Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 87:14

Και μην προσέχεις μόνο εμένα, αλλά τον ψαλμό που μόλις ανέγνωσα. Πρόσεξε τα λεγόμενα· εγώ αναγιγνώσκω, και εσύ διέκρινε την ανάσταση μέσα από την ακολουθία των νοημάτων. «Έγινα σαν άνθρωπος αβοήθητος, ελεύθερος ανάμεσα στους νεκρούς. Με έθεσαν στον κατώτατο λάκκο», όπως είπαμε. Και μετά από αυτά: «Εγώ, όμως, Κύριε, προς εσένα προσευχήθηκα, και το πρωί η προσευχή μου θα σε προφθάσει». Ο νεκρός προσεύχεται; Εάν δεν αναστήθηκε, προσεύχεται; Διότι, αφού διηγήθηκε την ταφή και τη νέκρωση, στη συνέχεια διηγήθηκε την προσευχή που αναπέμφθηκε προς τον Πατέρα.

Λάβε λοιπόν και άλλη μαρτυρία στον ογδοηκοστό έβδομο ψαλμό, όπου ο Χριστός ομιλεί μέσω των προφητών (διότι αυτός που ομιλούσε τότε, αργότερα παρουσιάστηκε): «Κύριε, Θεέ της σωτηρίας μου, την ημέρα έκκραξα και τη νύχτα ενώπιόν σου». Και λίγο παρακάτω: «Έγινα σαν άνθρωπος αβοήθητος, ελεύθερος ανάμεσα στους νεκρούς». Δεν είπε «έγινα άνθρωπος αβοήθητος», αλλά «σαν άνθρωπος αβοήθητος». Διότι σταυρώθηκε όχι από αδυναμία, αλλά εκουσίως, και ο θάνατός του δεν προήλθε από ακούσια αδυναμία. «Συγκαταλέχθηκα με αυτούς που κατεβαίνουν στον λάκκο». Και ποιο είναι το αποδεικτικό σημείο; «Απομάκρυνες τους γνωστούς μου από εμένα». Διότι οι μαθητές τράπηκαν σε φυγή. «Μήπως θα κάνεις θαυμάσια στους νεκρούς;» Έπειτα, λίγο παρακάτω: «Και εγώ, Κύριε, προς εσένα έκκραξα, και το πρωί η προσευχή μου θα σε προφθάσει». Βλέπεις πώς δηλώνουν και τον καιρό της ώρας, και του πάθους, και της αναστάσεως;

Και πάλι στο 〈πζ〉 λέει: Εγώ προς εσένα, Κύριε, έκραξα, και το πρωί η προσευχή μου θα σε προφθάσει. Και πάλι στο 〈νϛ〉 λέει: Εξεγέρσου ψαλτήρι και κιθάρα· θα εγερθώ την αυγή. 〈οζ〉 Ότι ο τόπος θα αποτελέσει μαρτυρία — Ο Ναούμ λέει: Ετοιμάσου, σήκω πρωί, έχει καταστραφεί όλο το φύλλωμά τους· γι' αυτό υπόμεινέ με, λέει ο Κύριος, έως την ημέρα της αναστάσεώς μου για την μαρτυρία μου· διότι η κρίση μου θα οδηγήσει όλους τους εχθρούς μου. 〈οη〉 Ότι από το προτείχισμα — Στο Άσμα λέει: Σήκω, έλα, αγαπημένη μου, υπό τη σκέπη της πέτρας, κοντά στο προτείχισμα. 〈οθ〉 Ότι θα αναζητηθεί από γυναίκες — Στο Άσμα λέει: Στην κλίνη μου αναζήτησα αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου, τον ζήτησα και δεν τον βρήκα. Μήπως είδατε αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου; 〈π〉 Ότι πρώτα θα συναντήσει γυναίκες — Στο Άσμα λέει: Βρήκα αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου, τον κράτησα και δεν τον άφησα. 〈πα〉 Ότι θα αναχωρήσουν έμφοβοι — Ο Δαβίδ στον 〈β〉 ψαλμό λέει: Να δουλεύετε τον Κύριο με φόβο και να αγαλλιάσθε σε αυτόν με τρόμο.

Και εγώ προς εσένα έκραξα, και το πρωί η προσευχή μου θα σε προφθάσει. Όπως ακριβώς στον καʹ ψαλμό, ο οποίος ελέχθη σαφώς εκ προσώπου του Σωτήρος μας σύμφωνα με την επιγραφή, αναφέρεται το «Υπέρ της αντιλήψεως της εωθινής», όπου ο λόγος υπαινίσσεται την ανάσταση του Σωτήρος μας που έλαβε χώρα κατά την πρωινή ώρα· έτσι και τώρα θεωρώ ότι το ίδιο υποδηλώνεται μέσω του: «Το πρωί η προσευχή μου θα σε προφθάσει», καθώς ο λόγος δηλώνει ότι σε κανέναν άλλο καιρό δεν γίνονταν πράξη τα αιτήματα της προσευχής του Σωτήρος, παρά μόνον κατά την αυγή και το πρωί, τότε δηλαδή που μαρτυρείται ότι έλαβε χώρα και η εκ νεκρών ανάσταση. Γι' αυτό ούτε το εσπέρας, ούτε το μεσημέρι, ούτε σε κανέναν άλλο καιρό, αλλά το πρωί, λέει, η προσευχή μου θα σε προφθάσει. Ινατί, Κύριε, απωθείς την ψυχή μου, αποστρέφεις το πρόσωπό σου από εμένα; Και στον καʹ ψαλμό έλεγε το: «Ο Θεός, ο Θεός μου, πρόσεξέ με, ινατί με εγκατέλειψες;»

