Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 84:13

Και η δικαιοσύνη έσκυψε από τον ουρανό. Παρόμοιο είναι αυτό που ειπώθηκε προς την Παρθένο: «Πνεύμα Άγιο θα επέλθει σε εσένα», και τα εξής. Διότι και ο Κύριος θα δώσει χρηστότητα. Όταν, λέγει, από υπερβολική χρηστότητα επιλάμψει ο Κύριος σε αυτούς που βρίσκονται πάνω στη γη, τότε και εμείς, όντας νοητή γη, θα αποδώσουμε τους πνευματικούς καρπούς της δικαιοσύνης.

Η δικαιοσύνη θα προπορευθεί ενώπιόν του. Αφού είπε ότι η νοητή γη θα δώσει τον καρπό της, διδάσκει το πώς θα τον δώσει. Και πώς θα τον δώσει, παρά μόνο όταν η δικαιοσύνη αυτού που εργάζεται το αγαθό, αφού προβαδίσει στην οδό που οδηγεί προς τα άνω, κατευθύνει τα διαβήματα εκείνου που την πορεύεται;

Αφού τους ελέχθη αυτή η παραβολή, ο Κύριος μίλησε ξανά λέγοντας: «Όταν λοιπόν έλθει ο κύριος του αμπελώνα, τι θα κάνει σε εκείνους τους γεωργούς;» Και εκείνοι του απάντησαν: «Θα καταστρέψει τους κακούς με κακό τρόπο, και θα παραδώσει τον αμπελώνα σε άλλους, οι οποίοι θα του αποδώσουν τους καρπούς στην εποχή τους». Και ως προς αυτά λέει ο Χριστός: «Γι' αυτό σας λέω, θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία των ουρανών, και θα δοθεί σε άλλο έθνος που θα παράγει τους καρπούς της». Πράγμα το οποίο και ολοκληρώθηκε. Διότι τοποθετήθηκαν άλλοι φροντιστές των αμπελώνων και σοφοί γεωργοί, δηλαδή οι θεσπέσιοι μαθητές. Στην εποχή αυτών τα σύννεφα έριξαν σε εμάς βροχές, αν και είχαν διαταχθεί να μην ποτίζουν πλέον τον ιουδαϊκό αμπελώνα. Σε αυτούς, ο Χριστός δεν τρύγησε πλέον αγκάθια, αλλά σταφύλια. Διότι έχουμε διδαχθεί να λέμε ότι «Ο Κύριος θα δώσει αγαθότητα, και η γη μας θα δώσει τον καρπό της». Θα μπορούσε δε κάποιος να πει, και με διαφορετικό τρόπο, ότι ο πόνος του Υιού έγινε φανερός στα μάτια του Πατέρα, και προέκυψε ορθή κρίση.

Διότι και ο Κύριος θα δώσει χρηστότητα, και η γη μας θα δώσει τον καρπό της. Παλαιότερα μεν, όταν η γη βρισκόταν υπό κατάρα, έβγαζε αγκάθια και τριβόλια, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί: «Επικατάρατη είναι η γη εξαιτίας των έργων σου, αγκάθια και τριβόλια θα σου αναβλαστήσει»· τώρα όμως, που τέτοια αγαθά έχουν έλθει σε αυτήν, κατά συνέπεια λέγεται ότι και αυτή αποδίδει τον αρμόζοντα καρπό, εφόσον ακριβώς έλαβε τη χρηστότητα από τον Κύριο.

Στάσου υπέρ ημών και εξιλέωσε τον Θεό· και ας κοπάσει η καταστροφή, είτε μέσω πνευματικής θυσίας είτε μέσω προσευχής και λογικής παράκλησης. Συγκράτησε την οργή του Κυρίου με τη μεσιτεία σου· σταμάτησε την εξέλιξη της μάστιγας. Γνωρίζει Εκείνος να σέβεται τα λευκά μαλλιά του πατέρα που πρεσβεύει υπέρ των τέκνων του. Παρακάλεσε για την παρελθούσα κακία· γίνε εγγυητής για το μέλλον. Προσάγαγε έναν λαό καθαρμένο από την πληγή και τον φόβο. Ζήτησε τη σωματική τροφή· ζήτησε, πριν από αυτήν, και την αγγελική τροφή που κατεβαίνει από τον ουρανό. Αν το κάνεις αυτό, θα καταστήσεις οικείο τον Θεό, θα ημερώσεις τον ουρανό, θα φέρεις βροχή πρώιμη και όψιμη· ο Κύριος θα δώσει αγαθότητα, και η γη μας θα δώσει τον καρπό της, η κάτω γη βέβαια τον εφήμερο, και ο δικός μας χους τον αιώνιο, τον οποίο θα αποθηκεύσουμε στα θεία ληνά μέσω εσού, που προσφέρεις εμάς και τα δικά μας, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα εις τους αιώνας. Αμήν.

