Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 9:12

Ψάλατε στον Κύριο που κατοικεί στη Σιών. Στην επουράνια Ιερουσαλήμ, λέει. Αναγγείλατε στα έθνη τα έργα του. Αυτά τα λέει απευθυνόμενος προς τους αποστόλους και τους κήρυκες των Ευαγγελίων. Το ποια είναι δε αυτά τα έργα, το φανερώνει στα όσα ακολουθούν.

Έτσι και κάποιος άλλος λέει: «Κοιτάξτε τις αρχαίες γενεές και δείτε, ποιος ήλπισε στον Κύριο και ντροπιάστηκε, ή ποιος τον επικαλέστηκε και τον εγκατέλειψε;» «Ψάλτε στον Κύριο που κατοικεί στη Σιών.» (A f. 64) Αν, λοιπόν, λέγεται ότι ο Θεός κατοικεί στη Σιών, δεν κατανοούμε ότι αυτό γίνεται αισθητά σύμφωνα με τις αντιλήψεις των Ιουδαίων· διότι ο Θεός δεν κατοικεί στην επίγεια Σιών, ούτε μόνο στην Ιερουσαλήμ· αλλά λέμε ότι Σιών είναι η νοητή επί γης Εκκλησία, η οποία θεωρείται και αδελφή της άνω. Και θα ταίριαζε να ονομάζεται Σιών τόσο η άνω όσο και η επί γης Εκκλησία· διότι Σιών ερμηνεύεται ως παρατηρητήριο· και τέτοιο είναι και η μία και η άλλη. Επομένως, ο Θεός κατοικεί στη Σιών χωρίς να περιορίζεται τοπικά (διότι πληροί τα πάντα), αλλά τρόπον τινά παραμένοντας και αναπαυόμενος σε αυτήν. «Διότι εδώ», λέει, «θα κατοικήσω, επειδή την εξέλεξα». Αποχώρησε, βέβαια, από τη Συναγωγή των Ιουδαίων, λέγοντας: «Ιδού, εγκαταλείπεται σε εσάς ο οίκος σας». Απέκτησε δε αυτόν ως πλούτο η εξ εθνών Εκκλησία, προς την οποία ο Ψαλμωδός λέει: «Άκουσε, θυγατέρα», και τα εξής, «διότι επιθύμησε ο βασιλιάς την ομορφιά σου».

Σε αυτούς βέβαια που κατοικούν σε αυτήν τη Σιών, δηλαδή σε όσους έχουν ελεηθεί και σωθεί μέσω της πίστης, παραγγέλλεται να μην προσφέρουν πλέον θυσίες ζώων· αλλά, επειδή όσα προέβλεπε ο νόμος μεταβλήθηκαν σε πνευματική λατρεία, να αναπέμπουν ωδές στον Θεό, και να του ψάλλουν προσφέροντας θυσίες αινέσεως· να ψάλλουν δε εξιστορώντας μόνο τα δικά του μεγαλεία και κατορθώματα. <Αναγγείλατε στα έθνη τα έργα του.> (A f. 64 b) Και ονομάζουμε έργα του Χριστού, είτε τα θεία σημεία, είτε την πάνσοφη τέχνη της ένσαρκης οικονομίας. Διότι είναι πολύ βαθύς ο λόγος του μυστηρίου, και μπορεί να κατανοηθεί εν μέρει με λεπτές έρευνες, όμως γίνεται δεκτός με την πίστη· διότι σε αυτό είναι μεγάλο το θαύμα. <Διότι αυτός που εκζητεί τα αίματά τους, τα θυμήθηκε.> (A f. 64 b) Και με ποιον τρόπο; Διότι ενανθρώπησε, και αφού έλαβε την καθ' ημάς ομοίωση, υπέμεινε σταυρό, ώστε να εξαγοράσει τους πάντες με το δικό του αίμα, και να αρπάξει από τις παγίδες του διαβόλου όσους είχαν αιχμαλωτιστεί σε αυτές. <Δεν ξέχασε την κραυγή των πενήτων.> (A f. 65) Κατά αναγωγή, με τον όρο πένητες εδώ εννοεί είτε εκείνους που προέρχονται από τα έθνη, είτε τους αγίους που πολλές φορές παρακαλούν υπέρ αυτών· τους μεν πρώτους, επειδή στερούνται τον νοητό πλούτο (διότι όσοι δεν γνωρίζουν καθόλου τον κατά φύση Θεό, ποια νοητή λαμπρότητα θα μπορούσαν να έχουν;)· τους δε δεύτερους, επειδή έχουν ταπεινό και συνεσταλμένο φρόνημα.

