Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
9 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
οἱ ὀφθαλμοί μου ἠσθένησαν ἀπὸ πτωχείας· ἐκέκραξα πρὸς σέ, Κύριε, ὅλην τὴν ἡμέραν, διεπέτασα πρὸς σὲ τὰς χεῖράς μου·Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–9 από 9
Οἱ ὀφθαλμοί μου ἠσθένησαν ἀπὸ πτωχείας. Ἀπεκλαιόμην, φησὶν, ὑπὲρ τοῦ λαοῦ, ἰδὼν αὐτοὺς τοῦ κατὰ Θεὸν πλούτου ἐκπεσουμένους καὶ εἰς πτωχείαν κατενηνεγμένους ἐσχάτην. Ἐκέκραξα πρὸς σὲ, Κύριε, ὅλην τὴν ἡμέραν.
Οι οφθαλμοί μου εξασθένησαν από τη φτώχεια. Θρηνούσα, λέγει, για τον λαό, βλέποντάς τους να έχουν εκπέσει από τον κατά Θεόν πλούτο και να έχουν καταπέσει σε έσχατη φτώχεια. Έκραξα προς εσένα, Κύριε, όλη την ημέρα.
Λεπτομέρειες
Τότε γοῦν αὐτὸν καὶ ἠρνήσαντο οἱ μαθηταὶ, ἡνίκα ἐφρουρεῖτο ἐν τῇ οἰκίᾳ Καϊάφα τοῦ ἀρχιερέως. Οἱ ὀφθαλμοί μου ἠσθένησαν ἀπὸ πτωχείας. Ἐκέκραξα πρὸς σὲ, Κύριε, ὅλην τὴν ἡμέραν, διεπέτασα πρὸς σὲ τὰς χεῖράς μου. Σαφέστερον καὶ ταῦτα ὁ Σύμμαχος ἐξέδωκεν εἰπών· Ὁ ὀφθαλμός μου ἐξέῤῥευσεν ἀπὸ τῆς κακώσεως· ἐπεκαλεσάμην σε καθ᾽ ἑκάστην ἡμέραν, διεπέτασα πρὸς σὲ τὰς χεῖράς μου. Ἀπεκλᾴετο γὰρ ἀεὶ τὰς τῶν ἀνθρώπων ταλαιπωρίας, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἑαυτοῦ κατεπόνει. δάκρυσι πενθῶν τὴν ἀπώλειαν τῶν μὴ καταδεξαμένων αὐτόν. Καὶ ὡς τὴν Ἱερουσαλὴμ ἀπεκλαύσατο, οὕτως εἰκὸς ἦν καὶ τοῦ προδεδωκότος αὐτὸν ἀποστόλου τὴν ἀπόπτωσιν καὶ τοῦ παντὸς Ἰουδαίων ἔθνους τὴν ἀποβολὴν, καὶ τῶν λοιπῶν τῶν ἀπολλυμένων τὸν ὄλεθρον, οἷα φιλάνθρωπον καὶ παναγάθου Πατρὸς υἱὸν ἀποκλαύσασθαι· δι᾽ οὗ καὶ τὰς χεῖρας ἐξήπλου καὶ φωνὰς ἀνέπεμπε, βοῶν ἐν ταῖς πρὸς τὸν Πατέρα προσευχαῖς, στεναγμοῖς ἀλαλήτοις ὑπερεντυγχάνων τῷ Πατρί.
Τότε λοιπόν τον αρνήθηκαν οι μαθητές, όταν φρουρούνταν στην οικία του αρχιερέα Καϊάφα. Οι οφθαλμοί μου εξασθένησαν από την πτώχεια. Έκραξα προς εσένα, Κύριε, όλη την ημέρα, άπλωσα προς εσένα τα χέρια μου. Πιο σαφώς απέδωσε αυτά τα λόγια ο Σύμμαχος λέγοντας: Ο οφθαλμός μου εξέρευσε από την κάκωση· σε επικαλέστηκα κάθε ημέρα, άπλωσα προς εσένα τα χέρια μου. Διότι έκλαιγε πάντοτε για τις ταλαιπωρίες των ανθρώπων και καταπονούσε τους οφθαλμούς του, πενθώντας με δάκρυα την απώλεια εκείνων που δεν τον αποδέχτηκαν. Και όπως θρήνησε για την Ιερουσαλήμ, έτσι ήταν φυσικό να θρηνήσει και για την πτώση του αποστόλου που τον πρόδωσε, και για την αποβολή ολόκληρου του ιουδαϊκού έθνους, και για τον όλεθρο των υπολοίπων που οδηγούνταν στην απώλεια, ως φιλάνθρωπος και Υιός του πανάγαθου Πατέρα· γι' αυτό και άπλωνε τα χέρια του και ανέπεμπε φωνές, βοώντας στις προσευχές προς τον Πατέρα, μεσιτεύοντας στον Πατέρα με στεναγμούς αλάλητους.
