Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 84:8

«Επίστρεψέ μας, Θεέ των σωτηρίων μας». Στο σημείο αυτό αναπέμπει ικεσία εκ προσώπου του λαού των Ιουδαίων, οι οποίοι ζητούν να τύχουν και αυτοί της χάριτος. «Δείξε μας, Κύριε, το έλεός σου». Επειδή ο Κύρος, ο οποίος βασίλευσε στους Πέρσες, έδωσε το δικαίωμα της επιστροφής σύμφωνα με την προφητεία του Ησαΐα, βιάζονται να φθάσουν στην πατρίδα τους. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο ικετεύουν τον Θεό, να τους παράσχει γρήγορα τη σωτηρία από φιλανθρωπία. Τάχιστα, λέει, ω Δέσποτα, δείξε σε εμάς την αγαθότητά σου, ώστε να τύχουμε της σωτηρίας σου και της απελευθέρωσης από εδώ. Αφού ο προφήτης προσέφερε την ικεσία κατ' αυτόν τον τρόπο εκ μέρους τους, δέχεται την απόκριση του Θεού και λέει: «Θα ακούσω τι θα λαλήσει μέσα μου Κύριος ο Θεός». Έχοντας παύσει ο προφήτης την ικεσία, αναμένει σιωπώντας την απάντηση από το Πνεύμα.

Και στην αρχή των επιστολών ο άγιος Παύλος μνημονεύει τον Πατέρα και τον Υιό και το άγιο Πνεύμα, γράφοντας τα εξής: Παύλος, δούλος του Ιησού Χριστού, κλητός απόστολος, ξεχωρισμένος για το Ευαγγέλιο του Θεού, το οποίο προϋποσχέθηκε μέσω των προφητών του στις άγιες Γραφές σχετικά με τον Υιό του, ο οποίος γεννήθηκε από το σπέρμα του Δαβίδ κατά σάρκα, και ο οποίος αναδείχθηκε Υιός Θεού με δύναμη κατά το Πνεύμα της αγιωσύνης· και πάλι: Η χάρη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και η αγάπη του Θεού και η κοινωνία του αγίου Πνεύματος· και πάλι: Υπάρχουν διαιρέσεις χαρισμάτων, αλλά είναι το ίδιο Πνεύμα· και υπάρχουν διαιρέσεις διακονιών, αλλά είναι ο ίδιος Κύριος· και υπάρχουν διαιρέσεις ενεργημάτων, αλλά είναι ο ίδιος Θεός, ο οποίος ενεργεί τα πάντα σε όλους· και ο Ιώβ: Ζει ο Κύριος ο οποίος έτσι με έκρινε, και ο Παντοκράτορας, ο οποίος πίκρανε την ψυχή μου, και το θείο Πνεύμα που παραμένει στα ρουθούνια μου· και ο Δαβίδ: Εξαπόστειλε το φως σου και την αλήθειά σου· ονομάζοντας φως το Πνεύμα και αλήθεια τον Υιό· και αλλού: Δείξε μας, Κύριε, το έλεός σου, και δώσε μας το Σωτήριό σου.

Δες λοιπόν αυτόν να προσφέρεται στον Πατέρα σαν ένας από εμάς, και να ακολουθεί τις σκιές του νόμου, και ακόμη να προσφέρει θυσία κατά τη συνήθεια, αν και αυτά γίνονταν μέσω της μητέρας του. Άραγε λοιπόν αγνοήθηκε από όλους στα Ιεροσόλυμα, και σε κανέναν από τους εκεί δεν ήταν γνωστός; Και όμως πώς είναι αυτό αληθές; Διότι ο Θεός και Πατέρας προανήγγειλε μέσω των προφητών από τους αιώνες, ότι ο Υιός θα εμφανιζόταν στον κατάλληλο καιρό, για να σώσει τους απολωλότες, και να καταφωτίσει τους σκοτισμένους. Είπε λοιπόν μέσω ενός από τους προφήτες: «Πλησιάζει γρήγορα η δικαιοσύνη μου και το έλεός μου για να αποκαλυφθούν, και το σωτήριό μου θα ανάψει σαν λαμπάδα». Έλεος δε και δικαιοσύνη είναι ο Χριστός. Διότι ελεηθήκαμε μέσω αυτού και δικαιωθήκαμε, αποπλύνοντας τους ρύπους της φαυλότητας, προφανώς μέσω της πίστης σε αυτόν. Και ό,τι είναι για όσους βρίσκονται στη νύχτα και στο σκοτάδι η λαμπάδα που προηγείται, αυτό έγινε ο Χριστός και για όσους βρίσκονται στην ομίχλη και στο νοητό σκοτάδι, εμφυτεύοντας σε αυτούς το θείο φως· γι' αυτό και οι μακάριοι προφήτες παρακαλούσαν να γίνουν μέτοχοι αυτής της χάρης, λέγοντας: «Δείξε σε εμάς, Κύριε, το έλεός σου, και το σωτήριό σου δώσε μας».

