Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 88:44

Τον καταλήστευαν... Έκανες να ευφρανθούν όλοι οι εχθροί του. Διότι χαίρονταν και κουνούσαν τα κεφάλια τους εναντίον του, βλέποντάς τον κρεμασμένο πάνω στο ξύλο. Απέστρεψες τη βοήθεια της ρομφαίας του. Επειδή, μολονότι εκείνοι που σταύρωσαν τον μονογενή Υιό του Θεού και Πατρός ήταν άξιοι να υποστούν την έσχατη τιμωρία, δεν τους τιμώρησε αμέσως, αλλά από πολλή φιλανθρωπία χάρισε και σε αυτούς καιρό μετανοίας, εκείνης που επιτυγχάνεται μέσω του βαπτίσματος· για τον λόγο αυτόν λέγεται ότι απέστρεψε τη βοήθεια της ρομφαίας του.

Το δε «απέστρεψας» τίθεται αντί του «επέσχες». «Κατέλυσας από καθαρισμού αυτού». Το «κατέλυσας» τίθεται αντί του «κατήνεγκας». Κατήνεγκας λοιπόν, λέγει, δηλαδή τον προετοίμασας ώστε να γίνεται πιστευτό ότι είναι καθαρός. Διότι θεωρήθηκε ότι είναι πονηρός, και καταδικάστηκε ως αμαρτωλός, και συγκαταλέχθηκε μεταξύ των ανόμων.

Διότι, όσον αφορά το ότι υπέστη το πάθος, θεωρήθηκε ως απλός άνθρωπος. Αλλά δεν παρέμεινε μεταξύ των νεκρών, ούτε βέβαια το πάθος του επέφερε καμία αδοξία, αλλά μάλλον δοξάστηκε δι' αυτού. Πάντως, τα όσα συνέβησαν τα διακηρύσσουν οι προφήτες. «Δεν τον προστάτευσες στον πόλεμο». (F f. 152, K f. 161) Διότι, εφόσον, αν και είναι απόλυτα Θεός εκ φύσεως και Υιός αληθινός και Κύριος των δυνάμεων, ανέχθηκε να πάθει, μολονότι μπορούσε να μην πάθει αν ήθελε να μην πάθει, και επειδή εσύ ο ίδιος, ω Πατέρα, σιώπησες, για τον λόγο αυτόν λέμε ότι δεν τον προστάτευσες.

Τον λεηλατούσαν όλοι οι διαβάτες του δρόμου· έγινε περίγελος στους γείτονές του. Ύψωσες το δεξί χέρι εκείνων που τον καταθλίβουν, χαροποίησες όλους τους εχθρούς του. Έστρεψες πίσω τη βοήθεια της ρομφαίας του, και δεν τον υποστήριξες στον πόλεμο. Κατάργησες την καθαρότητά του, τον θρόνο του στη γη γκρέμισες· σμίκρυνες τις ημέρες του χρόνου του, τον περιέλουσες με καταισχύνη· Διάψαλμα. Αυτά έχουν αποδειχθεί στη σαρκική διαδοχή του Δαβίδ και στη σωματική βασιλεία του, η οποία καθαιρέθηκε κατά τα χρόνια της αιχμαλωσίας του ιουδαϊκού λαού στη Βαβυλώνα. Διότι από τότε και ο Χριστός, δηλαδή ο αισθητός βασιλιάς, αυτός που προερχόταν από το γένος του Δαβίδ, εξέλιπε, και ο θρόνος της βασιλείας του γκρεμίστηκε, και όλα τα υπόλοιπα που είχαν προφητευθεί εκπληρώθηκαν· για τα οποία, εκ προσώπου του ιουδαϊκού έθνους, ο λόγος θρηνεί, θεωρώντας ότι άλλα μεν υποσχέθηκε ο Θεός, ενώ άλλα συνέβησαν. Πρέπει όμως εμείς να προσηλώσουμε τον νου μας στο ότι, εφόσον ο Θεός είναι αψευδής, υπάρχει απόλυτη ανάγκη να επαληθεύονται οι λόγοι Του· εάν λοιπόν δεν επαληθεύονται στην αισθητή βασιλεία του Δαβίδ, είναι καιρός να κατανοήσουμε με διαφορετικό τρόπο τα όσα έχουν υποσχεθεί.

ύψωσε〉 διότι 〈το δεξί χέρι των εχθρών του και απέστρεψε τη βοήθεια της ρομφαίας του και δεν τον στήριξε στον πόλεμο〉· αλλά και 〈του αφαίρεσε τη λαμπρότητα〉 και 〈τον θρόνο του γκρέμισε στη γη και μίκρυνε τις ημέρες του χρόνου του〉, και πάνω απ' όλα 〈έριξε επάνω του ντροπή〉.

