Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 88:18

Και με την ευδοκία σου θα υψωθεί το κέρας μας. Ως «κέρας» εννοεί τη δόξα. Λέει, λοιπόν, απευθυνόμενος προς τον Πατέρα: Επειδή εσύ ευδόκησες να αποστείλεις τον Μονογενή, για τον λόγο αυτό έχει εγερθεί η δόξα μας. Διότι δοξαστήκαμε, εφόσον συνεγερθήκαμε με τον Χριστό και συμβασιλεύσαμε μαζί Του.

Γι' αυτό, λοιπόν, από ανθρώπινη άποψη, εξαιτίας της σάρκας που έφερε, λέγεται για αυτόν το «Άρατε πύλας» και το «θα εισέλθει», ως ανθρώπου που εισέρχεται· από θεϊκή άποψη, πάλι, λέγεται για αυτόν, επειδή ο Λόγος είναι και Θεός, ότι αυτός είναι ο Κύριος και ο Βασιλεύς της δόξης. Αυτή την ανύψωση που συντελέστηκε σε εμάς, την προανεφώνησε το Πνεύμα στον ογδοηκοστό όγδοο ψαλμό, λέγοντας: «Και με τη δικαιοσύνη σου θα υψωθούν, διότι εσύ είσαι το καύχημα της δυνάμεώς τους». Εάν, όμως, ο Υιός είναι η δικαιοσύνη, άρα δεν είναι αυτός που υψώνεται σαν να έχει κάποια ανάγκη, αλλά εμείς είμαστε εκείνοι που υψωνόμαστε μέσα στη δικαιοσύνη, η οποία είναι αυτός ο ίδιος.

Και όπως ακριβώς Αυτός, ενώ αγιάζει τους πάντες, λέει πάλι προς τον Πατέρα ότι «αγιάζει τον εαυτό Του για χάρη μας», όχι για να γίνει άγιος ο Λόγος, αλλά για να αγιάσει ο Ίδιος μέσα στον εαυτό Του όλους εμάς, έτσι λοιπόν και αυτό που λέγεται τώρα, το «τον υπερύψωσε», δεν λέγεται για να υψωθεί Αυτός, διότι είναι ο Ύψιστος, αλλά για να γίνει μεν Αυτός για χάρη μας «δικαιοσύνη», εμείς δε να υψωθούμε εν Αυτώ και να εισέλθουμε στις πύλες των ουρανών, τις οποίες Αυτός πάλι άνοιξε για εμάς, ενώ εκείνοι που προπορεύονταν έλεγαν: «Άρχοντες, σηκώστε τις πύλες σας, και υψωθείτε, πύλες αιώνιες, και θα εισέλθει ο Βασιλιάς της δόξης». Διότι και εδώ, δεν ήταν κλειστές οι πύλες για Αυτόν, αφού είναι Κύριος και Ποιητής των πάντων, αλλά έχει γραφτεί και αυτό για εμάς, στους οποίους ήταν κλειστή η θύρα του Παραδείσου. Γι' αυτό και από ανθρώπινη μεν άποψη, εξαιτίας της σάρκας που έφερε, λέγεται για Αυτόν το «σηκώστε» και το «θα εισέλθει», σαν να εισέρχεται άνθρωπος· από θεϊκή άποψη όμως, πάλι, λέγεται για Αυτόν, επειδή «ο Λόγος είναι Θεός», ότι Αυτός είναι ο «Κύριος» και ο «Βασιλιάς της δόξης». Τέτοιου είδους ύψωση, που πραγματοποιήθηκε για εμάς, την προανήγγειλε το Πνεύμα στον ογδοηκοστό όγδοο ψαλμό, λέγοντας: «και με τη δικαιοσύνη σου θα υψωθούν, διότι εσύ είσαι το καύχημα της δυνάμεώς τους». Εάν λοιπόν ο Υιός είναι η δικαιοσύνη, άρα δεν είναι Αυτός που υψώνεται σαν να έχει κάποια στέρηση, αλλά εμείς είμαστε αυτοί που υψωνόμαστε μέσω της δικαιοσύνης, η οποία είναι ο Ίδιος.

