Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 88:13

Δικοί σου είναι οι ουρανοί και δική σου είναι η γη. Όπως ακριβώς είναι Δεσπότης της θάλασσας, έτσι είναι και ποιητής των ουρανών και ολόκληρης της γης. Την οικουμένη και το πλήρωμά της εσύ τα θεμελίωσες. Τον βορρά και τη θάλασσα εσύ τα έκτισες. Το Θαβώρ και το Ερμών.

Επομένως, σε πλοία αλλοφύλων θα πετάξουν, λέει, δηλαδή, γρήγοροι και πρόθυμοι και σαν πτηνά θα διαβούν, και θα λαφυραγωγήσουν τη θάλασσα. Είναι δε συνήθεια στη Θεία Γραφή να ονομάζει θάλασσα τα δυτικά μέρη, επειδή η θάλασσα εκείνη είναι πάρα πολύ μεγάλη και ευρεία. Και πράγματι ο μακάριος Δαβίδ, αποδεικνύοντας τον Θεό των όλων δημιουργό όλου του κόσμου, λέει: «Τον βορρά και τη θάλασσα εσύ τα έκτισας». Το ότι δε και ο θεσπέσιος Πέτρος, και μάλιστα και ο ίδιος ο πάνσοφος Παύλος, αφού έφτασαν στα δυτικά μέρη, κήρυξαν τον Ιησού, κανείς δεν θα το αμφισβητούσε. Και θα λαφυραγωγήσουν, λέει, και αυτούς που βρίσκονται στην ανατολή του ηλίου, και την Ιδουμαία, και θα απλώσουν τα χέρια τους στον Μωάβ. Οι δε υιοί Αμμών πρώτοι θα υπακούσουν. Διότι, μετά τη χώρα των Ιουδαίων, όλες πλέον οι όμορες και γειτονικές περιοχές, ακόμη και οι πιο μακρινές, ήταν μεν γεμάτες από ειδωλολάτρες, και ασυμβίβαστες στα φρονήματα προς εκείνους που γνώριζαν τον έναν και κατά φύση και αληθινό Θεό. Οι Ιδουμαίοι και οι Μωαβίτες, καθώς και οι υιοί Αμμών, ήταν μεν όμοροι στους Ισραηλίτες και κατοικούσαν σε γειτονική χώρα, αλλά διέφεραν τρομερά και συγκαταλέγονταν στους πιο ορκισμένους εχθρούς τους.

Διότι έτσι είναι γραμμένο: «Και θα αντλήσετε νερό με ευφροσύνη από τις πηγές του σωτηρίου». Το ότι δε κανένα από τα εξαίρετα κατορθώματα της αρετής δεν είναι ανηφορικό ή δύσβατο για όσους έχουν σωθεί δια του Χριστού, θα μπορούσε να το υποδηλώσει η φράση ότι κάθε όρος έχει μετατραπεί σε δρόμο. Διότι φαίνεται μεν κάπως να έχει εξαρθεί και υψωθεί, και να είναι απρόσιτο σε πολλούς το να γίνει κάποιος λαμπρός, όπως για παράδειγμα στην εγκράτεια, στη σωφροσύνη, στη μακροθυμία, στην ανεξικακία, στην πραότητα, στην αγάπη και στα υπόλοιπα· αλλά ο Σωτήρας κατέστησε κάθε δρόμο ομαλό και εύκολο στην πορεία για εμάς, ώστε και αυτό που φαίνεται ότι είναι δυσκολοπερπάτητο και δύσβατο να προσφέρεται καθαρισμένο από εμπόδια σε όσους θέλουν να βαδίσουν μέσω αυτού. Και αυτό, νομίζω, είναι εκείνο που ειπώθηκε σαφώς μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Κάθε φάραγγα θα γεμίσει, και όλα τα στραβά θα γίνουν ίσια, και η τραχιά γη θα γίνει ομαλοί δρόμοι». Και πάλι: «Ο δρόμος των ευσεβών έγινε ίσιος, και είναι προετοιμασμένος ο δρόμος των ευσεβών». Το ότι δε οι κληθέντες έγιναν αναρίθμητοι, και έχουν συγκεντρωθεί από κάθε μέρος της οικουμένης, το φανέρωσε λέγοντας: Ιδού, αυτοί έρχονται από μακριά, και αυτοί από τον βορρά και τη θάλασσα, και άλλοι από τη γη των Περσών. Διότι το «από μακριά» φαίνεται να υποδηλώνει τα νότια μέρη, ο «βορράς» τα βόρεια, και η «θάλασσα» τις χώρες προς τη δύση. Διότι έτσι ακριβώς τα μνημονεύει και ο Ψαλμωδός λέγοντας: «Τον βορρά και τη θάλασσα εσύ τα έκτισες». Και αυτοί από τη γη των Περσών θα μπορούσαν να είναι όσοι έχουν αλιευθεί πνευματικά από την ανατολή.

