Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 87:7

25 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας

ἔθεντό με ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ, ἐν σκοτεινοῖς καὶ ἐν σκιᾷ θανάτου.

Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου

Πατερικά χωρία

1–25 από 25

Ἀναστάσιος Σιναΐτης Διάλογος κατὰ Ἰουδαίων
Οὐχ ὁρᾶς, ὦ Ἰουδαῖε, πῶς ἔδει πληρωθῆναι εἰς αὐτὸν τὰς Γραφὰς τῶν προφητῶν; Περὶ γὰρ τοῦ προδεδόσθαι αὐτὸν παρὰ τοῦ Ἰούδα ἑνὸς τῶν ιβʹ μαθητῶν αὐτοῦ, ὁ ψαλμὸς λέγει· «Ἵνα τί ἐφρύαξαν ἔθνη, καὶ λαοὶ ἐμελέτησαν καινά; παρέστησαν οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς, καὶ οἱ ἄρχοντες συνήχθησαν ἐπὶ τὸ αὐτό.» Συνήχθησαν γὰρ ἐπ’ ἀληθείας ἐπὶ τὸν ἅγιον Παῖδα τοῦ Θεοῦ Ἰησοῦν, ὅς ἐστι Χριστὸς, Ἡρώδης τε καὶ Πόντιος Πιλᾶτος σὺν ἔθνεσι καὶ λαοῖς Ἰσραήλ. Καὶ ὁ Δαβὶδ λέγει περὶ αὐτοῦ· «Ὤρυξαν χεῖράς μου καὶ πόδας μου, καὶ διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου ἑαυτοῖς, καὶ ἐπὶ τὸν ἱματισμόν μου ἔβαλλον κλῆρον· ἐξηρίθμησαν πάντα τὰ ὀστᾶ μου.» Ἰδοὺ καὶ ἡ σταύρωσις, καὶ ὅτι ὄξος μετὰ χολῆς αὐτὸν ἐπότισαν. Ὁ αὐτὸς Δαβὶδ πάλιν εἶπεν· «Ἔδωκαν εἰς τὸ βρῶμά μου χολὴν, καὶ εἰς τὴν δίψαν μου ἐπότισάν με ὄξος.» Ἆρα ἐψεύσαντο οἱ προφῆται καὶ οἱ εὐαγγελισταὶ ἡμῶν τῶν Χριστιανῶν, τὰ ἴσα τούτων εἰπόντες, ὅτι ταῦτα ἔπαθεν ὁ Χριστός; καὶ εἰ οἱ εὐαγγελισταὶ ἡμῶν ἐψεύσαντο, καὶ οἱ προφῆται λοιπὸν ἐψεύσαντο τὰ ὅμοια τούτων εἰπόντες. Θέλεις ἀκοῦσαι καὶ περὶ τῆς ταφῆς αὐτοῦ; Ὁ Προφήτης λέγει ἐν βίβλῳ Ψαλμῶν· «Ἔθεντό με ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ, ἐν σκοτεινοῖς καὶ ἐν σκιᾷ θανάτου, καὶ ἐγενήθην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος, ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος,» τουτέστιν ἀναμάρτητος. Καὶ ἐν τῷ Ἰὼβ λέγει· «Ἀνοίγονταί σοι φόβῳ πύλαι θανάτου, πυλωροὶ δὲ ᾅδου ἰδόντες σε ἔπτηξαν·» δηλονότι αἱ τῶν ἐναντίων δαιμόνων δυνάμεις αἱ ἐν τῷ ᾅδῃ. Ὅτι δὲ πολλὰ σώματα τῶν κεκοιμημένων ἀπ’ αἰῶνος ἁγίων ὁ Χριστὸς ἐν τῷ σταυρῷ κρεμάμενος ἤγειρεν ἐκ τῶν νεκρῶν, ὁ Ψαλμῳδὸς εἶπεν· «Ὁ ἐξάγων πεπεδημένους ἐν ἀνδρείᾳ· ὁμοίως τοὺς παραπικραίνοντας τοὺς κατοικοῦντας ἐν τάφοις.» Ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς τριημέρου αὐτοῦ ταφῆς καὶ τῆς ἀναστάσεως ὁ προφήτης Ὠσηὲ λέγει οὕτως· «Ζητήσωμεν τὸν Κύριον, καὶ ἁγιάσει ἡμᾶς μετὰ ἡμέρας δύο, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστήσομαι.» Ὅτι δὲ ἡ ψυχὴ αὐτοῦ ἐν ᾅδῃ οὐ καταλέλειπται, οὐδὲ ἡ σὰρξ αὐτοῦ εἶδε διαφθορὰν, ὁ Δαβὶδ λέγει· «Οὐκ ἐγκαταλείψεις τὴν ψυχήν μου εἰς ᾅδην, οὐδὲ δώσεις τὸν ὅσιόν σου ἰδεῖν διαφθοράν.» Μὴ νομίσῃς δὲ ὅτι περὶ ἑαυτοῦ εἶπεν ὁ Δαβὶδ, καὶ οὐ περὶ Χριστοῦ· ὁ δὲ Δαβὶδ μὲν τῇ ἰδίᾳ γενεᾷ ὑπηρετήσας τῇ τοῦ Θεοῦ βουλῇ, ἐκοιμήθη καὶ προσετέθη πρὸς τοὺς πατέρας αὐτοῦ, καὶ οἶδε διαφθοράν· αὐτὸς γὰρ ὁ Θεὸς τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν, ἣν ἀνέλαβεν, ἀνέστησε. Καὶ ἀλλαχοῦ γέγραπται· «Καὶ ἔσται ἡ ἀνάπαυσις αὐτοῦ, τιμή·» τουτέστιν ἡ μὲν ἀνάπαυσις, ταφή· ἡ δὲ τιμὴ, ἀνάστασις.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Δεν βλέπεις, Ιουδαίε, πώς έπρεπε να εκπληρωθούν επάνω σ’ Αυτόν οι Γραφές των Προφητών; Διότι για την προδοσία Του από τον Ιούδα, έναν από τους δώδεκα μαθητές Του, ο Ψαλμός λέει: «Γιατί αγρίεψαν τα έθνη και οι λαοί μελέτησαν μάταια; Παρουσιάστηκαν οι βασιλείς της γης και οι άρχοντες συνάχθηκαν επί το αυτό.» Πράγματι, συνάχθηκαν αληθινά εναντίον του αγίου Παίδα του Θεού, του Ιησού, που είναι ο Χριστός, ο Ηρώδης και ο Πόντιος Πιλάτος μαζί με έθνη και λαούς του Ισραήλ. Και ο Δαβίδ λέει γι’ Αυτόν: «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, και μοίρασαν μεταξύ τους τα ενδύματά μου και για τον ιματισμό μου έριξαν κλήρο· αρίθμησαν όλα τα οστά μου.» Να λοιπόν και η σταύρωση, και το ότι Τον πότισαν ξίδι ανακατεμένο με χολή. Ο ίδιος ο Δαβίδ πάλι είπε: «Έδωκαν στη βρώση μου χολή και στη δίψα μου με πότισαν ξίδι.» Άραγε ψεύσθηκαν οι Προφήτες και οι Ευαγγελιστές μας, των Χριστιανών, όταν είπαν τα ίδια μ’ αυτά, ότι αυτά έπαθε ο Χριστός; Και αν οι Ευαγγελιστές μας ψεύσθηκαν, τότε και οι Προφήτες ψεύσθηκαν, αφού είπαν όμοια μ’ αυτά. Θέλεις ν’ ακούσεις και για την ταφή Του; Ο Προφήτης λέει στο βιβλίο των Ψαλμών: «Με έβαλαν σε λάκκο βαθύτατο, σε τόπους σκοτεινούς και στη σκιά του θανάτου, και έγινα σαν άνθρωπος αβοήθητος, ελεύθερος ανάμεσα στους νεκρούς», δηλαδή αναμάρτητος. Και στον Ιώβ λέει: «Άραγε ανοίγονται μπροστά σου με φόβο οι πύλες του θανάτου, και οι πυλωροί του άδη, όταν σε είδαν, τρόμαξαν;» δηλαδή οι δυνάμεις των αντίθετων δαιμόνων που βρίσκονται στον άδη. Και ότι ο Χριστός, ενώ κρεμόταν επάνω στον Σταυρό, ανέστησε από τους νεκρούς πολλά σώματα αγίων που είχαν κοιμηθεί από παλαιούς αιώνες, το είπε ο Ψαλμωδός: «Αυτός που εξάγει τους δεσμίους με δύναμη, καθώς και εκείνους που παροργίζουν, αυτούς που κατοικούν στους τάφους.» Αλλά και για την τριήμερη ταφή Του και την Ανάσταση ο προφήτης Ωσηέ λέει έτσι: «Ας ζητήσουμε τον Κύριο, και θα μας αγιάσει μετά από δύο ημέρες, και την τρίτη ημέρα θα αναστηθώ.» Και ότι η ψυχή Του δεν εγκαταλείφθηκε στον άδη, ούτε η σάρκα Του είδε φθορά, το λέει ο Δαβίδ: «Δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα δώσεις στον Όσιό σου να δει φθορά.» Μη νομίσεις όμως ότι ο Δαβίδ το είπε αυτό για τον εαυτό του και όχι για τον Χριστό· διότι ο Δαβίδ, αφού υπηρέτησε στη γενεά του τη βουλή του Θεού, κοιμήθηκε και προστέθηκε στους πατέρες του και είδε φθορά· ενώ Αυτός, ο ίδιος ο Θεός, ανέστησε την ανθρώπινη φύση που προσέλαβε. Και αλλού είναι γραμμένο: «Και η ανάπαυσή Του θα είναι τιμή»· δηλαδή η ανάπαυση σημαίνει ταφή, ενώ η τιμή σημαίνει ανάσταση.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἀστέριος ὁ Σοφιστής Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Περὶ τοῦ σταυροῦ· 〈Ὁ κύριος ἐβασίλευσεν ἀπὸ τοῦ ξύλου.〉 Περὶ τῶν ἥλων· 〈Ὤρυξαν χεῖράς μου καὶ πόδας μου.〉 Περὶ τοῦ ὄξους καὶ τῆς χολῆς· 〈Καὶ ἔδωκαν εἰς τὸ βρῶμά μου χολήν, καὶ εἰς τὴν δίψαν μου ἐπότισάν με ὄξος.〉 Περὶ τῆς ἐπὶ τοῦ σταυροῦ φωνῆς· 〈Ὁ θεός, ὁ θεός μου, πρόσχες μοι· ἵνα τί ἐγκατέλιπές με;〉 Περὶ τῆς τελευταίας φωνῆς· 〈Εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά μου.〉 Περὶ τοῦ θανάτου· 〈Προσελογίσθην μετὰ τῶν καταβαινόντων εἰς ᾅδου.〉 Περὶ τοῦ τάφου· 〈Ἔθεντό με ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ.〉 Περὶ τοῦ μὴ φθαρῆναι τὸ σῶμα· 〈Οὐ δώσεις τὸν ὅσιόν σου ἰδεῖν διαφθοράν.〉 Περὶ τῆς ἀναστάσεως· 〈Ἀνάστα, ὁ θεός, κρῖνον τὴν γῆν.〉 Περὶ τῆς ἀναλήψεως· 〈Ἀνέβη ὁ θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ.〉 Περὶ τῆς ἐκ δεξιῶν καθέδρας· 〈Εἶπεν ὁ κύριος τῷ κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου.〉 Περὶ τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας· 〈Ὁ θεὸς ἐμφανῶς ἥξει.〉 Περὶ τῆς πανδήμου αὐτοῦ κρίσεως· 〈Πῦρ ἐνώπιον αὐτοῦ προπορεύσεται καὶ φλογιεῖ κύκλῳ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ.〉 Ὅτι ἐπὶ δικαιοκρισίᾳ ὑπὸ τῶν οὐρανίων ταγμάτων ἐπαινεθήσεται· 〈Καὶ ἀναγγελοῦσιν οἱ οὐρανοὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ. Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τῶν κρυφίων τοῦ υἱοῦ.〉 Δὸς ἄλλον υἱόν, Ἰουδαῖε, ταῦτα παθόντα ἢ ποιήσαντα, καὶ ὑπὲρ τῆς ἀμφιβολίας συγγινώσκω σοι. Εἰ δὲ οὐκ ἔχεις δεῖξαι, εὔδηλον ὅτι Ἰησοὺς ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ ἐστιν, ὁ τὰ προλεχθέντα κρύφια φανερώσας.