Λεπτομέρειες
Τί οὖν ὁ βρέχων ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους, ὁ ἀνατέλλων τὸν ἥλιον ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθούς; Διεῖλεν αὐτοῖς φησι τὸν βίον· ὁρᾷς ὅτι ἀνενδεής ἐστιν ὁ ἄνθρωπος καὶ πατὴρ οὗτος; οὐ γὰρ ἂν τοῖς δυσὶ μόνοις διεῖλεν, οὐδὲ εἰς δύο μόνον, ἀλλὰ καὶ τρίτην ἂν ἑαυτῷ τοῦ βίου παρακατέσχε μερίδα. Ὁ δέ, ὡς Θεός, καθάπερ καὶ ὁ προφήτης φησὶ Δαβίδ, μὴ χρείαν ἔχων τῶν παρ’ ἡμῖν ἀγαθῶν, τοῖς δυσὶ παισὶ τούτοις μόνοις διεῖλε, φησί, τὸν βίον, τουτέστι τὸν κόσμον ἅπαντα· διαιρεῖται γάρ, ὥσπερ ἡ μία φύσις τῇ διαφόρῳ γνώμῃ, οὕτως ὁ εἷς κόσμος τῇ διαφόρῳ χρήσει· ὁ μέν φησι πρὸς τὸν Θεόν, «ὅλην τὴν ἡμέραν διεπέτασα πρὸς σὲ τὰς χεῖράς μου», καὶ «ἑπτάκις τῆς ἡμέρας ᾔνεσά σε», καὶ «μεσονύκτιον ἐξεγειρόμην», καὶ «ἐκέκραξα ἐν ἀωρίᾳ», καὶ «ἐπήλπισα ἐπὶ τοὺς λόγους σου», καὶ «εἰς τὰς πρωΐας ἀπέκτεινον πάντας τοὺς ἁμαρτωλοὺς τῆς γῆς», τουτέστι τὰς πρὸς ἡδυπάθειαν κινουμένας τῆς σαρκὸς ὀρέξεις ἀπέτεμνον· ὁ δὲ διημερεύει ἐν οἴνῳ καὶ σκοπεῖ ποῦ πότος γίνεται καὶ συνδιανυκτερεύει ταῖς ἀσέμνοις καὶ ἀθέσμοις πράξεσι καὶ ταχύνει πρὸς ἀφανεῖς δόλους, ἢ φανερὰς ἐπιβουλὰς καὶ χρημάτων ἁρπαγὰς καὶ μελέτας πονηράς. Ἆρ’ οὐ διεῖλον οὗτοι τὴν μίαν νύκτα καὶ τὸν ἕνα ἥλιον καὶ πρὸ τούτων τὴν ἰδίαν φύσιν, ἀσυμφώνως ἀλλήλοις καταχρησάμενοι; ὁ δὲ Θεὸς ἀδιαιρέτως διεῖλε πᾶσι πᾶσαν τὴν κτίσιν, προθεὶς εἰς χρῆσιν τὴν κατὰ βούλησιν. «
Τι κάνει λοιπόν αυτός που βρέχει επί δικαίων και αδίκων, που ανατέλλει τον ήλιο επί πονηρών και αγαθών; Μοίρασε σε αυτούς, λέει, τον βίο. Βλέπεις ότι αυτός ο άνθρωπος και πατέρας είναι ανενδεής; Διότι δεν θα τα μοίραζε μόνο στους δύο, ούτε μόνο σε δύο μέρη, αλλά θα κρατούσε και ένα τρίτο μερίδιο του βίου για τον εαυτό του. Εκείνος όμως, ως Θεός, όπως ακριβώς λέει και ο προφήτης Δαβίδ, μη έχοντας ανάγκη από τα δικά μας αγαθά, μοίρασε, λέει, τον βίο μόνο σε αυτά τα δύο παιδιά, δηλαδή ολόκληρο τον κόσμο. Διότι, όπως ακριβώς η μία φύση διαιρείται από τη διαφορετική προαίρεση, έτσι και ο ένας κόσμος διαιρείται από τη διαφορετική χρήση. Ο ένας λέει προς τον Θεό: «όλη την ημέρα άπλωσα προς εσένα τα χέρια μου», και «επτά