Αν, βέβαια, κάποιος θα ήθελε να κατανοήσει και με κάποιον άλλο τρόπο αυτά που λέγονται για το νοητό ύδωρ, ότι δηλαδή θα εξέλθει το μισό από αυτό προς την πρώτη θάλασσα και το μισό προς την έσχατη θάλασσα, και ότι έτσι θα γίνεται το καλοκαίρι και την άνοιξη, θα αποδεχθεί μια τέτοια θεώρηση του προκειμένου ζητήματος. Διότι ονομάζει «πρώτη θάλασσα» εκείνη που ίσως βρίσκεται προς την ανατολή, εννοώ εκείνη που είναι πέρα από τα πέρατα όλης της γης· και «έσχατη» βέβαια, εκείνη που βρίσκεται στις ίδιες τις εσχατιές της δύσης· διότι ορίζει την ανατολή σαν ένα είδος προσώπου και αρχής της οικουμένης. Νομίζω δε ότι αποκαλεί «θέρος» τα θερμά και νότια μέρη της οικουμένης, και πάλι «έαρ» τα βόρεια και ψυχρά. Διότι έτσι και ο θεσπέσιος Δαβίδ, θέλοντας να υποδηλώσει τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα υπό τον ουρανό, αναφωνούσε προς τον Θεό: «Θέρος και έαρ, εσύ τα εποίησες», και πάλι: «Τον βορρά και τη θάλασσα εσύ τα έκτισες». Θα εξέλθει, λοιπόν, λέει, το ζωντανό ύδωρ με ισότητα και ισόμοιρη χάρη και προς την πρώτη θάλασσα, αλλά και προς την έσχατη, δηλαδή στην ανατολή και στη δύση, και το θέρος και το έαρ, δηλαδή πάλι, στον νότο και στον βορρά. Διότι θα γεμίσει η οικουμένη κάτω από τον ουρανό από τα χαρίσματα διά του Χριστού, και η δωρεά θα παραμείνει οπωσδήποτε σε όσους την έλαβαν. Τότε, λοιπόν, τότε «και θα είναι ο Κύριος βασιλιάς σε όλη τη γη».

Το δε Ηθάμ ερμηνεύεται ως νότος· και στα νότια της χώρας των Ιουδαίων βρίσκεται ο Ιορδάνης. <Θέρος και έαρ εσύ εποίησες.> (A f. 372 b) Ίσως δε, θέλοντας ο Προφήτης να υποδηλώσει και τα τέσσερα κλίματα κάτω από τον ουρανό, αναφωνεί προς τον Θεό: «Θέρος και έαρ εσύ εποίησες», δηλαδή τα θερμά και νότια μέρη της οικουμένης, καθώς και τα βόρεια και ψυχρά. Όπως το: «Τον βορρά και τη θάλασσα εσύ έκτισες». Παρέλειψε δε το φθινόπωρο και τον χειμώνα, διότι το μεν θέρος είναι αντίθετο με το φθινόπωρο, ο δε χειμώνας με την άνοιξη.