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Περί του σταυρού· «Ο Κύριος εβασίλευσε από το ξύλο». Περί των ήλων· «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου». Περί του όξους και της χολής· «Και έδωσαν στο φαγητό μου χολή, και στη δίψα μου με πότισαν όξος». Περί της φωνής επί του σταυρού· «Θεέ, Θεέ μου, πρόσεξέ με· γιατί με εγκατέλειψες;» Περί της τελευταίας φωνής· «Στα χέρια σου θα παραθέσω το πνεύμα μου». Περί του θανάτου· «Συγκαταλέχθηκα με αυτούς που κατεβαίνουν στον άδη». Περί του τάφου· «Με έβαλαν σε λάκκο κατώτατο». Περί του ότι δεν φθάρθηκε το σώμα· «Δεν θα δώσεις τον όσιό σου να δει φθορά». Περί της αναστάσεως· «Ανάστηθι, Θεέ, κρίνε τη γη». Περί της αναλήψεως· «Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό». Περί της καθέδρας εκ δεξιών· «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: Κάθισε εκ δεξιών μου». Περί της Δευτέρας Παρουσίας του· «Ο Θεός θα έλθει εμφανώς». Περί της πάνδημης κρίσεώς του· «Πυρ θα προπορεύεται ενώπιόν του και θα καταφλέξει ολόγυρα τους εχθρούς του». Ότι για τη δικαιοκρισία του θα επαινεθεί από τα επουράνια τάγματα· «Και οι ουρανοί θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του. Εις το τέλος, υπέρ των κρυφίων του Υιού». Δείξε μου άλλον υιό, Ιουδαίε, που να έχει πάθει ή να έχει πράξει αυτά, και σε συγχωρώ για την αμφιβολία σου. Εάν όμως δεν έχεις να δείξεις, είναι ολοφάνερο ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού, ο οποίος φανέρωσε τα προλεχθέντα κρυφά.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Εἰς τὸ σπέρμα
Καὶ μὴ ἐμοὶ μόνον πρόσεχε, ἀλλὰ τῷ ἐμοὶ ἀρτίως ἀναγνωσθέντι ψαλμῷ. Πρόσχες τὸ λεγόμενον· ἐγὼ ἀναγινώσκω, σὺ βλέπε ἐκ τῆς ἀκολουθίας τὴν ἀνάστασιν. «Ἐγενήθην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος, ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος. Ἔθεντό με ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ,» καθὼς εἰρήκαμεν. Καὶ μετὰ ταῦτα· «Ἐγὼ δὲ τῇ προσευχῇ μου πρὸς σὲ, Κύριε, καὶ τῷ πρωῒ ἡ προσευχή μου προφθάσειε.» Ὁ νεκρὸς προσεύχεται· εἰ μὴ ἀνέστη, προσεύχεται; Μετὰ γὰρ τὸ διηγήσασθαι τὴν ταφὴν καὶ τὴν νεκρότητα, τότε διηγήσατο τὴν προσευχὴν τὴν πρὸς τὸν Πατέρα γενομένην.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και μην προσέχεις μόνο εμένα, αλλά τον ψαλμό που μόλις ανέγνωσα. Πρόσεξε τα λεγόμενα· εγώ αναγιγνώσκω, και εσύ διέκρινε την ανάσταση μέσα από την ακολουθία των νοημάτων. «Έγινα σαν άνθρωπος αβοήθητος, ελεύθερος ανάμεσα στους νεκρούς. Με έθεσαν στον κατώτατο λάκκο», όπως είπαμε. Και μετά από αυτά: «Εγώ, όμως, Κύριε, προς εσένα προσευχήθηκα, και το πρωί η προσευχή μου θα σε προφθάσει». Ο νεκρός προσεύχεται; Εάν δεν αναστήθηκε, προσεύχεται; Διότι, αφού διηγήθηκε την ταφή και τη νέκρωση, στη συνέχεια διηγήθηκε την προσευχή που αναπέμφθηκε προς τον Πατέρα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Ἐρωτήσεις πρὸς Ἀντίοχον τὸν ἡγεμόνα
Ἐρώτ. ιθʹ. Ποῦ δὲ ἄρα θέλομεν λέγειν, ὅτι εἰσὶν αἱ προλαβοῦσαι τῶν ἀνθρώπων ψυχαί; Ἀπόκ. Ξένον μὲν καὶ φοβερὸν τὸ ἐρώτημα, καὶ παρὰ ἀνθρώποις ἀποκεκρυμμένον. Οὐ γὰρ συνεχώρησεν ὁ Θεὸς ἐπαναλῦσαί τινα πρὸς ἡμᾶς ἐκεῖθεν, καὶ διηγήσασθαι ποῦ ἢ πῶς εἰσιν αἱ ἀφ᾽ ἡμῶν ἀπελθοῦσαι ψυχαί. Ὅμως ἐκ τῶν Γραφῶν μανθάνομεν, ὅτι αἱ μὲν τῶν ἁμαρτωλῶν ψυχαὶ ἐν τῷ ᾅδῃ ὑπάρχουσιν ὑποκάτω πάσης τῆς γῆς καὶ τῆς θαλάττης εἰσὶν, ὥς φησιν ὁ ψαλμὸς, «Ἐν σκοτεινοῖς καὶ ἐν σκιᾷ θανάτου καὶ ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ,» καὶ ὡς γέγραπται ἐν τῷ Ἰώβ· «Εἰς γῆν σκοτεινὴν καὶ γνοφερὰν, εἰς γῆν σκότους αἰωνίου, οὗ οὐκ ἔστι φέγγος, οὐδὲ ὁρᾷν ζωὴν βροτοῖς,» αἱ δὲ τῶν δικαίων ψυχαὶ μετὰ τὴν Χριστοῦ παρουσίαν, ὡς ἐκ τοῦ λῃστοῦ τοῦ ἐν τῷ σταυρῷ μανθάνομεν, ὅτι ἐν τῷ παραδείσῳ ὑπάρχουσιν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ερώτημα ΙΘ΄. Πού άραγε πρέπει να πούμε ότι βρίσκονται οι ψυχές των ανθρώπων που έχουν προηγηθεί στον θάνατο; Απόκριση. Ξένο και φοβερό είναι το ερώτημα, και αποκεκρυμμένο από τους ανθρώπους. Διότι δεν επέτρεψε ο Θεός να επιστρέψει κάποιος σε εμάς από εκεί, για να διηγηθεί πού ή πώς βρίσκονται οι ψυχές που έχουν αναχωρήσει από εμάς. Όμως από τις Γραφές μαθαίνουμε ότι οι μεν ψυχές των αμαρτωλών βρίσκονται στον άδη, υπάρχουν κάτω από όλη τη γη και τη θάλασσα, όπως λέει ο ψαλμός: «Σε τόπους σκοτεινούς και σε σκιά θανάτου και σε λάκκο κατώτατο», και όπως είναι γραμμένο στον Ιώβ: «Σε γη σκοτεινή και ζοφερή, σε γη αιώνιου σκότους, όπου δεν υπάρχει φως, ούτε μπορούν να δουν ζωή οι θνητοί», ενώ οι ψυχές των δικαίων, μετά την έλευση του Χριστού, όπως μαθαίνουμε από τον ληστή στον σταυρό, βρίσκονται στον παράδεισο.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Ἐρωτήσεις πρὸς Ἀντίοχον τὸν ἡγεμόνα
Γενηθήτω ἡ ἔπαυλις αὐτῶν ἠρημωμένη, καὶ ἐν τοῖς σκηνώμασιν αὐτῶν μὴ ἔστω ὁ κατοικῶν·» ἤγουν ὁ ἐν Ἱεροσολύμοις ναὸς αὐτῶν, ὃ δὴ καὶ γέγονε. Καὶ τὰ λοιπὰ δὲ τοῦ ψαλμοῦ, ὡς ἐπὶ κατάρας λεγόμενα, τοῖς Ἰουδαίοις ἁρμόζει, οὓς καὶ Μωσῆς ὠνείδισεν εἰπών· «Καὶ ἔσται ἡ ζωή σου κρεμαμένη ἀπέναντι τῶν ὀφθαλμῶν σου, καὶ φοβηθήσῃ ἡμέρας καὶ νυκτὸς, καὶ οὐ πιστεύσεις τῇ ζωῇ σου.» Περὶ δὲ τῆς λόγχης λέγει Ζαχαρίας ὁ προφήτης ὡς ἐκ προσώπου τοῦ Χριστοῦ· «Καὶ ἐπιβλέψονται πρὸς μὲ, εἰς ὃν ἐξεκέντησαν.» Περὶ δὲ τοῦ ὕδατος τῆς ἁγίας αὐτοῦ πλευρᾶς ὁ αὐτὸς προφήτης εἶπεν· «Ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἐξελεύσεται ὕδωρ ζῶν ἐξ Ἱερουσαλήμ.» Ἀκούσωμεν δὲ καὶ τοῦ προφήτου Ἡσαΐου περὶ τῆς ταφῆς τοῦ Κυρίου λέγοντος, καὶ ὅπως διαγελᾷ τοὺς Ἰουδαίους· «Ἴδετε ὡς δίκαιος ἀπώλετο, καὶ οὐδεὶς ἐκδέχεται τῇ καρδίᾳ.» Εἶπεν οὖν καὶ τὴν αὐτοῦ ἀνάστασιν· καὶ πάλιν· «Ἀπὸ προσώπου ἀδικίας ἦρται ὁ δίκαιος, καὶ ἔσται ἐν εἰρήνῃ ἡ ταφὴ αὐτοῦ.» «Ἐν εἰρήνῃ» δὲ λέγει, ὅτι ὁ Πιλᾶτος μετ᾽ εἰρήνης ἀπέδωκε τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ τῷ Ἰωσήφ. Ὁμοίως δὲ καὶ Δαβὶδ περὶ τῆς ταφῆς αὐτοῦ ἐν πζʹ ψαλμῷ λέγει ὡς ἐκ προσώπου τοῦ Χριστοῦ· «Ἔθεντό με ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ, ἐν σκοτεινοῖς καὶ ἐν σκιᾷ θανάτου·» καὶ πρὸ τούτων· «Καὶ ἐγενήθην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος,» ἤγουν ἀναμάρτητος.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
«Ας γίνει η έπαυλή τους ερημωμένη, και στα σκηνώματά τους ας μην υπάρχει κανείς που να κατοικεί»· δηλαδή ο ναός τους στα Ιεροσόλυμα, πράγμα το οποίο βεβαίως και έγινε. Και τα υπόλοιπα όμως του ψαλμού, που λέγονται ως κατάρα, αρμόζουν στους Ιουδαίους, τους οποίους ονείδισε και ο Μωυσής λέγοντας: «Και θα είναι η ζωή σου κρεμασμένη απέναντι από τα μάτια σου, και θα φοβάσαι ημέρα και νύχτα, και δεν θα έχεις εμπιστοσύνη στη ζωή σου». Σχετικά με τη λόγχη, λέγει ο προφήτης Ζαχαρίας, ως εκ προσώπου του Χριστού: «Και θα στρέψουν το βλέμμα τους προς εμένα, τον οποίο εξεκέντησαν». Σχετικά δε με το νερό από την αγία Του πλευρά, ο ίδιος προφήτης είπε: «Εκείνη την ημέρα θα εξέλθει ζωντανό νερό από την Ιερουσαλήμ». Ας ακούσουμε όμως και τον προφήτη Ησαΐα να μιλάει για την ταφή του Κυρίου, και πώς χλευάζει τους Ιουδαίους: «Δείτε πώς χάθηκε ο δίκαιος, και κανείς δεν το παίρνει κατά καρδιά». Μίλησε λοιπόν και για την ανάστασή Του· και πάλι: «Εξαιτίας της αδικίας απομακρύνθηκε ο δίκαιος, και η ταφή του θα γίνει εν ειρήνη». Και λέγει «εν ειρήνη», διότι ο Πιλάτος παρέδωσε ειρηνικά το σώμα του Ιησού στον Ιωσήφ. Παρομοίως και ο Δαβίδ αναφέρεται στην ταφή Του στον 87ο ψαλμό, ως εκ προσώπου του Χριστού: «Με έβαλαν στον κατώτατο λάκκο, σε μέρη σκοτεινά και σε σκιά θανάτου»· και πριν από αυτά: «Και έγινα σαν άνθρωπος αβοήθητος, ελεύθερος ανάμεσα στους νεκρούς», δηλαδή αναμάρτητος.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Ἔθεντό με ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ, ἐν σκοτεινοῖς, καὶ ἐν σκιᾷ θανάτου. Ἀντὶ τοῦ, Ἔθεντό με, ὁ μὲν Ἀκύλας, Ἔθου με, ὁ δὲ Σύμμαχος, Ἔταξάς με, ἐκδεδώκασι. Δι᾽ ὧν παρίστησιν, ὅτι νεύματι τοῦ Πατρὸς καὶ βουλῇ, οὐχ ἁπλῶς εἰς τὸν θάνατον, οὐδὲ εἰς τὸν ᾅδην καὶ τὸν καλούμενον λάκκον κατελήλυθεν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ βαθύτατα καὶ τὰ κατώτατα καὶ τὰ ἔσχατα, ὡς ἂν εἴποι τις, τῶν ἐκεῖ χωρίων. Παρίστησι δὲ τοῦτο καὶ αὐτὸς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις φάσκων· Δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ποιῆσαι ἐν τῇ καρδίᾳ τῆς γῆς τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας. Ἀντὶ δὲ τοῦ, ἐν σκοτεινοῖς, καὶ ἐν σκιᾷ θανάτου, ὁ Ἀκύλας, ἐν σκοτεινοῖς, φησὶ, καὶ ἐν βυθοῖς· ὁ δὲ Σύμμαχος, ἐν σκοτεινοῖς ἐσκεπασμένον· ἡ δὲ πέμπτη ἔκδοσις, ἐν σκοτεινοῖς, ἐν καταδύτοις. Τοῦτο δέ μοι παρατετήρηται ἀναγκαίως, ὡς ἂν μή τις ὑπολάβῃ μὴ ἐν θανάτῳ αὐτὸν γεγονέναι, διὰ τὸ λέγεσθαι παρὰ τοῖς Ἑβδομήκοντα, ἐν σκοτεινοῖς καὶ ἐν σκιᾷ θανάτου.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
