Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 87:8

Τότε λοιπόν, όταν δημιουργούνταν τα πάντα, η δημιουργία τους έγινε με ένα πρόσταγμα, όπως το «ας εξαγάγει» και το «ας γίνει»· για την αποκατάστασή τους όμως, έπρεπε να παραδοθούν τα πάντα σε Αυτόν, ώστε να γίνει ο Ίδιος άνθρωπος και στο πρόσωπό Του να ανακαινιστούν τα πάντα. Διότι ο άνθρωπος, ευρισκόμενος σε Αυτόν, ζωοποιούνταν· γι' αυτό ακριβώς ενώθηκε ο Λόγος με τον άνθρωπο, ώστε να μην ισχύει πλέον η κατάρα εναντίον του ανθρώπου. Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, και στον εβδομηκοστό πρώτο ψαλμό λέγουν ότι εκείνοι που ικετεύουν τον Θεό για το ανθρώπινο γένος λένε: «Θεέ, δώσε την κρίση σου στον βασιλιά», ώστε και η καταδίκη του θανάτου, η οποία ήταν εναντίον μας, να παραδοθεί στον Υιό, και εν συνεχεία Αυτός στο πρόσωπό Του να την εξαφανίσει, πεθαίνοντας υπέρ ημών. Αυτό υποδηλώνοντας και ο Ίδιος έλεγε στον ογδοηκοστό έβδομο ψαλμό: «Πάνω μου στηρίχθηκε ο θυμός σου». Διότι τον θυμό που στρεφόταν εναντίον μας τον εβάστασε ο Ίδιος, όπως λέει και στον εκατοστό τριακοστό έβδομο ψαλμό: «Ο Κύριος θα ανταποδώσει για χάρη μου».

Εφόσον δε ανέφερε ότι Αυτός θα γίνει άνθρωπος, κατά συνέπεια υποδηλώνει ότι θα είναι και παθητός κατά τη σάρκα. Και βλέποντας την επιβουλή που εξυφαινόταν από τους Ιουδαίους, ψάλλει στον δεύτερο ψαλμό: «Γιατί φρύαξαν τα έθνη και οι λαοί μελέτησαν μάταια πράγματα; Παρατάχθηκαν οι βασιλιάδες της γης και οι άρχοντες συγκεντρώθηκαν μαζί ενάντια στον Κύριο και ενάντια στον Χριστό του»· ενώ στον εικοστό πρώτο ψαλμό αναφέρει το είδος του θανάτου από το πρόσωπο του Σωτήρα: «Στο χώμα του θανάτου με κατέβασες· διότι με κύκλωσαν πολλά σκυλιά, σύναξη πονηρών με περικύκλωσε. Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα τα οστά μου. Αυτοί δε με παρατήρησαν και με κοίταξαν καλά· διαμοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο». Και λέγοντας ότι τρυπιούνται τα χέρια και τα πόδια, τι άλλο υποδηλώνει παρά τον σταυρό; Διδάσκοντας όλα αυτά προσθέτει ότι ο Κύριος δεν τα πάσχει αυτά για τον Εαυτό Του, αλλά για εμάς. Και λέει πάλι από το πρόσωπό Του, στον μεν ογδοηκοστό έβδομο ψαλμό: «Πάνω μου στηρίχθηκε η οργή Σου»· στον δε εξηκοστό όγδοο: «Αυτά που δεν άρπαξα, τότε τα πλήρωνα».

Πάνω μου στηρίχθηκε η οργή σου. Ως οργή του Θεού εννοεί την κατάρα του θανάτου που επιβλήθηκε στο ανθρώπινο γένος. Επειδή λοιπόν έγινε για χάρη μας κατάρα, για τον λόγο αυτό λέγει ότι η οργή του Θεού στηρίχθηκε επάνω του.

Και όλους τους μετεωρισμούς σου τους επέφερες επάνω μου. Ως «μετεωρισμούς» εννοεί την τιμωρία που επιβλήθηκε με σφοδρότητα στο ανθρώπινο γένος εξαιτίας της παραβάσεως. Υποδηλώνει δε και πάλι τον θάνατο. Απομάκρυνες τους γνωστούς μου από εμένα.