Διότι θεωρούσαν ότι έπρεπε να αποδίδουν τη δόξα στον Χριστό και όχι στους εαυτούς τους, επειδή, σύμφωνα με την αλήθεια, ο Χριστός είναι κατά κάποιον τρόπο η ανώτατη πηγή και ρίζα της χάριτος και της ενέργειας που βρισκόταν μέσα τους. Διότι, αφού τους προέκρινε έναντι των άλλων και τους επέλεξε για αποστολή, στολίζοντάς τους αμέσως με τις θείες δωρεές και χορηγώντας τους ως Θεός τη δύναμη να κατορθώνουν χωρίς κόπο τα θαύματα, «Ασθενείς να θεραπεύετε, λέει, και νεκρούς να ανασταίνετε, λεπρούς να καθαρίζετε, δαιμόνια να εκβάλλετε· δωρεάν λάβατε, δωρεάν δώστε»· επομένως, έχοντας κατανοήσει άριστα και όσο το δυνατόν καλύτερα ποιος είναι ο χορηγός και κυβερνήτης της δύναμης που ενυπήρχε μέσα τους, σε αυτόν πλέκουν το στεφάνι της δόξας, αναφωνώντας πάντοτε προς τους ασθενείς: «Στο όνομα του Ιησού Χριστού του Ναζωραίου»· προς αυτόν και ο θείος Μελωδός ψάλλει λέγοντας: «Εσύ είσαι το καύχημα της δυνάμεώς τους, και στο όνομά σου θα αγαλλιώνται όλη την ημέρα». Δεν θεωρείς άραγε ότι είναι απολύτως αξιέπαινο εκ μέρους των αγίων αποστόλων το ότι επέλεξαν να έχουν μέγα φρόνημα για τον Χριστό, και το ότι αγαπούσαν να καθιστούν τον ίδιο καύχημα της ενέργειας που επιτελούνταν μέσω αυτών; Β. Και βέβαια. Α.

Αυτοί, λοιπόν, ήταν εκείνοι που λάτρευαν την κτίση αντί για τον Κτίστη, και προσκυνούσαν τον αρχέκακο δράκοντα, αποδίδοντας τη δόξα του Θεού στο ακάθαρτο πλήθος των δαιμόνων. Αλλά κλήθηκαν από τον Θεό Πατέρα προς επίγνωση του Υιού, ο οποίος είναι το αληθινό φως. Είπε, άλλωστε, μέσω της φωνής του Ησαΐα: «Θα τους δώσω σημείο και θα τους δεχθώ, διότι θα τους λυτρώσω, και θα πληθυνθούν, καθώς ήταν πολλοί οι πλανώμενοι», οι οποίοι όμως κλήθηκαν μέσω του Χριστού. Πολλοί δε πάλι είναι, όπως και προηγουμένως, αυτοί που έγιναν δεκτοί και λυτρώθηκαν, λαμβάνοντας σύνθημα ειρήνης από τον Θεό και Πατέρα, δηλαδή την οικείωση και τη χάρη μέσω της πίστεως στον Χριστό. Διασκορπίστηκαν, λοιπόν, ανάμεσα στους λαούς οι θεσπέσιοι μαθητές. Και τι προέκυψε από αυτό; Εκείνοι που βρίσκονταν μακριά από τον Θεό, ως προς την προαίρεσή τους, ήρθαν κοντά· προς αυτούς και ο θεσπέσιος Παύλος στέλνει επιστολή λέγοντας: «Τώρα, όμως, εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά με το αίμα του Χριστού». Και εφόσον βρέθηκαν κοντά, έχουν τον Χριστό ως καύχημά τους. Διότι είπε πάλι για αυτούς ο Θεός και Πατέρας: «Και θα τους ενισχύσω εν Κυρίω τω Θεώ τους, και στο όνομά Του θα καυχηθούν, λέγει ο Κύριος». Αυτό διδάσκει και ο μακάριος Ψαλμωδός λέγοντας, απευθυνόμενος στον Σωτήρα των όλων: «Κύριε, στο φως του προσώπου Σου θα πορευθούν, και στο όνομά Σου θα αγαλλιούνται όλη την ημέρα, και με τη δικαιοσύνη Σου θα υψωθούν, διότι Εσύ είσαι το καύχημα της δυνάμεώς τους».

