, ώστε απέστειλε σε αυτόν τον Υιό του τον μονογενή. Αλλά από πού προήλθε η σύμπτωση και η συνάντηση; Η αλήθεια ανέτειλε από τη γη, και η δικαιοσύνη έσκυψε από τον ουρανό. Αλήθεια είναι η σάρκα. Όχι μόνο επειδή έτσι, όπως λέει ο ψαλμωδός, ανέτειλε από τη γη, αλλά επειδή πραγματικά σαρκώθηκε, και ο Θεός Λόγος έγινε όντως άνθρωπος. Δικαιοσύνη είναι η θεότητα. Γι' αυτό λέει ότι αυτή έσκυψε από τον ουρανό. Η οποία εφάρμοσε τη δικαιοσύνη, συντρίβοντας την αδικία που τυραννούσε πάνω στη γη. Αλλά μετά την ένωση, αυτά δεν είναι δυνατόν να χωριστούν. Γι' αυτό ολόκληρος ο Χριστός ονομάζεται αλήθεια. Διότι λέει: «Εγώ είμαι η αλήθεια και η ζωή».

Εκείνος δε προανήγγειλε και τον καιρό κατά τον οποίο πρόκειται να οικονομήσει τούτο: «Διότι θα εγερθώ», λέει, «τον όρθρο». Με αυτήν ακριβώς τη λέξη εξέφρασε εκείνο που έχει ιστορηθεί από τον Λουκά σχετικά με την ανάσταση: «Όρθρου βαθέος ήλθαν γυναίκες στο μνήμα, φέρνοντας αρώματα που είχαν ετοιμάσει»· στα οποία πρόσθεσε και τα υπόλοιπα γεγονότα της αναστάσεως του Σωτήρος. «Διότι είναι μέγα πάνω από τους ουρανούς». Το μυστήριο της οικονομίας του Χριστού είναι έλεος και αλήθεια· γι' αυτό ο ίδιος Προφήτης λέει αλλού: «Έλεος και αλήθεια συναντήθηκαν». Διότι η θεότητα και η ανθρωπότητα του Χριστού ενώθηκαν σε ένα με τη σάρκωση του Λόγου. Αλλά το μεν έλεος αρμόζει στη θεότητα του σαρκωθέντος Λόγου (διότι αυτή ελέησε το δικό της πλάσμα), η δε αλήθεια αρμόζει στη σάρκα. (Διότι ο Θεός Λόγος δεν σαρκώθηκε κατά φαντασία, όπως νομίζουν μερικοί από τους αιρετικούς, αλλά κατά αλήθεια). Διότι προς ερμηνεία και επιβεβαίωση αυτού έλεγε πάλι ο Δαβίδ: «Η αλήθεια ανέτειλε από τη γη», εννοώντας την ανθρωπότητα του Κυρίου· αυτήν που ανέτειλε από τη δική μας γη, δηλαδή την ανθρώπινη φύση. Μέγα λοιπόν πάνω από τους ουρανούς είναι η θεότητα του Χριστού εξαιτίας της δόξας, με την οποία δοξαζόταν από τις δικές της δυνάμεις· διότι πάνω στη γη αγνοούνταν, και επισκιαζόταν από τη σάρκα. «Υψώσου πάνω από τους ουρανούς, ο Θεός». Βλέπεις ότι ο Δαβίδ, προφητεύοντας την ανάληψη του Χριστού, μνημόνευσε προηγουμένως τα νέφη;