Επάνω μου στηρίχθηκε ο θυμός σου, και όλα τα κύματά σου τα έφερες επάνω μου. Διάψαλμα. Απομάκρυνες τους γνωστούς μου από εμένα, με θεώρησαν βδέλυγμα γι' αυτούς. Παραδόθηκα και δεν έβγαινα έξω. Επειδή ο Χριστός πέθανε για εμάς, σύμφωνα με τον Απόστολο, γινόμενος κατάρα για εμάς· για αυτό είναι γραμμένο: «Επικατάρατος καθένας που κρεμιέται πάνω σε ξύλο», και επειδή εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία, ο Θεός τον έκανε αμαρτία για χάρη μας, σύμφωνα με τον ίδιο [Απόστολο], εύλογα, αφού προσέλκυσε στον εαυτό του την οργή του Θεού που επικρεμόταν σε εμάς, τους προηγουμένως ασεβείς και αμαρτωλούς, καθώς και τον θυμό του εναντίον μας, και επειδή από υπερβάλλουσα φιλανθρωπία ανέλαβε την τιμωρία και την καταδίκη για λογαριασμό μας, προφέρει τα προκείμενα λόγια· καθώς, βεβαίως, έγινε ο Αμνός του Θεού που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου. Γι' αυτό λέει ο προφήτης για αυτόν: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας, και για εμάς οδυνάται· με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε, και ο Κύριος τον παρέδωσε εξαιτίας των αμαρτιών μας». Αυτό λοιπόν παρουσιάζει και ο ίδιος μέσω του ψαλμού, λέγοντας: «Επάνω μου στηρίχθηκε ο θυμός σου, και όλα τα κύματά σου τα έφερες επάνω μου». Αντί αυτού, ο Σύμμαχος λέει: «Επάνω μου έπεσε βαρύς ο θυμός σου, και με τις καταιγίδες με καταπόνησες».

Γι' αυτόν τον λόγο, πηγαίνοντας στον Πιλάτο, τον αποκαλούσαν και πλάνο. Το ότι δε οι αμαρτωλοί ονομάζονται τραυματίες στην Αγία Γραφή, μάθε το από τον Ιερεμία που λέει: «Ποιος θα δώσει στο κεφάλι μου νερό και στα μάτια μου πηγή δακρύων; Και θα κλάψω τους τραυματισμένους της θυγατέρας του λαού μου». Αυτό δηλώνουν και όσα ελέχθησαν τώρα από τον ψαλμωδό. Διότι δεν τους παρουσίασε μόνο ως τραυματίες, αλλά και ως αποβεβλημένους από τη μνήμη του Θεού και αποδιωγμένους από το χέρι Του, με τους οποίους ο Χριστός λέει ότι θεωρήθηκε όμοιος. Ακόμη δε και με αυτούς που κοιμούνται στον τάφο, τους άπρακτους και ανενέργητους, παρόλο που ο Ίδιος ενεργούσε τότε την ανάσταση των νεκρών. «Με έθεσαν σε λάκκο κατώτατο, σε μέρη σκοτεινά και σε σκιά θανάτου». Δες πώς διαφυλάσσει και την αλήθεια του πάθους και το αξίωμα του παθόντος. Διότι λέει ότι τέθηκε σε λάκκο κατώτατο, επειδή τίποτα δεν είναι κατώτερο από τον Άδη. Αλλά βέβαια και σε σκοτεινά μέρη, για να υπονοήσει μέσω του σκότους τους τόπους του θανάτου. Όμως, με το «σε σκιά θανάτου» δηλώνει το παροδικό του πάθους, και ταυτόχρονα ότι ο Χριστός ήταν ο ήλιος της δικαιοσύνης, ο οποίος για λίγο κρύφτηκε σαν κάτω από τη σκιά του θανάτου. «Πάνω μου στηρίχθηκε ο θυμός σου». Αναγκαίως, επειδή ακριβώς Αυτός βάσταξε τις αμαρτίες του γένους, πάνω Του έπεσε ο θυμός εναντίον των αμαρτωλών. Αυτός ήταν ο θάνατος και η κατάρα που επερχόταν. Και αφού στηρίχθηκε εκεί, δεν επέρχεται πλέον στο γένος των ανθρώπων.

