Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 84:3

Συγχώρησες τις ανομίες του λαού σου. Του λαού που έγινε δικός του διά της πίστεως· και αναφέρεται σε αυτόν που προέρχεται από τα έθνη, σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν από τον προφήτη Ζαχαρία: Εκείνη την ημέρα θα καταφύγουν στον Κύριο πολλά έθνη και θα γίνουν λαός του.

Επομένως, παραμένουμε ένοχοι για τα αρχαία παραπτώματα και έχουμε την αμαρτία ανεξάλειπτη· μάταια λοιπόν ο θεσπέσιος μελωδός είπε: «Ευδόκησας, Κύριε, τη γη σου, συγχώρησες τις ανομίες του λαού σου, σκέπασες όλες τις αμαρτίες τους»· και πάλι: «Μακάριοι είναι εκείνοι των οποίων συγχωρέθηκαν οι ανομίες, και των οποίων σκεπάστηκαν οι αμαρτίες· μακάριος ο άνθρωπος στον οποίο ο Κύριος δεν θα λογαριάσει αμαρτία»· αν και ο μακάριος Παύλος στην προς Ρωμαίους επιστολή λέει ότι αυτός ο μακαρισμός επεκτείνεται τόσο στους περιτμημένους όσο και σε αυτούς που προέρχονται από τα έθνη· διότι έχουμε δικαιωθεί εν Χριστώ, «Ο οποίος παραδόθηκε για τα παραπτώματά μας και αναστήθηκε για τη δικαίωσή μας». <Άρα και αυτοί που κοιμήθηκαν εν Χριστώ χάθηκαν.> Διότι, όπως φαίνεται, έχουν απατηθεί και χωρίς ανταμοιβή έδωσαν τη ζωή τους για Αυτόν, εάν βέβαια ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί. Εάν η ελπίδα των αγίων δεν είναι γεμάτη αθανασία, εάν δεν προσδοκούν να συμβασιλεύσουν με Αυτόν, έχουν ίσως χαθεί, και υπομένοντας ακόμη και τον θάνατο για κανένα χρήσιμο σκοπό, υφίστανται τη ζημία των κόπων τους. Μακριά από μια τόσο φοβερή άγνοια! «Διότι θα αναστηθούν οι νεκροί, και θα εγερθούν όσοι βρίσκονται στα μνημεία», σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη, και ο διανομέας των στεφάνων ζυγίζει για τον καθένα ό,τι του ταιριάζει περισσότερο, και οπωσδήποτε θα επιβάλει την κόλαση στους ασεβείς· διότι είναι Κριτής των πάντων ως Θεός. <Αλλά τώρα ο Χριστός έχει αναστηθεί από τους νεκρούς, έγινε απαρχή εκείνων που έχουν κοιμηθεί κ.λπ.>

Έπρεπε λοιπόν, έπρεπε η λύτρωση των Ισραηλιτών από τη Βαβυλώνα να μην αποσιωπηθεί, αλλά μάλλον να διακηρυχθεί παντού. Γι' αυτόν τον λόγο και λέει: «Φωνή ευφροσύνης αναγγείλατε». Και φωνή ευφροσύνης λέμε ότι είναι η δοξολογία, την οποία θα ανέπεμπε κανείς υμνώντας Τον για τα τόσο μεγάλα και λαμπρά κατορθώματα. Αυτή είναι κυρίως και αληθινά η ευφροσύνη, φωνή που ταιριάζει στους δικαίους, στους οποίους αρμόζει και η υποχρέωση να δοξολογούν. Ψάλλει εξάλλου και ο θεσπέσιος Δαβίδ και λέει: «Φωνή αγαλλιάσεως και σωτηρίας στις σκηνές των δικαίων». Θέλει δε αυτή η φωνή να περιέχει την αφήγηση της λυτρώσεως των Ισραηλιτών, όπως ακριβώς ήταν αυτή στο βιβλίο των Ψαλμών. Η οποία έχει ως εξής: «Ευδόκησες, Κύριε, για τη γη σου, απέστρεψας την αιχμαλωσία του Ιακώβ, συγχώρησες τις ανομίες του λαού σου, σκέπασες όλες τις αμαρτίες τους». Διότι αυτά, αν και εμπεριέχουν τη φανέρωση πνευματικών πραγμάτων, είναι ωστόσο χρήσιμα και ως προς την ιστορία. Υπόσχεται επίσης ότι, εάν διψάσουν βαδίζοντας μέσα από την έρημο, θα βγάλει για αυτούς νερό από την πέτρα. Θα σχιστεί η πέτρα, και θα αναβλύσει νερό, και θα πιει ο λαός μου. Και λέμε ότι δείχνει με αυτά, ότι δεν ήταν κάποιος άλλος Θεός εκείνος που ελευθέρωσε τον Ισραήλ από τη σκληρότητα των Αιγυπτίων, και τον οδήγησε μέσα από τη θάλασσα, και του έδωσε τροφή στην έρημο, και έβγαλε νερό από την πέτρα, αλλά ο Ίδιος πάντοτε, παραμένοντας αναλλοίωτος, και έχοντας τη δύναμη να θαυματουργεί με τον ίδιο τρόπο όπως παλαιά.

