Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 89:13

Εάν, λοιπόν, η οργή είναι ανυπόστατη, ενώ η κατ' ενέργεια φιλανθρωπία μπορεί να γίνει χωρητή, κάνε μας έτσι γνωστή τη δεξιά σου, ώστε να μπορέσουμε να τη χωρέσουμε με σοφία και όχι με τιμωρία, καθώς η παιδαγωγία μας ενεργείται από εσένα. Εφόσον, επομένως, έχουμε ήδη αναπτύξει το νόημα, θα ήταν ακόλουθο να παραθέσουμε και τα ίδια τα θεόπνευστα λόγια που έχουν ως εξής: «Διότι ήλθε επάνω μας πραότητα και θα παιδαγωγηθούμε. Ποιος γνωρίζει τη δύναμη της οργής σου και μπορεί να υπολογίσει τον θυμό σου από τον φόβο σου; Κάνε μου έτσι γνωστή τη δεξιά σου, και επίστρεψε με σοφία αυτούς που έχουν παιδαγωγηθεί στην καρδιά»· είναι δε ωραία η φράση που προστίθεται ακολούθως στα όσα ελέχθησαν. Διότι λέγει ότι εξαιτίας της ασθένειας της φύσεώς μας δεν μπορούμε να αντέξουμε το μέγεθος της οργής, το οποίο προκαλεί εναντίον μας η αμαρτία, αλλά έχουμε ανάγκη να παιδαγωγηθούμε. Ας μας παιδαγωγήσει, λοιπόν, μάλλον η σωτηρία διά της επιστροφής, παρά η τιμωρία για τα αμαρτήματά μας. Επομένως, επίστρεψέ μας, Κύριε, χωρίς να αναβάλλεις καθόλου τη χάρη σου. Διότι το «Έως πότε» σημαίνει την επίσπευση της χάριτος. «Και παρακλήθητι», λέγει, «για τους δούλους σου». Διότι δεν θα συμφιλιωθείς με ξένους, λέγει, αλλά με τους δικούς σου δούλους.

Τη δεξιά: Διότι ο άνθρωπος, αφού σώθηκε από την αγαθότητα του Θεού, μπορεί να απαριθμήσει τα έργα του Θεού. Και τους πεπαιδευμένους: Διότι όσοι με τον φόβο του Θεού και με πολλή σοφία ασφάλισαν την καρδιά τους, αυτοί γνωρίζουν την αγαθότητα του Θεού. Επίστρεψε: Ως φιλάνθρωπος και συμπαθής, λέει ο προφήτης, συγκράτησες την οργή σου. Και παρακλήσου: Ο λόγος αναφέρεται στα έθνη· επίστρεψε, λέει, και δέξου τα έθνη προς σωτηρία. Χορτάσαμε: Διότι όταν έγινε η ανάσταση τα ξημερώματα, γέμισε όλη η γη από το έλεος του Κυρίου (του Χριστού). Και αγαλλιάσαμε: Διότι, στο εξής, οι πιστοί όταν μεταλαμβάνουν τα μυστήρια, γεμίζουν από χαρά και ευφροσύνη, επειδή ο Χριστός αναστήθηκε από τους νεκρούς. Σε όλες τις ημέρες: Διότι δεν είναι πλέον δυνατόν να αφαιρεθεί αυτή η χαρά από τους πιστούς. Αντί αυτών: Διότι αντί για τις ημέρες εκείνες κατά τις οποίες μας ταπείνωσες, αφήνοντάς μας να κυριευθούμε από τους δαίμονες, μας έδωσες τη χαρά (τη χάρη) της αναστάσεως. Ετών: Διότι αντί για τα έτη εκείνα κατά τα οποία μας έθλιψαν οι δαίμονες, μας έδωσες την αιώνια χαρά, λένε τα έθνη. Και κοίταξε: Διότι δεν έχεις άλλο τέτοιο κτήμα όπως τον άνθρωπο· γι' αυτό μην παραβλέψεις τα έργα σου. Και οδήγησε: Διότι έτσι οδηγούσε (δηλαδή ο ίδιος ο Θεός οδηγεί) σε κάθε γενεά αυτούς που γεννιούνται στον δρόμο της σωτηρίας. Και ας είναι: Το αληθινό φως είναι ο Χριστός· διότι κατοικεί μέσα σε όλους τους πιστούς.

Διότι, αφενός, το ύψος τον καθιστά απρόσιτο στους ανθρώπους, αφετέρου, η ταπείνωση τον καθιστά ευκαταφρόνητο. Γι' αυτό ο Χριστός επέλεξε τη μέση οδό μεταξύ των δύο, θεραπεύοντας την ταπείνωση των παθών με τα θαύματα. «Επίστρεψε, Κύριε (έως πότε;), και σπλαχνίσου τους δούλους σου». Δεν παρακαλεί να επιστρέψει ο Θεός, αλλά να επιστρέψουμε εμείς, δηλαδή να διορθωθούμε.

