Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 88:45

Το δε «απέστρεψας» τίθεται αντί του «επέσχες». «Κατέλυσας από καθαρισμού αυτού». Το «κατέλυσας» τίθεται αντί του «κατήνεγκας». Κατήνεγκας λοιπόν, λέγει, δηλαδή τον προετοίμασας ώστε να γίνεται πιστευτό ότι είναι καθαρός. Διότι θεωρήθηκε ότι είναι πονηρός, και καταδικάστηκε ως αμαρτωλός, και συγκαταλέχθηκε μεταξύ των ανόμων.

Τον θρόνο του κατέρριψες στη γη. Επειδή έπαθε κατά σάρκα και έγινε ελεύθερος ανάμεσα στους νεκρούς, νόμισαν εκείνοι που τον σταύρωσαν ότι με το πάθος του εκμηδενίστηκε και έπαψε εντελώς και να υπάρχει και να ονομάζεται· γι' αυτόν τον λόγο διερμηνεύει τις σκέψεις αυτών που τον σταύρωσαν, λέγοντας: Τον θρόνο του κατέρριψες στη γη.

Πόλεμο ονομάζει τον καιρό του τιμίου σταυρού, όταν εκστράτευαν κατά της δόξας του Χριστού ο Ηρώδης και ο Πόντιος Πιλάτος μαζί με τα έθνη και τους λαούς του Ισραήλ, και φυσικά ο ίδιος ο Σατανάς. <Τον κατέλυσες από τον καθαρισμό του.> [Cod. M f. 159] Το «κατέλυσας» χρησιμοποιείται αντί του «κατήνεγκας» (τον γκρέμισες)· διότι αυτό που καταλύεται, καταρρέει. Τον γκρέμισες, λοιπόν, από τον καθαρισμό του, δηλαδή από το να πιστεύεται ότι είναι καθαρός. Διότι θεωρήθηκε ότι είναι κακούργος και καταδικάστηκε ως αμαρτωλός. [<Τον θρόνο του τον γκρέμισες στη γη.> Επειδή έπαθε σαρκικά, και έγινε ελεύθερος ανάμεσα στους νεκρούς, και νόμισαν αυτοί που τον σταύρωσαν ότι με το πάθος του εκμηδενίστηκε και έπαψε εντελώς να υπάρχει και να ονομάζεται· γι' αυτό ερμηνεύει τις σκέψεις εκείνων που τον σταύρωσαν λέγοντας: «Και τον θρόνο του τον γκρέμισες στη γη».] <Έως πότε, Κύριε, θα αποστρέφεσαι εις τέλος;> (K f. 161 b) Βλέπεις πώς θέλει να μάθει για τη θεία οικονομία; «Έως πότε, Κύριε;» δηλαδή, μέχρι πότε θα έχουν ισχύ τα τολμήματα των Ιουδαίων; Σκότωσαν, λέει, τον αρχηγό της ζωής. Άραγε θα κείτεται νεκρός; Άραγε θα αποστρέφεσαι εις τέλος, και θα αναφλεγεί σαν φωτιά η οργή σου;

ύψωσε〉 διότι 〈το δεξί χέρι των εχθρών του και απέστρεψε τη βοήθεια της ρομφαίας του και δεν τον στήριξε στον πόλεμο〉· αλλά και 〈του αφαίρεσε τη λαμπρότητα〉 και 〈τον θρόνο του γκρέμισε στη γη και μίκρυνε τις ημέρες του χρόνου του〉, και πάνω απ' όλα 〈έριξε επάνω του ντροπή〉.

Επειδή, λοιπόν, ο Θεός είχε υποσχεθεί μέσω των προλεχθέντων να δώσει στον Δαβίδ θρόνο που θα διαμένει όσο οι ημέρες του ουρανού και στον αιώνα, υπήρχε εξαιτίας αυτών μεγάλη προσδοκία σε ολόκληρο το ιουδαϊκό έθνος σχετικά με αυτόν τον θρόνο που αποκαλύφθηκε. Επειδή, όμως, ο Δαβίδ κυβέρνησε για σύντομο χρονικό διάστημα, και μετά από αυτόν ο Σολομών, και επιπλέον οι διάδοχοι της βασιλείας τους κατέληξαν στον Ιεχονία και στη βαβυλώνια αιχμαλωσία, με αποτέλεσμα από τότε να έχει καταλυθεί ο θρόνος της βασιλείας του Δαβίδ, φαινόταν ότι η υπόσχεση των θείων χρησμών δεν επαληθευόταν. Αυτό ακριβώς, λοιπόν, προλέγει πάλι ο ίδιος ψαλμός μέσω του θείου Πνεύματος, αμέσως μετά τα όσα παρατέθηκαν προηγουμένως, λέγοντας: «Πού είναι τα παλαιά σου ελέη, Κύριε, τα οποία ορκίστηκες στον Δαβίδ μέσα στην αλήθεια σου;». Και μάλιστα, την καθαίρεση της βασιλείας του, της διαδοχής του, καθώς και την καταστροφή του θρόνου, τα υποδηλώνει ρητά στη συνέχεια πάλι με τα εξής λόγια: «Εσύ όμως τον απώθησες και τον εξουδένωσες, Κύριε· απέρριψες τον Χριστό σου, κατέστρεψας τη διαθήκη του δούλου σου, βεβήλωσας ρίχνοντας στη γη το αγίασμά του·» και προσθέτει: «τον θρόνο του τον γκρέμισες στη γη.» γ΄.