«Με έθεσαν σε λάκκο κατώτατο, σε μέρη σκοτεινά και σε σκιά θανάτου». Αντί για το «με έθεσαν», ο μεν Ακύλας απέδωσε «με έθεσες», ο δε Σύμμαχος «με τοποθέτησες». Μέσα από αυτά δηλώνει ότι, με το νεύμα και τη βουλή του Πατέρα, δεν κατήλθε απλώς στον θάνατο, ούτε μόνο στον άδη και στον λεγόμενο λάκκο, αλλά και στα βαθύτατα και στα κατώτατα και στα έσχατα, όπως θα μπορούσε να πει κανείς, από τα εκεί μέρη. Αυτό άλλωστε το φανερώνει και ο Ίδιος στα Ευαγγέλια λέγοντας: «Πρέπει ο Υιός του ανθρώπου να παραμείνει στην καρδιά της γης τρεις ημέρες και τρεις νύχτες». Αντί δε για το «σε μέρη σκοτεινά και σε σκιά θανάτου», ο Ακύλας αναφέρει: «σε μέρη σκοτεινά και σε βυθούς»· ο Σύμμαχος: «σκεπασμένο σε σκοτάδια»· και η πέμπτη έκδοση: «σε μέρη σκοτεινά, σε άδυτα βάθη». Αυτό το παρατήρησα αναγκαστικά, ώστε να μην υποθέσει κανείς ότι δεν βρέθηκε πραγματικά στον θάνατο, εξαιτίας του ότι από τους Εβδομήκοντα αναφέρεται: «σε μέρη σκοτεινά και σε σκιά θανάτου».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Ἀντὶ τοῦ, Μὴ ἐν νεκροῖς ποιήσεις θαυμάσια; φησὶν ὁ Σύμμαχος, Ἆρα νεκροῖς ποιήσεις τεράστια; Καὶ δι᾽ ὅλων τῶν ἑξῆς, ἐν οἷς λέγεται, Μὴ διηγήσεταί τις ἐν τάφῳ; καὶ πάλιν, Μὴ γνωσθήσεται ἐν τῷ σκότει; ὁ Σύμμαχος, Ἢ διηγήσεται, ἢ γνωσθήσεται; ἐξέδωκεν. Οὐ γὰρ ἀπογινώσκων τὰ λεγόμενα, ταύτας προέφερε τὰς φωνὰς, κατ᾽ ἐκείνην τὴν ἡμέραν δηλαδὴ τὴν τοῦ πάθους· τῷ Πατρὶ δὲ μόνῳ δύναται εἶναι ταῦτα πεπεισμένος, τὰς αἰτίας τῆς εἰς θάνατον αὐτοῦ ἐδίδασκε καθόδου λέγων· Ἆρα νεκροῖς ποιήσεις τεράστια; Ἢ τάδε, ἢ τάδε ποιήσεις; Οὐ γὰρ ἂν ἄλλως ἠθέλησας, ὦ Πάτερ, μέχρι τούτου με προελθεῖν, καὶ ἐν θανάτῳ γενέσθαι, καὶ ἐν τῷ λάκκῳ τῷ κατωτάτῳ, εἰ μὴ πάντως που καὶ ἐν τοῖς νεκροῖς θαυμάσια παρέχειν ἐβουλήθης, ἵν᾽ ἅπερ μὴ δύνανται ἰατροὶ, ταῦτα ἡ σὴ δύναμις κατεργάσηται· τουτέστιν, ὅπως οἱ ἐν θανάτῳ γενόμενοι, ἀναστάντες, ἐξομολογήσονταί σοι. Οὐ γὰρ ἰατρῶν ἦν ταῦτα δύνασθαι ἐνεργεῖν, ἀλλὰ τῆς σῆς ἐνθέου μεγαλουργίας. Ἄρ᾽ οὖν διὰ ταῦτα ὑπελθεῖν με τὸν θάνατον ἐβουλήθης, ἵν᾽ ἐν μὲν τοῖς τάφοις τὸ ἔλεός σου διηγηθῇ, ἐν δὲ τῇ ἀπωλείᾳ ἡ ἀλήθειά σου γνωσθῇ· ἐν δὲ τῷ σκότει τὰ θαυμάσιά σου κηρυχθῇ, ἔν τε τῇ ἐπιλελησμένῃ γῇ ἡ δικαιοσύνη σου μνημονευθῇ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αντί του: «Μήπως στους νεκρούς θα κάνεις θαύματα;», ο Σύμμαχος λέει: «Άραγε στους νεκρούς θα κάνεις θαυμαστά σημεία;». Και σε όλα τα επόμενα, όπου λέγεται: «Μήπως θα διηγηθεί κανείς στον τάφο;» και πάλι: «Μήπως θα γίνει γνωστό στο σκοτάδι;», ο Σύμμαχος τα απέδωσε ως εξής: «Ή θα διηγηθεί, ή θα γίνει γνωστό;». Διότι όχι επειδή απελπιζόταν για τα όσα λέγονταν, πρόφερε αυτά τα λόγια, δηλαδή κατά την ημέρα εκείνη του πάθους· αλλά, έχοντας την πεποίθηση ότι αυτά είναι δυνατά μόνο στον Πατέρα, δίδασκε τις αιτίες της καθόδου του στον θάνατο, λέγοντας: «Άραγε στους νεκρούς θα κάνεις θαυμαστά σημεία; Ή θα κάνεις αυτό, ή εκείνο; Διότι δεν θα το ήθελες αλλιώς, Πατέρα μου, να φτάσω μέχρι αυτό το σημείο και να βρεθώ στον θάνατο και στον κατώτατο λάκκο, αν δεν ήθελες οπωσδήποτε να επιτελέσεις θαύματα και ανάμεσα στους νεκρούς, ώστε, όσα δεν μπορούν οι ιατροί, αυτά να τα κατεργαστεί η δική σου δύναμη· δηλαδή, ώστε εκείνοι που βρέθηκαν στον θάνατο, αφού αναστηθούν, να σε δοξολογήσουν. Διότι δεν ανήκε στους ιατρούς η δυνατότητα να τα ενεργήσουν αυτά, αλλά στη δική σου ένθεη μεγαλουργία. Άρα, λοιπόν, για αυτούς τους λόγους θέλησας να υποστώ εγώ τον θάνατο, ώστε στους τάφους να διηγηθούν το έλεός σου και στην απώλεια να γίνει γνωστή η αλήθειά σου· στο σκοτάδι να κηρυχθούν τα θαύματά σου, και στη γη της λήθης να μνημονευθεί η δικαιοσύνη σου».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Μαρτυρίαι κατὰ Ἰουδαίων
Ζʹ. Περὶ τοῦ σταυροῦ, καὶ τοῦ γενομένου σκότους. «Ὄψεσθε τὴν ζωὴν ὑμῶν κρεμαμένην ἀπέναντι τῶν ὀφθαλμῶν ὑμῶν, καὶ οὐ μὴ πιστεύσητε, ἐάν τις ἐκδιηγεῖται ὑμῖν. Τὸ πρωῒ ἐρεῖς· Πῶς ἐγένετο ἑσπέρα; καὶ τὸ ἑσπέρας· Πῶς ἐγένετο πρωΐ;» Ἀμὼς, «Καὶ ἔσται ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ, λέγει Κύριος ὁ Θεὸς, Δύσεται ὁ ἥλιος μεσημβρίας, καὶ συσκοτάσει ἐν ἡμέρᾳ τὸ φῶς.» Ἱερεμίας, «Ἐπέδυσεν ὁ ἥλιος ἔτι μεσούσης τῆς ἡμέρας.» Ἡσαΐας, «Ὅλην τὴν ἡμέραν διεπέτασα τὰς χεῖράς μου πρὸς λαὸν ἀντιλέγοντα, καὶ ἀπειθοῦντα.» Καὶ πάλιν, «Ἄρατε σύσσημον εἰς τὰ ἔθνη.» Καὶ πάλιν, «Καὶ τότε ταῦτα συντελεσθήσεται, λέγει Κύριος, ὅταν ξύλον ξύλων κλιθῇ, καὶ ἀναστῇ, καὶ ὅταν ἐκ ξύλου αἷμα στάξει.» Ζαχαρίας, «Καὶ ἔσται, ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ οὐκ ἔσται φῶς· καὶ ἡ ἡμέρα ἐκείνη γνωστὴ τῷ Κυρίῳ· καὶ οὐχ ἡμέρα, καὶ οὐ νύξ· τὸ πρὸς ἑσπέραν ἔσται φῶς.» Δαβὶδ, «Καὶ ὑπέμεινα συλλυπούμενον, καὶ οὐχ ὑπῆρξε, καὶ παρακαλοῦντα, καὶ οὐχ εὗρον· καὶ ἔδωκαν εἰς τὸ βρῶμά μου χολὴν, καὶ εἰς τὴν δίψαν μου ἐπότισάν με ὄξος.» Ὧν οὐδὲν ἔχουσι ἐπὶ Δαβὶδ δεῖξαι γενόμενον. Καὶ πάλιν, «Ἔθεντό με ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ.» Ζαχαρίας, «Ῥομφαία, ἐξεγέρθητι ἐπὶ τὸν ποιμένα, καὶ ἐπ᾽ ἄνδρα τοῦ λαοῦ μου· πάταξον τὸν ποιμένα μου, καὶ διασκορπισθήσονται τὰ πρόβατα τῆς ποίμνης.» Καὶ πάλιν, «Καὶ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ, ἔσται τὸ ἐπὶ τὸν χαλινὸν τοῦ ἵππου ἅγιον τῷ Κυρίῳ.»
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ζ΄. Περί του σταυρού και του σκότους που επήλθε. «Θα δείτε τη ζωή σας κρεμασμένη απέναντι από τα μάτια σας, και δεν θα πιστέψετε, εάν κάποιος σας το διηγηθεί. Το πρωί θα πεις: Πώς έγινε εσπέρα; και το εσπέρας: Πώς έγινε πρωί;» Ο Αμώς: «Και εκείνη την ημέρα, λέγει ο Κύριος ο Θεός, θα δύσει ο ήλιος το μεσημέρι, και θα σκοτεινιάσει το φως μέσα στην ημέρα.» Ο Ιερεμίας: «Έδυσε ο ήλιος ενώ ήταν ακόμη το μέσον της ημέρας.» Ο Ησαΐας: «Όλη την ημέρα άπλωσα τα χέρια μου προς λαό που αντιλέγει και απειθεί.» Και πάλι: «Σηκώστε λάβαρο στα έθνη.» Και πάλι: «Και τότε αυτά θα συντελεστούν, λέγει ο Κύριος, όταν ξύλο σε ξύλο κλιθεί και αναστηθεί, και όταν από ξύλο στάξει αίμα.» Ο Ζαχαρίας: «Και θα συμβεί, εκείνη την ημέρα δεν θα υπάρχει φως· και η ημέρα εκείνη είναι γνωστή στον Κύριο· και δεν θα είναι ούτε ημέρα, ούτε νύχτα· προς την εσπέρα θα υπάρξει φως.» Ο Δαβίδ: «Και περίμενα κάποιον να με συλλυπηθεί, και δεν υπήρξε, και κάποιον να με παρηγορήσει, και δεν βρήκα· και έβαλαν στην τροφή μου χολή, και στη δίψα μου με πότισαν όξος.» Από τα οποία κανένα δεν μπορούν να δείξουν ότι συνέβη στον Δαβίδ. Και πάλι: «Με έβαλαν στον κατώτατο λάκκο.» Ο Ζαχαρίας: «Ρομφαία, εξεγέρσου εναντίον του ποιμένα, και εναντίον του άνδρα του λαού μου· πάταξε τον ποιμένα μου, και θα διασκορπιστούν τα πρόβατα του ποιμνίου.» Και πάλι: «Και εκείνη την ημέρα, ό,τι βρίσκεται πάνω στον χαλινό του ίππου θα είναι άγιο στον Κύριο.»
