Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 87:19

«Επάνω μου πέρασαν οι οργές σου». Ολόκληρη την οργή, λέει, την κίνησες εναντίον μου· και με τις πιο φοβερές τιμωρίες με συντάραξες, και με αυτές με βύθισες σαν μέσα σε νερά. «Απομάκρυνες από εμένα φίλο και πλησίον και τους γνωστούς μου εξαιτίας της ταλαιπωρίας». Με τη λέξη ταλαιπωρία υποδηλώνει τον καιρό του Πάθους. Λέει, λοιπόν, ότι κατά τη διάρκεια του Πάθους τον εγκατέλειψαν και οι φίλοι και οι γνώριμοι. Επειδή, μάλιστα, έγινε υπήκοος στον Πατέρα μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού, και πάνω στον σταυρό εγκαταλείφθηκε από τους μαθητές, για τον λόγο αυτόν λέει ότι ο Πατέρας του απομάκρυνε τους φίλους και τους γνωρίμους.

Όμως όχι όπως εγώ θέλω, αλλά όπως εσύ· και πάλι: Πατέρα, αν δεν είναι δυνατόν να παρέλθει αυτό χωρίς να το πιω, ας γίνει το θέλημά σου. Είμαι φτωχός και βρίσκομαι σε κόπους από τη νεότητά μου· και αφού υψώθηκα, ταπεινώθηκα και περιήλθα σε απόγνωση. Από πάνω μου πέρασαν οι οργές σου, οι φοβερισμοί σου με συντάραξαν. Με περικύκλωσαν σαν νερό όλη την ημέρα, με περιέσφιξαν όλοι μαζί. Απομάκρυνες από εμένα φίλο και πλησίον, και τους γνωστούς μου εξαιτίας της ταλαιπωρίας μου. Και αυτά ο Σύμμαχος τα απέδωσε κάπως σαφέστερα, λέγοντας: Όντας φτωχός και καταβεβλημένος από τη νεότητα, ανέλαβα τον φόβο σου. Επιπλέον, από πάνω μου πέρασαν οι οργές σου, οι καταπλήξεις σου με έκαναν να σιγήσω. Με περιέζωσαν σαν νερά, όλη την ημέρα με περικύκλωσαν.

Βλέποντας δε να εκπίπτουν μακριά από τη σωτηρία του Θεού εκείνοι για τους οποίους προσευχόταν, οι οποίοι του ήταν προσφιλέστατοι και αγαπητοί εξαιτίας των πατέρων τους, έλεγε: «Απομάκρυνες από εμένα φίλο και πλησίον, και τους γνωστούς μου από την ταλαιπωρία». Υποδηλώνει δε εκείνους από το έθνος, οι οποίοι του ήταν προηγουμένως γνωστοί και φίλοι· επειδή ήταν μάλιστα μερίδα του και κληρονομιά· αλλά απομακρύνθηκαν αληθινά από αυτόν εξαιτίας της δικής τους απιστίας· και, ενώ ήταν παλαιότερα φίλοι, κατέστησαν τους εαυτούς τους εχθρούς· και παρότι ήταν γνωστοί του, όταν αυτός ήλθε δεν τον αναγνώρισαν, ούτε τον αποδέχθηκαν. Εξαιτίας όλων αυτών απομακρύνθηκαν και από τον Θεό, προκαλώντας τη δική τους ταλαιπωρία. Έτσι, λοιπόν, εξέπεσαν από τον Θεό σύμφωνα με το λόγιο που αναφέρει: «Διότι όσοι απομακρύνουν τους εαυτούς τους από εσένα θα απολεστούν». Και σε αυτό καταλήγουν οι ψαλμοί που επιγράφονται στους υιούς Κορέ.