Πρώτος ικετεύει ο Δαβίδ: «Κύριε, κλίνε τους ουρανούς και κατέβα». Και αφού πέτυχε το αίτημά του, ευαγγελίζεται και λέει: «Έκλινε τους ουρανούς και κατέβηκε». Και επειδή επρόκειτο να φανερωθεί ως παιδί, λέει ο Ησαΐας: «Παιδί γεννήθηκε για εμάς». Και για το ότι έμελλε να τον πάρει η μητέρα του και να φύγει στην Αίγυπτο, (η Γραφή λέει): «Ιδού, ο Κύριος κάθεται επάνω σε ελαφριά νεφέλη και θα έρθει στην Αίγυπτο, και θα σειστούν τα χειροποίητα είδωλα της Αιγύπτου». Ελαφριά νεφέλη εύλογα ονόμασε ο λόγος την Παρθένο, διότι δεν δέχθηκε το βάρος ανθρώπινου σπέρματος. Και για το ότι έμελλε να βαπτιστεί στον Ιορδάνη, λέει ο Ιερεμίας: «Τι θα κάνεις απέναντι στην ορμή του Ιορδάνη;» Και γιατί τα απαριθμούμε ένα προς ένα; Ας φέρουμε λοιπόν όλες μαζί τις προφητείες, συνενώνοντάς τες σε έναν φωστήρα. Σχετικά με την ερμηνεία του Γαβριήλ, λέει: «Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου, ο οποίος θα ετοιμάσει την οδό σου μπροστά σου». Και σχετικά με τη συνάντηση του Χριστού και του Βαπτιστή, ο Δαβίδ λέει: «Το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν»· και για τον ασπασμό της Ελισάβετ προς την αγία και αγνή Θεοτόκο: «Η δικαιοσύνη και η ειρήνη φιλήθηκαν». Και πάλι, για τον Ιωάννη και για τον Κύριο λέει: «Η αλήθεια ανέτειλε από τη γη και η δικαιοσύνη πρόβαλε από τον ουρανό». Και για τους αποστόλους λέει: «Εγώ είπα: Θεοί είστε». Και για την άνωθεν μαρτυρία ο Δαβίδ λέει: «Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα».

Το μέγεθος του ελέους σου υπερβαίνει τους θόλους των ουρανών· παντού διέδραμαν οι ακτίνες της αλήθειάς σου. Και έχουμε ήδη αναφέρει ότι ονομάζει νεφέλες και τους προφήτες και τους αποστόλους και εκείνους που έχουν αξιωθεί το χάρισμα της διδασκαλίας. Διότι μέσω αυτών, σαν μέσα από κάποιες νεφέλες, προσφέρει στους ανθρώπους την πνευματική άρδευση· επειδή μέσω αυτών διδαχθήκαμε τα αληθινά δόγματα. Έλεος δε και αλήθεια αποτελούν το μυστήριο της οικονομίας του Χριστού, γι' αυτό και ο προφήτης αυτός αναφέρει σε άλλο σημείο: «Το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν σε ένα»· η θεότητα και η ανθρωπότητα του Χριστού ενώθηκαν κατά τη σάρκωση του Λόγου. Όμως το μεν έλεος αρμόζει στη θεότητα του σαρκωθέντος Λόγου, διότι αυτή ελέησε το δικό της πλάσμα, ενώ η αλήθεια αρμόζει στη σάρκα. Διότι ο Θεός Λόγος δεν σαρκώθηκε κατά φαντασίαν, όπως νομίζουν ορισμένοι από τους αιρετικούς, αλλά αληθινά.

Αποκρίνεται ο Ιωάννης: Δεν είμαι εγώ ο Χριστός. Και του λέει πάλι αυτή: Εάν δεν είσαι εσύ ο Χριστός, γιατί βαπτίζεις; Αποκρίθηκε πάλι εκείνος: Δεν είμαι εγώ ο Χριστός. Οπίσω μου έρχεται κάποιος που είναι ισχυρότερός μου, του οποίου δεν είμαι άξιος να λύσω τον ιμάντα του υποδήματος. Επειδή όμως εκείνος αργοπορούσε, έλεγε αυτή: Αλίμονό μου, είμαι τραυματισμένη από την αγάπη. Πάλι της λέει ο Ιωάννης: Μη στενάζεις, πάψε, απλώς κάνε λίγη υπομονή. Βλέπει ο Ιωάννης τον Κύριο να προσέρχεται και της λέει: Πάψε, μη στενάζεις πλέον. Τον υποδεικνύει από μακριά, εκτείνοντας το δάχτυλό του, και λέει: Ιδού αυτός που ζητάς. Ιδού ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου. Ακούγοντας αυτή για αμνό από τον Ιωάννη, και για ποιμένα από τον Ησαΐα, αμφιβάλλει, λέγοντας μέσα της: Σε ποιον άραγε να πιστέψω; Άραγε σε τούτον να πιστέψω ή στον Ησαΐα; Βλέπει ο Δεσπότης ότι αμφέβαλλε· φωνάζει και λέει: Εγώ είμαι ο ποιμήν ο καλός. Έτσι της λύνει την αμφιβολία με τον λόγο του. Προσέρχεται εκείνη στον νυμφίο, τον περιπτύσσεται και τον φιλά. Και εκπληρώνεται εκείνο που έχει γραφτεί από τον Δαβίδ: Το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν, η δικαιοσύνη και η ειρήνη καταφιλήθηκαν.