Όπως λέμε ότι οι άγιοι είναι σκεύη εκλογής, έτσι και διαβολικά σκεύη είναι αυτοί που έχουν υποταχθεί σε αυτόν, και έχουν επιλέξει ή έχουν εξαναγκαστεί να φρονούν τα δικά του. <Έτσι λέει ο Κύριος: Εάν κάποιος αιχμαλωτίσει γίγαντα, θα πάρει λάφυρα· και αυτός που παίρνει από τον δυνατό, θα σωθεί.> Ανέφερα προηγουμένως ότι, χρησιμοποιώντας τις άρρητες και θεοπρεπείς δυνάμεις Του, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός εισήλθε στην οικία του ισχυρού, δηλαδή, ήλθε σε αυτόν τον κόσμο με σάρκα, και αυτόν που παλαιότερα πλεονεκτούσε και καταδυνάστευε τους ανθρώπους σε όλη τη γη, και τους υπέβαλλε στον ζυγό της αμαρτίας, και τους είχε καταστήσει αιχμαλώτους, τον λαφυραγώγησε και, ρίχνοντάς τον τρόπον τινά σε άρρηκτα δεσμά και καταταρταρώνοντάς τον με σκοτεινές αλυσίδες, τον παρέδωσε να φυλάσσεται για την κρίση της μεγάλης ημέρας προκειμένου να τιμωρηθεί, τον λαφυραγώγησε και, επιπλέον, έπεισε όσους είχαν βρεθεί υπό την εξουσία του να επιστρέψουν, στο να επιθυμούν να υποταχθούν στον αληθινό Θεό, να προσκολλούνται στα δικά Του προστάγματα, και να σπεύδουν να εκπληρώνουν ό,τι συντελεί στην εύρεση της σωτηρίας τους. Επειδή δε επικράτησε ο Χριστός, μετέδωσε τη νίκη και σε εμάς τους ίδιους, όχι όμως χωρίς Αυτόν· διότι Αυτός είναι το καύχημα της δυνάμεως των αγίων, σύμφωνα με τα λόγια του Ψαλμωδού. Γι' αυτό και ο πάνσοφος Παύλος λέει: «Όλα τα μπορώ μέσω του Χριστού που με ενδυναμώνει».

Διότι, όπως ακριβώς λέει ο πάνσοφος Παύλος, «Όπου επλεόνασε η αμαρτία, υπερεπερίσσευσε η χάρις»· έτσι, όπου είναι πολλή η πίκρα της καταδίκης, εκεί υπάρχει παρηγοριά ισόρροπη με τις συμφορές, ή μάλλον πάρα πολύ πιο πλούσια από τις αμυδρές θλίψεις. Πρόσταξε δε να ενδυθεί την ισχύ της, και επιπλέον αυτού τη δόξα. Και ως ισχύς μεν θα μπορούσε εύλογα να νοηθεί η έμπρακτη ενέργεια, κατά την οποία η ψυχή του καθενός ορμά προς κάποιο από τα πρακτέα με νεανικό φρόνημα. Δόξα δε, ποιος άλλος θα μπορούσε να είναι παρά ο Κύριος της δόξης, ο οποίος είναι ο Χριστός; Προς τον οποίο λέει κάπου και ο θεσπέσιος μελωδός, άλλοτε μεν, «Εξεγέρθητι, η δόξα μου»· άλλοτε δε πάλι για τον καθένα που πιστεύει σε αυτόν, ότι «Το καύχημα της δυνάμεώς τους είσαι εσύ». Το με ποιον τρόπο θα ενδυθούμε τη δόξα και την ίδια την ισχύ, μας το αποσαφήνισε ο πάνσοφος Παύλος. Είπε δε πάλι: «Ενδυθείτε τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, και μην προνοείτε για τη σάρκα προς ικανοποίηση των επιθυμιών». Και επιπλέον αυτού: «Διότι όσοι βαπτιστήκατε στον Χριστό, ενδυθήκατε τον Χριστό». Μάλιστα δε και ο προφήτης Ησαΐας εισήγαγε το πρόσωπο της Εκκλησίας σε θέση γυναίκας στολισμένης με πολλούς τρόπους, λέγοντας: «Ας αγαλλιάσει η ψυχή μου για τον Κύριο. Διότι με ενέδυσε με ιμάτιο σωτηρίας, και με χιτώνα ευφροσύνης». Επομένως, ο Χριστός είναι το πιο ταιριαστό ένδυμα για κάθε άγιο· και χιτώνας της νοητής ευφροσύνης, πρόξενος ισχύος και δόξας για εμάς.