Πλην εγγύς: Όπως λέει η Γραφή: «Αυτός που έρχεται θα φτάσει και δεν θα καθυστερήσει»· διότι πλησίασε η σωτηρία των ανθρώπων. Του κατασκηνώσαι: Διότι κατασκήνωσε μέσα στον άνθρωπο η θεότητα· επειδή γη είναι ο άνθρωπος, και δόξα η θεότητα. Έλεος: Ο Χριστός και η Παρθένος [η Θεοτόκος]· διότι κατασκήνωσε μέσα της ο Λόγος και Θεός. Δικαιοσύνη: Ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα. Αλήθεια: Αλήθεια από τη γη είναι η Παρθένος η Θεοτόκος· διότι αληθινά είναι παρθένος, αληθινά μητέρα. Και δικαιοσύνη από τον ουρανό είναι ο Χριστός. Διότι, όντας δίκαιος, εργάστηκε τη δικαιοσύνη προς την αλήθεια, καθιστώντας την παρθένο και μητέρα και διατηρώντας την παρθένο. Και γαρ ο Κύριος: Αφού επέστρεψε τους πάντες στην αλήθεια. Και η γη: Εννοεί τον σταυρό και τη Θεοτόκο· διότι αυτά προέρχονται από τη γη. Δικαιοσύνη: Οι προφήτες, οι οποίοι κήρυξαν την παρουσία Του. Και θήσει: Αφού ετοίμασε τους δρόμους των αποστόλων για την οδό του ευαγγελίου.

Πάλι εξ ολοκλήρου έχει ονομαστεί δικαιοσύνη από τον Παύλο, λέγοντας για τον Χριστό: «Ο οποίος έγινε για εμάς δικαιοσύνη από τον Θεό». Και ο προφήτης επιμένει εξηγώντας το μυστήριο. «Διότι ο Κύριος θα δώσει αγαθότητα», δηλαδή ο Πατέρας θα δώσει τον δικό Του Λόγο. Γι' αυτό οι άλλοι ερμηνευτές είπαν: «Θα δώσει τον αγαθό». Διότι έχεις γνωρίσει από τα δικά Του λόγια ότι κανείς δεν είναι αγαθός, παρά μόνον ο Θεός. «Και η γη μας θα δώσει τον καρπό της», δηλαδή τη σάρκα που βλάστησε από τη Μαρία. Διότι από το καθένα από αυτά τα δύο συγκροτήθηκε το μυστήριο του Χριστού, η δικαιοσύνη για την οποία προηγουμένως έλεγε: «Η δικαιοσύνη έσκυψε από τον ουρανό». Διότι η θεότητα προπορεύεται της ανθρωπότητας, όπως ακριβώς λέει και ο Αββακούμ: «Μπροστά από το πρόσωπό Του θα πορευτεί λόγος». Έπειτα, για την ανθρωπότητα λέει: «Και θα βγει για διαπαιδαγώγηση ακολουθώντας τα βήματά Του», μιλώντας σύμφωνα με τους τωρινούς ψαλμούς. Διότι, ιδού, ακολουθεί και εξαρτάται από αυτά που ειπώθηκαν: «Και θα κατευθύνει σε οδό τα βήματά Του». Επειδή η θεότητα που προπορεύεται, δηλαδή που καθοδηγεί τη δική της σάρκα, κατευθύνει τα βήματα στην οδό της θείας οικονομίας, ώστε αυτή να μην πλανάται σε τίποτα το ανθρώπινο, ούτε να σφάλλει.

Διότι έδωσε ο Κύριος και Πατέρας ως «αγαθότητα» τον αγαπητό Του Υιό, «και η γη μας έδωσε τον καρπό της», την πάγκαρπο Θεοτόκο. Η «δικαιοσύνη», στο πρόσωπο του Προδρόμου Του, «θα προπορευθεί», καθιστώντας ευθείες τις οδούς Εκείνου που έρχεται. Έπειτα δε και ο Ίδιος, όταν έλθει, με τρόπο άρρητο «θα κατευθύνει στον δρόμο τα βήματά Του», χωρίς να εγκαταλείψει την άνω διαμονή, ώστε «τα σύμπαντα» να «γεμίσουν από τη δική Του αγαθότητα».