Ψαλμός πδ'. Εις το τέλος, στους υιούς Κορέ. «Ευδόκησας, Κύριε, τη γη σου» και τα εξής ευχαριστήρια και ικετευτικά προς τον Θεό λόγια. Έπειτα, λέγοντας «δείξε μας, Κύριε, το έλεός σου, και το σωτήριό σου δώσε σε εμάς», εννοεί τον αγαπητό Υιό και αληθινό σωτήρα του κόσμου, ο οποίος «και θα λαλήσει ειρήνη στον λαό του και στους οσίους», ήτοι στους πιστούς του, «και σε εκείνους που στρέφουν την καρδιά τους προς αυτόν, και είναι κοντά σε εκείνους που τον φοβούνται, για να κατασκηνώσει η δόξα στη γη μας», είτε στη «χοϊκή ουσία» μας είτε και στη γη, μετασχηματίζοντάς την προς τη δόξα της θεογνωσίας. «Το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν» στον Ιορδάνη. Έλεος είναι ο Χριστός, αλήθεια ο Βαπτιστής, ο οποίος τον κηρύττει εν αληθεία ως Υιό του Θεού και «αμνό που αίρει την αμαρτία του κόσμου». «Το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν», δηλαδή τα προαναφερθέντα πρόσωπα, «τη δικαιοσύνη και την ειρήνη καταφίλησαν»· φιλικά καταφίλησαν τη δικαιοσύνη και την ειρήνη, φιλικά ο ένας προσέφερε στον άλλον την αληθινή μαρτυρία. Ο μεν μαρτυρώντας ότι «αυτός είναι ο Υιός του Θεού», ο δε ότι «αυτός είναι ο άγγελος που προκηρύχθηκε μέσω του Ησαΐα και του Μαλαχία, ο οποίος ετοιμάζει την οδό για εκείνον που έρχεται». «Η αλήθεια ανέτειλε από τη γη», δηλαδή η αληθινά φανερωθείσα Θεοτόκος μητέρα και παρθένος. «Και η δικαιοσύνη πρόβαλε από τον ουρανό» και κατήλθε ο Χριστός με τρόπο άρρητο μέσα στην πάναγνη μήτρα και κοιλιά της. «