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἡσύχιος ὁ Πρεσβύτερος Σύντομος ἑρμηνεία
Διάψαλμα· διαστολὴ τοῦ λόγου. ὡς εὐφραινομένων Πάντων γὰρ εὐφροσύνη ἐγένετο τὸ σῶμα καὶ τὸ αἷμα Χριστοῦ, [ἡ διδαχὴ τῶν ἀποστόλων], τῶν κατοικούντων ἐν τῇ πίστει Χριστοῦ καὶ θεοῦ ἡμῶν. ᾨδὴ ψαλμοῦ—συνέσεως Ἀιθὰμ τῷ Ἰσραηλίτῃ Ἡ προφητεία σημαίνει τὸν θάνατον τοῦ Χριστοῦ καὶ τὸ πάθος καὶ τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων τὴν πρὸς τὸν Χριστὸν ἔχθραν. κύριε ὁ θεός Νυκτὸς τὸ πάθος, ἡμέρας ὁ σταυρός· ὅλην γὰρ τὴν ἡμέραν διεπέτασα πρὸς σὲ τὰς χεῖράς μου. εἰσελθέτω Ἐκ προσώπου τοῦ Ἀδὰμ ὁ Χριστὸς ὡς ἄνθρωπος προσηύχετο. κλῖνον τὸ οὖς Εἰς τὴν δέησιν, ἣν ὑπὲρ τοῦ ἀνθρώπου προσφέρω, φησὶ ὁ κύριος πρὸς τὸν πατέρα. ὅτι ἐπλήσθη Ἡ ψυχὴ τοῦ Ἀδὰμ ὑπὸ τῶν δαιμόνων ἐμπαιζομένη· ταύτην δὲ ἀνεδέξατο ὁ κύριος. καὶ ἡ ζωή Λέγει περὶ τοῦ Χριστοῦ, ὅτι ἐγεύσατο θάνατον (θανάτου σαρκί). προσελογίσθην Ἐγενήθην ὡς εἷς τῶν θνητῶν ἀνθρώπων, τῶν εἰς τὰ μνήματα τιθεμένων τῆς γῆς. λέγει δὲ τὸν τάφον τὸν δεσποτικόν. ἐγενήθην Ἐνομίσθην ὡς εἷς τῶν θνητῶν ἀνθρώπων, μὴ ἔχων βοήθειαν, ἀλλ’ ἐγὼ ὑπέτασσον τὸν θάνατον, ἐλεύθερος ὢν ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν (νεκρῶν). ὡσεὶ τραυματίαι Ὡς ἀπ’ αἰῶνος νεκροὶ κείμενοι ἐν τοῖς τάφοις, ὧν οὐδεὶς ἐμνήσθη ποτέ. καὶ αὐτοί Ὅσοι μὴ γνόντες τὸν θεὸν ἀπέθανον. ἔθεντό με Τὸν Χριστὸν οἱ Ἰουδαῖοι ἐν τῷ μνήματι [φησὶν ὁ κύριος]. ἐν σκοτεινοῖς Πᾶς γὰρ τάφος σκιὰ θανάτου καὶ σκότους ἐργαστήριον.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διάψαλμα: διαστολή του λόγου. «Ως ευφραινομένων»: Διότι το σώμα και το αίμα του Χριστού, [η διδαχή των αποστόλων], έγινε η ευφροσύνη όλων εκείνων που κατοικούν μέσα στην πίστη του Χριστού και Θεού μας. «Ωδή ψαλμού – συνέσεως στον Αιθάμ τον Ισραηλίτη»: Η προφητεία υποδηλώνει τον θάνατο του Χριστού και το πάθος, καθώς και την έχθρα του λαού των Ιουδαίων προς τον Χριστό. «Κύριε ο Θεός»: Τη νύχτα το πάθος, την ημέρα ο σταυρός· διότι όλη την ημέρα άπλωσα προς εσένα τα χέρια μου. «Ας εισέλθει»: Εκ μέρους του Αδάμ προσευχόταν ο Χριστός ως άνθρωπος. «Κλίνε το αυτί σου»: Στη δέηση, την οποία προσφέρω υπέρ του ανθρώπου, λέει ο Κύριος προς τον Πατέρα. «Διότι γέμισε»: Η ψυχή του Αδάμ, που εμπαίζεται από τους δαίμονες· αυτήν όμως ανέλαβε ο Κύριος. «Και η ζωή»: Αναφέρεται στον Χριστό, ότι γεύτηκε θάνατο (θάνατο σαρκικό). «Συγκαταλέχθηκα»: Έγινα σαν ένας από τους θνητούς ανθρώπους, αυτούς που τοποθετούνται στα μνήματα της γης. Αναφέρεται δε στον δεσποτικό τάφο. «Έγινα»: Θεωρήθηκα σαν ένας από τους θνητούς ανθρώπους, που δεν έχει βοήθεια, αλλά εγώ υπέτασσα τον θάνατο, όντας ελεύθερος από τους εχθρούς (τους νεκρούς). «Σαν τραυματίες»: Σαν αυτούς που κείτονται νεκροί στους τάφους από αιώνων, τους οποίους κανείς δεν θυμήθηκε ποτέ. «Και αυτοί»: Όσοι πέθαναν χωρίς να γνωρίσουν τον Θεό. «Με έθεσαν»: Οι Ιουδαίοι έβαλαν τον Χριστό στο μνήμα [λέει ο Κύριος]. «Στα σκοτεινά»: Διότι κάθε τάφος είναι σκιά θανάτου και εργαστήριο σκότους.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἡσύχιος ὁ Πρεσβύτερος Εἰς τοὺς Ψαλμούς 77-99 (Νόθος)
Διόπερ αὐτὸν καὶ πλάνον τῷ Πιλάτῳ προσελθόντες ὠνόμαζον. Ὅτι δὲ τραυματίαι οἱ ἁμαρτωλοὶ παρὰ τῇ Γραφῇ λέγονται, Ἱερεμίου μάνθανε λέγοντος· Τίς δώσει τῇ κεφαλῇ μου ὕδωρ, καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς μου πηγὴν δακρύων; καὶ κλαύσομαι τοὺς τετραυματισμένους θυγατρὸς λαοῦ μου. Δηλοῖ δὲ καὶ τὰ νῦν τῷ ψαλμῳδῷ λεχθέντα. Οὐδὲ γὰρ μόνον τραυματίας, ἀλλὰ καὶ τῆς μνήμης τοῦ Θεοῦ ἐκβληθέντας καὶ τῆς χειρὸς ὠθισθέντας ἐξέθετο, καθ’ οὓς ὁ Χριστὸς ἑαυτὸν νομισθῆναί φησιν· ἔτι δὲ καὶ τοὺς ἐν τάφῳ καθεύδοντας, τοὺς ἀπράκτους καὶ ἀνενεργήτους, ἐνεργῶν καὶ ταῦτα τῶν νεκρῶν τὴν ἀνάστασιν. Ἔθεντό με ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ, ἐν σκοτεινοῖς καὶ ἐν σκιᾷ θανάτου. Ὅρα πῶς τοῦ πάθους τὴν ἀλήθειαν καὶ τοῦ παθόντος φυλάττει τὸ ἀξίωμα. Τέθειται μὲν γὰρ ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ, φησίν· ἐπειδὴ μηδὲν τοῦ ᾅδου κατώτερον· ἀλλὰ μὴν καὶ ἐν σκοτεινοῖς, ἵνα διὰ τοῦ σκότους τὰ τοῦ θανάτου χωρία αἰνίξηται. Πλὴν ἐν σκιᾷ θανάτου τὸ παροδικὸν τοῦ πάθους δηλῶν, ὁμοῦ δὲ ὅτι καὶ Χριστὸς δικαιοσύνης ἐτύγχανεν ἥλιος, πρὸς βραχὺ καθάπερ ὑπὸ σκιᾶς τοῦ θανάτου κρυπτόμενος. Ἐπ’ ἐμὲ ἐπεστηρίχθη ὁ θυμός σου. Ἀναγκαίως, ἐπειδήπερ αὐτὸς τοῦ γένους τὰς ἁμαρτίας ἐβάστασεν, ἐπ’ αὐτῷ ὁ κατὰ τῶν ἁμαρτωλῶν θυμός· θάνατος δὲ ἦν, καὶ κατάρα ἐπήρχετο· ἔνθα ἐπιστηριχθείς, οὐκ ἔτι τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων ἐπέρχεται.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Γι' αυτόν τον λόγο, πηγαίνοντας στον Πιλάτο, τον αποκαλούσαν και πλάνο. Το ότι δε οι αμαρτωλοί ονομάζονται τραυματίες στην Αγία Γραφή, μάθε το από τον Ιερεμία που λέει: «Ποιος θα δώσει στο κεφάλι μου νερό και στα μάτια μου πηγή δακρύων; Και θα κλάψω τους τραυματισμένους της θυγατέρας του λαού μου». Αυτό δηλώνουν και όσα ελέχθησαν τώρα από τον ψαλμωδό. Διότι δεν τους παρουσίασε μόνο ως τραυματίες, αλλά και ως αποβεβλημένους από τη μνήμη του Θεού και αποδιωγμένους από το χέρι Του, με τους οποίους ο Χριστός λέει ότι θεωρήθηκε όμοιος. Ακόμη δε και με αυτούς που κοιμούνται στον τάφο, τους άπρακτους και ανενέργητους, παρόλο που ο Ίδιος ενεργούσε τότε την ανάσταση των νεκρών. «Με έθεσαν σε λάκκο κατώτατο, σε μέρη σκοτεινά και σε σκιά θανάτου». Δες πώς διαφυλάσσει και την αλήθεια του πάθους και το αξίωμα του παθόντος. Διότι λέει ότι τέθηκε σε λάκκο κατώτατο, επειδή τίποτα δεν είναι κατώτερο από τον Άδη. Αλλά βέβαια και σε σκοτεινά μέρη, για να υπονοήσει μέσω του σκότους τους τόπους του θανάτου. Όμως, με το «σε σκιά θανάτου» δηλώνει το παροδικό του πάθους, και ταυτόχρονα ότι ο Χριστός ήταν ο ήλιος της δικαιοσύνης, ο οποίος για λίγο κρύφτηκε σαν κάτω από τη σκιά του θανάτου. «Πάνω μου στηρίχθηκε ο θυμός σου». Αναγκαίως, επειδή ακριβώς Αυτός βάσταξε τις αμαρτίες του γένους, πάνω Του έπεσε ο θυμός εναντίον των αμαρτωλών. Αυτός ήταν ο θάνατος και η κατάρα που επερχόταν. Και αφού στηρίχθηκε εκεί, δεν επέρχεται πλέον στο γένος των ανθρώπων.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν δευτέραν τῆς ἑβδομάδος τῶν φώτων καὶ εἰς τὸν πέμπτον ψαλμόν
Καταβήσεται ὡς ὑετὸς ἐπὶ πόκον; Οὐκ ἠκούσατε τοῦ Ἀμβακοὺμ εἰρηκότος· Ἐν μέσῳ δύο ζώων γνωσθήσῃ; οὐκ ἠκούσατε τοῦ Μιχαίου κηρύσσοντος· Καὶ σὺ Βηθλεὲμ γῆ Ἰούδα, ἐκ σοῦ μοι ἐξελεύσεται ἡγούμενος; Οὐκ ἠκούσατε τοῦ Ἀμβακοὺμ γράψαντος· Ὁ ἐρχόμενος ἥξει καὶ οὐ χρονιεῖ; Οὐκ ἠκούσατε τοῦ Σολομῶντος πρὸ πολλοῦ εἰρηκότος· Ἆρα ὁ θεὸς κατοικήσει μετὰ ἀνθρώπων ἐπὶ τῆς γῆς; Οὐκ ἠκούσατε τοῦ Ἀσὰφ βοῶντος· Ἔθεντό με ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ; Οὐκ ἠκούσατε τῶν υἱῶν Κορὲ κραζόντων·
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Θα κατέλθει σαν τη βροχή πάνω στο δέρας; Δεν ακούσατε τον Αββακούμ που είπε: «Ανάμεσα σε δύο ζώα θα γίνεις γνωστός»; Δεν ακούσατε τον Μιχαία που κηρύττει: «Και εσύ Βηθλεέμ, γη του Ιούδα, από εσένα θα προέλθει για εμένα άρχοντας»; Δεν ακούσατε τον Αββακούμ που έγραψε: «Εκείνος που έρχεται θα έρθει και δεν θα καθυστερήσει»; Δεν ακούσατε τον Σολομώντα που από παλιά είχε πει: «Άραγε, θα κατοικήσει ο Θεός μαζί με τους ανθρώπους πάνω στη γη;»; Δεν ακούσατε τον Ασάφ που βοά: «Με έβαλαν στον κατώτατο λάκκο»; Δεν ακούσατε τους υιούς του Κορέ που κραυγάζουν:
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὸ «Ἐμνήσθην τοῦ Θεοῦ»