φορές την ημέρα σε δοξολόγησα», και «τα μεσάνυχτα σηκωνόμουν», και «έκραξα μέσα στη νύχτα», και «ήλπισα στους λόγους σου», και «τα πρωινά εξολόθρευα όλους τους αμαρτωλούς της γης», δηλαδή απέκοπτα τις ορέξεις της σάρκας που κινούνταν προς την ηδυπάθεια· ο άλλος όμως περνάει τη μέρα του στο κρασί και ψάχνει πού γίνεται οινοποσία και ξενυχτά με άσεμνες και άνομες πράξεις και σπεύδει προς κρυφούς δόλους, ή φανερές επιβουλές και αρπαγές χρημάτων και πονηρές σκέψεις. Άραγε δεν μοίρασαν αυτοί τη μία νύχτα και τον έναν ήλιο και, πριν από αυτά, την ίδια τους τη φύση, χρησιμοποιώντας τα με ασύμφωνο μεταξύ τους τρόπο; Ο Θεός όμως μοίρασε αδιαίρετα σε όλους όλη την κτίση, προσφέροντάς την για χρήση σύμφωνα με τη βούληση του καθενός. «
Λεπτομέρειες
Διάψαλμα· διαστολὴ τοῦ λόγου. ὡς εὐφραινομένων Πάντων γὰρ εὐφροσύνη ἐγένετο τὸ σῶμα καὶ τὸ αἷμα Χριστοῦ, [ἡ διδαχὴ τῶν ἀποστόλων], τῶν κατοικούντων ἐν τῇ πίστει Χριστοῦ καὶ θεοῦ ἡμῶν. ᾨδὴ ψαλμοῦ—συνέσεως Ἀιθὰμ τῷ Ἰσραηλίτῃ Ἡ προφητεία σημαίνει τὸν θάνατον τοῦ Χριστοῦ καὶ τὸ πάθος καὶ τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων τὴν πρὸς τὸν Χριστὸν ἔχθραν. κύριε ὁ θεός Νυκτὸς τὸ πάθος, ἡμέρας ὁ σταυρός· ὅλην γὰρ τὴν ἡμέραν διεπέτασα πρὸς σὲ τὰς χεῖράς μου. εἰσελθέτω Ἐκ προσώπου τοῦ Ἀδὰμ ὁ Χριστὸς ὡς ἄνθρωπος προσηύχετο. κλῖνον τὸ οὖς Εἰς τὴν δέησιν, ἣν ὑπὲρ τοῦ ἀνθρώπου προσφέρω, φησὶ ὁ κύριος πρὸς τὸν πατέρα. ὅτι ἐπλήσθη Ἡ ψυχὴ τοῦ Ἀδὰμ ὑπὸ τῶν δαιμόνων ἐμπαιζομένη· ταύτην δὲ ἀνεδέξατο ὁ κύριος. καὶ ἡ ζωή Λέγει περὶ τοῦ Χριστοῦ, ὅτι ἐγεύσατο θάνατον (θανάτου σαρκί). προσελογίσθην Ἐγενήθην ὡς εἷς τῶν θνητῶν ἀνθρώπων, τῶν εἰς τὰ μνήματα τιθεμένων τῆς γῆς. λέγει δὲ τὸν τάφον τὸν δεσποτικόν. ἐγενήθην Ἐνομίσθην ὡς εἷς τῶν θνητῶν ἀνθρώπων, μὴ ἔχων βοήθειαν, ἀλλ’ ἐγὼ ὑπέτασσον τὸν θάνατον, ἐλεύθερος ὢν ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν (νεκρῶν). ὡσεὶ τραυματίαι Ὡς ἀπ’ αἰῶνος νεκροὶ κείμενοι ἐν τοῖς τάφοις, ὧν οὐδεὶς ἐμνήσθη ποτέ. καὶ αὐτοί Ὅσοι μὴ γνόντες τὸν θεὸν ἀπέθανον. ἔθεντό με Τὸν Χριστὸν οἱ Ἰουδαῖοι ἐν τῷ μνήματι [φησὶν ὁ κύριος]. ἐν σκοτεινοῖς Πᾶς γὰρ τάφος σκιὰ θανάτου καὶ σκότους ἐργαστήριον.
