Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 89:5

Τα εξουδενώματά τους θα γίνουν τα χρόνια τους το πρωί. Σαν να έλεγε πιο ξεκάθαρα: Τα χρόνια αυτών, δηλαδή εκείνων που σε αρνήθηκαν, θα περάσουν μέσα σε πολλή εξουθένωση. Διότι έγιναν καταπάτημα και των ανθρώπων και των δαιμόνων, εφόσον αρνήθηκαν Εκείνον που τους λυτρώνει και τους σώζει.

Διότι, λέγει, επειδή, όντας τρεπτοί, εκπέσατε από το αγαθό, χρησιμοποιήστε πάλι τη δυνατότητα μεταβολής σας προς το καλό· και εκεί από όπου έχετε εκπέσει, στο ίδιο σημείο πάλι να επιστρέψετε· καθώς έγκειται στην προαίρεση των ανθρώπων το να απονέμουν στους εαυτούς τους εξουσιαστικά όσα επιθυμούν, είτε το αγαθό είτε το φαύλο. Το δε επόμενο αποτελεί διαφορετικό δόγμα· διότι λέγει: «Διότι χίλια έτη ενώπιόν σου, Κύριε, είναι ως η χθεσινή ημέρα η οποία παρήλθε, ενώ τα εξουδενώματά τους θα γίνουν έτη». Τι λοιπόν διδασκόμαστε δογματικά μέσα από αυτά; Ότι για εκείνον που μέσω της επιστροφής επανήλθε πάλι προς το αγαθό, ακόμη και αν ο βίος του έχει στιγματιστεί με μύρια σφάλματα, ώστε το άθροισμα των κακών να φαίνεται ότι αντιστοιχεί σε χίλια έτη, αυτό δεν λογίζεται ως τίποτα για τον Θεό στην περίπτωση εκείνου που επέστρεψε· διότι ο θείος οφθαλμός βλέπει πάντοτε το παρόν, ενώ το παρελθόν δεν το υπολογίζει, αλλά κρίνεται από τον Θεό ως αντίστοιχο με μία ημέρα ή με τμήμα της νύκτας, η οποία παρήλθε και διέδραμε. Αντιθέτως, το παρόν που διάγεται μέσα στην κακία, ακόμη και αν υποτιμάται ως μηδέν από εκείνους που αμαρτάνουν, θεωρείται από τον Θεό ως πλήθος ετών. Διότι λέγει: «Τα εξουδενώματά τους θα γίνουν έτη».

Προσευχή του Μωυσή, του ανθρώπου του Θεού. Ο Μωυσής προσεύχεται υπέρ του λαού· διότι, ως προφήτης, προέβλεπε τις προθέσεις τους. «Κύριε, καταφυγή». Διότι σε κάθε γενεά ο Θεός καθοδηγούσε τον λαό των Ιουδαίων. «Πριν τα όρη». Διότι πριν από όλα αυτά, ως προγνώστης, είχε προετοιμάσει τον λαό. Αναφέρεται επίσης και στο άχρονο του Χριστού. «Και από του αιώνος». Διότι είναι γραμμένο: «πριν δε από όλα τα βουνά με γεννά». Διότι στην αρχή ήταν ο Λόγος και ο Λόγος ήταν προς τον Θεό, και Θεός ήταν ο Λόγος. «Μη αποστρέψεις». Διότι αφότου ανέλαβε την ανθρώπινη φύση, είναι αδύνατον να χωριστεί από αυτήν. «Και είπες». Μέσω των προφητών και των πατριαρχών προτρέποντας τον άνθρωπο να επιστρέψει. «Ότι χίλια έτη». Διότι όλος ο κόσμος λογίζεται [για τον Θεό] σαν μια σταγόνα από τον κάδο, και όλοι οι αιώνες σαν μία ημέρα και σαν μια νυχτερινή ώρα, έτσι ώστε ο Θεός ζητά τη σωτηρία του ανθρώπου, για να σωθεί· διότι ο Θεός είναι ανενδεής. «Τα εξουδενώματα». Διότι όσα έκαναν οι Ιουδαίοι για να εξουθενώσουν τον Χριστό, διαφυλάσσονται εναντίον τους για πολλά έτη. «Το πρωί». Διότι, όταν έγινε η ανάσταση κατά τον όρθρο, οι Ιουδαίοι μαράθηκαν σαν το χόρτο [και έπεσαν] και παρήλθαν. «Το πρωί να ανθίσει». Διότι μέχρι εκείνη την πρωινή ώρα, κατά την οποία αναστήθηκε ο Κύριος, οι Ιουδαίοι άνθιζαν. Και παρήλθαν σαν το άνθος του χόρτου. «Το εσπέρας». Διότι μετά την ανάσταση ήλθε για εκείνους το εσπέρας, δηλαδή το τέλος· διότι ξεράθηκαν και έπεσαν.

Και είπες, Επιστρέψτε, υιοί των ανθρώπων. Διότι, εάν επιστρέψουμε, δεν καταλήγουμε στην ταπείνωση, όπως εκείνος που πάσχει από αμετανόητη κακία. Διότι χίλια έτη ενώπιόν σου, Κύριε, είναι σαν τη χθεσινή ημέρα που πέρασε, και σαν μια νυχτερινή σκοπιά. Σαφώς εκθέτει τη μακροθυμία του Θεού· εξαιτίας της οποίας διέταξε τους ανθρώπους να επιστρέψουν, λογαριάζοντας τα χίλια έτη ως μία ημέρα, την ώρα που ήδη παρήλθε· και ούτε καν ως μία ημέρα, αλλά και ως μια νυχτερινή σκοπιά· χρόνο πολύ πιο σύντομο από την ημέρα· διότι χωρίζουν τη νύχτα σε τέσσερις σκοπιές. Επομένως, ο Θεός δεν κουράζεται να μακροθυμεί καθ' όλη τη διάρκεια του βίου του καθενός· διότι λογαριάζει τα χίλια έτη ως ελάχιστο χρόνο, και όχι ως παρόντα, αλλά ως ήδη παρελθόντα. Οι εξουδενώσεις τους θα διαρκέσουν έτη. Τίνων; Των αμαρτωλών· διότι γι' αυτούς ομιλεί και στα επόμενα· οι οποίοι, αν και υφίστανται πολυετείς και μακροχρόνιες εξουδενώσεις, εντούτοις δεν είναι αιώνιες.

Εσείς μεν λέτε: «Μην αποστρέψεις τον άνθρωπο σε ταπείνωση», και εγώ λέω: «Επιστρέψτε σε εμένα, υιοί των ανθρώπων. Διότι χίλια χρόνια στα μάτια σου, Κύριε, είναι σαν τη χθεσινή ημέρα». Και αυτό είναι γνώρισμα της θείας φύσεως, το απεριόριστο και αιώνιο. «Οι δε εξουδενώσεις των εναντίων θα είναι χρόνια».