Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 87:3

Κλίνε το ους σου στη δέησή μου και συγχώρησέ μου όλα όσα κακά έπραξα, ως άνθρωπος που νικήθηκα στην προαίρεσή μου. Διότι αναζητώ ανάπαυση και δεν βρίσκω, επειδή η συνείδησή μου είναι μολυσμένη· αλλά ούτε και ειρήνη υπάρχει μέσα μου εξαιτίας του πλήθους των ανομιών μου.

Και ο Ιερεμίας λέει: Γι' αυτό εγέρθηκα, και ιδού, ο ύπνος μου έγινε γλυκός. Και ο Δαβίδ στον 87ο ψαλμό λέει: Την ημέρα έκκραξα και τη νύχτα ενώπιόν σου· συγκαταλέχθηκα με αυτούς που καταβαίνουν στον λάκκο.

Διάψαλμα: διαστολή του λόγου. «Ως ευφραινομένων»: Διότι το σώμα και το αίμα του Χριστού, [η διδαχή των αποστόλων], έγινε η ευφροσύνη όλων εκείνων που κατοικούν μέσα στην πίστη του Χριστού και Θεού μας. «Ωδή ψαλμού – συνέσεως στον Αιθάμ τον Ισραηλίτη»: Η προφητεία υποδηλώνει τον θάνατο του Χριστού και το πάθος, καθώς και την έχθρα του λαού των Ιουδαίων προς τον Χριστό. «Κύριε ο Θεός»: Τη νύχτα το πάθος, την ημέρα ο σταυρός· διότι όλη την ημέρα άπλωσα προς εσένα τα χέρια μου. «Ας εισέλθει»: Εκ μέρους του Αδάμ προσευχόταν ο Χριστός ως άνθρωπος. «Κλίνε το αυτί σου»: Στη δέηση, την οποία προσφέρω υπέρ του ανθρώπου, λέει ο Κύριος προς τον Πατέρα. «Διότι γέμισε»: Η ψυχή του Αδάμ, που εμπαίζεται από τους δαίμονες· αυτήν όμως ανέλαβε ο Κύριος. «Και η ζωή»: Αναφέρεται στον Χριστό, ότι γεύτηκε θάνατο (θάνατο σαρκικό). «Συγκαταλέχθηκα»: Έγινα σαν ένας από τους θνητούς ανθρώπους, αυτούς που τοποθετούνται στα μνήματα της γης. Αναφέρεται δε στον δεσποτικό τάφο. «Έγινα»: Θεωρήθηκα σαν ένας από τους θνητούς ανθρώπους, που δεν έχει βοήθεια, αλλά εγώ υπέτασσα τον θάνατο, όντας ελεύθερος από τους εχθρούς (τους νεκρούς). «Σαν τραυματίες»: Σαν αυτούς που κείτονται νεκροί στους τάφους από αιώνων, τους οποίους κανείς δεν θυμήθηκε ποτέ. «Και αυτοί»: Όσοι πέθαναν χωρίς να γνωρίσουν τον Θεό. «Με έθεσαν»: Οι Ιουδαίοι έβαλαν τον Χριστό στο μνήμα [λέει ο Κύριος]. «Στα σκοτεινά»: Διότι κάθε τάφος είναι σκιά θανάτου και εργαστήριο σκότους.