Δικοί σου είναι οι ουρανοί, και δική σου είναι η γη, την οικουμένη και το πλήρωμά της εσύ τα θεμελίωσες, τον βορρά και τη θάλασσα εσύ τα δημιούργησες. Το Θαβώρ και το Ερμών στο όνομά σου θα αγαλλιάσουν. Το νόημα των προκειμένων λόγων είναι περίπου το εξής: Έχεις δώσει βέβαια, Κύριε, υποσχέσεις στον Δαβίδ σχετικά με το σπέρμα του και τον θρόνο του, ο οποίος θα διαρκέσει αιώνια· και ορκίστηκες στον Δαβίδ ότι θα τις εκπληρώσεις. Εμείς όμως οι άνθρωποι βλέπουμε να μην εκπληρώνονται αυτές, όσον αφορά τα αισθητά και τα ορατά πράγματα· γι' αυτό λέμε, «Πού είναι τα αρχαία σου ελέη, Κύριε;» Όμως, παρ' όλα αυτά, είμαστε απόλυτα πεπεισμένοι ότι εσύ πάντοτε αληθεύεις, διότι είσαι δυνατός, και η αλήθειά σου σε περιβάλλει. Και μάρτυρες βεβαίως της αλήθειάς σου είναι όλοι όσοι βρίσκονται γύρω σου· οι ουράνιες δυνάμεις, λοιπόν, θα υμνήσουν τα θαυμάσιά σου, και την αλήθειά σου μέσα στην Εκκλησία των οσίων. Και δικαιολογημένα οι ουράνιες δυνάμεις θα υμνήσουν την αλήθειά σου, επειδή στον ουρανό θα ετοιμαστεί η αλήθειά σου· ώστε να μην πρέπει πλέον να νομίζουμε ότι οι υποσχέσεις σου προς τον Δαβίδ είναι επίγειες και σωματικές· διότι στον ουρανό θα ετοιμαστεί η αλήθειά σου. Αυτά δε, επειδή τα έχω διδαχθεί και ο ίδιος από το Άγιο Πνεύμα, τα λέω: «Τα ελέη σου στον αιώνα θα υμνώ. Από γενεά σε γενεά θα αναγγέλλω την αλήθειά σου με το στόμα μου.»

Το πώς δε εθεμελίωσε την οικουμένη, το προσθέτει στη συνέχεια: «Τον βορρά και τη θάλασσα εσύ τα έκτισες»· η δε πέμπτη έκδοση αναφέρει: «Βορρά και νότο εσύ έκτισες». Μου φαίνεται δε ότι δια των δύο πλευρών και άκρων της οικουμένης υποδηλώνει ολόκληρο τον κόσμο, τον οποίο επλήρωσε η δύναμη του Σωτήρος μας. Παρατήρησε δε με ποιον τρόπο μέσω αυτών παρουσιάζεται ως πρόσωπο του σύμπαντος κόσμου το ανατολικό μέρος· ως αριστερό δε το βόρειο, και ως δεξιό το μεσημβρινό και νότιο. Διότι με το να πει, «Τον βορρά και τα δεξιά εσύ έκτισες», δίδαξε ότι η βόρεια πλευρά είναι η αριστερή, εφόσον βέβαια η νότια είναι η δεξιά. Εάν λοιπόν, όταν στεκόμαστε, έχουμε στα δεξιά μας τον νότο και στα αριστερά τον βορρά, θα έχουμε απέναντί μας την ανατολή, και πίσω μας τη δύση· ώστε αυτά έχουν ειπωθεί σύμφωνα με κάποια φυσική θεώρηση, παριστώντας τη θέση ολόκληρου του κόσμου.