Επειδή δε αυτοί συμπεριφέρθηκαν με αυθάδεια, οργίστηκε ο Θεός, διότι φοβούνται, όπως είναι φυσικό, μήπως τυχόν η θεία οργή θεωρηθεί πρόξενος της αμαρτίας. Νομίζω όμως ότι πρέπει να πω το εξής, διότι βέβαια δεν αποτελεί καταδίκη της θείας οργής το ότι όσοι έχουν βρεθεί υπό την επήρειά της είναι ανίκανοι να μπορέσουν να διαφύγουν την έφοδο της αμαρτίας. Διότι, όσο ο Σωτήρας μας ευφραίνεται με εμάς, υπερισχύουμε της αμαρτίας και, απομακρυνόμενοι σταθερά από τους ρύπους της φαυλότητας, στεφανωνόμαστε με τα καυχήματα της πνευματικής ανδρείας. Αν όμως πικράνουμε τον χορηγό της δύναμης και τον πρύτανη της ανδρείας, πέφτουμε στην ανανδρία, και θα βρούμε τον νου μας κάπως αδρανή και παραλυμένο. Διότι ο Θεός είναι ο Κύριος των δυνάμεων. Και γι' αυτό είπε ο Χριστός ότι «Χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα». Είπε δε κάπου και ο θεσπέσιος Δαβίδ προς αυτόν για κάθε άγιο, ότι «Εσύ είσαι το καύχημα της δύναμής τους». Και μάλιστα και κάπου αλλού, αποδίδοντας την ικανότητα να κατορθώνει κανείς κάτι από τα αγαθά όχι τόσο στον εαυτό του, αλλά στις δυνάμεις του Θεού, ψάλλει και λέει: «Δεν θα ελπίσω στο τόξο μου, και η ρομφαία μου δεν θα με σώσει. Διότι εσύ μας έσωσες από εκείνους που μας θλίβουν».

Στο Κατά Λουκάν 10, 20. Αλλά γιατί δεν επιτρέπεις, ω Δέσποτα, σε αυτούς που έχουν τιμηθεί να αγάλλονται για τις τιμές που προέρχονται από εσένα; Καίτοι έχει γραφτεί για εκείνους που έχουν προχειριστεί στο αποστολικό αξίωμα: «Κύριε, στο φως του προσώπου σου θα πορευτούν και στο όνομά σου θα αγαλλιώνται όλη την ημέρα και με τη δικαιοσύνη σου θα υψωθούν, διότι εσύ είσαι το καύχημα της δυνάμεώς τους και με την ευδοκία σου θα υψωθεί το κέρας μας.» Έπειτα πώς έχεις προστάξει σε αυτά ότι δεν πρέπει να χαίρονται για την τιμή και τη δόξα που τους δόθηκε από εσένα; Τι απαντάμε λοιπόν σε αυτό; Ο Χριστός τους ανάγει σε κάτι ανώτερο και τους προστάζει να κάνουν καύχημά τους εκείνο, δηλαδή το ότι «έχουν γραφτεί τα ονόματά τους στους ουρανούς». Διότι έχει ειπωθεί για τους αγίους προς τον Θεό: «Και στο βιβλίο σου όλοι θα καταγραφούν.»

Φράσσεται δε ο δρόμος της μητέρας των Ιουδαίων, τουτέστιν έγινε σε αυτούς αδιάβατος ο δρόμος της ευσέβειας. Το ότι δε σκοτείνιασαν στον νου, και δεν δέχθηκαν το φως της δόξας του Σωτήρα, διότι δεν τον γνώρισαν, το προανήγγειλε, λέγοντας, απευθυνόμενος προς τον λαό των Ιουδαίων: «Παρομοίασα με νύχτα τη μητέρα σου· παρομοιάστηκε ο λαός μου με αυτόν που δεν έχει γνώση. Επειδή εσύ απέρριψες την επίγνωση, θα σε απορρίψω και εγώ από το να είσαι ιερέας μου· και αφού ξέχασες τον νόμο του Θεού σου, θα ξεχάσω κι εγώ τα τέκνα σου.» Ακούς ότι παρομοιάζεται με σκοτάδι και νύχτα, και πολύ δικαιολογημένα, το πλήθος των απειθών; Διότι για εκείνους που πιστεύουν, ανατέλλει στον νου και την καρδιά ο νοητός εωσφόρος και ο ήλιος της δικαιοσύνης· ενώ με σκοτάδι και νοητή καταχνιά καταμαυρίζεται ο νους εκείνων που υβρίζουν την τόσο λαμπρή και πολύτιμη χάρη. Και αυτά μεν αφορούν αυτούς που προέρχονται από τον Ισραήλ. Περί δε εκείνων που έχουν αναγνωρίσει την εμφάνιση της δόξας του Σωτήρα όλων μας Χριστού, μέσω ενός από τους αγίους προφήτες ο Θεός και Πατέρας υποσχόταν, λέγοντας: «Και θα τους ενδυναμώσω εν Κυρίω τω Θεώ αυτών, και στο όνομα του Κυρίου του Θεού τους θα υπάρξουν.» Σύμφωνα δε με αυτά και ο Ψαλμωδός εν Πνεύματι λέει προς τον Χριστό: «Κύριε, στο φως του προσώπου σου θα πορευθούν, και στο όνομά σου θα αγάλλονται όλη την ημέρα· διότι εσύ είσαι το καύχημα της δυνάμεώς τους, και με τη δικαιοσύνη σου θα υψωθεί το κέρας μας.»