Καὶ περὶ τῶν νοσούντων λέγει· Ἀπέστειλε τὸν λόγον αὑτοῦ καὶ ἰάσατο αὐτούς· καὶ περὶ τῶν ἁμαρτωλῶν λέγει· Αὐτὸς τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν φέρει· καὶ περὶ τῶν ἐγερθέντων νεκρῶν, Ἀναστήσονται οἱ νεκροί· καὶ περὶ τῶν κατεχομένων ψυχῶν, Καὶ οἱ ἐν σκότει καθήμενοι, φῶς ἀνέτειλεν ὑμῖν. Καὶ περὶ τοῦ Καϊάφα καὶ Ἡρώδου λέγει· Ἄρχοντες λαῶν συνήχθησαν μετὰ τοῦ Ἀβραάμ· καὶ περὶ τοῦ Ἰούδα, Ὁ ἐσθίων ἄρτους μου ἐμεγάλυνεν ἐπ᾽ ἐμὲ πτερνισμόν· καὶ περὶ τῆς συναγωγῆς τῶν Ἰουδαίων καὶ ἀρχιερέων, Ἥξει Κύριος εἰς κρίσιν μετὰ τῶν πρεσβυτέρων τοῦ λαοῦ· καὶ περὶ τοῦ σταυροῦ· Δεῦτε καὶ ἐμβάλωμεν ξύλον εἰς τὸν ἄρτον αὐτοῦ· καὶ περὶ τοῦ λῃστοῦ τοῦ ἐκ δεξιῶν, Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν· καὶ περὶ τοῦ τάφου· Ἔθεντό με ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ· καὶ περὶ τοῦ στεφάνου τοῦ ἐξ ἀκανθῶν, Ἡ ἄμπελός μου ἀντὶ βοτρύων ἀκάνθας ἐβλάστησε· καὶ περὶ τοῦ πειρασθῆναι ὑπὸ τοῦ Πονηροῦ, Ἐχθρὸς ὠνείδισε τὸν Κύριον· καὶ περὶ τοῦ κληθῆναι Υἱὸν ἀνθρώπου, Καὶ ἐπὶ Υἱὸν ὃν ἐκραταίωσας ἑαυτῷ· καὶ περὶ τῆς ταφῆς αὐτοῦ, Καὶ δώσω τοὺς πονηροὺς ἀντὶ τῆς ταφῆς αὐτοῦ· καὶ περὶ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου, Ἐξεγέρθητι, ἵνα τί ὑπνοῖς, Κύριε; καὶ περὶ τῆς ἀναλήψεως αὐτοῦ· Ἀνέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ· καὶ περὶ τῆς ἄνω καθέδρας, Κάθου ἐκ δεξιῶν μου. Καὶ τί πολλὰ λέγω; Ὅλας γὰρ τὰς προφητείας οὐδὲ οἱ ῥήτορες ἐξαγγέλλουσι τὰς περὶ τῆς χάριτος τοῦ Χριστοῦ ᾀδομένας.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και για τους ασθενείς λέει: «Απέστειλε τον λόγο του και τους εθεράπευσε»· και για τους αμαρτωλούς λέει: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας»· και για τους νεκρούς που αναστήθηκαν: «Θα αναστηθούν οι νεκροί»· και για τις ψυχές που κατέχονταν στα δεσμά: «Και σε όσους κάθονται στο σκοτάδι, φως ανέτειλε για εσάς». Και για τον Καϊάφα και τον Ηρώδη λέει: «Άρχοντες λαών συγκεντρώθηκαν μαζί με τον Αβραάμ»· και για τον Ιούδα: «Εκείνος που έτρωγε τους άρτους μου μεγάλυνε εναντίον μου τον πτερνισμό»· και για τη συναγωγή των Ιουδαίων και των αρχιερέων: «Ο Κύριος θα έλθει σε κρίση με τους πρεσβυτέρους του λαού»· και για τον σταυρό: «Ελάτε να βάλουμε ξύλο στον άρτο του»· και για τον ληστή εκ δεξιών: «Η δεξιά του Κυρίου εποίησε δύναμη»· και για τον τάφο: «Με έθεσαν σε λάκκο κατώτατο»· και για το αγκάθινο στεφάνι: «Η άμπελός μου αντί για σταφύλια βλάστησε αγκάθια»· και για τον πειρασμό του από τον Πονηρό: «Ο εχθρός ονείδισε τον Κύριο»· και για την ονομασία του ως Υιού ανθρώπου: «Και επί τον Υιό τον οποίο ενίσχυσες για τον εαυτό σου»· και για την ταφή του: «Και θα δώσω τους πονηρούς αντί για την ταφή του»· και για την ανάσταση του Κυρίου: «Εξεγέρσου, γιατί κοιμάσαι, Κύριε;»· και για την ανάληψή του: «Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό»· και για την άνω καθέδρα: «Κάθου εκ δεξιών μου». Και γιατί λέω τόσα πολλά; Διότι όλες τις προφητείες που ψάλλονται για τη χάρη του Χριστού, ούτε οι ρήτορες δεν μπορούν να τις εξαγγείλουν.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὸ «Πάτερ, εἰ δυνατόν ἐστι, παρελθέτω ἀπ’ ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο»
Οὐ τὸ δικαστήριον δὲ λέγει μόνον, καὶ τὸν σταυρὸν, καὶ τὰ ἐν τῷ σταυρῷ, ἀλλὰ καὶ τὸν προδεδωκότα, ὅτι ὁμοδίαιτος καὶ ὁμοτράπεζος ἦν· Ὁ γὰρ ἐσθίων, φησὶν, ἄρτους μου, ἐμεγάλυνεν ἐπ᾽ ἐμὲ πτερνισμόν. Καὶ τὴν φωνὴν δὲ οὕτω προλέγει, ἢν ἔμελλεν ἀφιέναι ἐν τῷ σταυρῷ, λέγων· Ὁ Θεὸς, ὁ Θεός μου, ἵνα τί ἐγκατέλιπές με; Καὶ τὸν τάφον πάλιν· Ἔθεντό με ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ, ἐν σκοτεινοῖς, καὶ ἐν σκιᾷ θανάτου. Καὶ τὴν ἀνάστασιν· Οὐ γὰρ ἐγκαταλείψεις τὴν ψυχήν μου εἰς ᾅδην, οὐδὲ δώσεις τὸν ὅσιόν σου ἰδεῖν διαφθοράν. Καὶ τὴν ἀνάληψιν· Ἀνέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ, Κύριος ἐν φωνῇ σάλπιγγος, Καὶ τὴν ἐκ δεξιῶν καθέδραν· Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου, Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Ὁ δὲ Ἡσαΐας καὶ τὴν αἰτίαν φησὶ λέγων, ὅτι Ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν τοῦ λαοῦ μου ἥκει εἰς θάνατον· καὶ, ὅτι Ἐπειδὴ πάντες ὡς πρόβατα ἐπλανήθησαν, διὰ τοῦτο σφαγιάζεται.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Δεν αναφέρει όμως μόνο το δικαστήριο, τον σταυρό και τα όσα συνέβησαν πάνω στον σταυρό, αλλά και εκείνον που τον πρόδωσε, ότι δηλαδή ζούσαν μαζί και έτρωγαν στο ίδιο τραπέζι· «Διότι αυτός που έτρωγε τους άρτους μου», λέει, «ύψωσε εναντίον μου τη φτέρνα του». Και προλέγει κατ' αυτόν τον τρόπο τη φωνή που έμελλε να βγάλει πάνω στον σταυρό, λέγοντας: «Θεέ, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;». Και πάλι για τον τάφο: «Με έβαλαν στον κατώτατο λάκκο, σε μέρη σκοτεινά και στη σκιά του θανάτου». Και για την ανάσταση: «Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να δει φθορά». Και για την ανάληψη: «Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό, ο Κύριος με ήχο σάλπιγγας». Και για την καθέδρα εκ δεξιών: «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου, Κάθισε στα δεξιά μου, μέχρι να θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου». Ο δε Ησαΐας αναφέρει και την αιτία λέγοντας ότι: «Εξαιτίας των αμαρτιών του λαού μου οδηγήθηκε στον θάνατο»· και ότι, «Επειδή όλοι πλανήθηκαν σαν πρόβατα, για τον λόγο αυτό σφαγιάζεται».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὸν πεντηκοστὸν ψαλμόν
Λέγε τῶν Ἰουδαίων τὸν φθόνον· Ἐμίσησάν με δωρεάν. Λέγε αὐτοῦ καὶ τὸ δικαστήριον· Ἵνα τί ἐφρύαξαν ἔθνη, καὶ λαοὶ ἐμελέτησαν κενά; Παρέστησαν οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς, καὶ οἱ ἄρχοντες συνήχθησαν ἐπὶ τὸ αὐτὸ κατὰ τοῦ Κυρίου καὶ κατὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ. Λέγε αὐτοῦ καὶ τὸν σταυρόν· Ὤρυξαν χεῖράς μου καὶ πόδας μου· ἐξηρίθμησαν πάντα τὰ ὀστᾶ μου. Λέγε αὐτοῦ καὶ τὴν βρῶσιν καὶ τὴν πόσιν· Ἔδωκαν εἰς τὸ βρῶμά μου χολὴν, καὶ εἰς τὴν δίψαν μου ἐπότισάν με ὄξος. Λέγε καὶ τὴν ἐκβολὴν τῶν Ἰουδαίων· Οὐ δέξομαι ἐκ τοῦ οἴκου σου μόσχους, οὐδὲ ἐκ τῶν ποιμνίων σου χιμάρους. Λέγε καὶ τὴν κλῆσιν τῶν ἐθνῶν· Πάντα τὰ ἔθνη, κροτήσατε χεῖρας, ἀλαλάξατε τῷ Θεῷ ἐν φωνῇ ἀγαλλιάσεως· ὅτι Κύριος ὕψιστος. φοβερὸς, βασιλεὺς μέγας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν. Λέγε αὐτοῦ καὶ τὰς παρὰ Ἰουδαίων λοιδορίας· Ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον, ῥυσάσθω αὐτὸν, σωσάτω αὐτὸν, ὅτι θέλει αὐτόν. Λέγε αὐτοῦ καὶ τὸν τάφον· Ἔθεντό με ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ. Λέγε αὐτοῦ καὶ τὴν ἀνάστασιν· Ὅτι οὐκ ἐγκαταλείψεις τὴν ψυχήν μου εἰς ᾅδην, οὐδὲ δώσεις τὸν ὅσιόν σου ἰδεῖν διαφθοράν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ανάφερε τον φθόνο των Ιουδαίων: Με μίσησαν αναιτίως. Ανάφερε και το δικαστήριό του: Γιατί φρύαξαν τα έθνη, και οι λαοί μελέτησαν μάταια πράγματα; Παρατάχθηκαν οι βασιλιάδες της γης, και οι άρχοντες συγκεντρώθηκαν όλοι μαζί ενάντια στον Κύριο και ενάντια στον Χριστό του. Ανάφερε και τον σταυρό του: Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου· καταμέτρησαν όλα τα οστά μου. Ανάφερε και το φαγητό και το ποτό του: Έδωσαν για τροφή μου χολή, και στη δίψα μου με πότισαν ξύδι. Ανάφερε και την απόρριψη των Ιουδαίων: Δεν θα δεχθώ από τον οίκο σου μοσχάρια, ούτε από τα ποίμνιά σου τράγους. Ανάφερε και την κλήση των εθνών: Όλα τα έθνη, χτυπήστε τα χέρια, αλαλάξτε στον Θεό με φωνή αγαλλίασης· διότι ο Κύριος είναι ύψιστος, φοβερός, μεγάλος βασιλιάς σε όλη τη γη. Ανάφερε και τις λοιδορίες εκ μέρους των Ιουδαίων: Ήλπισε στον Κύριο, ας τον λυτρώσει, ας τον σώσει, εφόσον τον θέλει. Ανάφερε και τον τάφο του: Με έθεσαν σε λάκκο κατώτατο. Ανάφερε και την ανάστασή του: Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να γνωρίσει τη φθορά.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός Εἰς τὸ ἅγιον σάββατον
Τί δὲ ὁ λάκκος τοῦ Ἰωσὴφ πρότερον, καὶ ἡ φρουρὰ ὕστερον; οὐ τάφον, καὶ τὴν ἐπὶ τούτῳ φρουρὰν ἐμφαίνει τρανότατα; Ἔθεντο γάρ με, φησὶν, ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ, ἐν σκοτεινοῖς, καὶ ἐν σκῖᾳ θανάτου. Τί δὲ Μωσῆς ὁ θεόπτης καὶ νομοθέτης; οὐκ ἐν τῇ θίβῃ κρυπτόμενος, ἔκδοτος πρὸς θάνατον δίδοται, καὶ πρὸς τῆς βασιλίδος ἀναλαμβάνεται; Οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς ἐν τάφῳ καλύπτεται, νεκρούμενος μὲν σωματικῶς, πρὸς δὲ τῆς οἰκείας θεότητος τῆς βασιλευούσης πάσης τῆς κτίσεως πρὸς ζωὴν αὖθις ἀνάγεται. Οὐκ αὐτὸς δὲ πάλιν Μωσῆς ῥάβδῳ παίει τὴν θάλασσαν, καὶ τῷ διπλῷ τῆς πληγῆς, τῷ ὀρθίῳ καὶ ἐγκαρσίῳ τοῦ σταυροῦ μηνύει τὸ πρόσχημα, καὶ πρὸς τὸν βυθὸν κάτεισι, τὴν πρὸς τὸν ᾅδην δεικνὺς τοῦ Σωτῆρος κατάβασιν, καὶ θανατοῖ Φαραὼ τὸν διώκοντα, καὶ σώζει τὸν Ἰσραήλ; Ἐπεὶ καὶ ὁ Χριστὸς ἐθανάτωσε μὲν τὸν θάνατον, σώζει δὲ πάντας τοὺς εἰς αὐτὸν πιστεύοντας. Ταῖς δὲ τῶν χειρῶν ἐκτάσεσι, τρέπων μὲν τὸν Ἀμαλὴκ, τροπαιοφόρον δὲ τὸν Ἰσραὴλ ἐργαζόμενος, τὸ αὐτὸ προεμφαίνει τοῦ Σωτῆρος μυστήριον. Ἐξίστησί μου τὸν νοῦν καὶ τὸ τοῦ μάννα παράδοξον. Ὥσπερ γὰρ τῇ ἑσπέρᾳ τοῦ Σαββάτου μόνον ἐκρύπτετο οὕτως Ἰησοῦς ὁ ἐμὸς Θεὸς, καὶ δι᾽ ἐμὲ ἄνθρωπος, ὅλως γλυκασμὸς, καὶ ὅλως ἐπιθυμία, ἐν τῷ τέλει τῆς Παρασκευῆς τῷ τάφῳ καλύπτεται. Ἰωνᾶν δὲ, οὐκ αὐτὸς ὁ Κύριος ἑαυτοῦ προηγόρευσε τύπον;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Τι σημαίνει δε ο λάκκος του Ιωσήφ πρώτα, και η φυλακή ύστερα; Δεν φανερώνει ξεκάθαρα τον τάφο και τη φρουρά που τοποθετήθηκε σε αυτόν; Διότι λέει: «Με έβαλαν στον κατώτατο λάκκο, σε σκοτεινά μέρη και στη σκιά του θανάτου». Και τι σημαίνει ο Μωυσής, ο θεόπτης και νομοθέτης; Όταν κρυβόταν στη θίβη, δεν παραδόθηκε εκτεθειμένος στον θάνατο και διασώθηκε από τη βασίλισσα; Έτσι και ο Χριστός καλύπτεται στον τάφο, νεκρωμένος μεν σωματικά, αλλά από την οικεία θεότητά Του, η οποία βασιλεύει σε όλη την κτίση, ανασταίνεται πάλι στη ζωή. Δεν είναι πάλι ο ίδιος ο Μωυσής που χτυπά με το ραβδί τη θάλασσα, και με το διπλό χτύπημα, το κάθετο και το οριζόντιο, προμηνύει το σχήμα του σταυρού, και κατέρχεται στον βυθό, δείχνοντας την κατάβαση του Σωτήρα στον άδη, και θανατώνει τον Φαραώ που τους καταδιώκει, και σώζει τον Ισραήλ; Επειδή και ο Χριστός θανάτωσε μεν τον θάνατο, σώζει δε όλους όσους πιστεύουν σε Αυτόν. Και με την έκταση των χεριών του, τρέποντας σε φυγή τον Αμαλήκ και καθιστώντας τον Ισραήλ τροπαιοφόρο, προμηνύει το ίδιο μυστήριο του Σωτήρα. Εκπλήσσει τον νου μου και το παράδοξο γεγονός του μάννα. Διότι, όπως ακριβώς μόνο την εσπέρα του Σαββάτου κρυβόταν, έτσι και ο Ιησούς, ο δικός μου Θεός που έγινε άνθρωπος για εμένα, ο οποίος είναι απόλυτος γλυκασμός και απόλυτη επιθυμία, στο τέλος της Παρασκευής καλύπτεται στον τάφο. Όσο για τον Ιωνά, δεν τον προανήγγειλε ο ίδιος ο Κύριος ως τύπο του εαυτού Του;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μᾶρκος ὁ Εὐγενικός Κανόνες παρακλητικοί