Γι' αυτό έχει ειπωθεί σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «Προς βορράν και δεξιά εσύ έκτισες»· και σύμφωνα με τον Ακύλα: «Βορρά και δεξιά εσύ έκτισες». Η δε πέμπτη έκδοση ερμήνευσε σαφέστερα ποια είναι τα δεξιά, λέγοντας: «Βορρά και νότο εσύ έκτισες». Το δε αριστερό έχει εντελώς αποσιωπηθεί από όλους, επειδή θεωρείται ότι είναι σκαιό και αντίθετο προς το δεξιό· όμως τίποτα στο σύμπαν δεν είναι σκαιό, ούτε αντίθετο προς το αγαθό. Όλα λοιπόν, λέει, εσύ τα δημιούργησες. Δύο δε όρη, το Θαβώρ και το Ερμών, κατέχουν εξαιρετική θέση σε σύγκριση με όλα τα άλλα· διότι στο όνομά σου αυτά θα αγαλλιάσουν. Σύμφωνα δε με τον Ακύλα: «Το Θαβώρ και το Ερμών στο όνομά σου θα αινέσουν»· και σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «Το Θαβώρ και το Ερμών το όνομά σου θα δοξάσουν». Αυτά τα όρη τα μνημονεύει ποικιλοτρόπως η ιστορία της Παλαιάς Διαθήκης· και φρονώ βεβαίως ότι σε αυτά τα όρη έλαβαν χώρα οι παράδοξες μεταμορφώσεις του Σωτήρος μας, καθώς και οι περισσότερες παραμονές Του, όταν συναναστρεφόταν με τους ανθρώπους.

Όντας δε Ήλιος της δικαιοσύνης και της αλήθειας, δεν ανέχεται να φέγγει και να αναγνωρίζεται επακριβώς από όσους ενστερνίζονται το ψεύδος και λαλούν αδικία με έπαρση ή την επιδεικνύουν με τα έργα τους· αλλά εμφανίζεται και αναγνωρίζεται μέσω της πίστης από τους εργάτες της δικαιοσύνης και τους εραστές της αλήθειας, και αυτούς τους ευφραίνει με τις λάμψεις του. Και αυτό είναι που λέει η Γραφή: «φως ανέτειλε για τον δίκαιο και η συνοδός του η ευφροσύνη». Γι' αυτό και ο ψαλμωδός προφήτης ψάλλει προς τον Θεό: «Το Θαβώρ και το Ερμών στο όνομά σου θα αγαλλιάσουν», προδιαγράφοντας την ευφροσύνη που προέκυψε αργότερα στο όρος από εκείνη την έλλαμψη σε όσους την είδαν. Ο δε Ησαΐας λέει: «λύσε κάθε δεσμό αδικίας, διάλυσε τις θηλιές των βίαιων συναλλαγών, κάθε άδικο συμβόλαιο σκίσε το». Έπειτα τι; «Τότε θα ανατείλει σαν την αυγή το φως σου και τα ιάματά σου γρήγορα θα ανατείλουν και θα πορεύεται μπροστά σου η δικαιοσύνη σου και η δόξα του Θεού θα σε περισκεπάσει»· και πάλι: «εάν αφαιρέσεις από πάνω σου τα δεσμά και την κατάκριση και τα λόγια γογγυσμού, και δώσεις με την ψυχή σου άρτο στον πεινασμένο και χορτάσεις την ταπεινωμένη ψυχή, τότε θα ανατείλει μέσα στο σκοτάδι το φως σου και το σκοτάδι σου θα γίνει σαν μεσημέρι». Διότι κάνει και τους ίδιους άλλους ήλιους, εκείνους στους οποίους αυτός ο ήλιος θα επιλάμψει φανερά· «διότι θα λάμψουν και οι δίκαιοι σαν τον ήλιο στη βασιλεία του Πατέρα τους».