Όλα αυτά τα συνάγει στο ίδιο σημείο το Πνεύμα, θέλοντας τρόπον τινά να μας διδάξει ότι οι επαγγελίες προς τον Δαβίδ δεν αφορούσαν την αισθητή βασιλεία, ούτε τον θρόνο που νοείται με πιο υλικό τρόπο. Διότι αυτές προεξήγγειλαν κάποιον αιώνιο θρόνο, ο οποίος παρομοιαζόταν με τον ήλιο και τον ουρανό και διαμένει στον αιώνα· αντίθετα, η αισθητή βασιλεία του Δαβίδ δεν άργησε να καταλυθεί από τον χρόνο. Εύλογα, λοιπόν, αφού περιέγραψε την καθαίρεση του θρόνου της αισθητής βασιλείας του Δαβίδ και αφού είπε, «τον θρόνο του τον συνέτριψες στη γη», στη συνέχεια αναπέμπει προσευχή σχετικά με τον αιώνιο και ουράνιο θρόνο που είχε υποσχεθεί ο Θεός μέσω των θείων χρησμών, λέγοντας: «Πού είναι τα παλαιά σου ελέη, Κύριε, τα οποία ορκίστηκες στον Δαβίδ με βάση την αλήθεια σου;», ζητώντας τρόπον τινά να εκπληρωθούν όσα του είχαν υποσχεθεί με ένορκη διαβεβαίωση.

Κατέλυσες: Διότι τον απέρριψε ο Θεός, ώστε να μην προσφέρει πλέον θυσίες για καθαρμούς. Τον θρόνο: Διότι εξέπεσε στο γήινο φρόνημα, όπως και ο διάβολος ρίχτηκε από τον ουρανό στη γη. Εσμίκρυνες: Δηλαδή, ο Θεός κατέστησε ολιγόχρονη τη βασιλεία του. Κατέχεας: Αφού τον απομάκρυνε ζωντανό από τη βασιλεία και εισήγαγε άλλον αντ' αυτού.

Ιδιαίτερη ρομφαία των Ιουδαίων αποτελούσε ο νόμος του Μωυσή. Απέστρεψε όμως τη βοήθειά του· διότι ακύρωσε την κατά γράμμα χρήση του. «Και δεν τον βοήθησες στον πόλεμο;» Σε ποιον; Σε αυτόν εναντίον μας· διότι πολλές φορές μας επιτίθενται με βάση τον νόμο και τους προφήτες. Αλλά ο Θεός δεν παρέχει σε αυτούς, αλλά σε εμάς την προστασία των Γραφών, έχοντας στρέψει όλα τα γεγραμμένα σε κατηγορία εκείνων και σε υπεράσπιση δική μας. «Του στέρησες τον καθαρισμό του».

Με ποιον τρόπο; Με το να νομοθετήσει τον πραγματικό καθαρισμό, το βάπτισμα. Διότι, αφού κηρύχθηκε ο ολοκληρωτικός καθαρισμός, αναγκαστικά καταργήθηκαν οι επιμέρους καθαρισμοί των Ιουδαίων. Γι' αυτό αντί για το «Κατέλυσας», η έκτη έκδοση των ερμηνευτών παρέδωσε το «Κατέδυσας». «Τον θρόνο του τον έριξες συντριβόμενο στη γη». Είτε τον βασιλικό, είτε τον διδασκαλικό, είτε τον ιερατικό θρόνο πεις, των Ιουδαίων συνετρίβησαν άπαντες, και γι' αυτό λέγεται ότι καταρρίφθηκαν στη γη, εκεί όπου είχαν και το φρόνημά τους οι βασιλείς, οι ιερείς και οι διδάσκαλοί τους. «Σμίκρυνες τις ημέρες του χρόνου του· τον περιέλουσες με αισχύνη». Διότι ούτε το πολίτευμά τους παρέμεινε παντοτινά, ούτε νομοθετήθηκε, όπως αυτό των εθνών, να διαρκέσει μέχρι τη συντέλεια του κόσμου· γι' αυτό και δικαιολογημένα λέγεται ότι περιλούστηκαν με αισχύνη. Είναι ολοφάνερο, δηλαδή, ότι εξαιτίας της παρανομίας σμικρύνθηκε γι' αυτούς ο χρόνος του πολιτεύματός τους· αυτό δηλώνουν και όσα διέταξε ο Θεός προς τον Σολομώντα σχετικά με τον ναό.