Αυτά πολλοί από τους προφήτες επιθύμησαν να δουν, και πάρα πολλοί βασιλείς. Και πράγματι, θα τους βρούμε άλλοτε μεν να λέγουν: «Δείξε μας, Κύριε, το έλεός σου, και δώσε μας το σωτήριόν σου»· διότι έλεος σωτήριο ονομάζουν τον Υιό· και άλλοτε πάλι: «Θυμήσου μας.»

«Όλα, λοιπόν, όσα θέλετε να σας κάνουν οι άνθρωποι, έτσι και εσείς να κάνετε σε αυτούς παρομοίως.» Και υποδεικνύοντας ότι η αγάπη είναι το πολυτιμότερο αγαθό ενώπιον του Θεού, λέγει: «Από αυτό θα γνωρίσουν όλοι ότι είστε μαθητές μου, εάν έχετε αγάπη μεταξύ σας.» Και πώς θα μπορούσε κανείς να αμφιβάλλει ότι ανύψωνε τον νου εκείνων που τον πλησίαζαν προς την επίγνωση του όντως αληθινού Θεού; Διότι παρουσίαζε τον εαυτό του σε εμάς ως εικόνα Εκείνου που τον γέννησε, λέγοντας στον γνήσιο μαθητή του - ο οποίος ήταν ο Φίλιππος: «Δεν πιστεύεις ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας είναι μέσα σε εμένα; Εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα. Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα.» Εάν, βέβαια, κάποιος επέλεγε να πει ότι και ο ίδιος ο Υιός είναι το έλεος του Πατέρα, το οποίο υπερβαίνει θυσίες και ολοκαυτώματα, θα κατανοούσε ορθά. Διότι έτσι έχει ονομαστεί από τη θεόπνευστη Γραφή. Διότι ο ίδιος ο Θεός και Πατέρας είπε κάπου προς εμάς σχετικά με αυτόν: «Πλησιάζει γρήγορα η δικαιοσύνη μου, και το έλεός μου είναι έτοιμο να αποκαλυφθεί»· οι δε προφήτες λένε προς αυτόν: «Δείξε μας, Κύριε, το έλεός σου, και δώσε μας, Κύριε, το σωτήριό σου.» Διότι αληθινά ο Χριστός είναι το έλεος που προέρχεται από τον Πατέρα, καθώς αφαιρεί τις αμαρτίες, συγχωρεί τα πταίσματα, δικαιώνει μέσω της πίστεως, σώζει τους απολωλότες και τους αναδεικνύει ανώτερους από τον θάνατο· και τι από τα κάλλιστα αγαθά δεν δωρίζει άλλωστε;

