Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 9:11

Ποια ήταν λοιπόν η θλίψη; Η δυσβάσταχτη αμαρτία που κρεμόταν από πάνω μας σαν φορτίο, έτσι ώστε καθένας από όσους βρέθηκαν κάτω από αυτήν να αναφωνεί: «Οι ανομίες μου έγιναν βαριές επάνω μου σαν βαρύ φορτίο.» Και ο ίδιος ο Σατανάς ήταν βαρύς, και πιο δυσβάσταχτος από κάθε φορτίο, καθώς έπεφτε επάνω μας μαζί με την πονηρή του φάλαγγα. Ενώ λοιπόν η οικουμένη πιεζόταν και σαν να συμπθλιβόταν, στον κατάλληλο καιρό επισκέφθηκε ο Κύριος όσους βρίσκονταν στη γη, και τους βοήθησε σε ημέρα σωτηρίας. Οι δε αλιτήριοι δαίμονες διατύπωναν ψευδώς την κατηγορία ότι η θεία οικονομία δεν συντελέστηκε στον κατάλληλο καιρό, λέγοντας: «Ήλθες εδώ προ καιρού για να μας βασανίσεις.» Αλλά, ω παμπόνηροι, θα μπορούσε να πει κανείς, όχι προ καιρού, αλλά μάλλον σε κατάλληλο καιρό και μέσα σε θλίψη μάς βοήθησε, και έγινε καταφύγιο ο Σωτήρας και Κύριος των όλων. <Και ας ελπίσουν σε εσένα όσοι γνωρίζουν το όνομά σου.> (A f. 63. b) Και ποιοι είναι αυτοί που ελπίζουν σε αυτόν και γνωρίζουν το όνομά του; Εκείνοι που υποτάσσουν τον αυχένα τους στα προστάγματά του. Και αυτό το διδάσκει ο ίδιος λέγοντας: «Εκείνος που με αγαπά, τηρεί τις εντολές μου.» <Διότι δεν εγκατέλειψες αυτούς που σε αναζητούν, Κύριε.> (A f. 63 b) Ισχυρίζεται ότι γνωρίζει το πράγμα από εμπειρία, και ότι ξέρει πως είναι ακλόνητο. Διότι είναι αληθινός ο λόγος του Ιερεμία, ότι «Ευλογημένος είναι ο άνθρωπος ο οποίος έχει πεποίθηση στον Κύριο, και ο Κύριος θα είναι η ελπίδα του· και θα είναι σαν το δέντρο που θάλλει δίπλα στο νερό.»

«Χάθηκε»: Του θανάτου προφανώς και του διαβόλου· διότι έγινε μέγας ήχος και θόρυβος όταν συντρίφθηκαν οι χάλκινες πύλες και οι σιδερένιοι μοχλοί και γκρεμίστηκαν τα αδαμάντινα τείχη. «Και ο Κύριος»: Ως ατελεύτητος και αδιάδοχος βασιλιάς. «Ετοίμασε»: Κατά τη συντέλεια προφανώς, όταν πρόκειται να κρίνει όλα τα έθνη. «Και αυτός θα κρίνει»: Διότι υπάρχει σε αυτόν δικαιοσύνη και ευθύτητα· διότι απροσωπόληπτα θα κρίνει τότε ο Θεός. «Και έγινε»: Καταφυγή και βοήθεια των δικαίων τότε ο Θεός γίνεται, εκείνων που έζησαν εδώ με υπομονή μέσα στην πενία και τη φτώχεια. Και αυτό το γνωρίσαμε από τον Λάζαρο και τον πλούσιο. «Και ας ελπίσουν»: Διότι για όσους έχουν γνωρίσει αληθινά το όνομα του Κυρίου, ο Θεός είναι αληθινά αψευδής ελπίδα και καταφυγή. «Ψάλατε στον Κύριο»: Δηλαδή, με ψαλμούς δοξάστε τον Θεό μέσα στην Εκκλησία· διότι σε αυτήν κατοικεί ο Θεός. «Αναγγείλατε»: Πείτε, λέει, στα έθνη τα έργα του και κηρύξτε σε αυτά τα θαυμάσιά του, ότι ήλθε αυτός που αναζητά το χαμένο και σώζει το πλανεμένο, ώστε να προτραπούν προς την κλήση της πίστεως. «Διότι εκζητώντας»: Διότι ο Θεός θα πάρει εκδίκηση από αυτούς που αιματοκύλισαν τα χέρια των εθνών στις ειδωλολατρικές θυσίες. «Δεν λησμόνησε»: Διότι δεν παραμέλησε όσους στερούνταν την πίστη, προφανώς τα έθνη, αλλά επιστρέφοντάς τους, τους έσωσε πλουτίζοντάς τους με τη χάρη. «Ελέησόν με»: Αυτά φωνάζει η Εκκλησία, διότι την ταπείνωσαν πολύ οι δαίμονες.

