Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 85:12

Διότι έτσι αναφέρει και αλλού: «Ας ευφρανθεί η καρδία εκείνων που εκζητούν τον Κύριο»· και πάλι: «Ενθυμήθηκα τον Θεό, και ευφράνθηκα». «Θα σε δοξολογήσω, Κύριε ο Θεός μου, με όλη μου την καρδιά». Μετατρέποντας αμέσως την προσευχή σε δοξολογία, για το γεγονός ότι διασώθηκε από τον άδη, ομολογεί την αιτία για την οποία αμάρτησε, αναφέροντας την επιβουλή πολλών και ισχυρών, υπονοώντας τις αόρατες δυνάμεις, οι οποίες δεν έθεσαν τον Θεό προ των οφθαλμών τους.

Γι' αυτό και ονομάζεται εικόνα του Θεού, και «Θεός ήταν ο Λόγος», ώστε μόνο σε αυτόν να διασώζεται η ομοίωση προς τον Πατέρα, και όχι πια στους πολλούς θεούς. «Οδήγησέ με, Κύριε, στην οδό σου, και θα πορευθώ με την αλήθειά σου· ας ευφρανθεί η καρδιά μου ώστε να φοβάται το όνομά σου». Για να μην εκτραπούμε από την αλήθεια του Θεού, έχουμε ανάγκη από καθοδηγητή· γι' αυτό ο μεν Ακύλας λέει: «Φώτισέ με, Κύριε, στην οδό σου, και θα περιπατήσω στην αλήθειά σου»· ο δε Σύμμαχος: «Υπόδειξέ μου, Κύριε, την οδό σου, για να οδεύσω στην αλήθειά σου». Και πάλι, αντί του «Ας ευφρανθεί η καρδιά μου ώστε να φοβάται το όνομά σου», ο μεν Ακύλας λέει: «Κάνε ενιαία την καρδιά μου ώστε να φοβάται το όνομά σου»· ο δε Σύμμαχος: «Ένωσε την καρδιά μου στον φόβο του ονόματός σου». «Θα εξομολογηθώ σε εσένα, Κύριε ο Θεός μου, με όλη την καρδιά μου, και θα δοξάσω το όνομά σου στον αιώνα». Επειδή έχει πει πολλά καλά προηγουμένως, αναγκαστικά επαναφέρει στη μνήμη του την εξομολόγηση για την αμαρτία που διέπραξε, για να μη φανεί ότι, εξαιτίας της συγχώρησης που του παραχωρήθηκε και των όσων του δόθηκαν στη συνέχεια, χαλαρώνει και συμπεριφέρεται με μεγαλύτερη αμέλεια. Επαναφέρει, λοιπόν, τον εαυτό του, και κάνει μνεία της αμαρτίας του, ώστε να γίνει μεγαλύτερη η ευχαριστία προς τον Θεό· γι' αυτό λέει: «Θα εξομολογηθώ σε εσένα»· και προσθέτει: «Έσωσες την ψυχή μου από τον κατώτατο Άδη».

Διότι η προς θάνατον αμαρτία είναι τέτοιας φύσεως, ώστε να κατακρημνίζει τον άνθρωπο στον κατώτατο άδη. Επειδή, μολονότι υπάρχουν πολλές αμαρτίες, φαίνεται πως άλλες μεν φέρνουν στα επιφανειακά μέρη του άδη, άλλες δε στα κατώτατα και, όπως θα μπορούσε να πει κανείς, στον ίδιο τον πυθμένα του, για τον οποίο έχει ειπωθεί: «Υπάρχουν οδοί του ανθρώπου που φαίνονται να είναι ορθές, όμως τα τέλη τους βλέπουν προς τον πυθμένα του άδη». Αλλά από εκεί, λέγει, με λύτρωσες, επειδή το έλεός σου υπήρξε μεγάλο προς εμένα. Διότι, έχοντας προσευχηθεί να τύχει μεγάλου ελέους στον ν΄ ψαλμό, όπου είπε, «Ελέησόν με κατά το μέγα έλεός σου», με τα λόγια αυτά εδώ ομολογεί ότι πέτυχε την εκπλήρωση της προσευχής του· γι' αυτό και εκφράζει την ευγνωμοσύνη του όχι επιφανειακά, αλλά με όλη του την καρδιά. Θεέ μου, παράνομοι επαναστάτησαν εναντίον μου, και συναγωγή ισχυρών ζήτησε την ψυχή μου, και δεν έθεσαν εσένα ενώπιόν τους.