«Κι εγώ, Κύριε»: Λέει ο Υιός προς τον Πατέρα, [για να λυτρωθεί από κάθε θλίψη]. «Και το πρωί»: Την ώρα της αναστάσεως εισακούστηκε η προσευχή του ανθρώπου· διότι η ανάσταση έγινε κατά τον όρθρο. «Γιατί;»: Διότι ο Χριστός μιλά ως άνθρωπος, για να επιβεβαιώσει την ενανθρώπηση. «Αποστρέφεις»: Εκ μέρους του Αδάμ μιλά ο Χριστός· διότι όσα χρωστούσε ο Αδάμ, τα ξεπληρώνει ο Χριστός. «Είμαι πτωχός»: Διότι με τη θέλησή μου ανέλαβα και τη φτώχεια και τον κόπο, για να σώσω τον άνθρωπο, λέει ο Χριστός. «Αφού υψώθηκα»: Διότι, αφού υψώθηκε ο Χριστός πάνω στον σταυρό και γεύτηκε τον θάνατο, θεωρήθηκε άτιμος και χλευάστηκε από όλους ως ταπεινός άνθρωπος. «Επάνω μου»: Διότι, εκείνοι στους οποίους Εσύ οργίστηκες και τους απέρριψας, αυτοί στράφηκαν εναντίον μου, μαστιγώνοντας και εμπαίζοντάς με. «Και οι φοβερισμοί»: Ενώ τα στοιχεία της φύσης σαλεύονταν και η γη κλονιζόταν, ταραζόταν ο κυριακός άνθρωπος κατά παραχώρηση της θεότητας. «Με περικύκλωσαν»: Οι Ιουδαίοι σαν το νερό, δηλαδή ασταθείς, χύνονταν εδώ κι εκεί σαν το νερό. «Όλη την ημέρα»: Διότι όλη την ημέρα του πάθους δεν σταμάτησαν οι Ιουδαίοι να περικυκλώνουν και να ραπίζουν και να εμπαίζουν τον Χριστό (να φτύνουν τον Χριστό). «Απομάκρυνες»: Διότι τότε όλοι οι απόστολοι έφυγαν· επειδή φίλοι και πλησίον του Χριστού [στα αλήθεια] ήταν (είναι) αυτοί, και ιδιαίτερα ο Πέτρος [και ο Ιωάννης].

Διότι εκείνοι οι τόποι δεν είχαν τύχει επίσκεψης, μέχρι την κατάβαση του Σωτήρος στους νεκρούς. Γι' αυτό ούτε τα θαυμάσια του Θεού ούτε η δικαιοσύνη, δηλαδή ούτε τα σημεία ούτε ο νόμος, αναμενόταν να γίνουν γνωστά σε αυτούς. Επαναλαμβάνει δε πολλές φορές τα ίδια λόγια, επειδή θέλει να καταδείξει ότι η οικονομία του πάθους ήταν απαραίτητη, ως συμφέρουσα συγχρόνως και για τους νεκρούς και για τους ζωντανούς. «Και εγώ προς εσένα, Κύριε, έκραξα, και το πρωί η προσευχή μου θα σε προφθάσει». Επειδή δηλαδή ήταν Υιός ομότιμος με τον Πατέρα, όταν προσευχόταν, αναγκαστικά η προσευχή του τον προλάβαινε, σαν να έτρεχε για να συναντήσει εκείνον προς τον οποίο απευθυνόταν. Εύλογα δε πρόσθεσε και τον χρόνο, ώστε και από αυτό να μάθεις ότι τα όσα εκθέτει συμφωνούν με τα Ευαγγέλια. Διότι λέει ο Λουκάς: «Εκείνες τις ημέρες βγήκε στο όρος για να προσευχηθεί και διανυκτέρευε προσευχόμενος στον Θεό». Και για ποιον λόγο προσευχόταν με κραυγή, το δείχνουν σαφώς τα εξής, διότι αποτελούν λόγια κάποιου που μεσιτεύει: «Γιατί, Κύριε, απωθείς την ψυχή μου [την ευχή μου], και αποστρέφεις το πρόσωπό σου από εμένα;» Αυτά λοιπόν τα έλεγε αναλαμβάνοντας το δικό μας πρόσωπο, το οποίο ο Θεός αποστρεφόταν εξαιτίας της παρακοής, και απωθούσε τη δική μας ψυχή, επειδή, για όσα παρέβη, κατηγορούσε τον δημιουργό.