Αλλά ήταν πάρα πολύ σοφός ο θεσπέσιος Δαβίδ, ο οποίος ανέθετε τη δόξα στον Θεό που εξουσιάζει τα πάντα, λέγοντας: «Διότι εσύ είσαι το καύχημα της δυνάμεώς τους». Και πάλι: «Με εσένα θα συντρίψουμε τους εχθρούς μας, και στο όνομά σου θα εξουθενώσουμε εκείνους που ξεσηκώνονται εναντίον μας. Διότι δεν θα στηρίξω τις ελπίδες μου στο τόξο μου, και η ρομφαία μου δεν πρόκειται να με σώσει». Διότι κάθε ισχύς προέρχεται από αυτόν, και τίποτα το αξιόλογο δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί από εμάς, εάν δεν είναι εκείνος μαζί μας και δεν μας καθοδηγεί. «Διότι ο Κύριος συντρίβει πολέμους», σύμφωνα με όσα έχουν γραφεί.

Είναι λοιπόν φοβερό το να προσκρούει κανείς στον Θεό, και θα γίνει αιτία της έσχατης ακαρπίας. Θα στερηθούμε δε και την πνευματική τροφή, και εξαιτίας αυτού θα βρεθούμε στο χειρότερο κακό. <Εγώ όμως θα αγαλλιάσω στον Κύριο, θα χαρώ στον Θεό τον Σωτήρα μου· ο Κύριος ο Θεός μου είναι η δύναμή μου, και θα κατευθύνει τα πόδια μου εις συντέλειαν· στα υψηλά με ανεβάζει, για να νικήσω με την ωδή του.> Εδώ λοιπόν, είτε εισάγεται σαφώς το ίδιο το πρόσωπο του Προφήτη να λέει τα εξής, είτε θα μπορούσε κανείς να πει ότι τα λόγια αυτά ανήκουν σε εκείνους που έχουν δικαιωθεί μέσω της πίστης, οι οποίοι θεωρούν χαρά τους τον Χριστό, και χαίρονται για αυτόν, και τον αναγνωρίζουν ως χορηγό της δύναμης που υπάρχει μέσα τους, και διακηρύττουν ότι τα πάντα μπορούν εν αυτώ, ακριβώς όπως άλλωστε και ο θεσπέσιος Παύλος λέει: «Όλα τα μπορώ διά του Χριστού που με ενδυναμώνει». Ψάλλει δε κάπου και ο μακάριος Δαβίδ: «Διότι εσύ είσαι το καύχημα της δυνάμεώς τους»· προσδοκούν δε να εμπλουτιστούν καλώς με τη σταθερότητα στην ευσέβεια αποκλειστικά και μόνο από αυτόν. Διότι το «θα κατευθύνει τα πόδια μου εις συντέλειαν», δεν μας δηλώνει απολύτως τίποτε άλλο παρά αυτό. Γι' αυτό και το εβραϊκό κείμενο αντί για τη λέξη «συντέλεια» έχει θέσει τη λέξη «Ασφάλεια». Τα δε πόδια που τοποθετούνται σε ασφάλεια, τι άλλο θα μπορούσαν να μας υποδείξουν, παρά τη σταθερότητα, όπως είπα, στην ευσέβεια, και το ακλόνητο στην αρετή, και τη στήριξη στην πίστη και στην αγάπη προς τον Χριστό;

Υπερτερούμε λοιπόν και ως προς τη σύνεση σε σχέση με εκείνους που βρίσκονταν υπό τον νόμο, και εμείς που κατηχούμαστε με τις διηγήσεις του νόμου, αφού φάγαμε τον άρτο ενώπιον του Θεού, εκπαιδευτήκαμε και να μιλάμε και να σκεφτόμαστε τα καλύτερα. Διότι ο Ιοθόρ συμβουλεύει, και ο Μωυσής υπακούει. Θα μπορούσε εύλογα ο μεν Ιοθόρ να αποτελεί πρόσωπο εκείνων που προέρχονται από τα έθνη, ο δε Μωυσής εκείνων που βρίσκονται υπό τον νόμο. ΠΑΛΛ. Σωστά μίλησες. ΚΥΡ. Επομένως, η τελείωση μέσω του Χριστού και η δύναμη των μυστηρίων Του, μας καθιστά και σοφούς και μας κάνει να φαινόμαστε ανώτεροι του θανάτου, καταστρέφοντας τον κρυμμένο και νοητό Αμαλήκ, δηλαδή τον Σατανά. Και πολύ σωστά έλεγε ο Ψαλμωδός: «Διότι με τον Θεό θα κατορθώσουμε δύναμη, και αυτός θα εξουθενώσει αυτούς που μας θλίβουν». Και για εμάς που έχουμε λαμπρυνθεί μέσω της πίστης, αναφωνούσε πάλι προς Αυτόν: «Διότι εσύ είσαι το καύχημα της δυνάμεώς τους, και στο όνομά σου θα αγαλλιώνται όλη την ημέρα». Διότι καυχιόμαστε που σωζόμαστε εν Χριστώ και που έχουμε Αυτόν ως όπλο ευδοκίας, σύμφωνα με τις Γραφές. Τύπος και σαφής εικόνα αυτού, πάλι, θα μπορούσε να γίνει για εμάς αυτό που είναι γραμμένο στο τέλος του Δευτέρου Βιβλίου των Βασιλειών. Έχει δε ως εξής: «Και σηκώθηκε ο Δαβίδ το πρωί, και λόγος Κυρίου ήλθε προς τον Γαδ τον προφήτη, τον οραματιστή του Δαβίδ, λέγοντας: Πήγαινε και μίλησε στον Δαβίδ, λέγοντας: Αυτά λέγει ο Κύριος: Τρία πράγματα εγώ θα σου προτείνω, διάλεξε για τον εαυτό σου ένα από αυτά, και θα σου το κάνω».

Διότι εσύ είσαι το καύχημα της δυνάμεώς τους, και με την ευδοκία σου θα υψωθεί το κέρας μας. Διότι από τον Κύριο προέρχεται η προστασία μας, και από τον Άγιο του Ισραήλ, τον βασιλιά μας. Θα κατανοήσεις επίσης τον αλαλαγμό με διαφορετικό τρόπο, από τους στρατιώτες που αλαλάζουν σε καιρούς πολέμου και προκαλούν φόβο στους εχθρούς μέσω της δυνατής κραυγής και της μεταξύ τους συμφωνίας σε αυτήν. Ο δε θείος Απόστολος διδάσκει ότι τέτοιου είδους είναι οι προσευχές εν Αγίω Πνεύματι, αυτές που δεν αναπέμπονται με ηχηρή φωνή, αλλά με τη δύναμη του Πνεύματος, λέγοντας: «Το ίδιο το Πνεύμα μεσιτεύει για εμάς με στεναγμούς αλάλητους». Τόσο μεγάλος δε και σπάνιος είναι ο αλαλαγμός που συχνά αναφέρεται από τις θείες Γραφές, ώστε να μακαρίζεται εκείνος που τον γνωρίζει εις βάθος, παρόμοια με εκείνους που μακαρίζονται για τα άλλα κατά Θεόν κατορθώματα. Γι' αυτό εδώ έχει λεχθεί: «Μακάριος ο λαός που γνωρίζει τον αλαλαγμό».

Διότι, επειδή γνωρίζουν τον αλαλαγμό, πρώτον μεν θα πορευθούν μέσα στο φως του προσώπου του Θεού, έπειτα θα αγαλλιώνται στο όνομά του κάθε μέρα· και τρίτον, θα υψωθούν με τη δικαιοσύνη του· και τέταρτον, καύχημα της δυνάμής τους θα είναι ο ίδιος ο Κύριος. Επειδή ο λαός αυτός είναι κραταιός και δυνατός, καθώς είναι οικοδομημένος πάνω στην πέτρα, ώστε ούτε οι πύλες του Άδη να μπορούν να τον υπερισχύσουν, δικαιολογημένα θα καυχάται, όχι όμως για τη δική του δύναμη, αλλά για τον Κύριο που τον θεμελίωσε πάνω στην πέτρα. Για όλα αυτά, λοιπόν, είναι μακάριος ο λαός που γνωρίζει τον αλαλαγμό. Και θα υψωθεί και το κέρας ημών των ιδίων των προφητών, οι οποίοι προφητεύουμε αυτά διά του Πνεύματος. Και ποιο είναι αυτό το κέρας, αν όχι εκείνο που πρόκειται να προέλθει από το σπέρμα του Δαβίδ, σύμφωνα με τη δική σου επαγγελία, Κύριε;

Διότι και αυτό το κέρας μας, με το οποίο θα συντρίψουμε τους εχθρούς μας, θα υψωθεί χάρη στην ευδοκία σου, επειδή εσύ, ο Άγιος του Ισραήλ, ο βασιλιάς μας, υποστηρίζεις τη γένεση αυτού του κέρατος. Αυτές, λοιπόν, θα ήταν προφητικές φωνές, οι οποίες αναφωνούν τα προκείμενα εξ ιδίου προσώπου και ομολογούν ότι το δικό τους κέρας είναι ο Χριστός του Θεού, ο οποίος πρόκειται να φανερωθεί κατά σάρκα.

Εφόσον στα προηγούμενα ο λόγος μνημόνευσε ήδη μία φορά το κέρας, λέγοντας: «Με την ευδοκία σου θα υψωθεί το κέρας μας», καθώς προχωρεί διδάσκει αναγκαστικά τι ακριβώς ήταν αυτό το κέρας, από πού θα έλθει και πώς θα υψωθεί. Γι' αυτό λέει: «Διότι του Κυρίου είναι η αντίληψη», η αντίληψη δηλαδή του κέρως. Ποιου Κυρίου όμως, αν όχι του Αγίου του Ισραήλ, του βασιλιά μας; Διότι αυτός ο Κύριος και Άγιος βασιλιάς του Ισραήλ, ο Λόγος του Θεού, θα γίνει αντίληψη του κέρως μας, σύμφωνα με τις επαγγελίες που έχει κάνει, όταν ομιλεί δια των προφητών για εκείνον που πρόκειται να προέλθει από το σπέρμα του Δαβίδ.

Αυτό είναι λοιπόν το κέρας του, που πρόκειται να προέλθει από αυτόν, και ο ναός που πρόκειται να κατασκευαστεί για μένα από το σπέρμα του· αυτό το κέρας του θα υψωθεί στο όνομά μου, διότι θα καταξιωθεί να φέρει το δικό μου όνομα και τη δική μου προσηγορία. Θα λάβει λοιπόν και αυτό τις δικές μου ονομασίες, και μέσω των δικών μου προσηγοριών θα υψωθεί ενώπιον όλων. Γι' αυτό και πρωτύτερα λεγόταν: «Και με την ευδοκία σου θα υψωθεί το κέρας μας». Αλλά, ενώ ο χορός των προφητών αναφωνούσε πρωτύτερα προς τον Θεό λέγοντας: «Και με την ευδοκία σου θα υψωθεί το κέρας μας», τώρα ο ίδιος ο Θεός, δίνοντας τις επαγγελίες σχετικά με τον Δαβίδ, προσθέτει ως επισφράγισμα όλων και το: «Στο όνομά μου θα υψωθεί το κέρας του», υποδηλώνοντας τον Χριστό που θα προέλθει από αυτόν, ο οποίος έχει ονομαστεί κέρας όχι μόνο των προφητών, αλλά και του ίδιου του Δαβίδ. Περί αυτού προσθέτει στη συνέχεια: «Και θα θέσω το χέρι του στη θάλασσα, και στους ποταμούς τη δεξιά του. Αυτός θα με επικαλεστεί: Πατέρας μου είσαι εσύ, Θεός μου και αντιλήπτορας της σωτηρίας μου· κι εγώ θα τον καταστήσω πρωτότοκο, υψηλότερο από τους βασιλείς της γης. Εις τον αιώνα θα διαφυλάξω σε αυτόν το έλεός μου, και η Διαθήκη μου θα είναι πιστή σε αυτόν». Εάν κάποιος εμβαθύνει με ακρίβεια στο νόημα των λεγομένων, θα διαπιστώσει ότι αυτά δεν προφητεύονται για τον Δαβίδ, αλλά για το κέρας που πρόκειται να προέλθει από αυτόν.

Διότι ο Χριστός είναι δύναμη Θεού και σοφία Θεού. Ας κραταιωθεί εναντίον των εχθρών σου, και των αισθητών και των νοητών. Δικαιοσύνη: Τότε όταν πρόκειται να κρίνει όλα τα έθνη· διότι ο θρόνος του Θεού είναι γεμάτος από δικαιοσύνη και κρίση. Έλεος και αλήθεια: Διότι η δευτέρα παρουσία έρχεται με πολλή παράταξη και φρικτή δύναμη. Προηγούνται δε το έλεος και η αλήθεια. Το μεν έλεος για να ελεήσει, η δε αλήθεια διότι δεν υπάρχει προσωποληψία στον Θεό. Μακάριος ο λαός: Διότι τότε μακαρίζονται, όσοι δεν έπαψαν να δοξάζουν τον Θεό με προσευχές και ψαλμούς· και μακαρίζονται αξιούμενοι των αμοιβών. Κύριε, στο φως: Όσοι τότε απολαμβάνουν (κομίζονται) τις αμοιβές των έργων, χαίρονται μέσα σε αληθινό φως στους αιώνες των αιώνων. Και στο όνομα: Όλοι οι άγιοι αγάλλονται σε όλον τον αιώνα (όλη την ημέρα). Και στη δικαιοσύνη: Κάνοντας υψηλό τον βίο τους και για αυτό τον λόγο υψούμενοι ένδοξα. Διότι το καύχημα: Ο Χριστός είναι των αγίων· διότι σε αυτόν σεμνύνονται και σε τούτον τον αιώνα και στον μέλλοντα. Και στην ευδοκία: Όλων των πιστών στο θέλημα του Χριστού υψώθηκε το καύχημα και η ισχύς. Διότι του Κυρίου: Τον πιστό λαό, που αποτελείται από τα έθνη, ο Χριστός τον ανέλαβε ως βασιλιάς του Ισραήλ, ως μορφή και όραση του Θεού, που είναι ο Ισραήλ.

Σε αυτούς ταιριάζουν και τα επόμενα: Κύριε, στο φως του προσώπου σου θα πορευθούν, και με το όνομά σου θα αγαλλιούνται όλη την ημέρα. Δηλαδή, σε ολόκληρο τον βίο τους θα πορευθούν μέσα στο φως του Θεού, τουτέστιν μέσα στον νόμο Του. Λυχνάρι στα πόδια μου είναι ο νόμος σου, και φως στα μονοπάτια μου. Και με το όνομά Του αγαλλιούνται, καθώς καταφεύγουν στον Θεό, του οποίου το όνομα είναι πάνω από κάθε όνομα, του οποίου η δουλεία είναι ελευθερία, και η οικείωση μαζί Του αφορά κάθε κτίση που Τον έχει Δεσπότη. Και με τη δικαιοσύνη σου θα υψωθούν· αυτοί οι ίδιοι. Τι είναι λοιπόν αυτό που τους παρέχει την ύψωση; Το ότι καύχημα της δυνάμεώς τους είσαι εσύ, και με την ευδοκία σου θα υψωθεί το κέρας μας. Διότι οι μεν Ιουδαίοι καυχώνται για τον Μωυσή, και σεμνύνονται για τον Αβραάμ επειδή κατάγονται από αυτόν. Οι Έλληνες θαρρούν σε ξύλα και σε λίθους, ή και σεμνύνονται για τη σοφία του διαβόλου. Ενώ δική μας δύναμη είναι ο Χριστός, και καύχημα της δικής μας δυνάμεως είναι ο Πατέρας. Και το δικό μας κέρας υψώνεται με την ευδοκία του Πατέρα. Γι' αυτό και δεν θα συντριβεί. Διότι ποιος θα μπορέσει να καταλύσει τη δόξα του Θεού; Και με ποιον τρόπο υψώνεται; Μέσω της ευδοκίας του Πατέρα, λέει, από την οποία κληθήκαμε σε υιοθεσία προς Αυτόν, ακριβώς όπως έγραφε ο Παύλος στους Εφεσίους. Διότι λέει για τον Πατέρα: Με αγάπη μας προόρισε για υιοθεσία μέσω του Ιησού Χριστού προς Αυτόν, σύμφωνα με την ευδοκία του θελήματός Του.