ᾨδὴ τετάρτη. Ὁ καθήμενος ἐν δόξῃ Ἔθεντό με κατωτάτῳ λάκκῳ λύπης οἱ τύραννοι καὶ σκιᾷ θανάτου καὶ ἐπεστηρίχθη ὁ σὸς ἐπ’ ἐμὲ θυμός, ἐκπίνων τὸ αἷμα καὶ συγκαίων με φλογοφόροις βολίσιν, ἀλλ’ ἄνες μοι, Κύριε.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ωδή τέταρτη. Ο καθήμενος εν δόξη. Με έθεσαν οι τύραννοι στον κατώτατο λάκκο της λύπης και στη σκιά του θανάτου, και έπεσε βαριά επάνω μου η οργή σου, πίνοντας το αίμα μου και κατακαίγοντάς με με φλεγόμενα βέλη, αλλά ανακούφισέ με, Κύριε.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μᾶρκος ὁ Εὐγενικός Λόγος δεύτερος περὶ τοῦ καθαρτηρίου πυρός (Νόθος)
3. Ἡμεῖς οὔτε τοὺς δικαίους ἀπειληφέναι τελέως τὸν ἴδιον κλῆρόν φαμεν καὶ τὴν μακαρίαν ἐκείνην κατάστασιν, πρὸς ἣν ἐντεῦθεν διὰ τῶν ἔργων ἑαυτοὺς παρεσκεύασαν, οὔτε τοὺς ἁμαρτωλοὺς αὐτίκα μετὰ τὸν θάνατον εἰς τὴν αἰώνιον ἀπάγεσθαι κόλασιν, ἐν ᾗ βασανισθήσονται ἀϊδίως, ἀλλ’ ἄμφω ταῦτα μετὰ τὴν ἐσχάτην ἐκείνην ἡμέραν τῆς κρίσεως καὶ τὴν ἀνάστασιν πάντων ἀναγκαίως γενήσεσθαι· τὸ δὲ νῦν ἔχον, εἶναι μὲν ἑκατέρους ἐν τοῖς προσήκουσι τόποις, τοὺς μὲν ἀνέτους πάντῃ καὶ ἐλευθέρους ἔν τε τῷ οὐρανῷ μετὰ τῶν ἀγγέλων καὶ παρ’ αὐτῷ τῷ Θεῷ, καὶ δὴ κἀν τῷ παραδείσῳ, οὗ ἐξέπεσε μὲν ὁ Ἀδάμ, ἀντεισήχθη δὲ πρὸ τῶν ἄλλων ὁ εὐγνώμων λῃστής, καὶ ἡμῖν δὲ ἑκάστοτε ἐπιχωριάζειν, ἐν οἷς τιμῶνται ναοῖς, καὶ τῶν ἐπικαλουμένων αὐτοὺς ἐπακούειν καὶ ὑπὲρ αὐτῶν τῷ Θεῷ πρεσβεύειν, ἐξαίρετον τοῦτο γέρας παρ’ αὐτοῦ εἰληφότας, καὶ διὰ τῶν οἰκείων λειψάνων θαυματουργεῖν, καὶ μὴν καὶ τῆς μακαρίας ἀπολαύειν τοῦ Θεοῦ θεωρίας καὶ τῆς ἐκεῖθεν ἐκπεμπομένης αἴγλης τελεώτερόν τε καὶ καθαρώτερον ἢ πρότερον ἐν τῷ βίῳ τυγχάνοντας· τοὺς δ’ ἐναντίους αὖθις ἐν τῷ ᾅδῃ κατακεκλεισμένους ὑπάρχειν ἐν σκοτεινοῖς καὶ ἐν σκιᾷ θανάτου καὶ ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ, καθά φησιν ὁ Δαυίδ, καὶ ὁ Ἰὼβ πάλιν· εἰς γῆν σκοτεινὴν καὶ γνοφεράν, εἰς γῆν σκότους αἰωνίου, οὗ οὐκ ἔστι φέγγος, οὐδὲ ὁρᾶν ζωὴν βροτῶν· καὶ τοὺς μὲν ἐν εὐφροσύνῃ πάσῃ καὶ θυμηδίᾳ διάγειν, προσδοκῶντας ἤδη καὶ μόνον οὐκ ἐν χερσὶν ἔχοντας τὴν ἐπηγγελμένην αὐτοῖς βασιλείαν καὶ τὰ ἀπόρρητα ἀγαθά· τοὺς δὲ τοὐναντίον ἐν στενοχωρίᾳ πάσῃ καὶ ἀπαραμυθήτῳ λύπῃ, καθάπερ τινὰς καταδίκους ἐκδεχομένους τὴν ἀπόφασιν τοῦ κριτοῦ καὶ τὰς βασάνους ἐκείνας προορωμένους· οὔτε δὲ τὴν κληρονομίαν τῆς βασιλείας ἐκείνους ἀπολαβεῖν καὶ «ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδεν, οὔτε οὖς ἤκουσεν, οὔτε νοῦς ἀνθρώπου ἐνετυπώσατο ἀγαθά», οὔτε τούτους ταῖς αἰωνίοις ἤδη παραδεδόσθαι βασάνοις καὶ ἐν ἀσβέστῳ πυρὶ κατακαίεσθαι.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
3. Εμείς υποστηρίζουμε ότι ούτε οι δίκαιοι έχουν λάβει πλήρως τον δικό τους κλήρο και εκείνη τη μακάρια κατάσταση, για την οποία προετοίμασαν τον εαυτό τους από αυτή τη ζωή μέσω των έργων τους, ούτε ότι οι αμαρτωλοί αμέσως μετά τον θάνατο οδηγούνται στην αιώνια κόλαση, όπου θα βασανίζονται παντοτινά, αλλά ότι και τα δύο αυτά θα συμβούν αναγκαστικά μετά από εκείνη την έσχατη ημέρα της κρίσεως και την ανάσταση πάντων· προς το παρόν όμως, αμφότεροι βρίσκονται στους κατάλληλους τόπους, οι μεν (οι δίκαιοι) απολύτως ελεύθεροι και άνετοι στον ουρανό μαζί με τους αγγέλους και κοντά στον ίδιο τον Θεό, και βεβαίως στον παράδεισο, από όπου εξέπεσε μεν ο Αδάμ, αλλά εισήχθη στη θέση του, πριν από τους άλλους, ο ευγνώμων ληστής, και ότι επισκέπτονται εμάς κάθε τόσο στους ναούς όπου τιμώνται, και εισακούουν όσους τους επικαλούνται και πρεσβεύουν υπέρ αυτών στον Θεό, έχοντας λάβει αυτό το εξαιρετικό προνόμιο από Αυτόν, και ότι θαυματουργούν μέσω των ιερών λειψάνων τους, και μάλιστα ότι απολαμβάνουν τη μακάρια θεωρία του Θεού και την αίγλη που εκπέμπεται από εκεί πιο τέλεια και πιο καθαρά σε σχέση με την προηγούμενη ζωή τους· οι δε αντίθετοι (οι αμαρτωλοί) παραμένουν κατακλεισμένοι στον άδη, σε μέρη σκοτεινά και σε σκιά θανάτου και στον κατώτατο λάκκο, όπως λέει ο Δαβίδ, αλλά και ο Ιώβ: «σε γη σκοτεινή και ζοφερή, σε γη αιώνιου σκότους, όπου δεν υπάρχει φως, ούτε μπορεί να δει κανείς ζωή θνητών»· και έτσι οι μεν διάγουν μέσα σε κάθε ευφροσύνη και χαρά, προσδοκώντας ήδη και έχοντας σχεδόν στα χέρια τους την υποσχεθείσα σε αυτούς βασιλεία και τα ανέκφραστα αγαθά· ενώ οι άλλοι, αντίθετα, βρίσκονται σε κάθε στενοχώρια και απαρηγόρητη λύπη, σαν κατάδικοι που αναμένουν την απόφαση του κριτή και προβλέπουν εκείνα τα βασανιστήρια· χωρίς ωστόσο ούτε εκείνοι να έχουν λάβει την κληρονομία της βασιλείας και τα αγαθά «που μάτι δεν είδε, ούτε αυτί άκουσε, ούτε ανθρώπου νους συνέλαβε», ούτε τούτοι να έχουν ήδη παραδοθεί στα αιώνια βασανιστήρια και να κατακαίγονται στο άσβεστο πυρ.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος Εἰς τοὺς ψαλμούς
Ψαλμὸς πζʹ ᾨδὴ ψαλμοῦ τοῖς υἱοῖς Κορέ· εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ μαελὲθ τοῦ ἀποκριθῆναι· συνέσεως Αἰθὰμ τῷ Ἰσραηλίτῃ. «Κύριε ὁ Θεὸς τῆς σωτηρίας μου, ἡμέρας ἐκέκραξα καὶ ἐν νυκτὶ ἐναντίον σου· εἰσελθέτω ἐνώπιόν σου ἡ προσευχή μου, κλῖνον τὸ οὖς σου εἰς τὴν δέησίν μου· ὅτι ἐπλήσθη κακῶν ἡ ψυχή μου καὶ ἡ ζωή μου τῷ ᾅδῃ ἤγγισε». Χριστὸς διὰ Δαβὶδ ἀποφθέγγεται ταῦτα. Ἀεὶ γὰρ πρὸς τὸν αὐτοῦ πατέρα τὰ ἑαυτοῦ ἀναφέρει, τοῦτο μὲν γὰρ γέρας τῷ Πατρὶ ἀπονέμων, τοῦτο δὲ βεβαιῶν, ὅτι τέλειος γέγονεν ἄνθρωπος. «Προσελογίσθην μετὰ τῶν καταβαινόντων εἰς λάκκον», ἤτοι, τῶν θαπτομένων ἐν τάφοις, «ἐγενήθην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος, ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος». Ἑκὼν ἦλθον πρὸς τοῦτο, φησί, μὴ φύσιν ἔχων νεκρότητος. «Ἔθεντό με ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ ἐν σκοτεινοῖς καὶ ἐν σκιᾷ θανάτου», τὸν αὐτοῦ τριήμερον τάφον αἰνιττόμενος. «Ἐπ’ ἐμὲ ἐπεστηρίχθη ὁ θυμός σου, καὶ πάντας τοὺς μετεωρισμούς σου ἐπήγαγες ἐπ’ ἐμέ». Εἰ καὶ ἠνέσχου, φησί, πρὸς τὸ πάθος ἐλθεῖν, ἀλλ’ οὖν οἱ ὀφθαλμοί σου οὐκ ἀπέστησαν ἀπ’ ἐμοῦ· τοῦτο γὰρ μετεωρισμὸν ἐπωνόμασεν. «Ἐμάκρυνας τοὺς γνωστούς μου ἀπ’ ἐμοῦ». Καταλιπόντες γὰρ οἱ μαθηταὶ αὐτὸν ἔφυγον, οἱ φονευταὶ δὲ «ἔθεντό με βδέλυγμα ἑαυτοῖς. Παρεδόθην καὶ οὐκ ἐξεπορευόμην». Ῥᾷόν μοι γὰρ ἦν τὸ πατάξαι αὐτοὺς ἀορασίᾳ καὶ ἐκπορευθῆναι ἐκ μέσου αὐτῶν. «
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ψαλμός πζ΄ Ωδή ψαλμού στους υιούς Κορέ· για το τέλος, υπέρ μαελέθ, για απόκριση· συνέσεως του Αιθάμ του Ισραηλίτη. «Κύριε, Θεέ της σωτηρίας μου, ημέρα και νύχτα έκραξα ενώπιόν σου· ας φθάσει ενώπιόν σου η προσευχή μου, κλίνε το αυτί σου στη δέησή μου· διότι γέμισε από κακά η ψυχή μου και η ζωή μου πλησίασε στον άδη». Ο Χριστός διαμέσου του Δαβίδ αναφωνεί αυτά. Διότι πάντοτε αναφέρει τα δικά του στον Πατέρα του, αφενός αποδίδοντας τιμή στον Πατέρα, και αφετέρου επιβεβαιώνοντας ότι έγινε τέλειος άνθρωπος. «Συγκαταλέχθηκα με αυτούς που κατεβαίνουν στον λάκκο», δηλαδή, με αυτούς που θάβονται σε τάφους, «έγινα σαν αβοήθητος άνθρωπος, ελεύθερος ανάμεσα στους νεκρούς». Με τη θέλησή μου ήλθα σε αυτό, λέει, χωρίς να έχω φύση υποκείμενη στον θάνατο. «Με έθεσαν στον κατώτατο λάκκο, σε σκοτεινά μέρη και σε σκιά θανάτου», υπονοώντας τον τριήμερο τάφο του. «Πάνω μου στηρίχθηκε η οργή σου, και όλους τους μετεωρισμούς σου τους έφερες πάνω μου». Αν και ανέχθηκες, λέει, να έλθω στο πάθος, ωστόσο τα μάτια σου δεν απομακρύνθηκαν από εμένα· διότι αυτό το ονόμασε μετεωρισμό. «Απομάκρυνες τους γνωστούς μου από εμένα». Διότι οι μαθητές τον εγκατέλειψαν και έφυγαν, ενώ οι φονιάδες του «με θεώρησαν βδέλυγμα για τους εαυτούς τους. Παραδόθηκα και δεν έβγαινα έξω». Διότι ήταν πιο εύκολο για εμένα να τους χτυπήσω με τύφλωση και να φύγω μέσα από αυτούς. «