Όπως είναι αυτό που ειπώθηκε μέσω της φωνής του Αββακούμ, ή μάλλον που ειπώθηκε προς αυτόν από τον Θεό: «Ακόμη λίγο, ακόμη λίγο, και ο ερχόμενος θα έλθει, και δεν θα καθυστερήσει». Διότι οι ελπίδες των αγαθών, επειδή τις διψούν εκείνοι που τις προσδοκούν, με την καθυστέρηση τους φθείρουν. Γι' αυτόν τον λόγο λέει ότι πλησιάζει τη δικαιοσύνη Του. Και αν βέβαια θελήσουμε να αποδώσουμε τους λόγους αυτούς στο πρόσωπο του Θεού και Πατέρα, λέμε ότι αποκαλεί τον Υιό δικαιοσύνη Του. Διότι δικαιωθήκαμε εν Αυτώ, και όχι από έργα δικαιοσύνης που κάναμε εμείς, αλλά κατά το πολύ Του έλεος. Επειδή ήλθε σε αυτόν τον κόσμο, όχι για να τον κρίνει, αλλά για να σωθεί ο κόσμος δι' Αυτού. Και σώθηκε όχι με άλλον τρόπο, παρά μόνο με πολλή πραότητα. Διότι είπε: «Εγώ είμαι αυτός που εξαλείφει τις ανομίες σου και δεν θα τις θυμηθώ πια». Και πάλι: «Και εσύ, Ισραήλ, μην με ξεχνάς. Διότι ιδού, εξάλειψα σαν σύννεφο τις ανομίες σου, και σαν σκοτάδι τις αμαρτίες σου». Ψάλλει δε και ο Δαβίδ, και μάλιστα λέει προς Αυτόν: «Ευδόκησες, Κύριε, τη γη Σου, απέστρεψες την αιχμαλωσία του Ιακώβ, συγχώρησες τις ανομίες του λαού Σου, σκέπασες όλες τις αμαρτίες τους». Επομένως, με τη δικαιοσύνη του Θεού και Πατέρα, δηλαδή με τον Χριστό, σωθήκαμε και αγιαστήκαμε, ξεπλένοντας τους ρύπους της φαυλότητας.

Ότι δηλαδή αυτός ήταν ο Σωτήρας και λυτρωτής των ανθρώπινων ψυχών, τις οποίες ελευθέρωσε από την πικρή δουλεία της πολυθεϊστικής πλάνης και της δαιμονικής ενέργειας, λύνοντας τα δεσμά των αμαρτιών τους. Αυτό ακριβώς φανερώνεται και μέσα από τον προκείμενο ψαλμό που λέει: Συγχώρησες τις ανομίες του λαού σου, σκέπασες όλες τις αμαρτίες τους. Ανομίες που συγχωρούνται και σκεπάζονται γνωρίζει και αλλού ο λόγος της Γραφής που λέει: Μακάριοι εκείνοι των οποίων συγχωρήθηκαν οι ανομίες, και των οποίων σκεπάστηκαν οι αμαρτίες. Με αυτά, το Πνεύμα υποδηλώνει την άφεση των προηγούμενων αμαρτημάτων που δωρήθηκε από τον Σωτήρα σε αυτούς που έχουν λυτρωθεί από τη νοητή αιχμαλωσία των ψυχών· στους οποίους, εάν μετά την άφεση πάλι αμαρτήσουν, δεν παρέχει πλέον δεύτερη άφεση, αλλά επικάλυψη των αμαρτιών. Διότι παραχώρησε να σκεπάζονται τα προηγούμενα αμαρτήματα μέσω νέων πνευματικών κατορθωμάτων. Όλα αυτά ο Θεός των όλων τα δώρισε στη γη των ανθρώπων, και δηλαδή σε εκείνους που την κατοικούν, μέσω της ελεύσεως του Σωτήρα, καταπαύοντας την οργή και τον θυμό, των οποίων άξιοι ήταν προηγουμένως αυτοί που κατοικούσαν τη γη, επειδή ακριβώς ήταν εχθροί του εξαιτίας των υπερβολικών τους ασεβειών· αλλά ο Θεός ήταν εν Χριστώ συμφιλιώνοντας τον κόσμο με τον εαυτό Του, μη λογαριάζοντας σε αυτούς τα παραπτώματά τους.