Και όλους τους μετεωρισμούς σου επέφερες επάνω μου. Ως μετεωρισμούς του Θεού ονομάζει τα υψηλά που υπάρχουν σε Αυτόν, όπως τη βασιλεία, τον αγιασμό, το να συγκαθόμαστε με τον Δεσπότη αν και είμαστε δούλοι. Όπως, λοιπόν, τα ταπεινά που έγιναν για εμάς, έτσι και τα υψηλά που αφορούν εμάς ο Πατέρας τα επέφερε αναγκαστικά στον Χριστό. Διότι εν Αυτώ έχουμε την απόλαυση αυτών. Και το ότι ως μετέωρα εννοεί τα υψηλά, μας το εξέθεσε με σαφήνεια ο Ιερεμίας, διότι λέει τα εξής: Εάν υψωθεί ο ουρανός εις το μετέωρον, λέει ο Κύριος, δηλαδή, εάν γίνει πιο υψηλός από αυτόν. Το Διάψαλμα προστίθεται στα προλεχθέντα, επειδή, αφού προηγουμένως υπενθύμισε τα σχετικά με τον τάφο και τον θάνατο, τώρα ανήγαγε τον λόγο σε γεγονότα ανώτερα αυτών, εννοώ την προδοσία και τον σταυρό. Απομάκρυνες τους γνωστούς μου από εμένα.

Ωδή τέταρτη. Ο καθήμενος εν δόξη. Με έθεσαν οι τύραννοι στον κατώτατο λάκκο της λύπης και στη σκιά του θανάτου, και έπεσε βαριά επάνω μου η οργή σου, πίνοντας το αίμα μου και κατακαίγοντάς με με φλεγόμενα βέλη, αλλά ανακούφισέ με, Κύριε.

Ψαλμός πζ΄ Ωδή ψαλμού στους υιούς Κορέ· για το τέλος, υπέρ μαελέθ, για απόκριση· συνέσεως του Αιθάμ του Ισραηλίτη. «Κύριε, Θεέ της σωτηρίας μου, ημέρα και νύχτα έκραξα ενώπιόν σου· ας φθάσει ενώπιόν σου η προσευχή μου, κλίνε το αυτί σου στη δέησή μου· διότι γέμισε από κακά η ψυχή μου και η ζωή μου πλησίασε στον άδη». Ο Χριστός διαμέσου του Δαβίδ αναφωνεί αυτά. Διότι πάντοτε αναφέρει τα δικά του στον Πατέρα του, αφενός αποδίδοντας τιμή στον Πατέρα, και αφετέρου επιβεβαιώνοντας ότι έγινε τέλειος άνθρωπος. «Συγκαταλέχθηκα με αυτούς που κατεβαίνουν στον λάκκο», δηλαδή, με αυτούς που θάβονται σε τάφους, «έγινα σαν αβοήθητος άνθρωπος, ελεύθερος ανάμεσα στους νεκρούς». Με τη θέλησή μου ήλθα σε αυτό, λέει, χωρίς να έχω φύση υποκείμενη στον θάνατο. «Με έθεσαν στον κατώτατο λάκκο, σε σκοτεινά μέρη και σε σκιά θανάτου», υπονοώντας τον τριήμερο τάφο του. «Πάνω μου στηρίχθηκε η οργή σου, και όλους τους μετεωρισμούς σου τους έφερες πάνω μου». Αν και ανέχθηκες, λέει, να έλθω στο πάθος, ωστόσο τα μάτια σου δεν απομακρύνθηκαν από εμένα· διότι αυτό το ονόμασε μετεωρισμό. «Απομάκρυνες τους γνωστούς μου από εμένα». Διότι οι μαθητές τον εγκατέλειψαν και έφυγαν, ενώ οι φονιάδες του «με θεώρησαν βδέλυγμα για τους εαυτούς τους. Παραδόθηκα και δεν έβγαινα έξω». Διότι ήταν πιο εύκολο για εμένα να τους χτυπήσω με τύφλωση και να φύγω μέσα από αυτούς. «