Διότι και ο ίδιος ο αποστάτης δράκοντας, ο εφευρέτης κάθε φαυλότητας, και οι πονηρές δυνάμεις μαζί του, θα μπορούσαν δικαιολογημένα να ονομαστούν πύλες του θανάτου· διότι κατακρημνίζουν στο βάραθρο του άδη και στον πυθμένα του θανάτου όσους έχουν υποταχθεί σε αυτούς. Θα μπορούσαν επίσης να νοηθούν ως πύλες του θανάτου και οι πολυειδείς αμαρτίες, όπως βέβαια και οι σοφοί των Ελλήνων, οι οποίοι συντάσσονται με την πλάνη και σπουδάζουν με την ευγλωττία τους να εξωραΐζουν την ασχήμια της ειδωλολατρίας.] <Θα αγαλλιάσουμε για το σωτήριό σου.> Κατά δε αναγωγή, αποδέχονται με χαρά οι προερχόμενοι από τα έθνη την οικονομία, την οποία ο Θεός και Πατέρας επιτέλεσε εν Χριστώ, αναδεικνύοντάς Τον Σωτήρα και Λυτρωτή σε ολόκληρο τον κόσμο· διότι ευδόκησε να ανακεφαλαιώσει τα πάντα στο πρόσωπό Του, τόσο αυτά που βρίσκονται στους ουρανούς όσο και αυτά που βρίσκονται στη γη. Επομένως, προσέρχονται στην πίστη, επειδή αυτή έχει τη δύναμη να τους εισαγάγει στις πύλες της θυγατέρας Σιών. Και σωτήριο ονομάζει παντού η Γραφή τον Χριστό. Ψάλλεται λοιπόν σαν από το πρόσωπο κάποιων που διψούν να δουν την επιφάνειά Του: «Δείξε μας, Κύριε, το έλεός Σου και δώσε μας το σωτήριό Σου.» <Σε αυτή την παγίδα που έκρυψαν.> Κατά δε αναγωγή, ως έθνη πρέπει να εννοούμε το ακάθαρτο πλήθος των δαιμόνων, οι οποίοι, όπως νόμισαν, προετοίμασαν για τον Σωτήρα τη φθορά του θανάτου.

Αλλά αυτά μεν εκπληρώνονταν στα Ευαγγέλια. Οι παλαιοί προφήτες όμως, προθεωρώντας το μέλλον δια του Πνεύματος, και φθάνοντας σε έρωτα και πόθο για τα αγαθά, αναφωνούσαν στις προσευχές τους, άλλοτε μεν λέγοντας: Δείξε μας, Κύριε, το έλεός σου, και δώσε μας το Σωτήριό σου· άλλοτε δε λέγοντας στην προσευχή τους: Ποιος θα δώσει από τη Σιών το Σωτήριο του Ισραήλ; Διότι το τι επρόκειτο να συμβεί όταν θα φανερωνόταν το Σωτήριο, το παρουσιάζει στη συνέχεια ο λόγος λέγοντας: Όταν ο Κύριος επαναφέρει τον λαό του από την αιχμαλωσία, θα αγαλλιάσει ο Ιακώβ και θα ευφρανθεί ο Ισραήλ.

«Δείξε μας, Κύριε, το έλεός σου, και δώσε μας το σωτήριόν σου». Ακόμη και αυτά εύχεται ο Προφήτης, ικετεύοντας να αξιωθεί και ο ίδιος να δει με τα μάτια του όσα πρόκειται να συμβούν μέσω του ελέους του Θεού, τα οποία βεβαίως προφήτευσε προηγουμένως. Παρακαλεί δε να αξιωθεί να δει και την επίλαμψη του Χριστού στους ανθρώπους, λέγοντας: «Και το σωτήριόν σου δώσε μας». Ότι δε το σωτήριο είναι ο ίδιος ο Χριστός, το δίδαξε σαφώς ο Συμεών στα Ευαγγέλια· παίρνοντας, λοιπόν, στα χέρια του τον Ιησού ενώ ήταν ακόμη βρέφος, είπε: «Νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα, κατά τον λόγον σου εν ειρήνη. Διότι είδαν τα μάτια μου το Σωτήριόν σου». Αυτό ακριβώς, λοιπόν, εύχεται να δει και ο Προφήτης· γι' αυτό λέει ο Σωτήρας: «Πολλοί προφήτες και δίκαιοι επιθύμησαν να δουν αυτά που εσείς βλέπετε, και δεν τα είδαν». «Θα ακούσω τι θα λαλήσει μέσα μου Κύριος ο Θεός, διότι θα λαλήσει ειρήνη στον λαό του, και στους οσίους του, και σε αυτούς που επιστρέφουν την καρδιά τους». Έχοντας προσευχηθεί ο Προφήτης, παραδίδεται στη σιωπή, πιστεύοντας ότι θα εισακουστεί. Έπειτα, προσδοκώντας να λάβει απάντηση, λέει μέσα του: Η προσευχή μου υπήρξε τέτοια· είναι καιρός λοιπόν να ακούσω το Άγιο Πνεύμα, και να μάθω από αυτό τι πρόκειται να διακηρύξει περί της ειρήνης του λαού του, και περί εκείνων που πρόκειται να επιστρέψουν μέσω του Χριστού του.