Σύμφωνα λοιπόν με τα προαναφερθέντα παραδείγματα, όταν ο Παράκλητος ήλθε εν πυρί, οι μαθητές, αφού φωτίστηκαν μέσω της καθαρτικής δύναμης, επέγνωσαν τον Υιό και τον είδαν καθαρά μέσα τους, αυτόν που ακριβώς δεν γνώριζαν, έχοντας αξιωθεί να γνωρίσουν τέλεια αυτό που γνώριζαν εν μέρει. Και όταν ο Υιός έλαμψε αρρήτως στο Θαβώρ στο φως της δύναμής του, οι μαθητές βλέποντας ξεκάθαρα τον Πατέρα των φώτων μέσω εκείνης της άνωθεν φωνής και το Πνεύμα μέσω της φωτεινής νεφέλης, επέγνωσαν την Τριάδα, η οποία αληθινά εξέπεμψε στον μεταμορφούμενο Χριστό αέναη φωτοχυσία και λαμπρότητα. Τότε δε και τα όρη αγαλλίασαν ευφραινόμενα, σύμφωνα με εκείνον που είπε: «Το Θαβώρ και ο Αερμών στο όνομά σου θα αγαλλιάσουν», και ο ουρανός χάρηκε και όλη η γη σκίρτησε από ευφροσύνη, βλέποντας αισθητώς και νοητώς τον Δεσπότη τους να λάμπει στο όρος περισσότερο από τον ήλιο και να φωτίζει και να αγιάζει τα πάντα. Αλλά βέβαια και οι ουρανοί διηγούνταν τη δόξα του, βλέποντάς την να λάμπει, σαν να ήταν έμψυχοι, και το στερέωμα με τη φαιδρότητά του ανήγγειλε το έργο των πατρικών χειρών της ευπρεπέστατης ανθρωπότητας. Οι άνω δυνάμεις βλέποντας έφριξαν, και η γη κάτωθεν από χαρά και φόβο τρόμαξε.

Εσύ εξουσιάζεις τη δύναμη της θάλασσας των παθών, καθώς εσύ καταπραΰνεις τη μανία της έξωθεν και τον σάλο αμφοτέρων των κυμάτων· εσύ ταπείνωσας, σαν τραυματία που ογκώνεται εναντίον μας, τον υπερήφανο εχθρό και λογισμό· με τον βραχίονα της δύναμής σου διασκόρπισες τους Ιουδαίους εχθρούς σου. Δικοί σου είναι οι ουρανοί, και ως θρόνος και ως δημιούργημα, και δική σου είναι η γη, και ως κατοικία και ως υποπόδιο για σένα που ενανθρώπησες· τη σημερινή οικουμένη και τη μέλλουσα, εσύ τις στερέωσες· τον σκληρό και αδιάβατο βορρά και την απέραντη θάλασσα, εσύ τα θεμελίωσες· το Θαβώρ και το Αερμών, τα όρη, στο όνομά σου αγαλλίασαν σήμερα ευφραινόμενα, βλέποντάς σε να μεταμορφώνεσαι πάνω τους και να λάμπεις πιο πολύ και από τον ήλιο».

«Εσύ εξουσιάζεις»: Μπορεί κανείς να εννοήσει και τη μεγάλη θάλασσα· αναφέρεται όμως και στη θάλασσα της ζωής, επειδή είναι πολυτάραχη και βρίσκεται σε κλυδωνισμό. «Και τον κλυδωνισμό»: Και την πρώτη και τη δεύτερη ο Χριστός είναι αυτός που τις συγκρατεί, καταπραΰνοντας την τρικυμία και των δύο. «Εσύ ταπείνωσας»: Τον διάβολο και όσους τον μιμούνται στην υπερηφάνεια· όπως ο σφαγιασμένος που κείτεται νεκρός, έτσι ακριβώς πέφτουν και οι υπερήφανοι. «Και με τον βραχίονα»: Διότι, με τον βραχίονα του Πατρός ως δύναμη και σοφία του Θεού· διότι με αυτόν σκορπίστηκαν οι δαίμονες και όσοι τους μιμήθηκαν. «Δικοί σου είναι»: Δηλαδή, και στους ουρανούς και στη γη εσύ βασιλεύεις, και στους αισθητούς ουρανούς και στους νοητούς, και στην αισθητή γη και στη νοητή. «Την οικουμένη»: Διότι εννοεί ολόκληρη την οικουμένη μαζί με τους κατοίκους της. Αναφέρεται όμως και στη μέλλουσα οικουμένη, όπως λέει ο Απόστολος, για την οποία και ομιλούμε. «Τον βορρά»: Διότι εσύ κατένειμες τους ανέμους στη θάλασσα, για να δώσεις ενέργεια και μέσα στα ύδατα.