Αφού λοιπόν έτσι έχουν τα πράγματα, έχουν αποδοθεί και όσα αφορούν την προσευχή του Προφήτη, καθώς και όσα ειπώθηκαν πριν από την προσευχή. Διότι ο Κύριος ευνόησε τη γη του, αφού την αξίωσε ελέους και αλήθειας και όλων των υπολοίπων· αλλά και επανέφερε τις ανθρώπινες ψυχές από την αιχμαλωσία, καταργώντας κάθε πόλεμο, χαρίζοντας την ειρήνη, και διαρρηγνύοντας τα δεσμά και τους κλοιούς που δημιουργήθηκαν από την αμαρτία. Γι' αυτό και έχει συνδεθεί με το «Επανέφερες από την αιχμαλωσία τον Ιακώβ» το «Συγχώρησες τις ανομίες στον λαό σου» και το «Σκέπασες όλες τις αμαρτίες τους». Διότι η επιστροφή από την αιχμαλωσία δεν πραγματοποιήθηκε με κανέναν άλλον τρόπο παρά μόνο μέσω της άφεσης των αμαρτιών. Ότι δε και αυτά βρήκαν την εκπλήρωσή τους μέσω της επιφανείας του Σωτήρα μας, το δίδαξε ο Ίδιος στα Ευαγγέλια, όταν, αφού πήρε το βιβλίο του Ησαΐα και διάβασε το «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό με έχρισε· με απέστειλε για να ευαγγελιστώ τους φτωχούς, να κηρύξω στους αιχμαλώτους άφεση», και τα εξής, πρόσθεσε λέγοντας: «Σήμερα έχει εκπληρωθεί η Γραφή αυτή στα αυτιά σας».

Εις το τέλος· ψαλμός για τους υιούς Κορέ. Η προφητεία ειπώθηκε υπέρ εκείνων από τον λαό των Ιουδαίων που πίστεψαν. «Ευδόκησας»: Το θέλημα του Θεού, λέει, εκπληρώθηκε για τον άνθρωπο, διότι ο άνθρωπος είναι νοητή γη. «Απέστρεψας»: Διότι όσοι από το γένος του Ιακώβ πίστεψαν, δεν υπέπεσαν στην πτώση των Ιουδαίων, οι οποίοι στράφηκαν εναντίον του Χριστού. «Αφήκας»: Δηλαδή, συγχώρησες. «Εκάλυψας»: Στο νερό του βαπτίσματος, προφανώς.

«Ευδόκησας, Κύριε, τη γη σου, απέστρεψας την αιχμαλωσία του Ιακώβ». Κοινά είναι για τον άνθρωπο και για τη γη αυτά που συμβαίνουν. Διότι, όταν ευημερεί η γη, ευημερεί και ο άνθρωπος, και όταν αυτή παιδεύεται, συμπαιδεύεται και αυτός, αφού προέρχεται από αυτήν και τρέφεται από αυτήν. Επομένως, και αυτό που ειπώθηκε τώρα από τον προφήτη μπορεί να εκληφθεί ότι αφορά από κοινού και τα δύο, επειδή και η κτίση, στοιχείο της οποίας είναι η γη, προσδοκά, όπως λέει ο Παύλος, τη δική μας λύτρωση, την οποία τώρα ο προφήτης ονόμασε ευδοκία, η οποία έγινε κοινή για ολόκληρο τον άνθρωπο (για τον οποίο πολλές φορές έχει αποδειχθεί γιατί ονομάζεται γη), αλλά και ειδική για εκείνους από τον λαό των Ιουδαίων που επέστρεψαν σε Αυτόν, τους οποίους ο προφήτης ονόμασε «Αιχμαλωσία του Ιακώβ». Αλλά ποια είναι αυτή η ευδοκία, μάθε το σαφέστερα από τα επόμενα. «Συγχώρησες τις ανομίες του λαού σου, σκέπασες όλες τις αμαρτίες τους». Διότι ευδόκησε για το καλό μας. Αφού δεν μας συγχώρησε μόνο μία ανομία, αλλά όλες. Και κάλυψε όλες τις αμαρτίες μας μέσω της δικής Του φιλανθρωπίας, όπως ακριβώς ένας ιατρός καλύπτει με φάρμακα τα τραύματα. Μνημόνευσε δε τις ανομίες και τις αμαρτίες, όχι επειδή ήθελε να ταυτολογήσει, αλλά για να δείξει ότι συγχώρησε όχι μόνο τους Ιουδαίους, των οποίων τα σφάλματα ονομάζονται ανομίες, καθώς βρίσκονται υπό τον νόμο του Μωυσή, αλλά συγχώρησε και τα έθνη, των οποίων τα παραπτώματα ονομάζονται αμαρτήματα, επειδή σφάλλοντας ως προς τις επουράνιες έννοιες που αποβλέπουν στο αγαθό, αμαρτάνουν.