Το έχουν παραδώσει ως επινίκιο ύμνο που αποδίδεται από χορό. Είναι λοιπόν φανερό ότι δεν συνάρμοσε αυτή τη μελωδία ένας μόνον ψαλμωδός, αλλά ένας χορός, με εξάρχοντα τον Αιμάν τον Ισραηλίτη ψαλμωδό, οπωσδήποτε κάποιου άλλου ψαλμωδού, προς τον οποίο ο χορός αποκρινόταν εύρυθμα και συνετά. Γι' αυτόν τον λόγο προτάσσεται στην επιγραφή το: «Για να αποκριθεί με λόγια συνέσεως στον Αιμάν τον Ισραηλίτη». «Κύριε, Θεέ της σωτηρίας μου, ημέρα και νύχτα έκραξα ενώπιόν σου. Ας εισέλθει ενώπιόν σου η προσευχή μου». Πρέπει βεβαίως και ο καθένας από εμάς, όταν προσεύχεται ενώπιον του Θεού, δηλαδή σύμφωνα με το αρεστό σε Αυτόν, να προσεύχεται ολόκληρη την ημέρα και τη νύχτα· εφόσον βέβαια επιθυμούμε να εισέλθει η προσευχή μας ενώπιόν Του και να επιτύχουν οι δεήσεις μας, ώστε να ακούσουμε και εμείς: «Οι προσευχές σου και οι ελεημοσύνες σου ανέβηκαν ως μνημόσυνο ενώπιον του Θεού». Επειδή όμως όλος ο ψαλμός έχει γραφτεί για τον Χριστό, αναγκαστικά ονόμασε τον Θεό Κύριο και Θεό της δικής Του σωτηρίας· εννοεί όμως της κοινής σωτηρίας· διότι, έχοντας γίνει η απαρχή, λογίζεται τη δική μας σωτηρία ως δική Του, απευθυνόμενος στον Πατέρα. Διότι, επειδή Εκείνος ευδόκησε να έλθει ο Υιός στον κόσμο, εμείς σωθήκαμε. Προς Αυτόν έκραξε, πολλές φορές μεν κατά την ημέρα στο όρος, και τη νύχτα στο χωρίο της Γεθσημανής, όταν ο Ιούδας επρόκειτο να Τον παραδώσει, δηλαδή ζήτησε με παρρησία από τον Πατέρα να εισέλθει ενώπιόν Του η δική Του προσευχή. Και ποια ήταν αυτή;

Πατέρα, εάν δεν είναι δυνατόν να παρέλθει αυτό το ποτήριο χωρίς να το πιω, ας γίνει το θέλημά σου. Κλίνε το αυτί σου στη δέησή μου. Δηλαδή, αναλογίσου με ακρίβεια τη δύναμη της προσευχής μου, ή και δείξε συγκατάβαση σε αυτούς για τους οποίους προσφέρω τη δέηση· διότι δεν προσεύχομαι για τον εαυτό μου, αλλά για εκείνους των οποίων έλαβα τη μορφή και τον χαρακτήρα. Διότι γέμισε από κακά η ψυχή μου. Από ποια; Από τα ανθρώπινα· διότι βαστάζω τις αμαρτίες όλων, Και η ζωή μου πλησίασε στον άδη.

Ψαλμός πζ΄ Ωδή ψαλμού στους υιούς Κορέ· για το τέλος, υπέρ μαελέθ, για απόκριση· συνέσεως του Αιθάμ του Ισραηλίτη. «Κύριε, Θεέ της σωτηρίας μου, ημέρα και νύχτα έκραξα ενώπιόν σου· ας φθάσει ενώπιόν σου η προσευχή μου, κλίνε το αυτί σου στη δέησή μου· διότι γέμισε από κακά η ψυχή μου και η ζωή μου πλησίασε στον άδη». Ο Χριστός διαμέσου του Δαβίδ αναφωνεί αυτά. Διότι πάντοτε αναφέρει τα δικά του στον Πατέρα του, αφενός αποδίδοντας τιμή στον Πατέρα, και αφετέρου επιβεβαιώνοντας ότι έγινε τέλειος άνθρωπος. «Συγκαταλέχθηκα με αυτούς που κατεβαίνουν στον λάκκο», δηλαδή, με αυτούς που θάβονται σε τάφους, «έγινα σαν αβοήθητος άνθρωπος, ελεύθερος ανάμεσα στους νεκρούς». Με τη θέλησή μου ήλθα σε αυτό, λέει, χωρίς να έχω φύση υποκείμενη στον θάνατο. «Με έθεσαν στον κατώτατο λάκκο, σε σκοτεινά μέρη και σε σκιά θανάτου», υπονοώντας τον τριήμερο τάφο του. «Πάνω μου στηρίχθηκε η οργή σου, και όλους τους μετεωρισμούς σου τους έφερες πάνω μου». Αν και ανέχθηκες, λέει, να έλθω στο πάθος, ωστόσο τα μάτια σου δεν απομακρύνθηκαν από εμένα· διότι αυτό το ονόμασε μετεωρισμό. «Απομάκρυνες τους γνωστούς μου από εμένα». Διότι οι μαθητές τον εγκατέλειψαν και έφυγαν, ενώ οι φονιάδες του «με θεώρησαν βδέλυγμα για τους εαυτούς τους. Παραδόθηκα και δεν έβγαινα έξω». Διότι ήταν πιο εύκολο για εμένα να τους χτυπήσω με τύφλωση και να φύγω μέσα από αυτούς. «