Έπειτα, αφού ησύχασε για λίγο, γεμίζει από το θείο Πνεύμα και προφητεύει στη συνέχεια λέγοντας περίπου τα εξής: «Όμως το σωτήριό του είναι κοντά σε εκείνους που τον φοβούνται, ώστε να κατασκηνώσει η δόξα στη γη μας». Με αυτά τα λόγια φανερώνει ότι από στιγμή σε στιγμή πρόκειται να έρθει στους ανθρώπους το σωτήριο του Θεού, για το οποίο είχε προσευχηθεί προηγουμένως λέγοντας: «Δείξε μας, Κύριε, το έλεός σου, και δώσε μας το σωτήριό σου». Λέει λοιπόν ότι αυτό ακριβώς το Σωτήριο βρίσκεται πάρα πολύ κοντά, και είναι ήδη πλησίον και κοντά σε αυτούς που τον φοβούνται, αποτελώντας την αιτία για να κατασκηνώσει η δόξα και να στηθούν σκηνώματα στη γη μας. Το ότι συνηθίζει η θεία Γραφή να ονομάζει τον Χριστό σωτήριο του Θεού, το έχουμε αποδείξει πολλές φορές με πολλές μαρτυρίες. Αυτό ακριβώς εξαγγέλλοντας και τώρα ο λόγος, φανερώνει διδάσκοντας ότι, αντί της προηγούμενης ατιμίας που υπήρχε στη γη εξαιτίας της ειδωλολατρίας, θα κατασκηνώσει σε αυτήν η δόξα, και θα ιδρυθούν παντού στη γη σκηνώματα της δόξας που θα προσφερθεί στον Θεό μέσω της ευαγγελικής διδασκαλίας.

κζʹ. Και αυτός ο ίδιος ήταν επίσης αγαπητός του Θεού, πράγμα που επιβεβαιώνει η επιγραφή του ψαλμού που περιέχει τη φράση «ωδή υπέρ του αγαπητού». κηʹ. Ο δε Ησαΐας τον αποκαλούσε βραχίονα, λέγοντας: «θα αποκαλύψει ο Κύριος τον άγιο βραχίονά του ενώπιον όλων των εθνών». 〈κθʹ.〉 Και ο Δαβίδ τον γνώριζε συγχρόνως ως δικαιοσύνη και ως σωτήριο, γι' αυτό έλεγε: «έκανε γνωστό ο Κύριος το σωτήριό του, ενώπιον των εθνών απεκάλυψε τη δικαιοσύνη του», και πάλι: «αναγγέλλετε χαρμόσυνα από ημέρα σε ημέρα το σωτήριό του», και πάλι: «ποιος θα δώσει από τη Σιών το σωτήριο του Ισραήλ;» και «δείξε μας, Κύριε, το έλεός σου, και δώσε μας το σωτήριό σου». 〈λʹ.〉 Και τι χρειάζεται να τα παραθέτω ένα προς ένα, εφόσον είναι δυνατό στον φιλομαθή να συγκεντρώσει παρόμοια χωρία από ολόκληρη τη θεόπνευστη Γραφή, μέσα από την οποία καθίσταται φανερό ότι οι άνθρωποι του Θεού, φωτισμένοι από το θείο Πνεύμα, κατείχαν τη γνώση του μονογενούς Υιού του Θεού, η οποία ήταν τότε απόρρητη και διέφευγε από τα πλήθη του ιουδαϊκού λαού; Γι' αυτό και τον ονόμαζαν με διάφορους τρόπους, χρησιμοποιώντας συγκεκαλυμμένες προσηγορίες. Διότι η χάρη του κηρύγματος της θεολογίας περί αυτού φυλασσόταν για τη δική του παρουσία, την οποία [θεολογία] η Εκκλησία του σε ολόκληρη την οικουμένη σεμνύνεται που παρέλαβε σαν ένα μυστήριο κρυμμένο και αποσιωπημένο από τα παλιά χρόνια.