Λόγος σύντομος του Νεοφύτου πρεσβυτέρου, μοναχού και εγκλείστου, περί της θεόπαιδος Μαρίας, όταν από τους γονείς της σε ηλικία τριών ετών παραδόθηκε στον Θεό στα Άγια των Αγίων· για την οποία υπάρχουν και μαρτυρίες της Γραφής. Πάτερ, ευλόγησον. 1. Καθώς το θεαρχικό μυστήριο οδηγούνταν στην εκπλήρωσή του, έπρεπε λοιπόν και το εργαστήριο που θα το διακονούσε να είναι γεμάτο από κάθε αγιότητα, ώστε ο υπεράγιος, ο οποίος αναπαύεται ανάμεσα στους αγίους, αφού κατασκηνώσει σε άγιο τόπο, να φέρει εις πέρας αυτό που είχε προφητευθεί: Το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν· η δικαιοσύνη και η ειρήνη φιλήθηκαν, η αλήθεια ανέτειλε από τη γη και η δικαιοσύνη έσκυψε από τον ουρανό. Διότι ο Κύριος, ως πατέρας, θα δώσει την αγαθότητα, δηλαδή τον Λόγο Του, και η γη μας θα δώσει τον καρπό της, το σκήνωμα του Θεού Λόγου, τη θεόκλητη Μαρία. Η δικαιοσύνη θα προπορευθεί ενώπιόν του, βοώντας: Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου, και θα κατευθύνει τα βήματά Του στον δρόμο. Επειδή, δηλαδή, εκείνο το κάλλιστο και θεόπλαστο αγαθό, εννοώ αυτό που μας δωρήθηκε κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν Θεού, το αμαυρώσαμε με την απάτη του φιδιού και παραδοθήκαμε χωρίς δίκη στη συγγενική μας γη, και στερηθήκαμε και τα δύο, και εκείνη την εικόνα και την αθανασία· και αντί για την αγιότητα κυλιστήκαμε μαζί στον βούρκο της αμαρτίας· και υποδουλωθήκαμε στην αμαρτία και την ανομία, και κάθε είδος παρανομίας κάλυψε ολόκληρη την οικουμένη, ώστε να πει ο Δαβίδ: Δεν υπάρχει ούτε ένας.

Διότι «και ο Κύριος», ως Πατέρας, «θα δώσει αγαθότητα», δηλαδή τον Λόγο του, «και η γη μας θα δώσει τον καρπό της», το σκήνωμα του Θεού Λόγου, τη θεόκλητη Μαρία. «Η δικαιοσύνη θα προπορευτεί ενώπιόν του» φωνάζοντας: «Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου», «και θα θέσει σε δρόμο τα βήματά του». Επειδή δηλαδή εκείνο το κάλλιστο και θεόπλαστο αγαθό, εννοώ το «κατ' εικόνα» του Θεού «και καθ' ομοίωσιν» που μας δωρήθηκε, το αμαυρώσαμε με την απάτη του όφεως, και παραδοθήκαμε δίκαια στη συγγενική μας γη, και στερηθήκαμε και τα δύο, και εκείνη την εικόνα και την αθανασία, και αντί για την αγιωσύνη κυλιστήκαμε στον βούρκο της αμαρτίας, και υποδουλωθήκαμε στην αμαρτία και «στην ανομία προς την ανομία», και κάλυψε όλη την οικουμένη κάθε είδος παρανομίας, ώστε να πει ο Δαβίδ, «δεν υπάρχει κανείς που να πράττει την αγαθότητα, δεν υπάρχει ούτε ένας. Διότι ο Κύριος», λέει, «έσκυψε από τον ουρανό πάνω από τους γιους των ανθρώπων, για να δει αν υπάρχει κάποιος που να συνετίζεται ή να αναζητά τον Θεό», αντί γι' αυτούς όμως είδε μάλλον ότι «όλοι απομακρύνθηκαν, όλοι μαζί εξαχρειώθηκαν». Τι λοιπόν; Μήπως βρέθηκε σε αδιέξοδο από την υπερβολή της κακίας; Μήπως αποστράφηκε; Μήπως δεν βρήκε θεραπευτικό φάρμακο για την καθολική σήψη; Μήπως η θάλασσα των οικτιρμών και η άβυσσος του ελέους στέρεψαν από αναβλύσεις ποταμών και πηγών;

Του αγίου Σωφρονίου αρχιεπισκόπου Ιεροσολύμων, για τα θεία γενέθλια του Σωτήρος που συνέπεσαν σε ημέρα Κυριακή και για την αταξία και καταστροφική εξέγερση των Σαρακηνών. Βλέπω τη σημερινή ημέρα φαιδρή και υπέρλαμπρη, να μας καταυγάζει με διπλά κάλλη και να λάμπει με διττές λαμπρότητες και φαιδρότητες, όχι παρουσιάζοντάς μας διπλό φως ως προερχόμενο από δύο ήλιους και αστράφτοντας γύρω μας με διπλές χάρες, αλλά φέρνοντας τον έναν Ήλιο της δικαιοσύνης, που ανατέλλει διπλά για εμάς πάνω στη γη και μας προσφέρει διττές ακτίνες, προκαλώντας μας παρομοίως διττές πνευματικές ευφροσύνες. Αφενός, διότι γεννιέται από παρθενική μήτρα και χαρίζει ένθεη χαρά στους επί της γης, αφετέρου διότι ανίσταται από τα βάθη του Άδη, έχοντας νεκρώσει τον αγέλαστο Θάνατο και έχοντας ελευθερώσει όλους τους νεκρούς του, προσφέροντας σε εμάς τους επίγειους ζωή άφθαρτη και αθάνατη. Διότι και τα δύο συνέπεσαν μαζί, σύμφωνα με εκείνο που μελωδείται κάπου στους Ψαλμούς: «Το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν, η δικαιοσύνη και η ειρήνη φιλήθηκαν, η αλήθεια ανέτειλε από τη γη, και η δικαιοσύνη έσκυψε από τον ουρανό· διότι πράγματι ο Κύριος θα δώσει αγαθότητα και η γη μας θα δώσει τον καρπό της».