Διάψαλμα: μετάθεση της προφητείας. «Συ δε απώσω»: Ο λόγος απευθύνεται προς τον διάβολο· υπονοεί όμως και τον Σαούλ. «Ανεβάλου»: Διότι ο Σαούλ αρνήθηκε το χρίσμα με το οποίο χρίστηκε, το βασιλικό και το προφητικό. «Κατέστρεψας»: Λέει ο Σαούλ προς τον Θεό: Γιατί με απώθησες και με αποστράφηκες; Αναφέροντας ένα μέρος εννοεί ολόκληρο το έθνος των Ιουδαίων· είναι δυνατόν όμως να εννοηθεί και ο διάβολος. «Εβεβήλωσας»: Του λαού των Ιουδαίων, διότι κάθε αγίασμά του ισοπεδώθηκε στο έδαφος. «Καθείλες»: Τον Νόμο, τη χάρη και τους προφήτες· διότι με αυτά προστατεύονταν οι Ιουδαίοι, αλλά τους αφαιρέθηκαν. «Έθου»: Διότι όλα τα ισχυρά στηρίγματα του λαού περιφρονήθηκαν, επειδή αμάρτησαν. «Διήρπασαν»: Οι δαίμονες και τα έθνη λεηλατούσαν τον λαό των Ιουδαίων, όπως οι Χαλδαίοι και οι υπόλοιποι· διότι αυτοί πορεύονταν έξω από την αληθινή οδό. «Εγενήθη»: Στα έθνη που βρίσκονταν γύρω τους· διότι ονείδιζαν τους Ιουδαίους, επειδή, αν και είχαν τον Νόμο, δεν έπρατταν τα έργα του Νόμου. «Ύψωσας»: Το λέει για τον Σαούλ, επειδή νικήθηκε στον πόλεμο και πέθανε· εξάλλου και εναντίον του λαού σήκωσαν χέρι και οι Χαλδαίοι και οι Ρωμαίοι. «Εύφρανας»: Αναφέρεται στον Σαούλ, ο οποίος ηττήθηκε στον πόλεμο, έχοντας αποστατήσει από τον Θεό. «Απέστρεψας»: Διότι η ρομφαία, την οποία είχε ως βοήθεια, στράφηκε [εναντίον του] και τον θανάτωσε. «Και ουκ αντελάβου»: Αναφέρεται στον Σαούλ· διότι καταπατήθηκε από τους εχθρούς και δεν προσέφυγε στον Θεό, [αλλά αναζήτησε τη μαντεία].

Απέστρεψας τη βοήθεια της ρομφαίας του. Ρομφαία βεβαίως για τον ευσεβή είναι το πρόσταγμα του Θεού· διότι με αυτό τρέπουμε σε φυγή τις ενάντιες δυνάμεις· γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: Διότι ο λόγος του Θεού είναι ζωντανός και ενεργός, και πιο κοφτερός από κάθε δίστομη μάχαιρα.

Ιδιαίτερη ρομφαία των Ιουδαίων αποτελούσε ο νόμος του Μωυσή. Απέστρεψε όμως τη βοήθειά του· διότι ακύρωσε την κατά γράμμα χρήση του. «Και δεν τον βοήθησες στον πόλεμο;» Σε ποιον; Σε αυτόν εναντίον μας· διότι πολλές φορές μας επιτίθενται με βάση τον νόμο και τους προφήτες. Αλλά ο Θεός δεν παρέχει σε αυτούς, αλλά σε εμάς την προστασία των Γραφών, έχοντας στρέψει όλα τα γεγραμμένα σε κατηγορία εκείνων και σε υπεράσπιση δική μας. «Του στέρησες τον καθαρισμό του».

Ο δε Υιός, ωσάν να ικετεύει και να αποκρίνεται κάπως κατά την ανθρώπινη φύση, θα μπορούσε να πει: «Εσύ όμως τον απώθησες και τον εξουθένωσες, απέρριψες τον χριστό σου», επιτρέποντας να υποστεί τα αντίθετα από αυτά που του είχαν υποσχεθεί. «Κατέστρεψας τη διαθήκη του δούλου σου», την οποία συνήψες, υποσχόμενος ότι κανένας εχθρός δεν θα τον βλάψει. «Βεβήλωσας ρίχνοντας στη γη το αγίασμά του», δηλαδή, επέτρεψες το αγίασμα, το σκήνωμά του, να καλυφθεί νεκρό από τη γη. «Γκρέμισας όλους τους φραγμούς του, μετέτρεψες τα οχυρώματά του σε δειλία» και «τον λεηλατούσαν όλοι οι διαβάτες του δρόμου», δηλαδή, επέτρεψες με ευκολία να πραγματοποιηθεί η προδοσία του στους φονιάδες. «Έγινε όνειδος στους γείτονές του, επειδή ύψωσες το δεξί χέρι των εχθρών του και τους έδωσες χαρά. Απέστρεψες τη βοήθεια της ρομφαίας» της θεϊκής του εξουσίας «και δεν τον βοήθησες στον πόλεμο» της νυχτερινής του προδοσίας. «Τον έπαυσες από τον καθαρισμό του», αλλά μάλλον αναπαύθηκες μέσα σε αυτό, επιθυμώντας να καθαρίσεις τους πιστούς από τα αμαρτήματα. «Τον θρόνο του τον έριξες στο έδαφος», δηλαδή, τον ταπείνωσες ενώπιον των εχθρών του και τον περιέλουσες με ντροπή. «Θυμήσου ποια είναι η υπόστασή μου», ότι δεν είναι απλώς ανθρώπινη, αλλά και θεία. «Ποιος άνθρωπος υπάρχει που θα ζήσει και δεν θα δει τον θάνατο;», μαζί με τους οποίους και υπέρ των οποίων θα πεθάνω και εγώ, αφού έγινα άνθρωπος. «