Ο δε Υιός, ωσάν να ικετεύει και να αποκρίνεται κάπως κατά την ανθρώπινη φύση, θα μπορούσε να πει: «Εσύ όμως τον απώθησες και τον εξουθένωσες, απέρριψες τον χριστό σου», επιτρέποντας να υποστεί τα αντίθετα από αυτά που του είχαν υποσχεθεί. «Κατέστρεψας τη διαθήκη του δούλου σου», την οποία συνήψες, υποσχόμενος ότι κανένας εχθρός δεν θα τον βλάψει. «Βεβήλωσας ρίχνοντας στη γη το αγίασμά του», δηλαδή, επέτρεψες το αγίασμα, το σκήνωμά του, να καλυφθεί νεκρό από τη γη. «Γκρέμισας όλους τους φραγμούς του, μετέτρεψες τα οχυρώματά του σε δειλία» και «τον λεηλατούσαν όλοι οι διαβάτες του δρόμου», δηλαδή, επέτρεψες με ευκολία να πραγματοποιηθεί η προδοσία του στους φονιάδες. «Έγινε όνειδος στους γείτονές του, επειδή ύψωσες το δεξί χέρι των εχθρών του και τους έδωσες χαρά. Απέστρεψες τη βοήθεια της ρομφαίας» της θεϊκής του εξουσίας «και δεν τον βοήθησες στον πόλεμο» της νυχτερινής του προδοσίας. «Τον έπαυσες από τον καθαρισμό του», αλλά μάλλον αναπαύθηκες μέσα σε αυτό, επιθυμώντας να καθαρίσεις τους πιστούς από τα αμαρτήματα. «Τον θρόνο του τον έριξες στο έδαφος», δηλαδή, τον ταπείνωσες ενώπιον των εχθρών του και τον περιέλουσες με ντροπή. «Θυμήσου ποια είναι η υπόστασή μου», ότι δεν είναι απλώς ανθρώπινη, αλλά και θεία. «Ποιος άνθρωπος υπάρχει που θα ζήσει και δεν θα δει τον θάνατο;», μαζί με τους οποίους και υπέρ των οποίων θα πεθάνω και εγώ, αφού έγινα άνθρωπος. «

Αλλά πώς, λέγει κάποιος, εάν βεβαίως δεν υπάρχει όριο στη ζωή των ανθρώπων, προστέθηκαν στον Εζεκία δεκαπέντε έτη στον χρόνο του; Διότι έτσι μαρτυρεί η Γραφή. Με το να πεις «προστέθηκαν», εσύ ο ίδιος έλυσες την απορία σου. Διότι, εάν το μέτρο των ετών της ζωής του ήταν προκαθορισμένο, δεν θα ήταν δυνατόν να επιζήσει ούτε μία ημέρα παραπάνω, εφόσον βεβαίως το όριο έχει σφραγιστεί με ασφάλεια και αποκλείει προσθήκες καθώς και αφαιρέσεις, όπως ακριβώς διακήρυξε από παλιά η Θεία Γραφή. Εάν πάλι επιθυμείς να μάθεις την αιτία για την οποία καθυστέρησε γι' αυτόν ο φυσικός θάνατος, μάθε αφενός ότι ο βασιλιάς ήταν φιλόθεος και δίκαιος, όπως μαρτυρεί γι' αυτόν η Γραφή. Έπειτα άκουσε τον Δαβίδ που λέει πώς ο δίκαιος χορταίνει από τον Θεό με μακροημέρευση, ύστερα τον σοφότατο Σειράχ που παρακαλεί για λύτρωση από τον θάνατο και σώζεται από την απώλεια. Και πάλι στρέψε το βλέμμα σου στον Ψαλμό, πώς προστίθενται ημέρες στις ημέρες και έτη στον βασιλιά εξαιτίας της δικαιοσύνης του, ενώ ο θρόνος του αμαρτωλού συντρίβεται στη γη και λιγοστεύουν οι ημέρες του χρόνου του. Έπειτα πρόσεξε τα λόγια: «Ο Κύριος θανατώνει και ζωογονεί, κατεβάζει στον άδη και ανεβάζει». Διότι εάν η ζωή του καθενός είχε καθοριστεί με όριο, όπως πολλές φορές προείπα, ο Κύριος δεν θα μπορούσε να θανατώνει και πάλι να ζωογονεί, ούτε θα είχε τη δύναμη να ανασταίνει νεκρούς, των οποίων ίσως τα όρια των ετών έχουν προ πολλού εκπληρωθεί. Και αν ίσχυε αυτό, θα ήταν προφανής μύθος η αναζωογόνηση των νεκρών, η οποία επιτελέστηκε θαυματουργικά από τον Θεό κατά το παρελθόν μέσω των προφητών.