Θαβώρ: Επειδή και αυτά τα όρη, αν και είναι ελάχιστα, αξιώθηκαν πολλής δόξας· διότι στο μεν Θαβώρ μεταμορφώθηκε ο Κύριος, από δε το Ερμωνιείμ ανελήφθη ο Ηλίας· και για αυτό αγαλλίασαν εν τω Θεώ. «Σος ο βραχίων»: Του Πατρός ο Υιός, του Υιού η αγία σάρκα.

Δικοί σου είναι οι ουρανοί και δική σου είναι η γη. Είναι προφανές από το γεγονός ότι μόνος Αυτός τα μεταχειρίζεται όπως βούλεται. Την οικουμένη και το πλήρωμά της εσύ τα θεμελίωσας. Πλήρωμα της οικουμένης είναι ο άνθρωπος. Διότι για χάρη του έλαχε να κατοικείται η γη και από τα άλλα ζώα, τα οποία δημιουργήθηκαν για την εξυπηρέτηση των δικών μας αναγκών. Αυτόν, λοιπόν, εθεμελίωσε, δίδοντάς του φυσικό νόμο, ο οποίος αποτελεί το θεμέλιο όλων των ανθρώπινων αγαθών. Επομένως, δεν κλονίζεται, εάν διαφυλάξει ακέραιο το θεμέλιό του. Τον βορρά και τη θάλασσα εσύ τα δημιούργησες. Οι άλλοι ερμηνευτές, αντί για τη λέξη θάλασσα, έχουν αποδώσει «Νότο» ή «Δεξιά», υποδηλώνοντας τον νότο μέσω της λέξης «δεξιά», επειδή τοποθετείται στη γεωγραφική ζώνη που βρίσκεται στα δεξιά σε σχέση με την ανατολή.

Ορθώς δε μαζί με τον βορρά έχει τοποθετηθεί και η θάλασσα· διότι στη θεόπνευστη Γραφή συνηθίζεται αυτή η λέξη να χρησιμοποιείται για τη δυτική περιοχή. Γι' αυτό το βιβλίο των Αριθμών, όταν εκθέτει τις φυλές, από τις οποίες άλλες τάχθηκαν στα ανατολικά, άλλες στα νότια και άλλες στα βόρεια της σκηνής, με αυτή τη λέξη υπέδειξε όσους είχαν ταχθεί στα δυτικά της· «Το στρατόπεδο του Εφραίμ προς τη θάλασσα μαζί με τη δύναμή τους». Αλλά τώρα συνέδεσε τη δύση με τον βορρά για τον εξής λόγο: επειδή και τα δύο αυτά σημεία του ορίζοντα είναι σκοτεινά και χειμερινά. Και επειδή ακριβώς κάποιοι αποδίδουν αυτά τα μέρη της δημιουργίας σε κάποιον πονηρό δημιουργό, διαχωρίζοντας την κτίση με ασεβή και βλάσφημο λογισμό, θέλοντας να αναιρέσει την πλάνη τους, μαρτυρεί ότι και αυτά δημιουργήθηκαν από τον κοινό Δημιουργό. «Το Θαβώρ και το Ερμωνιείμ στο όνομά σου θα αγαλλιάσουν».