Λόγος σύντομος του Νεοφύτου πρεσβυτέρου, μοναχού και εγκλείστου, περί της θεόπαιδος Μαρίας, όταν από τους γονείς της σε ηλικία τριών ετών παραδόθηκε στον Θεό στα Άγια των Αγίων· για την οποία υπάρχουν και μαρτυρίες της Γραφής. Πάτερ, ευλόγησον. 1. Καθώς το θεαρχικό μυστήριο οδηγούνταν στην εκπλήρωσή του, έπρεπε λοιπόν και το εργαστήριο που θα το διακονούσε να είναι γεμάτο από κάθε αγιότητα, ώστε ο υπεράγιος, ο οποίος αναπαύεται ανάμεσα στους αγίους, αφού κατασκηνώσει σε άγιο τόπο, να φέρει εις πέρας αυτό που είχε προφητευθεί: Το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν· η δικαιοσύνη και η ειρήνη φιλήθηκαν, η αλήθεια ανέτειλε από τη γη και η δικαιοσύνη έσκυψε από τον ουρανό. Διότι ο Κύριος, ως πατέρας, θα δώσει την αγαθότητα, δηλαδή τον Λόγο Του, και η γη μας θα δώσει τον καρπό της, το σκήνωμα του Θεού Λόγου, τη θεόκλητη Μαρία. Η δικαιοσύνη θα προπορευθεί ενώπιόν του, βοώντας: Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου, και θα κατευθύνει τα βήματά Του στον δρόμο. Επειδή, δηλαδή, εκείνο το κάλλιστο και θεόπλαστο αγαθό, εννοώ αυτό που μας δωρήθηκε κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν Θεού, το αμαυρώσαμε με την απάτη του φιδιού και παραδοθήκαμε χωρίς δίκη στη συγγενική μας γη, και στερηθήκαμε και τα δύο, και εκείνη την εικόνα και την αθανασία· και αντί για την αγιότητα κυλιστήκαμε μαζί στον βούρκο της αμαρτίας· και υποδουλωθήκαμε στην αμαρτία και την ανομία, και κάθε είδος παρανομίας κάλυψε ολόκληρη την οικουμένη, ώστε να πει ο Δαβίδ: Δεν υπάρχει ούτε ένας.

Λόγος επίτομος του Νεοφύτου, πρεσβυτέρου, μοναχού και εγκλείστου, περί της Θεόπαιδος Μαρίας, όταν σε ηλικία τριών ετών παραδόθηκε στον Θεό στα Άγια των Αγίων από τους γονείς της, για την οποία υπάρχουν και μαρτυρίες των Γραφών. Πάτερ, ευλόγησον. Καθώς το θεαρχικό μυστήριο οδηγούνταν προς την εκπλήρωσή του, έπρεπε λοιπόν και το εργαστήριο που θα το υπηρετούσε να είναι γεμάτο από κάθε αγιότητα, ώστε ο υπεράγιος και «αναπαυόμενος εν αγίοις», αφού κατασκηνώσει σε άγιο, να φέρει σε πέρας το προφητευθέν: «το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν, η δικαιοσύνη και η ειρήνη φιλήθηκαν, η αλήθεια ανέτειλε από τη γη και η δικαιοσύνη έσκυψε από τον ουρανό».

Του αγίου Σωφρονίου αρχιεπισκόπου Ιεροσολύμων, για τα θεία γενέθλια του Σωτήρος που συνέπεσαν σε ημέρα Κυριακή και για την αταξία και καταστροφική εξέγερση των Σαρακηνών. Βλέπω τη σημερινή ημέρα φαιδρή και υπέρλαμπρη, να μας καταυγάζει με διπλά κάλλη και να λάμπει με διττές λαμπρότητες και φαιδρότητες, όχι παρουσιάζοντάς μας διπλό φως ως προερχόμενο από δύο ήλιους και αστράφτοντας γύρω μας με διπλές χάρες, αλλά φέρνοντας τον έναν Ήλιο της δικαιοσύνης, που ανατέλλει διπλά για εμάς πάνω στη γη και μας προσφέρει διττές ακτίνες, προκαλώντας μας παρομοίως διττές πνευματικές ευφροσύνες. Αφενός, διότι γεννιέται από παρθενική μήτρα και χαρίζει ένθεη χαρά στους επί της γης, αφετέρου διότι ανίσταται από τα βάθη του Άδη, έχοντας νεκρώσει τον αγέλαστο Θάνατο και έχοντας ελευθερώσει όλους τους νεκρούς του, προσφέροντας σε εμάς τους επίγειους ζωή άφθαρτη και αθάνατη. Διότι και τα δύο συνέπεσαν μαζί, σύμφωνα με εκείνο που μελωδείται κάπου στους Ψαλμούς: «Το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν, η δικαιοσύνη και η ειρήνη φιλήθηκαν, η αλήθεια ανέτειλε από τη γη, και η δικαιοσύνη έσκυψε από τον ουρανό· διότι πράγματι ο Κύριος θα δώσει αγαθότητα και η γη μας θα δώσει τον καρπό της».