Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 89:8

Έθεσες τις ανομίες μας ενώπιόν σου. Δεν παρέβλεψες, λέγει, τις ανομίες μας, εφόσον εμείς οι ίδιοι τις επικαλεστήκαμε στα ίδια μας τα κεφάλια, με το να πούμε: Το αίμα του ας είναι πάνω μας και πάνω στα τέκνα μας. Ο αιώνας μας βρίσκεται στο φως του προσώπου σου. Σαν να έλεγε: Ο βίος μας και οι πονηρές πράξεις μέσα σε αυτόν είναι φανερές στο πρόσωπό σου. Διότι τίποτα δεν αγνόησες από όσα έχουν πραχθεί από εμάς από την αρχή μέχρι το τέλος.

Έθεσες τις ανομίες μας ενώπιόν σου· και πάλι: Οι ημέρες μας εξέλιπαν στην οργή σου· και πάλι: Ποιος γνωρίζει το κράτος της οργής σου, και από τον φόβο σου τον θυμό σου; Αλλά το ότι αυτά δεν θα μπορούσαν να αναφέρονται στον Μωυσή είναι φανερό, όχι μόνο από το ότι όλα έχουν ειπωθεί για την οργή του Θεού, αλλά και από το ότι τα λεγόμενα διατυπώθηκαν στον πληθυντικό αριθμό. Είναι φυσικό, λοιπόν, κάποιος να τα αποδώσει στον λαό που βρισκόταν μαζί του στην έρημο. Αλλά ούτε και αυτό επιτρέπει ο λόγος να εννοήσουμε.

Έθεσες τις ανομίες μας ενώπιόν σου· ο αιώνας μας βρίσκεται στο φως του προσώπου σου. Διότι όλες οι ημέρες μας εξέλιπαν, και μέσα στην οργή σου χαθήκαμε. Ο Σύμμαχος λέει: Έβαλες τις ανομίες μας απέναντί σου, ώστε οι αμέλειές μας να φαίνονται στο πρόσωπό σου. Διότι όλες οι ημέρες μας διέρρευσαν, μέσα στον θυμό σου αναλωθήκαμε.

Και αυτά αρμόζει να λέγονται για την παρούσα κατάσταση του λαού της περιτομής. Διότι τώρα, αληθινά, όλες οι προηγούμενες ημέρες τους εξέλιπαν, όταν τους κατέλαβε η εσπέρα, και όταν εξέλιπαν μέσα στην οργή του Θεού. Επειδή, ενώ παλαιά παρέβλεπε και προσπερνούσε τις ανομίες τους, μετά όμως από την επιβουλή κατά του Σωτήρος εκπληρώθηκε σε αυτούς το εξής: «Δεν θα ανεχθώ πλέον τις αμαρτίες σας»· γι' αυτό λέει: «Έθεσες τις ανομίες μας ενώπιόν σου, και ο αιώνας (ο βίος) μας στο φως του προσώπου σου». Αντί αυτού, ο Σύμμαχος απέδωσε με μεγαλύτερη σαφήνεια λέγοντας: «Τις αμέλειές μας να φαίνονται στο πρόσωπό σου. Τα έτη μας τα περνούσαμε σαν την αράχνη». Οι ημέρες των ετών μας φθάνουν στα εβδομήντα έτη. Εάν όμως υπάρχει ευρωστία, ογδόντα έτη, και το μεγαλύτερο μέρος τους είναι κόπος και πόνος. Εδώ είναι επίκαιρο να παραθέσουμε την προφητεία του Ησαΐα, διά της οποίας λέει: «Αυγά ασπίδων έσπασαν και ιστό αράχνης υφαίνουν». Αυτά δε τα προφήτευε ο Προφήτης, ανάγοντας τον λόγο στην κατάσταση του λαού μετά την παρουσία του Σωτήρος ημών, κατά την οποία οι άρχοντές τους, δίκην πτηνού που τίκτει, προβάλλουν τα δικά τους αποκυήματα σε τέτοιο βαθμό, ώστε να παρομοιάζονται με γεννήματα ασπίδας, εξαιτίας του ιού (δηλητηρίου) της βλασφημίας κατά του Σωτήρος ημών που εκχέεται από αυτούς, καθώς και της λοιπής απιστίας τους προς Αυτόν.

Πάλι περιγράφει στον λόγο του τον παροδικό χαρακτήρα της φύσης μας, προκειμένου να δυσωπήσει περισσότερο τον Θεό προς έλεος. Διότι λέγει, φέρνοντας ολοζώντανα προ των οφθαλμών μας με το παράδειγμα το πώς πρέπει να θεωρούμε την αθλιότητα της φύσης μας: ως πρωί και εσπέρα, δηλαδή νεότητα και γήρας· ως χλόη την αυγή, που ανθίζει και παρέρχεται. Και μετά από αυτά, αφού αναλωθεί η ικμάδα της ηλικίας, χάσει τα άνθη του το φυτό και εξατμιστεί η έμφυτη ακμή του, αυτό που απομένει είναι ξηρότητα και μαρασμός. Διότι έτσι λέγει ο λόγος της Γραφής: «Το πρωί σαν τη χλόη ας παρέλθει, το πρωί ας ανθίσει και ας παρέλθει, το βράδυ ας πέσει, ας σκληρυνθεί και ας ξεραθεί». Αυτή είναι η ανθρώπινη φύση. Στη συνέχεια, δε, θρηνεί ακόμη περισσότερο το ανθρώπινο γένος, λέγοντας ότι η ζωή των ανθρώπων έχει δαπανηθεί μέσα στην οργή, κλυδωνιζόμενη σαν από κάποιον άνεμο εξαιτίας της προσβολής του θυμού. Είναι δε φανερό ότι μέσω της οργής και του θυμού υποδηλώνει την αποστατική ενέργεια, εξαιτίας της οποίας προκαλείται μεν έκλειψη της ζωής στους ανθρώπους, αλλά και ταραχή σε εκείνον που αναπαύεται. Το κείμενο, άλλωστε, έχει ως εξής: «Εκλείψαμε μέσα στην οργή σου, και μέσα στον θυμό σου ταραχθήκαμε». Και σε αυτά προσθέτει στη συνέχεια ότι δεν πρέπει η ανθρώπινη κακία να γίνεται θέαμα στον Θεό, ούτε πρέπει ο βίος που έχει μολυνθεί από τις αμαρτίες μας να εμφανίζεται ενώπιον του ακηράτου προσώπου Του· και εκφράζει με τα εξής λόγια αυτό το νόημα: «Έθεσες τις ανομίες μας ενώπιόν σου».

«Ὅτι ἐξελίπομεν» (Διότι εκλείψαμε): Όταν ταράχτηκαν τα στοιχεία της φύσης και ο ήλιος και η ημέρα, και κάθε ψυχή διασκορπιζόταν (σκοτεινιαζόταν), τότε κάθε ελπίδα των Ιουδαίων εξέλιπε. «Καὶ ἐν τῷ θυμῷ» (Και μέσα στον θυμό): Καθώς συγκλονιζόταν η γη και σχίζονταν οι πέτρες, οι Ιουδαίοι έτρεμαν ταραγμένοι. «Ἔθου» (Έθεσες): Διότι τότε κατάλαβαν οι Ιουδαίοι ότι κάθε ανομία τους μνημονεύθηκε ενώπιον του Θεού. «Ὁ αἰών» (Ο αιώνας): Διότι όσο ζήσαμε στο φως <του προσώπου> σου, εκείνες οι ημέρες ήταν αγαθές· όταν όμως αμαρτήσαμε, απορριφθήκαμε εις τον αιώνα. «Ὅτι πᾶσαι» (Διότι όλες): Διότι εκείνες οι ημέρες, κατά τις οποίες ήμασταν μαζί με τον Θεό, εξέλιπαν εξαιτίας των αμαρτιών μας. «Καὶ ἐν τῇ ὀργῇ» (Και μέσα στην οργή): Διότι προκαλέσαμε την οργή του και μας εγκατέλειψε. «Τὰ ἔτη ἡμῶν» (Τα έτη μας): Διότι διασπάστηκαν σαν ιστός αράχνης και έγιναν ανυπόστατα. «Αἱ ἡμέραι» (Οι ημέρες): Αναφέρεται στη βραχύτητα του ανθρώπινου βίου, ότι δηλαδή η ζωή μας είναι μηδαμινή, σαν μια πνοή στα ρουθούνια μας. «Ἐὰν δὲ ἐν δυναστείαις» (Και εάν σε δυναστείες/δυνάμεις): Είναι το ίδιο· διότι όταν ζήσει ο άνθρωπος ακόμη και ογδόντα χρόνια, βρίσκεται σε μεγάλη αδυναμία. «Καὶ τὸ πλεῖον» (Και το περισσότερο): Και εάν, λέει, τύχει να ζήσει και περισσότερα από αυτά, ο άνθρωπος βρίσκεται μέσα σε οδύνη και πόνους. «Ὅτι ἐπῆλθεν» (Διότι επήλθε): Επειδή, εξαιτίας του γήρατος, ξεστομίζουν πλέον παιδαριώδη λόγια και τίποτα το ουσιαστικό. «Τίς γινώσκει» (Ποιος γνωρίζει): Ποιος, λέει; Κανένας· ούτε άγγελοι, ούτε αρχάγγελοι, ούτε κάποια άλλη δύναμη. «Καὶ ἀπὸ τοῦ φόβου» (Και από τον φόβο): Διότι ο φόβος του Θεού συγκλονίζει τον άνθρωπο έστω και μόνο στο άκουσμά του· καθώς κανείς δεν μπορεί να αντέξει τον θυμό του.

Γι' αυτό και τώρα λέει ότι εξαιτίας της οργής εκλείπουμε, δηλαδή καταστρεφόμαστε· ενώ εξαιτίας του θυμού ταραζόμαστε. Εκείνος όμως που ταράχθηκε δεν καταστρέφεται οπωσδήποτε, αλλά εάν σωφρονιστεί και επιστρέψει, αποφεύγει την οργή και την εξαιτίας της καταστροφή· όπως ακριβώς εκείνος που ελέγχθηκε, εάν μετανοήσει, θα μπορέσει να διαφύγει την παιδαγωγική τιμωρία. Έθεσες τις ανομίες μας ενώπιόν σου. Πρώτον μεν, διότι ως δίκαιος διάκειται με απέχθεια και εναντίωση προς τις αμαρτίες· έπειτα, διότι ως κριτής έχει μπροστά στα μάτια του, όπως ακριβώς τα κατορθώματα, έτσι και τα σφάλματα.

Ο αιώνας μας βρίσκεται στον φωτισμό του προσώπου σου. Διότι τίποτα από όσα υπάρχουν σε αυτόν δεν διαφεύγει της προσοχής του Θεού, και γι' αυτό λέγεται ότι βρίσκεται στον φωτισμό του, δηλαδή ότι έχει φανερωθεί στο πρόσωπό του. Και βρίσκεται στον φωτισμό του προσώπου του Θεού, δηλαδή του Χριστού, έχοντας ανάγκη να φωτιστεί από αυτόν. Διότι όλες οι ημέρες μας εξέλιπαν.