Αλλά επειδή οπωσδήποτε είδε αυτόν που στον ογδοηκοστό τέταρτο ψαλμό σαφώς είχε εξαγγελθεί από το Πνεύμα, θέλησε να πει γι' αυτόν τέτοια λόγια όπως αυτά που έψαλε ο Δαυίδ, ο ψαλμωδός, προβάλλοντάς τον: «Ευδόκησες, Κύριε, τη γη σου, απέστρεψας την αιχμαλωσία του Ιακώβ· συγχώρησες τις ανομίες του λαού σου, σκέπασες όλες τις αμαρτίες τους. Κατέπαυσες όλη την οργή σου, απομακρύνθηκες από την οργή του θυμού σου. Αλήθεια ανέτειλε από τη γη, και δικαιοσύνη πρόβαλε από τον ουρανό»· διότι σε αυτά συνίσταται «η λύτρωση της Ιερουσαλήμ», την οποία στη συνέχεια ιστορείται ότι κήρυξε και προφήτευσε η γυναίκα· διότι λέει: «η οποία δεν απομακρυνόταν από το ιερό.» Πολλοί βέβαια κατοικούν στο ιερό, αλλά κατοικώντας το υβρίζουν, όσοι δεν το κατοικούν έτσι όπως ακριβώς βρισκόταν να το κατοικεί η Άννα, «λατρεύοντας με νηστείες και δεήσεις νύχτα και ημέρα»· διότι με τις νηστείες καθάριζε το σώμα, ενώ με τις δεήσεις έδινε φτερά στο φρόνημα της ψυχής και κατοικούσε στο ιερό ούσα η ίδια ιερή. «Και παρουσιάστηκε εκείνη ακριβώς την ώρα»· διότι οπωσδήποτε το Πνεύμα οδήγησε και αυτήν, όπως ακριβώς και τον Συμεών, στη δοξολογία του βρέφους. «Και ανθωμολογείτο στον Θεό»· δεν δοξολογούσε απλώς αλλά ανθωμολογείτο, αναφωνώντας παρόμοια με αυτά που είχαν ειπωθεί από τον Συμεών. «Και μιλούσε γι' αυτόν σε όλους εκείνους που περίμεναν λύτρωση στην Ιερουσαλήμ.» Ποια και τι λογής πράγματα λέγοντας; «

Πες, ποιος θα τον αγαπήσει περισσότερο; Τότε ο Φαρισαίος απάντησε: «Υποθέτω, εκείνος στον οποίο χάρισε τα περισσότερα». Και ο υπόλογος γινόταν κριτής του εαυτού του, και έβρισκε τον Δεσπότη να τον επαινεί λέγοντας: «Ορθά έκρινες». Άκουσε λοιπόν: Βλέπεις αυτήν τη γυναίκα, η οποία χρωστούσε λιγότερα από εσένα, και προσκόμισε περισσότερα δώρα φιλοξενίας και προσφορές; Βλέπεις αυτήν τη γυναίκα που έγινε αιτία απώλειας για πολλούς; Τον έμψυχο τάφο· τον περιφερόμενο θάνατο; Εισήλθα στον οίκο σου· νερό, το οποίο είναι φθηνό και προσιτό σε όλους, δεν έφερες για τα πόδια μου· αυτή όμως προσέφερε στα πόδια μου πηγές δακρύων από τα μάτια της. Φίλημα δεν μου έδωσες· αυτή όμως έστρωσε τα χείλη της στα πόδια μου. Δεν άλειψας το κεφάλι μου με λάδι, ως κάποιος που ελεήθηκε από εμένα· αυτή όμως μύρωσε με μύρο το σώμα μου, και με την πίστη της τη θεότητά μου. Γι' αυτό σου λέω, έχουν συγχωρεθεί οι πολλές της αμαρτίες, για να εκπληρωθεί αυτό που έχει ειπωθεί στους Ψαλμούς: «Συγχώρεσες τις ανομίες του λαού σου», και αυτό που κηρύχθηκε από τον Ιωάννη: «Ίδε ο αμνός του Θεού, ο οποίος αίρει την αμαρτία του κόσμου». Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.