Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 88:14

Δικός σου είναι ο βραχίονας με δύναμη. Ο δικός σου βραχίονας, ω Δέσποτα, λέει, ας φανερωθεί σε όλους με δύναμη. Διότι, αν και έγινε άνθρωπος και εμφανίστηκε όμοιος με εμάς, εντούτοις κατέστη φανερή η υπεροχή της μεγαλειότητάς του. Και αυτό είναι το νόημα του: Ας κραταιωθεί το χέρι σου· ας υψωθεί η δεξιά σου.

Διότι τα άστρα, ο ήλιος και η σελήνη, και επιπλέον και ο ίδιος ο ουρανός, ήλθαν στην ύπαρξη, και αφού έλαβαν αρχή και γένεση, κάποτε θα οδεύσουν προς το τέλος της ύπαρξής τους· και κανείς δεν θα μπορούσε να παρατηρήσει σε αυτά τίποτε, το οποίο να μην υπολείπεται απολύτως και καθ' ολοκληρίαν της δόξας της θείας και αμόλυντης φύσεως. Ότι δε ο λόγος για αυτό το θέμα δεν θα αστοχούσε ως προς την αλήθεια, το απέδειξε αμέσως λέγοντας: Η χείρα μου εθεμελίωσε τη γη, και η δεξιά μου στερέωσε τον ουρανό. Έπειτα, πώς το δημιούργημα θα ανταγωνιστεί επί ίσοις όροις με τον δημιουργό, και θα φιλονικήσει με τη δόξα εκείνου που το κατασκεύασε; Αποδεικνύει λοιπόν ότι είναι άκρως άτοπο, ή μάλλον ότι φέρει την κατηγορία κάθε ασέβειας, το να προτιμά κάποιος να προσκυνά την κτίση αντί του Κτίσαντος, και, εγκαταλείποντας Εκείνον που υπάρχει πάντοτε και πρώτος, να απονέμει στα δημιουργήματα που έγιναν μέσα στον χρόνο το όνομα και την ιδιότητα της αληθινής Θεότητος, και να χαρίζει αυτό το πράγμα στα δικά του τεχνουργήματα. Διότι προσκύνησαν αυτά που έφτιαξαν τα δάχτυλά τους, σύμφωνα με το γεγραμμένο. Ως χείρα δε και δική του δεξιά ο Θεός και Πατέρας ονομάζει τον Υιό. Διότι έτσι θα βρούμε ότι ονομάζεται σε πάρα πολλά σημεία από τη θεόπνευστη Γραφή. Και πράγματι, ο θεσπέσιος Μωυσής είπε: «Η δεξιά σου, Κύριε, δοξάσθηκε με δύναμη, η δεξιά σου χείρα, Κύριε, συνέτριψε εχθρούς.» Ο δε μακάριος Δαβίδ: «Ας κραταιωθεί η χείρα σου, ας υψωθεί η δεξιά σου.» <Θα τους καλέσω, και θα σταθούν μαζί, και θα συναχθούν όλοι, και θα ακούσουν.

Λέει, βέβαια, ότι η Συναγωγή των Ιουδαίων είναι έγγαμη, επειδή έχει συζευχθεί με τον νόμο που δόθηκε μέσω του Μωυσή, και ότι κατέστη έγκυος στα ιερά θεσπίσματα, μέσω των οποίων μπορούσε να καρποφορεί προς τον Θεό τη λατρεία, η οποία ήταν ακόμη σε μορφή σκιών και τύπων. Όμως «είναι περισσότερα τα τέκνα της έρημης», δηλαδή της χήρας, «παρά αυτής που έχει τον άνδρα». Το πώς θα γίνει αυτό, το διασαφήνισε προσθέτοντας ότι: «Θα αποκαλύψει ο Κύριος τον άγιο βραχίονά του ενώπιον όλων των εθνών· και θα δουν όλα τα πέρατα της γης τη σωτηρία που προέρχεται από τον Θεό». Διότι, όταν έγινε φανερός στους ανθρώπους σε όλη τη γη ο βραχίονας του Θεού και Πατρός, δηλαδή ο Υιός, όταν έγινε γνωστός σε όλα τα έθνη, και είδαν τα πέρατα της γης, δηλαδή οι άνθρωποι από τη μια άκρη ως την άλλη, τη σωτηρία από αυτόν, η οποία επιτυγχάνεται φυσικά μέσω της πίστης, τότε γέμισαν τα έρημα μέρη της Ιερουσαλήμ, εννοείται της νοητής, και το πλήθος των κληθέντων κατέστη μεγαλύτερο από κάθε αριθμό. Είναι δε σύνηθες στη θεόπνευστη Γραφή να αποκαλείται ο Υιός βραχίονας του Θεού και Πατρός. Διότι είναι η δύναμή Του και η παντοδύναμη δεξιά Του, μέσω της οποίας εργάζεται τα πάντα, και για αυτήν λέει ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Ας κραταιωθεί το χέρι σου, ας υψωθεί η δεξιά σου».