Αψευδής είναι η μαρτυρία· αληθινή η ανακήρυξη· ο ίδιος ο Πατέρας που τον γέννησε εκφωνεί την ανακήρυξη. Ας παρευρεθεί ο Δαβίδ, και ας κρούσει τη θεόφθογγη λύρα του Πνεύματος, και ας μελωδήσει τώρα πιο καθαρά και πιο έντονα τη ρήση, την οποία από παλιά, προβλέποντας με καθαρά και προφητικά μάτια από πολύ μακριά την ένσαρκη έλευση του Θεού Λόγου προς εμάς, προφήτευσε ότι θα συμβεί: «Το Θαβώρ και το Ερμών στο όνομά σου θα αγαλλιάσουν». Το Ερμών μεν προηγουμένως, επειδή άκουσε να μαρτυρείται καθαρά στον Χριστό από τον Πατέρα το όνομα της υιότητας, αγαλλίασε, όταν μόλις τότε πορευόταν προς τον Ιορδάνη ο Πρόδρομος, ως μεσίτης της παλαιάς και της νέας, για να βαπτίσει, αποστελλόμενος για να φανερώσει δημόσια το κειμήλιο που κρυβόταν στην έρημο και που έλαμπε στον κόσμο σαν μέσα στο σκοτάδι, το απρόσιτο φως, το οποίο διέφευγε την προσοχή όσων μυωπάζουν πνευματικά· όταν στη μέση του Ιορδάνη στεκόταν το ύδωρ της αφέσεως καθαρίζοντας τον κόσμο, χωρίς να καθαρίζεται το ίδιο· όταν με τη φωνή του Πατέρα που βρόντηξε από τον ουρανό, ο βαπτιζόμενος μαρτυρείται ως Υιός αγαπητός· ενώ από το Πνεύμα, που εμφανίστηκε σαν περιστέρι, δακτυλοδεικτείται αυτός για τον οποίο δίνεται η μαρτυρία. Τώρα δε το Θαβώρ αγαλλιάζει και χαίρεται, το θείο και άγιο όρος, το υψηλό, και τώρα επαξίως ευφραίνεται όχι λιγότερο για τη δόξα και τη λαμπρότητα από ό,τι για την εναέρια εξύψωσή του.

Διότι συναγωνίζεται τον ουρανό κατά τη χάρη. Διότι Εκείνον, στον οποίο οι άγγελοι δεν έχουν τη δύναμη να προσηλώσουν αμετακίνητα το βλέμμα τους εκεί ψηλά, σε τούτο το όρος οι εκλεκτοί των αποστόλων τον βλέπουν να εκλάμπει με τη δόξα της βασιλείας του. Σε αυτό επιβεβαιώνεται η ανάσταση των νεκρών, και αναδεικνύεται Κύριος νεκρών και ζώντων, φέρνοντας εμπρός από τους νεκρούς τον Μωυσή, και παρουσιάζοντας ως μάρτυρα ζωντανό τον Ηλία, ο οποίος άλλοτε οδήγησε από τη γη πύρινο άρμα προς την αιθέρια οδό. Σε αυτό το όρος και τώρα οι κορυφαίοι των προφητών προφητεύουν, προαναγγέλλοντας την έξοδο του Δεσπότη διά του σταυρού. Γι' αυτό σκιρτά, και αγάλλεται, και μιμείται τα άλματα των αμνών, έχοντας ακούσει μέσα από τη νεφέλη, δηλαδή το Πνεύμα, την ίδια μαρτυρία της υιότητας, δηλαδή τον ζωοδότη Χριστό να μαρτυρείται από τον Πατέρα. Διότι αυτό είναι το όνομα το υπέρ παν όνομα, για το οποίο το Θαβώρ και το Ερμών αγάλλονται: «Ούτός εστιν ο Υιός μου ο αγαπητός».