Διάψαλμα· παύση (ανοχή) του λόγου. «κατέπαυσας» Διότι δεν υπάρχει πλέον έχθρα προς τον άνθρωπο· διότι γκρεμίστηκε το μεσότειχο και [πλέον] υπάρχει η ειρήνη. «ἀπέστρεψας» Ο Θεός έδειξε επιείκεια για την κακοπάθεια του ανθρώπου και από ευσπλαχνία τον έσωσε. «ἐπίστρεψον ἡμᾶς» Διότι ο Κύριος, με τον ερχομό Του, επέστρεψε τον άνθρωπο από την οδό της πλάνης στην οδό της σωτηρίας, δηλαδή στην πίστη. «καὶ ἀπόστρεψον» Την οργή που προκάλεσε ο άνθρωπος, έχοντας προσχωρήσει στους δαίμονες. «μὴ εἰς τὸν αἰῶνα» Διότι θεωρούσε ο άνθρωπος ότι δεν θα υπάρξει πλέον γι' αυτόν επίσκεψη (φροντίδα) από τον Θεό. «ἢ διατενεῖς» Μήπως, λέει, ο Θεός θα λησμονήσει μέχρι τέλους τον άνθρωπο, επειδή Τον παρόργισε τόσο πολύ; «ὁ θεός» Διότι ο Θεός, επιστρέφοντας, ζωοποίησε τον άνθρωπο με τη χάρη Του. «καὶ ὁ λαός» Διότι ο πιστός λαός ευφραίνεται κάθε μέρα στη μυστική τράπεζα. «δεῖξον ἡμῖν» Την ένσαρκη έλευση του Χριστού επιθυμούσε διακαώς να δει ο άνθρωπος. «καὶ τὸ σωτήριόν σου» Τον σταυρό, λέει, δώρησέ μας· διότι ο σταυρός δόθηκε στο γένος των ανθρώπων ως ακαταμάχητο όπλο σωτηρίας. «ἀκούσομαι» Ο άνθρωπος που πίστεψε περίμενε τη φωνή των Ευαγγελίων (του Ευαγγελίου). «ὅτι λαλήσει» Με το να πει: την ειρήνη την δική μου σας αφήνω, την ειρήνη την δική μου σας δίνω. «καὶ ἐπὶ τοὺς ὁσίους» Διότι πρώτα στους αποστόλους κηρύττει την ειρήνη και μέσω αυτών σε εκείνους που επιστρέφουν με όλη τους την καρδιά.

Δείξε μας, Κύριε, το έλεός σου και το σωτήριό σου δώσε μας. Βλέπεις τον ψαλμωδό να ομιλεί ως προφήτης και ως δούλος· διότι ως προφήτης μεν προανήγγειλε το μέλλον, προσεύχεται όμως πάλι ως δούλος για εκείνο που ήδη μια φορά ως προφήτης πρόλαβε να εξαγγείλει. Τι ακριβώς λοιπόν προσεύχεται;