Ή επιθυμεί να επιστρέψει και ο Θεός, ώστε αφού επιστρέψει ως ποιμένας, να επιβλέψει τα περιπλανώμενα πρόβατα, για τα οποία και επιθυμεί να δείξει ευσπλαχνία ο Ίδιος εξαιτίας της πλάνης τους. Το δε «έως πότε;» το λέγει όχι για να εγκαλέσει, αλλά θρηνώντας σφοδρά για την αναβολή του Θεού, και επειδή θέλει να δείξει ότι η κατάστασή μας χρειάζεται ταχεία συνδρομή. «Χορτάσαμε το πρωί από το έλεός σου, Κύριε, και αγαλλιάσαμε και ευφρανθήκαμε σε όλες τις ημέρες μας». Ο προφήτης δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει την προσευχή του· διότι την συνεχίζει και στους επόμενους στίχους· και όμως εξέφρασε αυτά τα λόγια ωσάν να είχε ήδη εισακουστεί, με τα οποία σεμνύνεται ότι χόρτασε από το έλεος του Θεού, δηλαδή ότι το απόλαυσε πλουσιοπάροχα. Το δε ότι χόρτασε «το πρωί», εννοεί τον καιρό της αναστάσεως του Σωτήρος, η οποία έγινε «λίαν πρωί», όπως λέγει ο Μάρκος. Ή εννοεί και τον παρόντα βίο, κατά τον οποίο ο Χριστός επεδήμησε ως έλεος του Θεού προς τους ανθρώπους· του Οποίου τα πολλά αγαθά απολαύσαμε σε αφθονία. Για αυτά αγαλλιάσαμε και ευφρανθήκαμε όλες τις ημέρες, πράγμα που συνέβαινε κάποτε στον λαό των Ιουδαίων, ο οποίος για κάποιο διάστημα κυριαρχούσε και έπειτα πάλι έπεφτε στα χέρια των εχθρών και υποδουλωνόταν· διότι αυτό θα το βρεις να εξιστορείται συνεχώς στο βιβλίο των Κριτών. «Ευφρανθήκαμε σε αντάλλαγμα των ημερών κατά τις οποίες μας ταπείνωσες, των ετών κατά τα οποία είδαμε κακά».

Διότι παρομοιάζονται με το χορτάρι που παρέρχεται. «Το βράδυ ας πέσει, ας σκληρύνει και ας ξεραθεί»· καθετί που εκπίπτει από τη ζωτική του κατάσταση, είτε έμψυχο είτε άψυχο, γίνεται σκληρό και ξηρό και άχρηστο σαν νεκρό. «Διότι εκλείψαμε μέσα στην οργή σου» εξαιτίας των αμαρτιών μας, «και μέσα στον θυμό σου ταραχθήκαμε». «Οι ημέρες των ετών μας» περνούν γρήγορα σαν τον ιστό της αράχνης, και εάν τυχόν παραταθούν, «φθάνουν μέχρι τα εβδομήντα ή και ογδόντα έτη, και το μεγαλύτερο μέρος τους είναι κόπος και πόνος», καθώς τα όργανα του σώματος ασθενούν και η δύναμή του καταλύεται. «Διότι ήλθε επάνω μας πραότητα και θα παιδευτούμε», δηλαδή, δια της πραότητος θα κατανοήσουμε «τη δύναμη της οργής σου και με φόβο θα αναλογιστούμε τον θυμό σου, ώστε με τη δεξιά σου να μας γνωρίσεις εκείνα που σου είναι ευάρεστα, καθιστώντας μας εκπαιδευμένους στην καρδιά με σοφία. Επίστρεψε, Κύριε· έως πότε» μας παραβλέπεις δικαίως; «Παρηγορήσου για τους δούλους σου και γέμισέ μας με το έλεός σου και θα αγαλλιάσουμε και θα ευφρανθούμε σε όλες τις ημέρες μας· σε αντάλλαγμα των ημερών κατά τις οποίες μας ταπείνωσες· των ετών, κατά τα οποία είδαμε κακά» μετάβαλε προς το καλύτερο τα δεινά, «και επίβλεψε στους δούλους σου και στα έργα σου, και οδήγησε τους υιούς τους» προς τα ευάρεστα σε εσένα. «Και ας είναι η λαμπρότητα του Κυρίου του Θεού μας επάνω μας», φωτίζοντας και κατευθύνοντάς μας προς έργα θεάρεστα. «