Ότι βέβαια δεν έλαμψε απλώς σαν τον ήλιο, αλλά ότι το φως ήταν ανώτερο και από αυτό το παράδειγμα, το απέδειξαν οι μαθητές πέφτοντας στο έδαφος. Διότι, αν το φως δεν ήταν άκρατο, αλλά σύμμετρο με εκείνο του ήλιου, δεν θα έπεφταν. «Αυτός είναι ο αγαπητός μου Υιός, στον οποίο ευαρεστήθηκα· αυτόν να ακούτε». Σημείωσε ότι προηγουμένως στον Ιορδάνη μαρτυρήθηκε η Τριάδα κατά τη βάπτιση του Υιού, με τον Πατέρα να μαρτυρεί από ψηλά, και το Πνεύμα να κατέρχεται ωσεί περιστερά. Τώρα δε στο Θαβώρ, η ίδια πάλι μαρτυρείται: με εκείνον που κηρύττει, με τον κηρυττόμενο, και με τη νεφέλη, δηλαδή το Πνεύμα. Αυτά ακριβώς προανεφώνησε και ο Δαβίδ: «Το Θαβώρ και το Ερμών στο όνομά σου θα αγαλλιάσουν». Διότι το μεν Ερμών αγαλλίασε κατά τη βάπτιση του Χριστού.

«Εσύ ταπείνωσες» μέσω εμού «σαν τραυματία τον υπερήφανο» και αποστάτη διάβολο «με τον βραχίονα της δυνάμεώς σου», εμένα, «διασκόρπισες τους εχθρούς σου. Δικοί σου είναι οι ουρανοί και δική σου είναι η γη· την οικουμένη και το πλήρωμά της» μέσω εμού του Λόγου σου «εσύ τα θεμελίωσες. Τον βορρά και τη θάλασσα», δηλαδή τον νότο, «εσύ τα έκτισες. Το Θαβώρ και το Ερμών στο όνομά σου θα αγαλλιάσουν», επιμαρτυρώντας ότι δικός σου Υιός είναι και αυτός που βαπτίζεται στην περιοχή του Ερμών στον Ιορδάνη, και αυτός που μεταμορφώνεται στο Θαβώρ. «Έλεος και αλήθεια», ο δικός σου Υιός, «προπορεύεται προ του προσώπου σου» για την ανάπλαση του κόσμου, έστω και αν και προ του προσώπου του Χριστού προπορεύτηκε εκείνος που ετοίμαζε τις οδούς, ο Ιωάννης. «Τότε», λέει, «μίλησες σε όραμα στους υιούς σου και είπες: Έθεσα βοήθεια σε δυνατό, ύψωσα εκλεκτό από τον λαό μου». Διότι ο Χριστός είχε μεν εκ φύσεως την εξουσία, ως Θεός, προστέθηκε δε σε αυτόν βοήθεια από τον Πατέρα στη μορφή του δούλου. Διότι υψώθηκε βέβαια και ο Δαβίδ και δοξάστηκε, αλλά ως τύπος του Χριστού, ενώ ο Χριστός, υψωθείς στον σταυρό και έχοντας θανατώσει τον θάνατο διά του θανάτου του, υψώνεται και μεγαλύνεται από όλους ως Θεός. «Βρήκα τον Δαβίδ τον δούλο μου, με το άγιό μου έλαιο τον έχρισα». Δούλος του Θεού κατ' ουσίαν είναι ο Δαβίδ, χριστός δε όχι κατ' ουσίαν, αλλά κατ' οικονομίαν.

Και προβλέποντας αυτό εν Πνεύματι ο Δαβίδ προφήτευσε λέγοντας: «Το Θαβώρ και το Ερμών στο όνομά σου θα αγαλλιάσουν». Ποια απολογία λοιπόν θα έχουν όσοι αθετούν και απιστούν στην ομοφυή θεότητα του Υιού προς τον Πατέρα;