«Δεν υπάρχει όμοιος» Διότι ποιος θεοφόρος ή δίκαιος εξισώνεται με την αγαθότητα του Θεού, ή ποιος θεός είναι σαν τον Θεό μας, επειδή δεν παρέβλεψε τον άνθρωπο που έπεσε; «Και δεν υπάρχει» Διότι ποιος θα εξιχνιάσει τα έργα Του ή ποιος είναι ικανός να διηγηθεί (να εξηγήσει) τα μεγαλεία Του (του Θεού); «Όλα τα έθνη» Πού; Στην κοιλάδα του κλαυθμώνος. Διότι έτσι είναι γραμμένο: και θα συνάξω όλα τα έθνη στην κοιλάδα του Ιωσαφάτ. «Και θα προσκυνήσουν» Διότι τότε όλα τα έθνη θα υποταχθούν στον Θεό, θεωρώντας τη δόξα Του. «Διότι εσύ είσαι μέγας» Διότι ποιος θα είναι ικανός τότε να ατενίσει εκείνη την ημέρα, κατά την οποία όλοι θα αναβράζουν από φόβο και τρόμο; «Οδήγησέ με» Σε αυτόν τον αιώνα, λέει ο άνθρωπος, οδήγησέ με στην οδό της αλήθειας, για να βρω τότε παρρησία ενώπιόν Σου, Θεέ μου. «Ας ευφρανθεί» Διότι τίποτα δεν είναι ανώτερο από εκείνη την ευφροσύνη, του να έχει κανείς πάντοτε τον φόβο του Θεού. «Θα εξομολογηθώ» Ο πρωτόπλαστος άνθρωπος ευχαριστεί τον Θεό, ώστε αφού σωθεί να ανακαινιστεί. «Και θα δοξάσω» Και σε τούτο και στον μέλλοντα αιώνα οι δίκαιοι θα σωθούν (θα δοξάσουν το όνομα του Κυρίου). «Ότι το έλεος» Ο άνθρωπος λέει, ότι έτσι πεσμένο που ήμουν δεν με παρέβλεψες, αλλά με ελέησες ως Θεός. «Και με έσωσες» Όταν κατήλθε στον άδη, ο Χριστός ελευθέρωσε την ψυχή του Αδάμ, η οποία κρατούνταν για πολύ χρόνο. «Ο Θεός» Διότι οι δαίμονες επαναστάτησαν κατά του ανθρώπου, όπως οι Ιουδαίοι κατά του Χριστού.

Γι' αυτό καθιστά και τον φόβο του πανήγυρη, μη αγνοώντας ποιο αξίωμα έχει. «Θα εξομολογηθώ σε σένα, Κύριε, με όλη μου την καρδιά, και θα δοξάσω το όνομά σου εις τον αιώνα». Επομένως, δεν επιτρέπει τη δοξολογία του Θεού πριν από την ομολογία των αμαρτιών· διότι ήθελε μεν να δοξάζει τον Θεό με καθαρή γλώσσα, η οποία όμως καθαρίζεται όταν εξαγορεύει τις αμαρτίες από όλη την καρδιά. Διότι αυτό είναι αληθινά η εξαγόρευση: το να εξεμέσει κανείς την αμαρτία από όλη του τη διάνοια, και να μην επιστρέψει πλέον σε αυτήν, αλλά να την αποστρέφεται σαν κάτι που έχει άπαξ εξεμεθεί. «Διότι το έλεός σου είναι μεγάλο προς εμένα, και λύτρωσες την ψυχή μου από τον κατώτατο άδη».

Εξομολογούμαι σε εσένα, Κύριε ο Θεός μου, με όλη μου την καρδιά, κλίνω το γόνυ του σώματος και της ψυχής, ομολογώντας σε εσένα τον Θεό μου όλες μου τις αμαρτίες. Κλίνε και εσύ το αυτί σου στη δέησή μου και συγχώρησε την ασέβεια της καρδιάς μου. Αμάρτησα, ανόμησα, πλημμέλησα, παρόξυνα, πίκρανα τον αγαθό μου Δεσπότη, τον τροφό και κηδεμόνα μου· δεν υπάρχει είδος κακίας, ρητό ή άρρητο, που να μην έπραξα και με έργο και με λόγο, και με επίγνωση και με άγνοια, και με διαλογισμούς και με σκέψεις, αμαρτάνοντας περνώντας από υπερβολή σε υπερβολή· και ενώ πολλές φορές υποσχέθηκα να μετανοήσω, άλλες τόσες φορές έπεσα στα ίδια. Ευκολότερα θα μετρηθούν οι σταγόνες της βροχής παρά το πλήθος των αμαρτημάτων μου· διότι υψώθηκαν πάνω από το κεφάλι μου και βάρυναν πάνω μου σαν βαρύ φορτίο. Διότι από τη νεότητά μου μέχρι και τώρα, έχοντας ανοίξει την πόρτα σε άτοπες επιθυμίες, αφέθηκα σε αχαλίνωτες και άτακτες ορμές, μολύνοντας τον άνωθεν υφασμένο χιτώνα του αγίου μου βαπτίσματος, κηλιδώνοντας τον ναό του σώματός μου, μιαίνοντας την ταλαίπωρη ψυχή μου με τα πάθη της ατιμίας και διαπράττοντας κάθε άλλη παρανομία και αδικία. Αν θελήσω να τα αναφέρω αυτά ένα προς ένα, δεν θα μου φτάσει ο χρόνος για να τα διηγηθώ. Επειδή όμως εσύ τα γνωρίζεις όλα (αφού κανένα δημιούργημα δεν είναι κρυφό ενώπιόν σου, αλλά τα πάντα είναι γυμνά και εκτεθειμένα στα μάτια σου), τι ανάγκη υπάρχει να λέω σε εκείνον που γνωρίζει, όσα δεν είναι άγνωστα σε εσένα;