Διάψαλμα: διαστολή του λόγου. «Ως ευφραινομένων»: Διότι το σώμα και το αίμα του Χριστού, [η διδαχή των αποστόλων], έγινε η ευφροσύνη όλων εκείνων που κατοικούν μέσα στην πίστη του Χριστού και Θεού μας. «Ωδή ψαλμού – συνέσεως στον Αιθάμ τον Ισραηλίτη»: Η προφητεία υποδηλώνει τον θάνατο του Χριστού και το πάθος, καθώς και την έχθρα του λαού των Ιουδαίων προς τον Χριστό. «Κύριε ο Θεός»: Τη νύχτα το πάθος, την ημέρα ο σταυρός· διότι όλη την ημέρα άπλωσα προς εσένα τα χέρια μου. «Ας εισέλθει»: Εκ μέρους του Αδάμ προσευχόταν ο Χριστός ως άνθρωπος. «Κλίνε το αυτί σου»: Στη δέηση, την οποία προσφέρω υπέρ του ανθρώπου, λέει ο Κύριος προς τον Πατέρα. «Διότι γέμισε»: Η ψυχή του Αδάμ, που εμπαίζεται από τους δαίμονες· αυτήν όμως ανέλαβε ο Κύριος. «Και η ζωή»: Αναφέρεται στον Χριστό, ότι γεύτηκε θάνατο (θάνατο σαρκικό). «Συγκαταλέχθηκα»: Έγινα σαν ένας από τους θνητούς ανθρώπους, αυτούς που τοποθετούνται στα μνήματα της γης. Αναφέρεται δε στον δεσποτικό τάφο. «Έγινα»: Θεωρήθηκα σαν ένας από τους θνητούς ανθρώπους, που δεν έχει βοήθεια, αλλά εγώ υπέτασσα τον θάνατο, όντας ελεύθερος από τους εχθρούς (τους νεκρούς). «Σαν τραυματίες»: Σαν αυτούς που κείτονται νεκροί στους τάφους από αιώνων, τους οποίους κανείς δεν θυμήθηκε ποτέ. «Και αυτοί»: Όσοι πέθαναν χωρίς να γνωρίσουν τον Θεό. «Με έθεσαν»: Οι Ιουδαίοι έβαλαν τον Χριστό στο μνήμα [λέει ο Κύριος]. «Στα σκοτεινά»: Διότι κάθε τάφος είναι σκιά θανάτου και εργαστήριο σκότους.
Λεπτομέρειες
Διάψαλμα· μεταβολὴ τοῦ λόγου. ἐμάκρυνας Ἰουδαίους ὁ λόγος αἰνίττεται· ἦσαν γὰρ φίλοι θεοῦ καὶ ἐμακρύνθησαν δι’ ἀπιστίαν. ἔθεντό με Ἐβδελύξαντο γὰρ τὸν Χριστὸν ὡς δαιμονιῶντα. παρεδόθην Ἐκράτησαν γὰρ τὸν Χριστόν, ἀλλ’ οὐκ ἀπέκρυψεν ἑαυτὸν ἀπ’ αὐτῶν, ἀλλ’ ὑπέμεινεν ἑκουσίως. οἱ ὀφθαλμοί Οὗτος γάρ ἐστιν ὁ λέγων· αἱ ἀλώπεκες φωλεοὺς ἔχουσι καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνώσεις, ὁ δὲ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἔχει ποῦ τὴν κεφαλὴν κλῖναι (θεῖναι). καὶ ἐκέκραξα Ὅταν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ ἔκραξεν ὁ κύριος· ἐλωεί, ἐλωεί. διεπέτασα Ἐπὶ τοῦ σταυροῦ ὁ Χριστὸς ἐκτεταμένος. μὴ τοῖς νεκροῖς Τοὺς νεκρωθέντας λέγει τῇ ἁμαρτίᾳ καὶ ἀπιστίᾳ· οὗτοι γὰρ θεωροῦντες τὰ θαυμάσια (θαύματα) οὐ κατανύγονται. ἢ ἰατροί Οὔτε γὰρ αἰσθητοὶ ἰατροὶ οὔτε νοητοὶ δυνήσονται ἀναστῆσαι τοὺς ἅπαξ κεκαρωμένους τῇ ἁμαρτίᾳ καὶ κειμένους. μὴ διηγήσεται Ὅταν γὰρ εἰς τὸν λάρυγγα τοῦ διαβόλου, περὶ οὗ γέγραπται· τάφος ἀνεωγμένος ὁ λάρυγξ αὐτοῦ, εἰσέλθῃ ὁ ἄνθρωπος, οὐκέτι ἐλπίδα ἔχει ζωῆς, ὥστε διηγεῖσθαι τὰ ἐλέη τοῦ θεοῦ (κυρίου). καὶ τὴν ἀλήθειαν Περὶ γὰρ ἐκείνου λέγει· καὶ ἔσται ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ ἀπώλεια· ἀλήθεια γὰρ ἐκεῖ οὐκ αὐλίζεται. μὴ γνωσθήσεται Οἱ γὰρ ἅπαξ ἐσκοτισμένοι τῇ πλάνῃ οὐκ ἐπιγινώσκουσι τὰ θαυμάσια τοῦ κυρίου. καὶ ἡ δικαιοσύνη Ἐν γὰρ τῇ γηΐνῃ πολιτείᾳ δικαιοσύνη θεοῦ οὐ γνωρίζεται οὔτε συνίσταται.
Διάψαλμα: μεταβολή του λόγου. Με το «εμάκρυνας» ο λόγος υπονοεί τους Ιουδαίους· διότι ήταν φίλοι του Θεού και απομακρύνθηκαν εξαιτίας της απιστίας τους. «Έθεντό με»: Διότι βδελύχθηκαν τον Χριστό ως δαιμονισμένο. «Παρεδόθην»: Διότι συνέλαβαν τον Χριστό, αλλά Εκείνος δεν απέκρυψε τον Εαυτό Του από αυτούς, αλλά υπέμεινε εκουσίως. «Οι οφθαλμοί»: Διότι Αυτός είναι που λέει: οι αλεπούδες έχουν φωλιές και τα πετεινά του ουρανού καταλύματα, ο δε Υιός του ανθρώπου δεν έχει πού να γείρει το κεφάλι. «Και εκέκραξα»: Όταν πάνω στον σταυρό έκκραξε ο Κύριος: Ελωί, Ελωί. «Διεπέτασα»: Πάνω στον σταυρό ο Χριστός όντας εκτεταμένος. «Μη τοις νεκροίς»: Εννοεί τους νεκρωμένους από την αμαρτία και την απιστία· διότι αυτοί, μολονότι βλέπουν τα θαυμάσια (τα θαύματα), δεν κατανύγονται. «Ή ιατροί»: Διότι ούτε αισθητοί ιατροί ούτε νοητοί θα μπορέσουν να αναστήσουν εκείνους που έχουν πλέον ναρκωθεί από την αμαρτία και κείτονται. «Μη διηγήσεται»: Διότι, όταν ο άνθρωπος εισέλθει στον λάρυγγα του διαβόλου, για τον οποίο έχει γραφτεί: τάφος ανεωγμένος είναι ο λάρυγγάς του, δεν έχει πλέον ελπίδα ζωής, ώστε να διηγείται τα ελέη του Θεού (του Κυρίου). «Και την αλήθειαν»: Διότι για εκείνον λέει: και θα υπάρξει στο στόμα του απώλεια· διότι η αλήθεια δεν κατοικεί εκεί. «Μη γνωσθήσεται»: Διότι όσοι έχουν άπαξ σκοτιστεί από την πλάνη δεν επιγιγνώσκουν τα θαυμάσια του Κυρίου. «Και η δικαιοσύνη»: Διότι στη γήινη πολιτεία η δικαιοσύνη του Θεού δεν γνωρίζεται ούτε υφίσταται.