Και όπως ακριβώς ο χειμώνας είναι κατάλληλος καιρός για την καλλιέργεια της γης, έτσι και η θλίψη για την επιμέλεια της ψυχής. Διότι πάντοτε έχουμε ανάγκη τη βοήθειά Του, ακόμη και όταν βρισκόμαστε σε ευημερία· προπάντων όμως τότε, όταν βρισκόμαστε μέσα σε θλίψεις. «Βοηθός». Εδώ υπονόησε και κάτι άλλο· ότι πρέπει και εμείς να είμαστε ενεργοί. Διότι εκείνος που βοηθά, βοηθά αυτόν που εργάζεται. Δεν πρέπει λοιπόν εμείς να περιπίπτουμε σε αδράνεια, αλλά να προσφέρουμε και ικεσία, και ελεημοσύνες, και τα πάντα από όσα εξαρτώνται από εμάς. Επειδή και οι σύμμαχοι βοηθούν αυτούς που πολεμούν, και όχι αυτούς που έχουν αφεθεί στην αδράνεια και μένουν άπρακτοι. Εάν, λοιπόν, θέλεις να απολαμβάνεις τη συμμαχία του Θεού, ποτέ να μην παραμελείς τα όσα εξαρτώνται από τον εαυτό σου. Έτσι βοηθούνταν και ο Ιώβ, στεκούμενος όρθιος και αγωνιζόμενος σθεναρά. Έτσι και οι απόστολοι, επειδή ήταν ενεργοί. «Και ας ελπίσουν σε Εσένα όσοι γνωρίζουν το όνομά Σου». Άλλος: «Και θα έχουν πεποίθηση».

Συνεχώς αυτό πράττει ο Προφήτης, μετατρέποντας τον λόγο από προσευχή σε παραίνεση, όντας κοινός διδάσκαλος της οικουμένης και θέτοντας στο μέσον τον θησαυρό της φιλοσοφίας. Ορθώς είπε: «Ας ελπίζουν σε σένα όσοι γνωρίζουν το όνομά σου». Διότι όσοι γνωρίζουν εσένα, λέει, καθώς και την προστασία και τη συμπαράστασή σου, έχουν την ελπίδα σε εσένα ως ισχυρή άγκυρα, ως ικανή συμμαχία και ως άρρηκτο πύργο, ο οποίος όχι μόνο υπόσχεται τη λύτρωση από τα δεινά, αλλά ούτε καν επιτρέπει την ταραχή όταν τα δεινά είναι παρόντα. Διότι εκείνος που έχει αποδεσμευτεί από τα ανθρώπινα και έχει εξαρτήσει τον εαυτό του από την άνωθεν ελπίδα, όχι μόνο προσελκύει ταχύτατα την απαλλαγή από τα δεινά, αλλά ούτε καν θορυβείται και ταράσσεται μέσα στα ίδια τα δεινά, αφού βοηθείται από την ελπίδα εκείνης της άγκυρας. Έτσι, εξάλλου, και οι τρεις παίδες όχι μόνο διασώθηκαν από την κάμινο, αλλά ούτε καν ταράσσονταν την ώρα που βρίσκονταν μέσα σε αυτήν. Διότι γνώριζαν καλά τη συμπαράσταση του Θεού. Γι' αυτό ακριβώς τον λόγο και ένας άλλος λέει: «Και θα έχουν πεποίθηση», αντί του «θα αναθαρρήσουν». Διότι η ασφάλεια που πηγάζει από την ελπίδα στον Θεό είναι κατά πολύ ανώτερη από την όποια εξουσία απέναντι στους θορύβους. Διότι τα μεν πρώτα είναι ανθρώπινα, ενώ η δεύτερη είναι θεϊκή και ακαταμάχητη. Επειδή, λοιπόν, ανέφερε ότι ο Θεός έγινε βοηθός και ότι έγινε καταφύγιο, υποδεικνύει και το πώς γίνεται αυτό. Πώς, λοιπόν, γίνεται; Όταν παραμένουμε αδιάκοπα ελπίζοντας σε Αυτόν. Και εάν δεν αναιρεί αμέσως τα δεινά, και αυτό συμβαίνει για τη δική σου δοκιμασία.

Διότι, όπως ακριβώς, ενώ έχει τη δύναμη να μην επιτρέψει να επέλθει η δοκιμασία, την επιτρέπει, για να σε καταστήσει στερεότερο· έτσι, ενώ μπορεί ευθύς εξ αρχής να δώσει τη λύση, καθυστερεί και αναβάλλει πάλι, εντείνοντας την αντοχή σου, γυμνάζοντας την ελπίδα σου, και κάνοντας τη διάθεσή σου προς Αυτόν πιο ένθερμη, και ούτε επιτρέπει να θλιβόμαστε διαρκώς, για να μην αποκάμουμε, ούτε να βρισκόμαστε διαρκώς σε άνεση, για να μην πέσουμε σε ραθυμία. «Επειδή δεν εγκατέλειψες αυτούς που σε αναζητούν, Κύριε». Άλλος λέει: «Διότι δεν εγκατέλειψες». Έτσι και κάποιος άλλος λέει: «Κοιτάξτε στις παλαιές γενεές και δείτε, ποιος έλπισε στον Κύριο και ντροπιάστηκε; Ή ποιος τον επικαλέστηκε και τον εγκατέλειψε;». Και πώς αναζητείται ο Θεός, λέει, Αυτός που είναι πανταχού παρών; Με ζήλο και προθυμία, και με την απαλλαγή από όλες τις βιοτικές μέριμνες. Διότι πολλά πράγματα, αν και τα έχουμε μπροστά στα μάτια μας και στα χέρια μας, δεν τα αντιλαμβανόμαστε, αλλά περιφερόμαστε αναζητώντας πολλές φορές αυτά που ήδη κατέχουμε, όταν ο νους μας είναι στραμμένος κάπου αλλού.

ΤΙΤΛΟΣ Αʹ. — Περί του να αναζητούμε τον Θεό και να τον ακολουθούμε, και ότι στο όνομά του πρέπει να πράττουμε τα πάντα. «Θα αγιαστώ ανάμεσα σε αυτούς που με πλησιάζουν.» «Κύριο τον Θεό σου θα φοβηθείς, και αυτόν μόνο θα λατρεύσεις, και σε αυτόν θα προσκολληθείς, και στο όνομά του θα ορκίζεσαι. Αυτός είναι το καύχημά σου, και αυτός είναι η ζωή σου.» «Δεν εγκατέλειψες αυτούς που σε αναζητούν, Κύριε.» «Σφίξε με χαλινάρι και στόμιο τα σαγόνια εκείνων που δεν σε πλησιάζουν.» «Αναζήτησα τον Κύριο και με εισάκουσε, και από όλες τις θλίψεις μου με λύτρωσε.» «Εκείνοι που απομακρύνονται από εσένα, θα χαθούν.» «Πλούσιοι φτώχυναν και πείνασαν, ενώ εκείνοι που αναζητούν τον Κύριο δεν θα στερηθούν κανένα αγαθό.» «Ας αγαλλιάσουν και ας ευφρανθούν για εσένα όλοι όσοι σε αναζητούν, Κύριε.» «Αναζητήστε τον Θεό, και θα ζήσει η ψυχή σας.» «Ας ευφρανθεί η καρδιά εκείνων που αναζητούν τον Κύριο.» «Εκείνος που αναζητεί τον Κύριο, θα βρει γνώση μαζί με δικαιοσύνη.»

ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. — Περί παραμονής και των παραμενόντων· και ότι πρέπει αυτοί να διατηρούν πίστη και εύνοια προς εκείνους που τους προσέλαβαν. «Απόκτησε εμπιστοσύνη με τον πλησίον σου, για να ευφρανθείς με τα αγαθά του. Σε καιρό θλίψης μείνε κοντά του, για να γίνεις συγκληρονόμος στην κληρονομιά του.» «Βάλε στο σπίτι σου ξένο, και θα σε αναστατώσει με ταραχές και θα σε αποξενώσει από τα δικά σου υπάρχοντα.» ΤΙΤΛΟΣ Κ΄. — Περί προϊσταμένων· και ότι πρέπει αυτοί να προΐστανται με ζήλο. «Ο προϊστάμενος, ας προΐσταται με ζήλο.» ΤΙΤΛΟΣ ΚΑ΄. Περί φτωχών· και ότι δεν πρέπει να αποφεύγουμε, να εξουθενώνουμε και να αποστρεφόμαστε τους πένητες. «Ο Θεός θα εισακούσει την κραυγή του πένητα και του φτωχού.» «Ο Κύριος έγινε καταφύγιο για τον πένητα· δεν ξέχασε την κραυγή των πενήτων. Ο φτωχός δεν θα ξεχαστεί παντοτινά· η υπομονή των πενήτων δεν θα χαθεί για πάντα. Όταν υπερηφανεύεται ο ασεβής, καταφλέγεται ο φτωχός. Σε σένα έχει αφεθεί ο φτωχός. Εισάκουσες, Κύριε, την επιθυμία των πενήτων.» «Καταντροπιάσατε τη βουλή του φτωχού· όμως ο Κύριος είναι η ελπίδα του.» «Θα φάνε οι πένητες και θα χορτάσουν.» «Θα κρίνει δίκαια τους φτωχούς του λαού, και θα σώσει τους γιους των πενήτων.» «Γνώρισα ότι ο Κύριος θα αποδώσει δικαιοσύνη υπέρ των φτωχών, και το δίκιο των πενήτων.» «Η φτώχεια ταπεινώνει τον άνθρωπο.» «Αυτός που ατιμάζει τον πένητα, αμαρτάνει.» «Ο φτωχός δεν υφίσταται απειλή.» «Αυτός που συκοφαντεί τον πένητα, εξοργίζει Εκείνον που τον έπλασε.» «

«Το όνομά του εξάλειψας στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος», επειδή υπερηφανεύθηκε πέρα από την αξία του και αποτόλμησε να στραφεί εναντίον του πλάσματός σου· του οποίου και «οι ρομφαίες εξέλιπαν τελειωτικά», επειδή συντρίφτηκαν από εσένα, «και τις πόλεις του κατέστρεψες», ανεγείροντας την ορθοδοξία. «Χάθηκε η μνήμη του με πάταγο» δια του σταυρού και του εκούσιου θανάτου του Χριστού, «και ο Κύριος μένει στον αιώνα», αν και γεύτηκε τον θάνατο. «Ετοίμασε για κρίση τον θρόνο του, και αυτός θα κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη», ζωντανούς και νεκρούς, «θα κρίνει λαούς με ευθύτητα», αποδίδοντας στον καθένα τα όσα του αξίζουν. «Και έγινε ο Κύριος καταφύγιο για τον φτωχό» Αδάμ, «βοηθός στους κατάλληλους καιρούς», κατεβαίνοντας στον άδη για όσους κρατούνταν εκεί σε θλίψεις. «Και ας ελπίζουν σε σένα όσοι γνωρίζουν το όνομά σου», το διπλό, δηλαδή Θεό και άνθρωπο, «διότι δεν εγκατέλειψες αυτούς που σε αναζητούν, Κύριε», με αγαθά έργα. «Ψάλτε στον Κύριο, που κατοικεί στη Σιών» σωματικά· διότι η θεότητά του δεν βρίσκεται μόνο στη Σιών, αλλά παντού γεμίζει τα πάντα. «

Και πάλι ο γέροντας με δάκρυα αναφώνησε: Ευλογητός ο Θεός, ο οποίος έπραξε μεγάλα και θαυμαστά, ένδοξα και εξαίσια, τα οποία είναι αναρίθμητα· ευλογητός ο Θεός, ο οποίος μου έδειξε όσα χαρίζει σε εκείνους που τον φοβούνται· διότι πράγματι δεν εγκατέλειψες αυτούς που σε αναζητούν, Κύριε.

Αλλά δεν εγκατέλειψες αυτούς που σε εκζητούν, Κύριε· επέβλεψες από τον ουρανό και είδες τους υιούς των θανατωμένων και μας σπλαγχνίστηκες, και, αφού εξαπέστειλες το φως σου και την αλήθεια σου στον υιό του ανθρώπου, τον οποίο ενδυνάμωσες για τον εαυτό σου, και στον άνδρα της δεξιάς σου, επαύξησες τη μεγαλωσύνη σου επάνω στον σεβαστό· και, αφού δίδαξες τα χέρια του για μάχη και τα δάχτυλά του για πόλεμο, συνέτριψες τους βραχίονες του αμαρτωλού και έσπασες σιδερένιους μοχλούς· εξήγαγες τους δεσμώτες και είπες στους παρανομούντες: μην παρανομείτε, και σε εκείνους που παραπικραίνουν: μην υψώνετε κέρας.