Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 85:6

[Βʹ Ευχές του Λυχνικού]. Ευχή αʹ Κύριε οικτίρμον και ελεήμον, μακρόθυμε και πολυέλεε, ενωτίσου την προσευχή μας και πρόσεξε τη φωνή της δέησής μας. Κάνε για εμάς σημείο αγαθό· οδήγησέ μας στην οδό σου, ώστε να πορευόμαστε στην αλήθεια σου. Εύφρανε τις καρδιές μας, ώστε να φοβούνται το άγιο όνομά σου· διότι είσαι μέγας και επιτελείς θαυμάσια. Εσύ είσαι ο μόνος Θεός και δεν υπάρχει όμοιός σου ανάμεσα στους θεούς, Κύριε· είσαι δυνατός στο έλεος και αγαθός στην ισχύ, για να βοηθάς, να παρηγορείς και να σώζεις όλους όσους ελπίζουν στο άγιο όνομά σου.

Διότι εσύ με οδήγησες σε αυτά, επειδή είσαι αγαθός και συγχωρείς αμαρτίες, όχι μόνο σε εμένα, αλλά και σε όλους όσους σε επικαλούνται· διότι είσαι πολυέλεος. Καθιστώντας δε τον λόγο κοινό με τη φράση «και σε όλους όσους σε επικαλούνται», μας προτρέπει όλους στο να προσευχόμαστε και να ελπίζουμε τα ίδια με αυτόν. «Δώσε ακρόαση, Κύριε, στην προσευχή μου, και πρόσεξε τη φωνή της δεήσεώς μου. Σε ημέρα θλίψεώς μου έκραξα προς εσένα, διότι με εισάκουσες». Και από αυτό αποδεικνύεται ότι ο ψαλμός αποτελεί προσευχή, όπως προκύπτει και από την επιγραφή του. Επειδή δε το «έκραξα» και το «εισάκουσες» έχουν διατυπωθεί σε παρελθοντικό χρόνο, ας σημειωθεί ότι ο Ακύλας αναφέρει: «Θα σε επικαλεστώ, διότι θα με εισακούσεις»· ώστε τα λόγια της προσευχής να αναπέμπονται σε μελλοντικό χρόνο, ζητώντας βοήθεια από τον Θεό· προκειμένου, εάν ποτέ προκύψει καιρός δοκιμασιών και εάν ποτέ επέλθει θλίψη, αυτός που επικαλείται τον Κύριο μέσα στις θλίψεις, να τον βρει πρόθυμο να τον εισακούσει. Είναι δε καλό, πριν από τη θλίψη και πριν από τους σκυθρωπούς καιρούς, να μην εφησυχάζουμε παραδομένοι στις επιθυμίες μας, ούτε να ραθυμούμε στις προσευχές μας προς τον Κύριο, αλλά να προετοιμαζόμαστε για τον μελλοντικό χρόνο.

Προσευχή του Δαβίδ [δηλαδή του Χριστού]· το όνομα Δαβίδ ερμηνεύεται «ικανός στο χέρι», ενώ ο Χριστός είναι δυνατός στο χέρι ως Θεός. «Κλίνον»· αυτή είναι η φωνή [του προφήτη εκ προσώπου] του Αδάμ. «Ότι πτωχός»· διότι, επειδή ο Αδάμ παρέβη την εντολή, έχασε τον πλούτο, τον οποίο του είχε εμπιστευθεί ο Θεός. «Φύλαξον»· διότι από την ακακία της ψυχής του παρασύρθηκε (εξαπατήθηκε) από το φίδι μέσω της γυναίκας. «Σώσον»· διότι εσύ γνωρίζεις, Κύριε, λέει ο Αδάμ, ότι αν και έπεσα (έφταιξα) ακούσια, παρ' όλα αυτά άλλον Θεό δεν γνωρίζω. «Ελέησόν με»· διότι ο Αδάμ δεν αμέλησε να βοά όλες τις ημέρες. «Εύφρανον»· δώσε μου, λέει ο άνθρωπος, τη μυστική τράπεζα, ώστε μέσω αυτής να ευφραίνεται (να σώζεται) πάντοτε η ψυχή μου. «Ότι προς σε»· διότι ούτε εγώ ο ίδιος εξουσιάζω την ψυχή μου, καθώς δικό σου εμφύσημα είναι. «Ότι συ, Κύριε»· διότι τίνος η αγαθότητα και η ευσπλαχνία είναι τόσο μεγάλη όσο του Θεού, ώστε κατήλθε από τον ουρανό, για να σώσει τον άνθρωπο. «Και πολυέλεος»· διότι ο Θεός εισακούει (υπακούει) όλους όσους βοούν προς αυτόν, ως συμπαθής <και> ως ελεήμων. «Ενώτισαι»· δηλαδή μην με ακούσεις επιφανειακά (ως πάρεργο), επειδή έχω ρυπωθεί, αλλά εσύ ο Θεός ελέησέ [με]. «Και πρόσχες»· δηλαδή πρόσεξε, ποια [αυτή την αληθινή προσευχή εσύ γνωρίζεις] και με ποια καρδιά την προσφέρω. «Εν ημέρα»· όταν, λέει, ο άνθρωπος έτρωγε τα ξυλοκέρατα, και δεν υπήρχε πουθενά ούτε χορτασμός ούτε σκέπη ούτε βοήθεια, τότε κατάλαβε ο άνθρωπος ότι εισακούστηκε.

