Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 85:10

[Βʹ Ευχές του Λυχνικού]. Ευχή αʹ Κύριε οικτίρμον και ελεήμον, μακρόθυμε και πολυέλεε, ενωτίσου την προσευχή μας και πρόσεξε τη φωνή της δέησής μας. Κάνε για εμάς σημείο αγαθό· οδήγησέ μας στην οδό σου, ώστε να πορευόμαστε στην αλήθεια σου. Εύφρανε τις καρδιές μας, ώστε να φοβούνται το άγιο όνομά σου· διότι είσαι μέγας και επιτελείς θαυμάσια. Εσύ είσαι ο μόνος Θεός και δεν υπάρχει όμοιός σου ανάμεσα στους θεούς, Κύριε· είσαι δυνατός στο έλεος και αγαθός στην ισχύ, για να βοηθάς, να παρηγορείς και να σώζεις όλους όσους ελπίζουν στο άγιο όνομά σου.

Έπειτα, επειδή ακριβώς πολλοί προφήτες πριν από τον Σωτήρα μας επιτέλεσαν παράδοξα έργα, αλλά κανείς ποτέ δεν έχει καταγραφεί να έπραξε τέτοια έργα σαν αυτά που αναφέρονται στα Ευαγγέλια για τον Σωτήρα μας, και τα οποία έχουν καταδειχθεί μέσω της επιστροφής όλων των εθνών· γι' αυτό και λέγεται το: «Δεν υπάρχει (κανένα έργο όμοιο) με τα έργα σου». Και το ποια είναι αυτά τα έργα το διδάσκει λέγοντας στη συνέχεια: «Όλα τα έθνη που δημιούργησες θα έλθουν και θα προσκυνήσουν ενώπιόν σου». Εάν δε προστίθεται το, «Εσύ είσαι ο μόνος Θεός», και αυτό θα το εφαρμόσεις στον Σωτήρα, παραθέτοντας το: «Δεν υπάρχει όμοιός σου ανάμεσα στους θεούς, Κύριε»· διότι, όπως ακριβώς σε σύγκριση με τους θεωρούμενους θεούς δεν υπάρχει όμοιός σου, έτσι και σε αντιπαραβολή με αυτούς εσύ είσαι ο μόνος Θεός. Επειδή ακριβώς μόνος ο Σωτήρας και Κύριός μας ήταν στην αρχή, και ήταν ο Λόγος του Θεού, και ήταν προς τον Θεό, και ήταν Θεός· γι' αυτό δεν υπάρχει όμοιός του ανάμεσα στους θεούς, και αυτός μόνος ανάμεσα στους θεούς είναι Θεός, εφόσον κανένας από τους λεγόμενους πολλούς θεούς δεν μπορεί, όταν αντιπαραβάλλεται με αυτόν, να αποκαλείται Θεός.

Άλλος πάλι, επειδή σε όλα αυτά προστίθεται το «ότι Εσύ είσαι ο μόνος Θεός», θα μπορούσε να πει ότι όλα τα προκείμενα αναπέμπονται μέσω της προσευχής προς τον Πατέρα και Θεό των όλων· διότι με τη δική Του δωρεά και χάρη έγινε η κλήση των εθνών δια του Υιού Του· και Αυτός ήταν ο κτίστης, ο δημιουργός και ο ποιητής των όλων, ο οποίος δια του Υιού συνέστησε τα πάντα, τόσο αυτά που βρίσκονται στον ουρανό όσο και αυτά που βρίσκονται στη γη· και Αυτός ήταν που επιτέλεσε όλα τα θαύματα δια του Υιού, τόσο εκείνα που ιστορούνται στην Παλαιά Διαθήκη όσο και εκείνα που είναι καταγεγραμμένα στην Καινή· γι' αυτό και λέγεται: «Δεν υπάρχουν έργα όμοια με τα δικά Σου»· και, «Μέγας είσαι Εσύ, και επιτελείς θαυμάσια, Εσύ είσαι ο μόνος Θεός». Η δε λέξη «μόνος» έχει ειπωθεί και από τον Σωτήρα μας προς τον Πατέρα στο: «Για να γνωρίζουν Εσένα, τον μόνο αληθινό Θεό».