Λεπτομέρειες
Παρεδόθην, καὶ οὐκ ἐξεπορευόμην. Ἐξὸν γὰρ αὐτῷ ἐκπορευθῆναι, τουτέστιν, ἐκκλῖναι, ἐπειδὴ καὶ τὸν καιρὸν τῆς ἐφόδου τῶν Ἰουδαίων ἐγίνωσκεν, ὥστε λέγειν τοῖς μαθηταῖς, Καθεύδετε τὸ λοιπὸν καὶ ἀναπαύεσθε· ἰδοὺ ἤγγικεν ὁ παραδιδούς με· ἑκὼν ὅμως παραδοθῆναι ἠνέσχετο. Οἱ ὀφθαλμοί μου ἠσθένησαν ἀπὸ πτωχείας, ἐκέκραξα πρὸς σέ, Κύριε. Πτωχείαν καλεῖ τὸ πάθος· ὅθεν καὶ Παῦλος περὶ αὐτοῦ φησιν·
Παραδόθηκα και δεν διέφυγα. Διότι, αν και του ήταν δυνατόν να διαφύγει, δηλαδή να απομακρυνθεί, επειδή γνώριζε την ώρα της εφόδου των Ιουδαίων, ώστε να λέει στους μαθητές: Κοιμάστε λοιπόν και αναπαύεστε· ιδού, πλησίασε αυτός που με παραδίδει· ωστόσο εκούσια ανέχθηκε να παραδοθεί. Οι οφθαλμοί μου εξασθένησαν από την πτώχεια, έκραξα προς εσένα, Κύριε. Πτώχεια ονομάζει το πάθος· γι' αυτό και ο Παύλος λέει για αυτόν:
Λεπτομέρειες
Ἐπτώχευσεν ὑπὲρ ἡμῶν, πλούσιος ὤν. Οἱ ὀφθαλμοὶ τοίνυν αὐτοῦ διὰ τὸ πάθος ἠσθένησαν· ἑκὼν γὰρ ἐκαρτέρει τὰ ἀνθρώπινα. Οὕτω δὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἠσθένησεν, ὥστε καὶ κράξαι, Ἐλωΐ, Ἐλωΐ, λημᾶ σαβαχθανῆ. Ὅλην τὴν ἡμέραν διεπέτασα πρὸς σὲ τὰς χεῖράς μου· εὔδηλον ἐπὶ τοῦ σταυροῦ· ὁ γὰρ ἀρχιερεὺς ὑπὲρ ἡμῶν θυσίαν προσφέρων, ἐν εἴδει προσευχῆς τὰς χεῖρας ἐκτείνων, τὴν οἰκονομίαν τοῦ πάθους ἐπετέλεσε. Μὴ τοῖς νεκροῖς ποιήσεις θαυμάσια, ἢ ἰατροὶ ἀναστήσουσι, καὶ ἐξομολογήσονταί σοι; Διάλεξιν ἐνταῦθα πρὸς τὸν Πατέρα πεποίηται, ἡμῖν γνωρίσαι τὰς αἰτίας βουλόμενος, ὧν ἕνεκεν ἀναγκαία ἦν αὐτοῦ πρὸς τοὺς νεκροὺς κατάβασις. Εἰσὶ δὲ αὗται, ὅτι τοῖς νεκροῖς οὐ ποιεῖ θαυμάσια· οὐδὲ γὰρ ἀστραπὰς ἐπιτελεῖ παρ’ αὐτοῖς, ἢ βροντάς· οὐ χειμῶνα ἐξ αἰθρίας, οὐδὲ πάλιν εὐδίαν ἀπὸ χειμῶνος ἀθρόον, ἢ ἄλλα ὅσα παρέχει τοῖς ζῶσιν ἀπὸ τῆς κτίσεως θαύματα· ἀλλ’ οὐδὲ ἰατροὶ ἀναστήσουσι τοὺς νεκρούς, ἵνα ταῦτα τὰ εἰρημένα θεάσωνται.