Διότι δεν επιθυμώ τη χαρά που προέρχεται από τους ανθρώπους, καθώς είναι επιβλαβής και παροδική. Επειδή εσύ, Κύριε, είσαι χρηστός και επιεικής, και πολυέλεος προς όλους όσοι σε επικαλούνται. Δεν ύψωσα μάταια την ψυχή μου προς εσένα, αλλά επειδή αφενός συμπάσχεις ως χρηστός, αφετέρου στηρίζεις όσους σφάλλουν ως επιεικής· επιπλέον, δεν ελεείς με έναν μόνο τρόπο, αλλά με πολλούς και διάφορους τρόπους ελεείς: μέσω της φιλοπτωχίας, ελεείς μέσω των δακρύων, ελεείς μέσω των αγαθών έργων, ελεείς μέσω της πίστης, και όχι μερικούς, αλλά όλους όσοι σε επικαλούνται. Άρα, όσοι δεν επικαλούνται τον Θεό δεν μπορούν να ελεηθούν· επομένως, η προσευχή έχει καταστεί για εμάς όπλο και λιμάνι και θύρα σωτηρίας. Ενωτίσου, Κύριε, την προσευχή μου, και πρόσεξε τη φωνή της δέησής μου.

«Ενώτισαι» (Άκουσε), δηλαδή, κρίνε την άξια της ακοής σου. «Πρόσχες δε στη φωνή», ώστε να δείξεις συμπάθεια σε εκείνον που σου προσφέρει τη δέηση, βλέποντάς τον να ακμάζει στην ένταση της ψυχής και στον πόθο του για εσένα (διότι αυτό σημαίνει «Φωνή προσευχής»). Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Την ημέρα της θλίψης μου έκραξα προς εσένα, διότι με εισάκουσες». Επειδή ακριβώς οι θλίψεις τις περισσότερες φορές διακόπτουν τις προσευχές, οδηγώντας τον άνθρωπο σε ολιγωρία, αυτός λέει ότι δεν έπαθε κάτι τέτοιο, αλλά αντίθετα έκραξε και χρησιμοποίησε πιο έντονη φωνή, πράγμα που δεν φανέρωνε άνθρωπο που έχει καταπέσει, αλλά κάποιον που έχει θάρρος για το αίτημά του. Και ποια είναι η αιτία; «Ότι με εισάκουσες». Διότι, έχοντας ήδη εισακουστεί, ευλόγως δεν αδράνησε στην προσευχή του, με αποτέλεσμα να χρησιμοποιήσει και τη φωνή του. «Δεν υπάρχει όμοιός σου μεταξύ των θεών, Κύριε, και δεν υπάρχουν έργα σαν τα δικά σου». Ο λόγος του προφήτη τώρα δεν αναφέρεται στα είδωλα (διότι τι κοινωνία έχει το φως με το σκότος, ή τι σύγκριση υπάρχει μεταξύ του ψεύδους και της αλήθειας;), αλλά ονομάζει θεούς εκείνους προς τους οποίους έγινε ο λόγος του Θεού, όπως ακριβώς έλεγε ο Χριστός στα Ευαγγέλια, δηλαδή τους αγίους και θεοφόρους άνδρες, από τους οποίους κανείς δεν θα μπορέσει να εξομοιωθεί με τον Κύριο. Διότι, αν και τύγχανε συγγενής τους κατά τη σάρκα, εντούτοις εξαιτίας της θεότητάς του ήταν ασύγκριτος, μάλλον δε και εξαιτίας της ανθρωπότητάς του. Διότι κανείς από αυτούς δεν γεννήθηκε από παρθένο, ούτε βάσταξε τις δικές μας αμαρτίες, και κανείς τους δεν κατατρόπωσε τον θάνατο δια του θανάτου.