Διότι, ότι βεβαίως είναι και αλήθεια, ο ίδιος το λέει: Εγώ είμαι η οδός, και η αλήθεια, και η ζωή. Ότι δε είναι έλεος, έτσι έψαλλε ο Ψαλμωδός: Δείξε μας, Κύριε, το έλεός σου. Έδωσε, λοιπόν, δόξα στον εαυτό του κατά την σάρκωση του Μονογενούς, δοξασθείς και φανερωθείς μέσω αυτού. Διότι αυτό έλεγε ο Κύριος στα Ευαγγέλια: Πατέρα, δόξασε το όνομά σου πάνω στη γη. Και πώς το δόξασε; Σώζοντάς μας. «Ο δε Θεός ημών εν τω ουρανώ.» Υπάρχει δε στον ουρανό και στη γη όχι μόνο επειδή πληροί τα πάντα, αλλά και επειδή βρέθηκε στη γη λαμβάνοντας σάρκα, και όχι απλώς, αλλά υποτάσσοντας τους δαίμονες· ελευθερώνοντας την κτίση που στενάζει, φανερώνοντας τη δική του δόξα, και προ πάντων αυτών, διασώζοντας τον άνθρωπο. Διότι αυτό το επιθυμεί περισσότερο από όλα ως φιλάνθρωπος. «Ο Κύριος μας θυμήθηκε.» Πότε, άραγε, ο Θεός λησμόνησε τους ανθρώπους; Αλλά αυτό είναι που υπονοείται μέσω όσων έχουν ειπωθεί. Επειδή, ευρισκόμενοι υπό κατάρα, δεν μπορούσαμε να απαλλαγούμε από αυτήν και να λάβουμε ευλογία με άλλον τρόπο, παρά μόνο εάν ο Χριστός, κρεμάμενος επί ξύλου, βάσταζε τη δική μας κατάρα, εύλογα λέει ότι ο Κύριος πρώτα μας θυμήθηκε και έπειτα μας ευλόγησε. «Ο ουρανός του ουρανού ανήκει στον Κύριο.» Βλέπεις πώς ο Ποιητής μοιράζεται τη δημιουργία μαζί μας· και όπως ο ίδιος, όντας αόρατος, κατέχει τον αόρατο ουρανό του ουρανού, έτσι απένειμε σε εμάς την ορατή κτίση.

Έτσι και εκείνοι που περιμένουν κάποιον από τους γνωστούς τους να επιστρέψει από αποδημία, τον ποθούν μεν συνεχώς, αλλά λιώνουν από τον πόθο όταν διαψεύδονται οι προσδοκίες τους· έτσι και εκείνοι που διψούν υπερβολικά και στερούνται το νερό· έτσι και εκείνοι που παλεύουν με διάφορες συμφορές και περιμένουν τη θεία ευμένεια, βλέποντάς την να καθυστερεί, αποκάμνουν. Σωτήριο, λοιπόν, του ανθρωπίνου γένους είναι η προς εμάς συγκατάβαση του Ενός της Αγίας Τριάδος. Επειδή και σε άλλον ψαλμό λέγει: «Δείξε μας, Κύριε, το έλεός σου, και δώσε μας το σωτήριό σου»· έτσι, λοιπόν, και αυτός ευχόταν αυτό το σωτήριο, το οποίο είχε φυλαχθεί, να έλθει ταχύτερα. «Εξαντλήθηκαν τα μάτια μου προσμένοντας τον λόγο σου, λέγοντας: Πότε θα με παρηγορήσεις;» Λόγιο ονομάζεται και η θεία υπόσχεση και η θεόπνευστη Γραφή. Αποκάμνει, λοιπόν, όχι μόνο εκείνος που αναμένει τη θεία υπόσχεση και προσδοκά την απαλλαγή από τα παρόντα δεινά, αλλά και εκείνος που μελετά τα θεία λόγια και επιθυμεί να κατανοήσει με ακρίβεια το νόημά τους, και θεωρεί την ανακάλυψή του ως παρηγοριά και πνευματική ανάταση. Εντείνει, επομένως, τον λόγο του, προσδοκώντας αυτήν την παρηγοριά, η οποία είναι ο ευαγγελικός λόγος. Διότι ο ίδιος ο Σωτήρας, όταν ήλθε, μας παρηγόρησε λέγοντας: «Ελάτε προς εμένα όλοι οι κοπιασμένοι και φορτωμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω»· και, «Ο ζυγός μου είναι αγαθός, και το φορτίο μου ελαφρύ». «Διότι έγινα σαν ασκός στην πάχνη· τα δικαιώματά σου δεν τα λησμόνησα».