Αν, βέβαια, και η ερμηνεία των ονομάτων συμβάλλει σε κάτι στην κατανόηση των όσων εξετάζουμε, εσύ ο ίδιος θα το διαπιστώσεις. Δικός σου είναι ο βραχίονας με δύναμη· ας κραταιωθεί το χέρι σου, ας υψωθεί η δεξιά σου. Δικαιοσύνη και κρίση είναι το θεμέλιο του θρόνου σου. Έλεος και αλήθεια θα προπορεύονται προ του προσώπου σου. Και αυτά έχουν παραληφθεί για τη δοξολογία του Μονογενούς Θεού, τα οποία ο Ακύλας ερμήνευσε με μεγαλύτερη σαφήνεια, αποδίδοντάς τα με τον εξής τρόπο: Δικός σου είναι ο βραχίονας με δύναμη· αήττητο είναι το χέρι σου, υψηλή η δεξιά σου· δικαιοσύνη και κρίση αποτελούν τη βάση του θρόνου σου. Και κατ' ανάγκην συμπεριέλαβε αυτές τις θεοπρεπείς αρετές στη θεολογία εξαιτίας των υποσχέσεων του Θεού προς τον Δαβίδ. Διότι τίποτα, λέει, δεν πρόκειται να αντισταθεί στη βουλή σου· καθώς, μαζί με τη θέληση, διαθέτεις και τη δύναμη, ως Θεός και δεσπότης των όλων. Διότι δικός σου είναι ο μέγας βραχίονας και η δύναμη και η εξουσία επί πάντων, όπως και το κραταιωμένο χέρι και η ύψιστη δεξιά, ενώ ο θρόνος της βασιλείας σου, όπως ακριβώς οι θρόνοι των επίγειων βασιλέων κατασκευάζονται από πολύτιμη ύλη, έτσι και αυτός ο ίδιος έχει κατασκευαστεί από εκείνα που αρμόζουν σε εσένα, τον Θεό.

Γι' αυτό και προς τον Θεό και Πατέρα, επαναλαμβάνοντας τα λόγια μαζί με τον Δαβίδ, ας πούμε τα εξής: «Δικός σου είναι ο βραχίονας που ενανθρώπησε με πολλή δύναμη· ας κραταιωθεί το παντοδύναμο χέρι σου, Ύψιστε και υπερούσιε Πατέρα, και ας υψωθεί η δεξιά σου, η οποία σήμερα μεταμορφώθηκε θαυμαστά ανάμεσά μας. Μακάριος είναι ο λαός σου, εμείς που γνωρίζουμε την ιαχή, τον επινίκιο ύμνο για τη νίκη που εμείς οι πιστοί κατακτήσαμε μέσω του Υιού σου». Και έπειτα, απευθύνοντας την ικεσία προς τον Υιό εν Πνεύματι, με έκσταση και ευχαριστία ας πούμε: «Κύριε, αξίωσέ μας να πορευόμαστε πάντοτε στο φως του προσώπου σου· μέσα στο φως της σημερινής σου μεταμορφώσεως θα δούμε εσένα, το άδυτο πατρικό φως. Φώτισε τους οφθαλμούς μας με την αστραπή της θεότητάς σου, για να μην υπνώσουμε στο σκοτάδι τον αιώνιο θάνατο· ανάτειλε σε εμάς φως ευφροσύνης, φως αλήθειας και επιγνώσεως· Θεέ, εσύ θα φωτίσεις ως λύχνο τον σκοτεινό και παραμελημένο μας νου, και θα φωτίζεις πάντοτε το σκοτάδι της άγνοιάς μας, ώστε να σε ατενίζουμε, να σε ανυμνούμε και να σε δοξάζουμε».

Θαβώρ: Επειδή και αυτά τα όρη, αν και είναι ελάχιστα, αξιώθηκαν πολλής δόξας· διότι στο μεν Θαβώρ μεταμορφώθηκε ο Κύριος, από δε το Ερμωνιείμ ανελήφθη ο Ηλίας· και για αυτό αγαλλίασαν εν τω Θεώ. «Σος ο βραχίων»: Του Πατρός ο Υιός, του Υιού η αγία σάρκα.

γʹ. Και για ποιον λόγο μνημόνευσε μόνο αυτά τα όρη; Προφανώς επειδή το Θαβώρ, όντας γειτονικό με το Ερμών, δέχθηκε τη μεταμόρφωση του Χριστού. Και για τον λόγο αυτόν αναφέρεται ότι το καθένα από αυτά αγαλλιάζει γι' Αυτόν· το μεν, επειδή του εμπιστεύθηκαν ένα τόσο μεγάλο μυστήριο· το δε, επειδή έτυχε της ευλογίας από το γειτονικό του. Γι' αυτό ακριβώς, και σε άλλον ψαλμό του έδωσε την ευλογία, καθώς λέει: «Σαν τη δροσιά του Αερμών, που κατεβαίνει στα όρη της Σιών». «Δικός σου είναι ο βραχίονας με δύναμη». Με ποια δύναμη; Αυτήν του σταυρού.

Διότι ο λόγος περί του σταυρού, όπως λέει ο Παύλος, για εκείνους μεν που χάνονται είναι μωρία, για εμάς δε που σωζόμαστε είναι δύναμη Θεού. Και ποια είναι αυτή η δύναμη; Η επιστροφή από την πλάνη μας· διότι αυτήν την κατόρθωσε μέσω του σταυρού ο βραχίονας του Πατρός, ο Υιός. Αυτό το φανερώνουν και τα επόμενα λόγια: Ας γίνει κραταιό το χέρι σου, ας υψωθεί η δεξιά σου. Ας γίνει κραταιό, όχι για να λάβει δύναμη, διότι ήδη είχε, αλλά για να φανερωθεί καθώς ολοκληρώνεται το μυστήριο, πράγμα το οποίο ο ίδιος ο Χριστός υποσχέθηκε λέγοντας: Όταν υψωθώ, θα τους ελκύσω όλους προς τον εαυτό μου. Διότι το ότι ο Μονογενής ονομάζεται βραχίονας και δεξί χέρι του Πατρός, μας έχει αποδειχθεί επαρκώς από τα προηγούμενα.