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος Δέκα ὁμιλίαι
Ἐπεὶ οὖν καὶ ὁ παρὼν ἕβδομος αἰὼν τὰ τελευταῖα ἤδη βαδίζει, ἀδελφοί, ὡς ὁρᾶτε, ἓξ καὶ δέκα χρόνοι πρὸς τοῖς τριακοσίοις καταλειφθέντα (ὡσανεί τις καὶ σαφέστερον εἴποι, παρῆλθεν ἡ ἑξάδα τῶν ἡμερῶν καὶ εἰσῆλθεν ἡ ἑβδόμη, τουτέστι τὸ Σάββατον, καὶ τοῦτο ἤδη παρῆλθε τριῶν ὡρῶν καὶ στιγμῆς ἡμίσου καὶ μιᾶς καταλειφθείσης), καὶ νῦν ἤδη ἐπιφάσκει ἡ ἐπιφανὴς καὶ μεγάλη ἐκείνη τοῦ Κυρίου ἡμέρα, καὶ ἡμεῖς ὡς ἀθάνατοι ἀμερίμνως διάγομεν, τὸ τέλος ἐγγίζει, καὶ ἡμεῖς οὐ φροντίζομεν, ὁ κριτὴς παραγίνεται, καὶ ἡμεῖς ἀποφεύγομεν, τὸ σημεῖον αὐτοῦ ἤδη τρανῶς ἐπιφαίνεται, καὶ ἡμεῖς πρὸς αὐτὸν ἀτενίσαι οὐ θέλομεν. Ἄνω πρὸς οὐρανὸν ὁ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν συγκαλεῖ ἡμᾶς ὡς φιλάνθρωπος, καὶ ἡμεῖς κάτω «ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ» τῶν ὀλεθρίων παθῶν βρίθοντες μολύβδου φύσιν μιμεῖσθαι ἀγωνιζόμεθα· ἄνω ἡμᾶς ἀτενίζειν ἐφίεται καὶ τὸ πολίτευμα ἡμῶν ἐν οὐρανῷ ἔχειν ἀπαρασάλευτον βούλεται, ἐξ οὗ καὶ σωτῆρα τοῦτον ἀπεκδεχόμεθα, καὶ κάτω ἡμεῖς δίκην ὄφεως ἕρποντες τῷ βίῳ καὶ τῷ σαρκίῳ θεραπεύειν διὰ πλείστης ἐφέσεως ἔχομεν. Τὰ ἄνω ζητεῖν, τὰ ἄνω φρονεῖν, τὰ ἄνω ἐπιθυμεῖν, τὰ ἄνω φαντάζεσθαι διά τε νοεροῦ καὶ αἰσθητοῦ ὀφθαλμοῦ ὁ Δεσπότης ἡμᾶς θέλει ὡς εὔσπλαγχνος, ἡμεῖς δὲ τὰ τούτων ἐναντία πράττοντες πονηρῶς βλέπειν τὰ κάτω ἠθίσαμεν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Επειδή λοιπόν και ο παρών έβδομος αιώνας βαδίζει ήδη προς το τέλος του, αδελφοί, όπως βλέπετε, έχοντας απομείνει τριακόσια δεκαέξι έτη (σαν να το έλεγε κανείς πιο καθαρά: πέρασε η εξάδα των ημερών και εισήλθε η έβδομη, δηλαδή το Σάββατο, και αυτό ήδη παρήλθε, έχοντας απομείνει τρεις ώρες και μιάμιση στιγμή), και τώρα πλέον ξημερώνει η επιφανής και μεγάλη εκείνη ημέρα του Κυρίου, και εμείς διάγουμε αμέριμνα σαν αθάνατοι. Το τέλος πλησιάζει, και εμείς δεν φροντίζουμε· ο κριτής καταφθάνει, και εμείς τον αποφεύγουμε· το σημείο Του ήδη φανερώνεται τρανώς, και εμείς δεν θέλουμε να ατενίσουμε προς Αυτόν. Προς τα άνω, στον ουρανό, Εκείνος που βρίσκεται υπεράνω των ουρανών μας συγκαλεί ως φιλάνθρωπος, και εμείς κάτω, «στον κατώτατο λάκκο», γεμάτοι από ολέθρια πάθη, αγωνιζόμαστε να μιμηθούμε τη φύση του μολύβδου. Επιθυμεί να ατενίζουμε προς τα άνω και βούλεται να έχουμε το πολίτευμά μας αμετακίνητο στον ουρανό, από τον οποίο και Τον προσδοκούμε ως σωτήρα, και εμείς κάτω, έρποντας σαν το φίδι, έχουμε τη μέγιστη επιθυμία να υπηρετούμε τα βιοτικά και τη σάρκα. Τα άνω να ζητούμε, τα άνω να φρονούμε, τα άνω να επιθυμούμε, τα άνω να αναλογιζόμαστε, τόσο με τον νοερό όσο και με τον αισθητό οφθαλμό, αυτό θέλει ο Δεσπότης για εμάς ως ευσπλαχνικός· εμείς όμως, πράττοντας τα αντίθετα από αυτά, συνηθίσαμε πονηρά να βλέπουμε τα κάτω.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος Ἑρμηνεία Κανόνων Δεσποτικῶν Ἑορτῶν
Χριστὸς ἐκ Παρθένου τεχθεὶς ἐννομώτατον τόκον σὺν παρθενίᾳ φρονίμῳ ἄμφω τετίμηκεν· ἐπεὶ γὰρ καὶ τόκος παράνομος γίνεται καὶ μωρὰ παρθενία ἔν τισιν, ὥς φησι τὸ ἱερὸν εὐαγγέλιον, πέφυκε· Χριστὸς ἐκ Παρθένου ἀχράντου ὑπὲρ λόγον καὶ ἔννοιαν ἀποτίκτεται, ἵνα τὴν ἀχρηστίαν τοῦ τόκου τοῦ ἀσεβοῦς καὶ τῆς μωρᾶς παρθενίας καταργήσῃ τὸ ἄτοπον· Χριστὸς ὁ πλάστης γεννᾶται σαρκὶ ἐκ τοῦ πλάσματος, ἵνα τὸ πλάσμα αὐτοῦ τὸ παλαιωθὲν καινὸν ἀπεργάσηται καὶ καινουργήσας αὐτὸ πρὸς τὸ ἀρχαῖον ἀνασώσῃ ἀξίωμα· Χριστὸς ὁ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν ἐπὶ τῆς γῆς σήμερον ἐκ Παρθένου ἐν Βηθλεὲμ γεννηθεὶς τοὺς «ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ» ἡμᾶς πεπτωκότας τῶν ὀλεθρίων παθῶν καὶ εἰς τὰ τοῦ ᾅδου ταμεῖα ἐκεῖθεν ἀνασῴζει ὡς εὔσπλαγχνος. Ἐπεὶ γὰρ οὐδεὶς κείμενος κάτω ἐκ τῶν αὐτοῦ συγκειμένων δύναται ἀναστῆσαί τινα καὶ πρὸς τὰ ἄνω ἀναπέμψαι, ἀλλὰ τῆς ἄνω πάντες οἱ κάτω δέονται χειρὸς ἑλκυσθῆναι πρὸς τὰ ἄνω, ἀπεστάλη ἄνωθεν χεὶρ παντουργὸς ἅμα καὶ πανσθενής, ἵνα ὡς ἔνδοξος καὶ ἰσχυρὰ δεξιὰ τοῦ Δεσπότου ἑλκύσῃ πρὸς τὰ ἄνω κάτω κειμένην τὴν φύσιν ἡμῶν. «
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ο Χριστός, γεννηθείς από Παρθένο, τίμησε και τα δύο, τον πιο νόμιμο τοκετό μαζί με τη φρόνιμη παρθενία. Διότι, επειδή και παράνομος τοκετός συμβαίνει και μωρή παρθενία υπάρχει σε κάποιους, όπως λέει το ιερό Ευαγγέλιο, ο Χριστός γεννιέται από την άχραντη Παρθένο υπεράνω λόγου και εννοίας, για να καταργήσει την αχρηστία του ασεβούς τοκετού και το άτοπο της μωρής παρθενίας. Ο Χριστός ο Πλάστης γεννιέται σαρκικά από το πλάσμα, για να κάνει καινούργιο το πλάσμα Του που είχε παλαιωθεί, και αφού το ανακαινίσει να το διασώσει στο αρχαίο του αξίωμα. Ο Χριστός, που είναι υπεράνω των ουρανών, γεννηθείς σήμερα επί της γης από την Παρθένο στη Βηθλεέμ, εμάς που είχαμε πέσει «στον κατώτατο λάκκο» των ολέθριων παθών και στα ταμεία του άδη, από εκεί μας διασώζει ως εύσπλαχνος. Διότι, επειδή κανείς που κείτεται κάτω δεν μπορεί, από όσους βρίσκονται στην ίδια κατάσταση, να αναστήσει κάποιον και να τον ανεβάσει προς τα πάνω, αλλά όλοι οι κάτω έχουν ανάγκη από χέρι άνωθεν για να ελκυστούν προς τα πάνω, απεστάλη από ψηλά χέρι παντουργό και ταυτόχρονα πανσθενές, ώστε ως ένδοξη και ισχυρή δεξιά του Δεσπότη να ελκύσει προς τα πάνω τη φύση μας που κειτόταν κάτω. «
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Φώτιος Ἐπιστολαὶ καὶ Ἀμφιλόχια
Ἐνίοις δὲ καὶ εἰς ὅλην τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν ἔδοξεν ἐναρμόζεσθαι τὸ ῥητόν· αὕτη γάρ, φασί, διὰ τὴν ἀσθένειαν τῆς σαρκὸς καὶ τῶν περὶ τὸ σῶμα φυομένων τε καὶ ἀναστρεφομένων παθῶν οὐδ’ ὅντινα καιρὸν ἀνατείνεσθαί τε καὶ ἀνυψοῦσθαι ὑπὲρ ἑαυτὴν δύναται, οἱονεὶ τῷ βάρει καθελκομένη, καὶ ποτὲ μὲν τούτῳ, ποτὲ δὲ ἐκείνῳ βαρυνομένη, καὶ μηδέποτε καθαρὰ τοῦ διενοχλοῦντός τε καὶ βιάζοντος καθεστηκυῖα μηδὲ τὰς μεγίστας τε καὶ περὶ αὐτῆς ἀναλογίζεσθαι δεδυνημένη ἐννοίας, ἀλλὰ καλῶς γε ποιοῦσα γῆν τε αὑτὴν καὶ σποδὸν ἡγεῖται καὶ ἀναξίαν τῆς ὑπὲρ ἄνθρωπον ἀναβάσεως, ἵνα μὴ μεταλαβοῦσα τοῦ ξύλου ἐφέσει θεότητος καὶ αὐτῆς τῆς πρεπούσης αὐτῇ καὶ ἐναρμοζομένης πάλιν τάξεως κατενεχθῇ. ἐντεῦθεν δὲ ὑψοῖ τὴν ψυχὴν καὶ τρέφει τὴν ἡδεῖαν τροφήν, ἐκείνας τὰς ἐννοίας ἃς μετὰ σώματος τραφῆναι οὐ δύναται· καὶ γὰρ καὶ τὸ ‘ὡς τὸ ἀπογεγαλακτισμένον ἐπὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ’ [***] Τῷ μέντοι εἰς τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν μεταφέροντι τὴν ἑρμηνείαν καὶ προφητείαν εἶναι τὸν ἐκείνου βίον καὶ τρόπαιον ὑπογράφουσαν δόξαν ποιουμένῳ, οὐδὲ τούτῳ ἂν γένοιτο τοῖς δευτερείοις ἐναριθμεῖσθαι τῶν ὀρθῶς περὶ τῆς ῥήσεως τεθεωρηκότων. ὥσπερ γὰρ τὸ ‘ὤρυξαν χεῖράς μου καὶ πόδας μου’ Δαυὶδ μὲν λέγει, εἰς Χριστὸν δὲ ἐξέβη, οὕτως καὶ τὸ εἰρημένον, καὶ τὸ ‘ἔθεντό με ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ’, καὶ ‘διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου’, καὶ μυρία ἄλλα.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Σε κάποιους πάλι φάνηκε ότι το ρητό εφαρμόζεται σε ολόκληρη την ανθρώπινη φύση. Διότι αυτή, λένε, εξαιτίας της αδυναμίας της σάρκας και των παθών που γεννιούνται και αναπτύσσονται γύρω από το σώμα, σε καμία στιγμή δεν μπορεί να τείνει προς τα άνω και να ανυψωθεί πάνω από τον εαυτό της, σαν να παρασύρεται προς τα κάτω από το βάρος, και άλλοτε βαρύνεται από το ένα και άλλοτε από το άλλο, και ποτέ δεν παραμένει καθαρή από αυτό που την ενοχλεί και την καταπιέζει, ούτε είναι ικανή να αναλογιστεί τις μέγιστες έννοιες. Απεναντίας, πράττοντας ορθά, θεωρεί τον εαυτό της χώμα και στάχτη και ανάξια της υπέρ τον άνθρωπο αναβάσεως, για να μην εκπέσει πάλι από την τάξη που της αρμόζει και της ταιριάζει, εάν μεταλάβει από το δέντρο με την επιθυμία της θεότητας. Από εκεί, λοιπόν, ανυψώνει την ψυχή και την τρέφει με τη γλυκιά τροφή, δηλαδή εκείνες τις έννοιες με τις οποίες δεν μπορεί να τραφεί όσο βρίσκεται μαζί με το σώμα· διότι και το «όπως το απογαλακτισμένο βρέφος κοντά στη μητέρα του» [***] Σε εκείνον, όμως, που ανάγει την ερμηνεία στον Κύριό μας Ιησού Χριστό και υποστηρίζει τη γνώμη ότι πρόκειται για προφητεία που σκιαγραφεί τον βίο και το τρόπαιό Του, ούτε σε αυτόν θα ταίριαζε να καταταχθεί στους δεύτερους μεταξύ όσων έχουν κατανοήσει ορθά το ρητό. Διότι, όπως το «τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου» το λέει μεν ο Δαβίδ, αλλά εκπληρώθηκε στον Χριστό, έτσι συμβαίνει και με το προαναφερθέν ρητό, και με το «με έβαλαν σε λάκκο κατώτατο», και το «μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου», και μύρια άλλα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μακάριος ὁ Αἰγύπτιος Ὁμιλίαι πνευματικαί