Και ίσως το βρέφος σκιρτά με αγαλλίαση, επειγόμενο, αν είναι δυνατόν, να προλάβει την προθεσμία της φύσης. Είδε παρούσα τη μητέρα του Δεσπότη· δυσφορεί μέσα στη φυλακή της κοιλιάς, σκιρτά με αγαλλίαση· και επειδή δεν μπορεί ακόμη να μιλήσει, ούτε έχει γλώσσα ικανή να αρθρώσει λόγο, ούτε το στόμα του εξυπηρετεί την προθυμία του, χρησιμοποιεί τη γλώσσα της μητέρας του και προφητεύει, και μιλάει μεν η Ελισάβετ, ο Ιωάννης όμως από την κοιλιά υπαγορεύει τα λόγια. Δεν είναι λοιπόν δικαίως και περισσότερο από προφήτης; Υπάρχει και άλλος λόγος, για τον οποίο είναι περισσότερο από προφήτης. Οι προφήτες προέλεγαν το μέλλον και επιθυμούσαν να δουν αυτό που προέβλεπαν με την ψυχή τους. Γι' αυτό αναφωνούσαν: Δείξε μας, Κύριε, το έλεός σου, και δώσε μας το σωτήριό σου. Γι' αυτό και ο Κύριος είπε γι' αυτούς: Πολλοί προφήτες και δίκαιοι επιθύμησαν να δουν αυτά που βλέπετε, και να ακούσουν αυτά που ακούτε· και δεν τα είδαν, ούτε τα άκουσαν. Οι προφήτες, λοιπόν, προλέγουν το μέλλον· ο Ιωάννης όμως υποδεικνύει και εκείνον που έχει προφητευθεί. Προλέγει το μέλλον από την κοιλιά, και αργότερα λέει: Εκείνος του οποίου δεν είμαι άξιος να λύσω το λουρί του υποδήματός του, στέκεται ανάμεσά σας. Πώς τον υποδεικνύει; Ιδού ο αμνός του Θεού, ο οποίος σηκώνει την αμαρτία του κόσμου. Αυτός, λοιπόν, ως προφήτης και περισσότερο από προφήτης, δεν ανέχθηκε την άσεμνη συμβίωση, αλλά μιλά με παρρησία υπέρ της σωφροσύνης.

Ψαλμός πδ'. Εις το τέλος, στους υιούς Κορέ. «Ευδόκησας, Κύριε, τη γη σου» και τα εξής ευχαριστήρια και ικετευτικά προς τον Θεό λόγια. Έπειτα, λέγοντας «δείξε μας, Κύριε, το έλεός σου, και το σωτήριό σου δώσε σε εμάς», εννοεί τον αγαπητό Υιό και αληθινό σωτήρα του κόσμου, ο οποίος «και θα λαλήσει ειρήνη στον λαό του και στους οσίους», ήτοι στους πιστούς του, «και σε εκείνους που στρέφουν την καρδιά τους προς αυτόν, και είναι κοντά σε εκείνους που τον φοβούνται, για να κατασκηνώσει η δόξα στη γη μας», είτε στη «χοϊκή ουσία» μας είτε και στη γη, μετασχηματίζοντάς την προς τη δόξα της θεογνωσίας. «Το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν» στον Ιορδάνη. Έλεος είναι ο Χριστός, αλήθεια ο Βαπτιστής, ο οποίος τον κηρύττει εν αληθεία ως Υιό του Θεού και «αμνό που αίρει την αμαρτία του κόσμου». «Το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν», δηλαδή τα προαναφερθέντα πρόσωπα, «τη δικαιοσύνη και την ειρήνη καταφίλησαν»· φιλικά καταφίλησαν τη δικαιοσύνη και την ειρήνη, φιλικά ο ένας προσέφερε στον άλλον την αληθινή μαρτυρία. Ο μεν μαρτυρώντας ότι «αυτός είναι ο Υιός του Θεού», ο δε ότι «αυτός είναι ο άγγελος που προκηρύχθηκε μέσω του Ησαΐα και του Μαλαχία, ο οποίος ετοιμάζει την οδό για εκείνον που έρχεται». «Η αλήθεια ανέτειλε από τη γη», δηλαδή η αληθινά φανερωθείσα Θεοτόκος μητέρα και παρθένος. «Και η δικαιοσύνη πρόβαλε από τον ουρανό» και κατήλθε ο Χριστός με τρόπο άρρητο μέσα στην πάναγνη μήτρα και κοιλιά της. «