Επτώχευσε για χάρη μας, αν και ήταν πλούσιος. Τα μάτια του λοιπόν εξαιτίας του πάθους εξασθένησαν· διότι με τη θέλησή του υπέμενε τα ανθρώπινα. Τόσο πολύ δε εξασθένησαν τα μάτια του, ώστε να κραυγάσει: Ελωί, Ελωί, λιμά σαβαχθανί. «Όλη την ημέρα άπλωσα προς εσένα τα χέρια μου»· είναι ολοφάνερο ότι αναφέρεται στον σταυρό· διότι ο Αρχιερέας, προσφέροντας θυσία για εμάς, εκτείνοντας τα χέρια του με μορφή προσευχής, εκπλήρωσε την οικονομία του πάθους. «Μήπως στους νεκρούς θα κάνεις θαυμάσια, ή ιατροί θα τους αναστήσουν και θα σε δοξολογήσουν;». Εδώ πραγματοποιεί διάλογο προς τον Πατέρα, θέλοντας να μας κάνει γνωστές τις αιτίες για τις οποίες ήταν αναγκαία η κατάβασή του προς τους νεκρούς. Αυτές λοιπόν είναι ότι στους νεκρούς δεν επιτελεί θαυμάσια· διότι δεν προκαλεί σε αυτούς αστραπές, ή βροντές· ούτε χειμώνα από αιθρία, ούτε πάλι ξαφνική καλοκαιρία μετά τον χειμώνα, ή όσα άλλα θαύματα παρέχει από την κτίση στους ζωντανούς· αλλά ούτε και ιατροί πρόκειται να αναστήσουν τους νεκρούς, ώστε να δουν αυτά τα προαναφερθέντα.
Λεπτομέρειες
Οἱ ὀφθαλμοί μου ἠσθένησαν ἀπὸ πτωχείας», μηδεμίαν παρακλήσεως καθορῶντες φοράν. «Ἐκέκραξα πρὸς σέ, Κύριε», καὶ Πατήρ μου, γενικῶς περὶ πάντων. «Μὴ τοῖς νεκροῖς ποιήσῃς θαυμάσια; ἢ ἰατροὶ ἀναστήσουσι καὶ ἐξομολογηθήσονταί σοι; μὴ διηγήσεταί τις ἐν τῷ τάφῳ τὸ ἔλεός σου καὶ τὴν ἀλήθειάν σου ἐν τῇ ἀπωλείᾳ; μὴ γνωσθήσεται ἐν τῷ σκότει τὰ θαυμάσιά σου καὶ ἡ δικαιοσύνη σου ἐν γῇ ἐπιλελησμένη;» Διὰ τῶνδε τῶν εἰσηγήσεων παρεδήλωσεν ὁ δεσπότης, ὅτι τοὺς θανόντας ἐν ἁμαρτίαις καὶ ἀνεξομολογήτους, ὥσπερ οὐ δύνανται ἰατροὶ πρὸ ἐξομολογήσεως αὐτοὺς ἀναστῆσαι, οὕτω οὐκ ἔστιν αὐτοῖς μετὰ θάνατον ἐλπὶς σωτηρίας ἐν ᾅδῃ καὶ ἐν γῇ ἐπιλελησμένῃ καταφοιτήσαντας οὐδεὶς λοιπὸν ὁ ἐκεῖθεν ἐξαιρούμενος. Διὸ καὶ γῆν ἐπιλελησμένην τὴν χώραν τῆς κολάσεως ἐπωνόμασε.
«Οι οφθαλμοί μου εξασθένησαν από την πτώχεια», επειδή δεν αντικρίζουν καμία παροχή παρηγοριάς. «Έκραξα προς εσένα, Κύριε», και Πατέρα μου, γενικά για τα πάντα. «Μήπως θα κάνεις θαύματα στους νεκρούς; Ή μήπως θα τους αναστήσουν οι ιατροί και θα σε δοξολογήσουν; Μήπως θα διηγηθεί κανείς στον τάφο το έλεός σου και την αλήθεια σου στον τόπο της απώλειας; Μήπως θα γίνουν γνωστά στο σκοτάδι τα θαυμάσιά σου και η δικαιοσύνη σου σε γη ξεχασμένη;» Μέσα από αυτές τις αναφορές υπέδειξε ο Δεσπότης ότι για εκείνους που πέθαναν μέσα στις αμαρτίες και ανεξομολόγητοι, όπως ακριβώς δεν μπορούν οι ιατροί να τους αναστήσουν πριν από την εξομολόγηση, έτσι δεν υπάρχει γι' αυτούς ελπίδα σωτηρίας μετά τον θάνατο, και εφόσον κατέβηκαν στον Άδη και σε γη ξεχασμένη κανείς πλέον δεν θα τους εξάγει από εκεί. Γι' αυτό και ονόμασε τον τόπο της κολάσεως «γη ξεχασμένη».
Λεπτομέρειες
καὶ ἦν ὅτε τῆς ἱερᾶς τῶν ἀδελφῶν συμμορίας, κοινῇ τὸ θεῖον ὑμνούσης, ἀπελιμπάνετο, καί τις πρὸ ἐκείνου τὴν ἐκκλησίαν καταλαμβάνων μετὰ τοῦ Δαυὶδ λέγειν ἠδύνατο ἀνοίξατέ μοι πύλας δικαιοσύνης· εἰσελθὼν ἐν αὐταῖς ἐξομολογήσομαι τῷ Κυρίῳ καὶ ἐν ἐκκλησίαις εὐλογήσω σε Κύριε, καὶ ἑσπέρας καὶ πρωῒ καὶ μεσημβρίας διηγήσομαι καὶ ἀπαγγελῶ τὰ θαυμάσιά σου καὶ ἑπτάκις τῆς ἡμέρας ᾔνεσά σε, καὶ ὅλην τὴν ἡμέραν διεπέτασα πρός σε τὰς χεῖράς μου; ὁ γὰρ αὐτὸς καὶ τὸν ὡρισμένον ἑκάστῳ καιρὸν ἀπένεμε, καὶ διὰ πάντα ἐν παντὶ καιρῷ τὸν Θεὸν ηὐλόγει. Ἀλλὰ τοὺς ἰδιάζοντας ἐκείνου καμάτους, οὓς ἔτλη τὸ καθ’ ἑαυτὸν ταμεῖον εἰσδύνων, καὶ τὸν θύραθεν ὄχλον ἀποκλείων, καὶ τῷ τὰ κρύφια βλέποντι πατρὶ προσευχόμενος, τὰς ἀγρυπνίας, τὰς ψαλμῳδίας, τὰς ἀνενδότους στάσεις, τὰς ἐπὶ γόνυ κλίσεις, ὅσαι καὶ ἀριθμὸν ὑπερβαίνουσι, τὰς τῶν στέρνων πληγάς, τὰς τῶν δακρύων πηγάς, ὅλαις πολλάκις συμπαρατεινομένας νυξί, τὴν ἄλλην μυστικὴν τῆς ἀρετῆς ἐργασίαν, τίς ἂν διαλάβοι κατάλογος ἀξιόχρεως;
Υπήρξε ποτέ περίπτωση να απουσιάσει από την ιερή χορεία των αδελφών, όταν αυτή υμνούσε κοινώς το θείο, και μπόρεσε άραγε κανείς να φτάσει στην εκκλησία πριν από εκείνον και να πει μαζί με τον Δαβίδ: «Ανοίξτε μου τις πύλες της δικαιοσύνης· θα εισέλθω μέσα από αυτές και θα δοξολογήσω τον Κύριο» και «στις εκκλησίες θα σε ευλογήσω, Κύριε», και «εσπέρας και πρωί και μεσημέρι θα διηγηθώ και θα απαγγείλω τα θαυμάσιά σου» και «επτά φορές την ημέρα σε αίνεσα», και «όλη την ημέρα άπλωσα προς εσένα τα χέρια μου»; Διότι ο ίδιος και τον ορισμένο χρόνο αφιέρωνε στο καθετί, και για τα πάντα, σε κάθε καιρό, ευλογούσε τον Θεό. Αλλά τους προσωπικούς του κόπους, τους οποίους υπέμεινε μπαίνοντας στο ιδιωτικό του ταμείο, και αποκλείοντας τον έξωθεν όχλο, και προσευχόμενος στον Πατέρα που βλέπει τα κρυφά, τις αγρυπνίες, τις ψαλμωδίες, τις αδιάκοπες ορθοστασίες, τις γονυκλισίες, που ξεπερνούν κάθε αριθμό, τα χτυπήματα στο στήθος, τις πηγές των δακρύων, που πολλές φορές παρατείνονταν για ολόκληρες νύχτες, και την υπόλοιπη μυστική εργασία της αρετής, ποιος κατάλογος θα μπορούσε επάξια να τα συμπεριλάβει;
Λεπτομέρειες