Καὶ “πρὸς ἑσπέραν„ φησὶν “ἔδεσθε αὐτό„. ἡ δὲ πρὸς ἑσπέραν ὥρα μέση φωτὸς καὶ σκότους ἐστίν. οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ πρὸς ταύτῃ οὖσα τῇ ἀπολυτρώσει, μέση γίνεται φωτὸς καὶ σκότους, ἑστώσης τῆς δυνάμεως τοῦ θεοῦ καὶ μὴ ἐώσης τὸ σκότος ἐπελθεῖν τῇ ψυχῇ καὶ καταπιεῖν αὐτήν. καὶ ὃν τρόπον εἶπε Μωϋσῆς· “αὕτη ἡ νὺξ τῆς ἐπαγγελίας ἐστὶ τοῦ θεοῦ„, οὕτως καὶ ὁ Χριστός, δοθέντος αὐτῷ βιβλίου ἐν τῇ συναγωγῇ, ὡς γέγραπται ἐκάλεσεν ‹ἐνιαυτὸν κυρίου δεκτὸν καὶ ἡμέραν ἀπολυτρώσεως›. ἐκεῖ νὺξ ἀνταποδόσεως, ἐνταῦθα ἡμέρα ἀπολυτρώσεως. εἰκότως, πάντα γὰρ ἐκεῖνα τύπος ἦν καὶ σκιὰ τῆς ἀληθείας, καὶ μυστικῶς προτυπούμενα τὴν ἀληθινὴν σωτηρίαν ὑπέγραφον τῆς ψυχῆς τῆς ἐγκεκλεισμένης τῷ σκότει καὶ πεπεδημένης κρυπτῶς «ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ» καὶ ἐναποκεκλεισμένης πύλαις χαλκαῖς καὶ μὴ δυναμένης ἄνευ τῆς τοῦ Χριστοῦ ἀπολυτρώσεως ἐλευθερωθῆναι.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και «προς το εσπέρας», λέγει, «θα το φάτε». Η δε ώρα προς το εσπέρας είναι ενδιάμεση φωτός και σκότους. Έτσι και η ψυχή, ευρισκόμενη κοντά σε αυτήν τη λύτρωση, βρίσκεται ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι, καθώς η δύναμη του Θεού παρίσταται και δεν επιτρέπει στο σκοτάδι να επιτεθεί στην ψυχή και να την καταπιεί. Και όπως ακριβώς είπε ο Μωυσής: «Αυτή είναι η νύχτα της επαγγελίας του Θεού», έτσι και ο Χριστός, όταν του δόθηκε το βιβλίο στη συναγωγή, όπως είναι γεγραμμένο, κήρυξε «δεκτόν ενιαυτόν Κυρίου και ημέραν απολυτρώσεως». Εκεί νύχτα ανταποδόσεως, εδώ ημέρα απολυτρώσεως. Ευλόγως, διότι όλα εκείνα ήταν τύπος και σκιά της αλήθειας, και αποτελώντας μυστικές προτυπώσεις περιέγραφαν την αληθινή σωτηρία της ψυχής, η οποία είναι εγκλωβισμένη στο σκοτάδι και μυστικά δεμένη «στον κατώτατο λάκκο» και αποκλεισμένη με χάλκινες πύλες, και δεν δύναται να ελευθερωθεί χωρίς τη λύτρωση του Χριστού.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μακάριος ὁ Αἰγύπτιος Λόγοι (Νόθος)
Καὶ «πρὸς ἑσπέραν», φησί, «ἔδεσθε αὐτό.» ἡ δὲ πρὸς ἑσπέραν ὥρα μέση φωτὸς καὶ σκότους ἐστίν. οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ πρὸς αὐτῇ τῇ ἀπολυτρώσει, μέση γίνεται φωτὸς καὶ σκότους, ἑστώσης τῆς δυνάμεως τοῦ θεοῦ καὶ μὴ ἐώσης τὸ σκότος ἐλθεῖν τῇ ψυχῇ καὶ καταπιεῖν αὐτήν. ὃν τρόπον Μωϋσῆς εἶπεν· “αὕτη ἡ νύξ ἐστι τῆς ἐπαγγελίας τοῦ θεοῦ, ἐν ᾗ ἐλυτρώσατο ἡμᾶς„, οὕτω καὶ ἐνταῦθα ὁ κύριος ἐλάλησε, δοθέντος αὐτῷ βιβλίου ἐν τῷ ἱερῷ· «καλέσαι, φησίν, ἐνιαυτὸν κυρίου δεκτὸν καὶ ἡμέραν ἀπολυτρώσεως» εἰκότως. τύπος γὰρ ἦν ἐκεῖνο καὶ σκιὰ τῆς ἀληθείας· πάντα γὰρ τὰ γεγραμμένα μυστικῶς προετυποῦτο σημαίνοντα τὴν ἀληθινὴν τῆς ψυχῆς σωτηρίαν τῆς ἐγκεκλεισμένης ἐν τῷ σκότει καὶ πεπεδημένης «ἐν πτωχείᾳ καὶ σιδήρῳ» καὶ βεβλημένης κρυπτῶς «ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ» καὶ ἐναποκεκλεισμένης πύλαις χαλκαῖς καὶ μοχλοῖς σιδηροῖς καὶ μὴ δυναμένης ἄνευ τῆς παρὰ τοῦ θεοῦ βοηθείας καὶ ἀπολυτρώσεως ἐλευθερωθῆναι.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και «προς το βράδυ», λέει, «θα το φάτε αυτό.» Η ώρα προς το βράδυ βρίσκεται στο μέσο φωτός και σκότους. Έτσι και η ψυχή, κατά την ώρα της απολυτρώσεως, βρίσκεται στο μέσο φωτός και σκότους, καθώς η δύναμη του Θεού ίσταται και δεν επιτρέπει στο σκότος να έλθει στην ψυχή και να την καταπιεί. Όπως ακριβώς ο Μωυσής είπε: «Αυτή είναι η νύχτα της επαγγελίας του Θεού, κατά την οποία μας λύτρωσε», έτσι και εδώ ο Κύριος μίλησε, όταν του δόθηκε το βιβλίο μέσα στο ιερό: «Για να κηρύξω», λέει, «δεκτό έτος Κυρίου και ημέρα απολυτρώσεως», και δικαίως. Διότι εκείνα ήταν τύπος και σκιά της αλήθειας· επειδή όλα όσα έχουν γραφτεί προτυπώνονταν μυστικώς, υποδηλώνοντας την αληθινή σωτηρία της ψυχής, η οποία ήταν εγκλωβισμένη στο σκότος και δεσμευμένη «σε πτώχεια και σίδερα» και ριγμένη κρυφά «στον κατώτατο λάκκο» και πλήρως αποκλεισμένη με χάλκινες πύλες και σιδερένιους μοχλούς και μη δυνάμενη να ελευθερωθεί χωρίς τη βοήθεια και την απολύτρωση εκ μέρους του Θεού.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Σωφρόνιος Ἱεροσολύμων Τριῴδιον (Νόθος)
Ἡ τὸν πρὸ ἡλίου. Ὤφθης μέσον δύο λῃστῶν ἐσταυρωμένος, πολυέλεε· κατατεθεὶς ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ δὲ τοὺς ἐν σκότει καὶ ἐν σκιᾷ θανάτου ἐξανέστησας, ὑμνολογοῦντας, εὔσπλαγχνε, τὴν σὴν τριήμερον ἀνάστασιν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Η τον προ ηλίου. Εθεάθης σταυρωμένος ανάμεσα σε δύο ληστές, πολυέλεε. Και αφού κατατέθηκες στον κατώτατο λάκκο, ανέστησες εκείνους που βρίσκονταν στο σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου, οι οποίοι υμνολογούν, εύσπλαχνε, την τριήμερη ανάστασή σου.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Συμεὼν ὁ Νέος Θεολόγος Ὕμνοι
ποία τρυφή, ποία χαρά, ποία δόξα, εἰπέ μοι, μείζων ὑπάρχει ἐπὶ γῆς ὡς ἐμὲ μόνον βλέπειν, ἐμὲ ὡς ἐν αἰνίγματι ἐνοπτρίζεσθαι μόνον, ἐμοῦ τῆς δόξης καθορᾶν τὴν ἀπαυγὴν καὶ μόνην καὶ δι’ αὐτῆς διδάσκεσθαι ταῦτα καὶ πλείω τούτων, καὶ ἀκριβῶς ὅτι θεὸς κτίστης ἐγὼ τῶν πάντων εἰδέναι καὶ κατανοεῖν, ὅτι μοι κατηλλάγη ἄνθρωπος καθεζόμενος ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ, ἀμέσως τε προσομιλεῖ φίλος ὥσπερ πρὸς φίλον μισθίου τάξιν ὑπερβὰς καὶ δουλείας τὸν φόβον, ἀκαματὶ δουλεύων μοι, ἀγάπῃ θεραπεύων, ὑπακοῇ τῶν ἐντολῶν προσοικειούμενός μοι· οὐ λέγω τῶν μισθωτικῶς ἐμοὶ ἐκδουλευόντων οὐδὲ τῶν πάλιν δουλικῶς ἐμοὶ προσερχομένων, ἀλλὰ τῶν φίλων καὶ γνωστῶν καὶ υἱῶν μου τὰς πράξεις, αἵτινες καὶ πεφύκασιν αὗται· (γράφε συντόμως·) τὸ πάντων εὐτελέστερον ἡγεῖσθαι τῶν ἐν κόσμῳ, οὐ μόνον τῶν συνασκητῶν καὶ κοσμικῶν ἀνθρώπων, ἀλλά γε καὶ τῶν ἐθνικῶν ἑαυτὸν ὄντως χείρω· τὸ ἔκπτωσιν λογίζεσθαι ζωῆς τῆς αἰωνίου μιᾶς παράβασιν μικρὰν ἐντολῆς ἐλαχίστης· τὸ τὰ παιδία τὰ μικρὰ ὥσπερ τελείους ἄνδρας καθορᾶν τε καὶ προσκυνεῖν καθάπερ τοὺς ἐνδόξους· τὸ τοῖς τυφλοῖς ὡσαύτως δὲ τὴν τιμὴν ἀπονέμειν, ὡς ἄνωθεν ὁρῶντος μου πάντων ἀνθρώπων πράξεις· καὶ ταῦτα δι’ ἐμὲ ποιεῖν, ἅπερ καὶ πάλιν γράφε· τὸ μὴ ἔχειν κατά τινος ὅλως ἐν τῇ καρδίᾳ μέχρι ψιλῆς κινήσεως ἢ μικρᾶς ὑπονοίας· τὸ εὔχεσθαι ἀπὸ ψυχῆς μετὰ πόνου καρδίας ἐκ συμπαθείας τοὺς εἰς σὲ ἁμαρτάνοντας πάντας, ὡσαύτως καὶ τοὺς εἰς ἐμὲ τὰ τοιαῦτα τολμῶντας, μετὰ δακρύων ἐξαιτῶν ἐπιστροφὴν τὴν τούτων· τὸ εὐλογεῖν μεθ’ ἅμα δὲ τοὺς σὲ καταρωμένους καὶ ἐπαινεῖν τοὺς φθόνῳ σε ἀεὶ λοιδορουμένους καὶ τοὺς ἐπηρεάζοντας ὡς εὐεργέτας ἔχειν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ποια τρυφή, ποια χαρά, ποια δόξα, πες μου, υπάρχει μεγαλύτερη πάνω στη γη από το να βλέπει κανείς μόνο εμένα, να κατοπτρίζεται έστω και αμυδρά μόνο σε εμένα, να βλέπει καθαρά μόνο την ακτινοβολία της δόξας μου και μέσω αυτής να διδάσκεται αυτά και περισσότερα από αυτά, και να γνωρίζει και να κατανοεί ακριβώς ότι εγώ είμαι ο Θεός, ο Κτίστης των πάντων, ότι συμφιλιώθηκε μαζί μου ο άνθρωπος που καθόταν στον κατώτατο λάκκο, και μου μιλά άμεσα, σαν φίλος προς φίλο, έχοντας ξεπεράσει την τάξη του μισθωτού και τον φόβο της δουλείας, δουλεύοντάς μου άκοπα, υπηρετώντας με με αγάπη, και οικειωνόμενος σε μένα με την υπακοή των εντολών; Δεν μιλώ για τις πράξεις εκείνων που με υπηρετούν σαν μισθωτοί, ούτε πάλι εκείνων που με πλησιάζουν δουλικά, αλλά των φίλων, των γνωστών και των υιών μου, οι οποίες είναι εκ φύσεως οι εξής: (γράφε σύντομα:) το να θεωρεί κανείς τον εαυτό του ως τον πιο ευτελή από όλους στον κόσμο, όχι μόνο από τους συνασκητές και τους κοσμικούς ανθρώπους, αλλά πραγματικά χειρότερο και από τους εθνικούς· το να θεωρεί ως έκπτωση από την αιώνια ζωή τη μικρή παράβαση μιας και μόνο ελάχιστης εντολής· το να βλέπει τα μικρά παιδιά σαν τέλειους άνδρες και να τα τιμά σαν να είναι ένδοξοι· το να αποδίδει επίσης την ίδια τιμή στους τυφλούς, γνωρίζοντας ότι εγώ βλέπω από ψηλά τις πράξεις όλων των ανθρώπων· και να κάνει αυτά για μένα, τα οποία πάλι γράψε: το να μην έχει απολύτως τίποτα εναντίον κανενός μέσα στην καρδιά του, ούτε καν ως απλή κίνηση λογισμού ή μικρή υποψία· το να προσεύχεται από τα βάθη της ψυχής του με πόνο καρδιάς από συμπόνια για όλους όσους αμαρτάνουν εις βάρος του, καθώς και για εκείνους που τολμούν να κάνουν τα ίδια σε μένα, ζητώντας με δάκρυα την επιστροφή τους· το να ευλογεί ταυτόχρονα εκείνους που τον καταριούνται και να επαινεί εκείνους που από φθόνο τον λοιδορούν συνεχώς, και να θεωρεί ως ευεργέτες εκείνους που τον βλάπτουν.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες