Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 88:42

Τότε λοιπόν έγινε και όνειδος στους γείτονές του, και υψώθηκε το δεξί χέρι εκείνων που τον έθλιβαν· και όλα τα υπόλοιπα τότε εκπληρώθηκαν σε εκείνον που προήλθε από το σπέρμα του Δαβίδ. Διότι διαφορετικά δεν θα μπορούσε κανείς να τα εφαρμόσει αυτά στον ίδιο τον Δαβίδ, ούτε να αποδείξει ότι τα προκείμενα εκπληρώθηκαν σε εκείνον, όπως ακριβώς ούτε τα πιο σεμνά και αγαθά που περιλαμβάνονται στις υποσχέσεις του Θεού. Διότι, βεβαίως, ο θρόνος του Δαβίδ δεν καταύγασε τη σύμπασα οικουμένη, φωτίζοντάς την σαν τον ήλιο, ούτε έγινε διαρκής όπως η σελήνη, ούτε διαφυλάχθηκε εις τον αιώνα του αιώνος· ούτε είναι λογικό να ονομαστεί εκείνος ο Δαβίδ Πρωτότοκος του Θεού· επειδή και πριν από αυτόν υπήρξαν αμέτρητοι καλύτεροί του, αλλά και μετά από αυτόν. Αλλά ούτε φαίνεται ο Δαβίδ να εξέτεινε το δεξί του χέρι σε ποταμούς και το αριστερό σε θάλασσα, ούτε να κυριάρχησε από θάλασσα έως θάλασσα, ούτε να απέκτησε βασιλεία που επεκτάθηκε μέχρι τα πέρατα της οικουμένης. Αλλά ούτε και στον Σολομώντα, που προήλθε από αυτόν, θα εφαρμοστούν όλα αυτά· διότι ιστορείται ότι ούτε αυτός κυριάρχησε πέρα από την Ιουδαία, παρόμοια με τον πατέρα του· ούτε υπερέβη τον χρόνο των σαράντα ετών βασιλείας, παρόμοια με τον πατέρα του· ούτε διήνυσε βίο ανεπίληπτο.

Καθώς όμως, εξαιτίας της υπερβολικής ελευθερίας, η κατάστασή μας μεταβαλλόταν σε χαλαρότητα και νωθρότητα, και ο ένας φθονούσε και λοιδωρούσε τον άλλον, και σχεδόν πολεμούσαμε μεταξύ μας με όπλα, αν τύχαινε, και με τα δόρατα των λόγων, με τους άρχοντες να συγκρούονται με άλλους άρχοντες και τους λαούς να στασιάζουν εναντίον των λαών, ενώ η άφατη υποκρισία και η ειρωνεία προχωρούσαν στο ύψιστο σημείο της κακίας, η θεία κρίση, όπως συνηθίζει, με φειδώ, όσο οι συνάξεις εξακολουθούσαν να συγκροτούνται, ήρεμα και μετριοπαθώς άρχισε να κινεί την επιστασία της, με τον διωγμό να ξεκινά από τους αδελφούς που βρίσκονταν στον στρατό. Επειδή όμως, μην έχοντας συναίσθηση, δεν προθυμοποιούμασταν καθόλου να καταστήσουμε το θείο ευμενές και ίλεω, αλλά, σαν κάποιοι άθεοι, θεωρώντας ότι τα ζητήματά μας είναι αμέριμνα και χωρίς θεία επίβλεψη, προσθέταμε τη μία κακία πάνω στην άλλη, και αυτοί που θεωρούνταν ποιμένες μας, παραμερίζοντας τον θεσμό της θεοσέβειας, φλέγονταν από τις μεταξύ τους φιλονικίες, αυξάνοντας μόνο αυτά ακριβώς, τις έριδες, τις απειλές, τον φθόνο, την έχθρα και το μίσος αναμεταξύ τους, διεκδικώντας με πάθος τις φιλαρχίες σαν να ήταν τυραννίες, τότε ακριβώς, τότε, σύμφωνα με τη φωνή του Ιερεμία που λέει: «ο Κύριος με την οργή του σκοτείνιασε τη θυγατέρα Σιών και γκρέμισε από τον ουρανό το δόξασμα του Ισραήλ, και δεν θυμήθηκε το υποπόδιο των ποδιών του την ημέρα της οργής του· αλλά και καταπόντισε ο Κύριος όλα τα ωραία του Ισραήλ και κατεδάφισε όλους τους φραγμούς του», και σύμφωνα με όσα έχουν προθεσπιστεί στους Ψαλμούς: «κατέστρεψε τη διαθήκη του δούλου του» και «βεβήλωσε στο έδαφος», μέσω της κατεδάφισης των εκκλησιών, «το αγίασμά του» και «κατεδάφισε όλους τους φραγμούς του, μετέτρεψε τα οχυρώματά του σε δειλία· τα πλήθη του λαού τα διαρπάζουν όλοι οι διαβάτες του δρόμου», και επιπλέον «έγινε όνειδος στους γείτονές του».

Διάψαλμα: μετάθεση της προφητείας. «Συ δε απώσω»: Ο λόγος απευθύνεται προς τον διάβολο· υπονοεί όμως και τον Σαούλ. «Ανεβάλου»: Διότι ο Σαούλ αρνήθηκε το χρίσμα με το οποίο χρίστηκε, το βασιλικό και το προφητικό. «Κατέστρεψας»: Λέει ο Σαούλ προς τον Θεό: Γιατί με απώθησες και με αποστράφηκες; Αναφέροντας ένα μέρος εννοεί ολόκληρο το έθνος των Ιουδαίων· είναι δυνατόν όμως να εννοηθεί και ο διάβολος. «Εβεβήλωσας»: Του λαού των Ιουδαίων, διότι κάθε αγίασμά του ισοπεδώθηκε στο έδαφος. «Καθείλες»: Τον Νόμο, τη χάρη και τους προφήτες· διότι με αυτά προστατεύονταν οι Ιουδαίοι, αλλά τους αφαιρέθηκαν. «Έθου»: Διότι όλα τα ισχυρά στηρίγματα του λαού περιφρονήθηκαν, επειδή αμάρτησαν. «Διήρπασαν»: Οι δαίμονες και τα έθνη λεηλατούσαν τον λαό των Ιουδαίων, όπως οι Χαλδαίοι και οι υπόλοιποι· διότι αυτοί πορεύονταν έξω από την αληθινή οδό. «Εγενήθη»: Στα έθνη που βρίσκονταν γύρω τους· διότι ονείδιζαν τους Ιουδαίους, επειδή, αν και είχαν τον Νόμο, δεν έπρατταν τα έργα του Νόμου. «Ύψωσας»: Το λέει για τον Σαούλ, επειδή νικήθηκε στον πόλεμο και πέθανε· εξάλλου και εναντίον του λαού σήκωσαν χέρι και οι Χαλδαίοι και οι Ρωμαίοι. «Εύφρανας»: Αναφέρεται στον Σαούλ, ο οποίος ηττήθηκε στον πόλεμο, έχοντας αποστατήσει από τον Θεό. «Απέστρεψας»: Διότι η ρομφαία, την οποία είχε ως βοήθεια, στράφηκε [εναντίον του] και τον θανάτωσε. «Και ουκ αντελάβου»: Αναφέρεται στον Σαούλ· διότι καταπατήθηκε από τους εχθρούς και δεν προσέφυγε στον Θεό, [αλλά αναζήτησε τη μαντεία].

Τον λεηλατούσαν όλοι όσοι διάβαιναν τον δρόμο. Ως «δρόμο» λοιπόν θα εννοήσεις τον βίο· διότι λέει ο Χριστός στα Ευαγγέλια: Να έχεις καλή διάθεση απέναντι στον αντίδικό σου, ενόσω βρίσκεσαι μαζί του στον δρόμο. Αυτόν τον δρόμο τον διαβαίνουν όσοι έχουν πιστέψει στον Χριστό, πορευόμενοι στον βίο παρεμπιπτόντως και σαν περαστικοί, χωρίς να διεκδικούν τίποτα από όσα υπάρχουν σε αυτόν, αλλά αντιθέτως επειγόμενοι να τον διασχίσουν γρήγορα· από αυτούς έχει λεηλατηθεί ο λαός των Ιουδαίων ως προς τον νόμο και τους προφήτες, που αποτελούν τον αληθινό πλούτο. Έγινε όνειδος στους γείτονές του. Γείτονες των Ιουδαίων ευλόγως ονομαζόμαστε εμείς· και ευλόγως τους θεωρούμε αξιοκατάκριτους, διότι, ενώ η σωτηρία προέρχεται από αυτούς, οι ίδιοι δεν θέλουν να σωθούν.

Ο δε Υιός, ωσάν να ικετεύει και να αποκρίνεται κάπως κατά την ανθρώπινη φύση, θα μπορούσε να πει: «Εσύ όμως τον απώθησες και τον εξουθένωσες, απέρριψες τον χριστό σου», επιτρέποντας να υποστεί τα αντίθετα από αυτά που του είχαν υποσχεθεί. «Κατέστρεψας τη διαθήκη του δούλου σου», την οποία συνήψες, υποσχόμενος ότι κανένας εχθρός δεν θα τον βλάψει. «Βεβήλωσας ρίχνοντας στη γη το αγίασμά του», δηλαδή, επέτρεψες το αγίασμα, το σκήνωμά του, να καλυφθεί νεκρό από τη γη. «Γκρέμισας όλους τους φραγμούς του, μετέτρεψες τα οχυρώματά του σε δειλία» και «τον λεηλατούσαν όλοι οι διαβάτες του δρόμου», δηλαδή, επέτρεψες με ευκολία να πραγματοποιηθεί η προδοσία του στους φονιάδες. «Έγινε όνειδος στους γείτονές του, επειδή ύψωσες το δεξί χέρι των εχθρών του και τους έδωσες χαρά. Απέστρεψες τη βοήθεια της ρομφαίας» της θεϊκής του εξουσίας «και δεν τον βοήθησες στον πόλεμο» της νυχτερινής του προδοσίας. «Τον έπαυσες από τον καθαρισμό του», αλλά μάλλον αναπαύθηκες μέσα σε αυτό, επιθυμώντας να καθαρίσεις τους πιστούς από τα αμαρτήματα. «Τον θρόνο του τον έριξες στο έδαφος», δηλαδή, τον ταπείνωσες ενώπιον των εχθρών του και τον περιέλουσες με ντροπή. «Θυμήσου ποια είναι η υπόστασή μου», ότι δεν είναι απλώς ανθρώπινη, αλλά και θεία. «Ποιος άνθρωπος υπάρχει που θα ζήσει και δεν θα δει τον θάνατο;», μαζί με τους οποίους και υπέρ των οποίων θα πεθάνω και εγώ, αφού έγινα άνθρωπος. «