«Δεν υπάρχει όμοιος» Διότι ποιος θεοφόρος ή δίκαιος εξισώνεται με την αγαθότητα του Θεού, ή ποιος θεός είναι σαν τον Θεό μας, επειδή δεν παρέβλεψε τον άνθρωπο που έπεσε; «Και δεν υπάρχει» Διότι ποιος θα εξιχνιάσει τα έργα Του ή ποιος είναι ικανός να διηγηθεί (να εξηγήσει) τα μεγαλεία Του (του Θεού); «Όλα τα έθνη» Πού; Στην κοιλάδα του κλαυθμώνος. Διότι έτσι είναι γραμμένο: και θα συνάξω όλα τα έθνη στην κοιλάδα του Ιωσαφάτ. «Και θα προσκυνήσουν» Διότι τότε όλα τα έθνη θα υποταχθούν στον Θεό, θεωρώντας τη δόξα Του. «Διότι εσύ είσαι μέγας» Διότι ποιος θα είναι ικανός τότε να ατενίσει εκείνη την ημέρα, κατά την οποία όλοι θα αναβράζουν από φόβο και τρόμο; «Οδήγησέ με» Σε αυτόν τον αιώνα, λέει ο άνθρωπος, οδήγησέ με στην οδό της αλήθειας, για να βρω τότε παρρησία ενώπιόν Σου, Θεέ μου. «Ας ευφρανθεί» Διότι τίποτα δεν είναι ανώτερο από εκείνη την ευφροσύνη, του να έχει κανείς πάντοτε τον φόβο του Θεού. «Θα εξομολογηθώ» Ο πρωτόπλαστος άνθρωπος ευχαριστεί τον Θεό, ώστε αφού σωθεί να ανακαινιστεί. «Και θα δοξάσω» Και σε τούτο και στον μέλλοντα αιώνα οι δίκαιοι θα σωθούν (θα δοξάσουν το όνομα του Κυρίου). «Ότι το έλεος» Ο άνθρωπος λέει, ότι έτσι πεσμένο που ήμουν δεν με παρέβλεψες, αλλά με ελέησες ως Θεός. «Και με έσωσες» Όταν κατήλθε στον άδη, ο Χριστός ελευθέρωσε την ψυχή του Αδάμ, η οποία κρατούνταν για πολύ χρόνο. «Ο Θεός» Διότι οι δαίμονες επαναστάτησαν κατά του ανθρώπου, όπως οι Ιουδαίοι κατά του Χριστού.

Διότι εκεί τον βλέπουν να κάθεται σε κάθε μυστική θυσία. Και θα δοξάσουν το όνομά σου. Εξαιτίας ποιου γεγονότος; Διότι λάτρευαν ξύλα και λίθους, και ήταν υπήκοοι και δούλοι των δαιμόνων. Άκουσε λοιπόν τα εξής: Ότι εσύ είσαι μέγας και επιτελείς θαυμάσια· εσύ είσαι ο μόνος Θεός.

Διότι σύμφωνα με αυτούς υπάρχει μεγάλος και μικρός θεός· εάν όμως συμβαίνει το ίδιο και σε εσάς, δεν το γνωρίζω. Στις Γραφές πάντως δεν θα βρεις πουθενά κάτι τέτοιο, αλλά παντού αναφέρεται ως μεγάλος, και πουθενά ως μικρός. Διότι, εάν είναι μικρός, πώς είναι και Θεός; Εάν δεν υπάρχει άνθρωπος μικρός και μεγάλος [κατά τη φύση], αλλά μία είναι η φύση, και αν κάτι δεν ανήκει σε αυτή τη μία φύση δεν είναι άνθρωπος, πώς θα μπορούσε να υπάρχει μικρός και μεγάλος Θεός, εφόσον όποιος δεν ανήκει σε εκείνη τη φύση δεν είναι [Θεός]; Αυτός που είναι μικρός, δεν είναι Θεός· διότι παντού στην Αγία Γραφή ονομάζεται μεγάλος: «Μέγας ο Κύριος», λέει ο Δαβίδ, «και σφόδρα αξιοΰμνητος». Ιδού, αυτό ισχύει και για τον Υιό, διότι παντού τον ονομάζει Κύριο· και πάλι: «Μεγάλος είσαι εσύ, και επιτελείς θαυμάσια· εσύ είσαι ο μόνος Θεός»· και πάλι: «Μέγας είναι ο Κύριός μας, και μεγάλη η ισχύς του, και δεν υπάρχει πέρας στη μεγαλοσύνη του». Αλλά θα πει κάποιος: «Αυτά αφορούν τον Πατέρα, ενώ ο Υιός είναι μικρός». Αλλά αυτό το λες εσύ. Η Γραφή λέει το αντίθετο· όπως ακριβώς μιλάει για τον Πατέρα, έτσι μιλάει και για τον Υιό. Διότι άκουσε τον Παύλο που λέει: «Προσμένοντας τη μακαρία ελπίδα και την επιφάνεια της δόξας του μεγάλου Θεού». Αλλά μήπως άραγε μίλησε για επιφάνεια του Πατέρα; Αντιθέτως, για να σας ελέγξει ακόμη περισσότερο, πρόσθεσε τη φράση «του μεγάλου Θεού» αναφορικά με την επιφάνεια.

Διότι έχει δηλωθεί ότι ο ψαλμός αυτός αρμόζει και σε κάθε φτωχό, αλλά έχει αναφορά και στον Χριστό και στα σωτήρια πάθη Του. «Όλα», λέει, «τα έθνη, όσα δημιούργησες, θα έρθουν και θα προσκυνήσουν ενώπιόν Σου και θα δοξάσουν το όνομά Σου, διότι Εσύ είσαι μέγας και επιτελείς θαυμάσια, Εσύ είσαι ο μόνος Θεός». «Διότι το έλεός Σου είναι μέγα επάνω μου και ελευθέρωσες την ψυχή μου από τον κατώτατο άδη. Θεέ μου, παράνομοι επαναστάτησαν εναντίον μου και συναγωγή ισχυρών ζήτησαν την ψυχή μου», αποκαλώντας έτσι τις παράνομες φατρίες των Ιουδαίων, «και δεν Σε έθεσαν ενώπιόν τους», δηλαδή δεν Σε σεβάστηκαν, ώστε να επιδείξουν τέτοια μανία εναντίον εμού, του αγαπητού Σου Υιού.