«Κι εγώ, Κύριε»: Λέει ο Υιός προς τον Πατέρα, [για να λυτρωθεί από κάθε θλίψη]. «Και το πρωί»: Την ώρα της αναστάσεως εισακούστηκε η προσευχή του ανθρώπου· διότι η ανάσταση έγινε κατά τον όρθρο. «Γιατί;»: Διότι ο Χριστός μιλά ως άνθρωπος, για να επιβεβαιώσει την ενανθρώπηση. «Αποστρέφεις»: Εκ μέρους του Αδάμ μιλά ο Χριστός· διότι όσα χρωστούσε ο Αδάμ, τα ξεπληρώνει ο Χριστός. «Είμαι πτωχός»: Διότι με τη θέλησή μου ανέλαβα και τη φτώχεια και τον κόπο, για να σώσω τον άνθρωπο, λέει ο Χριστός. «Αφού υψώθηκα»: Διότι, αφού υψώθηκε ο Χριστός πάνω στον σταυρό και γεύτηκε τον θάνατο, θεωρήθηκε άτιμος και χλευάστηκε από όλους ως ταπεινός άνθρωπος. «Επάνω μου»: Διότι, εκείνοι στους οποίους Εσύ οργίστηκες και τους απέρριψας, αυτοί στράφηκαν εναντίον μου, μαστιγώνοντας και εμπαίζοντάς με. «Και οι φοβερισμοί»: Ενώ τα στοιχεία της φύσης σαλεύονταν και η γη κλονιζόταν, ταραζόταν ο κυριακός άνθρωπος κατά παραχώρηση της θεότητας. «Με περικύκλωσαν»: Οι Ιουδαίοι σαν το νερό, δηλαδή ασταθείς, χύνονταν εδώ κι εκεί σαν το νερό. «Όλη την ημέρα»: Διότι όλη την ημέρα του πάθους δεν σταμάτησαν οι Ιουδαίοι να περικυκλώνουν και να ραπίζουν και να εμπαίζουν τον Χριστό (να φτύνουν τον Χριστό). «Απομάκρυνες»: Διότι τότε όλοι οι απόστολοι έφυγαν· επειδή φίλοι και πλησίον του Χριστού [στα αλήθεια] ήταν (είναι) αυτοί, και ιδιαίτερα ο Πέτρος [και ο Ιωάννης].

«Απομάκρυνες από εμένα φίλο και πλησίον, και τους γνωστούς μου εξαιτίας της ταλαιπωρίας.» Εννοεί τον Πέτρο, διότι υπήρξε φίλος λόγω της μαθητείας. Θα γνωρίζεις άλλωστε τον Κύριο που λέει: «Δεν σας ονομάζω πλέον δούλους, αλλά φίλους». Τον ίδιο τον ονομάζει πλησίον λόγω του υπερβολικά θερμού και ακμαίου της πίστεώς του, ενώ γνωστούς του θεωρεί όλους τους αποστόλους. Διότι αυτοί τον γνώριζαν περισσότερο από όλους, όπως έχεις ακούσει στα Ευαγγέλια να λέει: «Πάτερ δίκαιε, και ο κόσμος δεν σε γνώρισε, εγώ όμως σε γνώρισα, και αυτοί γνώρισαν ότι εσύ με απέστειλες». Παρ' όλα αυτά, εξαιτίας της ταλαιπωρίας του πάθους, όλοι απομακρύνθηκαν προσωρινά.

ΨΑΛΜΟΣ ΠΖ'. «Απομάκρυνες από εμένα τον φίλο.» Εννοεί τον Ιούδα και τους Ιουδαίους εξαιτίας της ταλαιπωρίας, δηλαδή αυτής που ο ίδιος ανέλαβε, ή αυτής που οι ίδιοι υφίστανται επειδή αμάρτησαν. Ανέλαβε δε ταλαιπωρία ο Ιησούς, φέροντας το πρόσωπο του ανθρώπου που λέει: Ταλαίπωρος άνθρωπος εγώ, ποιος θα με λυτρώσει από το σώμα τούτο; Γνωστοί του δε ήταν οι εκ περιτομής, όπως είπα. Ο Ιούδας δε, ήταν φίλος, όντας ένας από εκείνους που άκουσαν από αυτόν τα εξής: Σε εσάς δε λέω, στους φίλους μου. Και: Εσάς σας ονόμασα φίλους, διότι όλα όσα είναι του Πατρός τα έκανα γνωστά σε εσάς.

Και αφού απηύθυνε εν τω μεταξύ κάποια λόγια προς τον Πατέρα του, λέει: «με περικύκλωσαν σαν το νερό», διψώντας τον θάνατό μου, «όλη την ημέρα με περιέσφιξαν όλοι μαζί», δηλαδή, όλη την ημέρα εκείνου του πάθους κρατώντας με και υβρίζοντάς με. «Απομάκρυνες από εμένα φίλο και πλησίον και τους γνωστούς μου εξαιτίας της ταλαιπωρίας», αν και βέβαια δεν τους απομάκρυνε ο Πατέρας, αλλά οι φονιάδες αποδίωχναν τους γνωστούς· ταλαιπωρία δε ονόμασε τη μοχθηρία των Ιουδαίων.