«Χάθηκε»: Του θανάτου προφανώς και του διαβόλου· διότι έγινε μέγας ήχος και θόρυβος όταν συντρίφθηκαν οι χάλκινες πύλες και οι σιδερένιοι μοχλοί και γκρεμίστηκαν τα αδαμάντινα τείχη. «Και ο Κύριος»: Ως ατελεύτητος και αδιάδοχος βασιλιάς. «Ετοίμασε»: Κατά τη συντέλεια προφανώς, όταν πρόκειται να κρίνει όλα τα έθνη. «Και αυτός θα κρίνει»: Διότι υπάρχει σε αυτόν δικαιοσύνη και ευθύτητα· διότι απροσωπόληπτα θα κρίνει τότε ο Θεός. «Και έγινε»: Καταφυγή και βοήθεια των δικαίων τότε ο Θεός γίνεται, εκείνων που έζησαν εδώ με υπομονή μέσα στην πενία και τη φτώχεια. Και αυτό το γνωρίσαμε από τον Λάζαρο και τον πλούσιο. «Και ας ελπίσουν»: Διότι για όσους έχουν γνωρίσει αληθινά το όνομα του Κυρίου, ο Θεός είναι αληθινά αψευδής ελπίδα και καταφυγή. «Ψάλατε στον Κύριο»: Δηλαδή, με ψαλμούς δοξάστε τον Θεό μέσα στην Εκκλησία· διότι σε αυτήν κατοικεί ο Θεός. «Αναγγείλατε»: Πείτε, λέει, στα έθνη τα έργα του και κηρύξτε σε αυτά τα θαυμάσιά του, ότι ήλθε αυτός που αναζητά το χαμένο και σώζει το πλανεμένο, ώστε να προτραπούν προς την κλήση της πίστεως. «Διότι εκζητώντας»: Διότι ο Θεός θα πάρει εκδίκηση από αυτούς που αιματοκύλισαν τα χέρια των εθνών στις ειδωλολατρικές θυσίες. «Δεν λησμόνησε»: Διότι δεν παραμέλησε όσους στερούνταν την πίστη, προφανώς τα έθνη, αλλά επιστρέφοντάς τους, τους έσωσε πλουτίζοντάς τους με τη χάρη. «Ελέησόν με»: Αυτά φωνάζει η Εκκλησία, διότι την ταπείνωσαν πολύ οι δαίμονες.

ΣΤ΄. Πώς λοιπόν μπορεί κανείς να αναζητεί τον Θεό; Όταν προσηλώνουμε εκεί τη διάνοιά μας, όταν απαλλασσόμαστε από τα βιοτικά. Διότι αυτός που αναζητεί, έχοντας αποβάλει τα πάντα από την ψυχή του, κατευθύνεται προς εκείνο το ζητούμενο. Και δεν πρέπει απλώς να ζητούμε, αλλά και να εκζητούμε. Εκείνος που εκζητεί δεν ζητά μόνο ο ίδιος, αλλά παίρνει και άλλους ως βοηθούς, ώστε να βρει το ζητούμενο. Όμως στα μεν βιοτικά πολλές φορές αναζητήσαμε και δεν βρήκαμε· στα πνευματικά όμως δεν συμβαίνει αυτό, αλλά υπάρχει απόλυτη ανάγκη εκείνος που ζητά να βρει. Διότι, αν εξέλθουμε μόνο και μόνο για να αναζητήσουμε, ο Θεός δεν μας αφήνει να κοπιάσουμε πολύ· γι' αυτό λέγει: «Καθένας που ζητεί, βρίσκει». «Ψάλατε στον Κύριο που κατοικεί στη Σιών». Άλλος λέει: «Στον καθήμενο».

«Αναγγείλατε στα έθνη τα έργα του». Κάποιος άλλος λέει: «Ανάμεσα στους λαούς τα σχέδιά του». Τι λες; Αυτός για τον οποίο ο ουρανός είναι θρόνος και η γη υποπόδιο, Αυτός που στο χέρι του κρατά τα πέρατα της γης, Αυτός κατοικεί στη Σιών; Ναι· διότι με τον όρο κατοικία εδώ δεν εννοεί τον περιορισμό του (αφού η μεγαλωσύνη του είναι απέραντη), αλλά την οικειότητα προς τον τόπο και τη στενή σχέση μαζί του, ώστε μέσα από αυτήν τη συγκατάβαση να ελκύσει τους Ιουδαίους προς τον εαυτό του· εξάλλου, και στην περίπτωσή μας η οικία ονομάζεται έτσι, ακριβώς επειδή έχουμε οικειότητα με αυτήν. Λέγεται επίσης ότι κατοικεί μέσα μας, όχι επειδή εμπεριέχεται από εμάς, αλλά επειδή έχει οικειότητα προς εμάς. Κατά αναγωγή, Σιών ονομάζεται η Εκκλησία. «Διότι έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην Εκκλησία των πρωτοτόκων». Και δικαίως η Εκκλησία ονομάζεται όρος, εξαιτίας του βέβαιου, του σταθερού και του άσειστου χαρακτήρα της. Διότι, όπως ακριβώς είναι αδύνατον να σαλευτεί ένα όρος, έτσι είναι αδύνατον να σαλευτεί και η Εκκλησία του Θεού. «Αναγγείλατε στα έθνη τα έργα του». Θέλει να γινόμαστε κήρυκες των ευεργεσιών του Θεού και να μην αποκρύπτουμε ποτέ τις ευεργεσίες του. Και αυτό το ζητά παντού, τόσο για χάρη εκείνων που τα λέγουν όσο και για εκείνους που τα ακούν. Επειδή το κέρδος υπάρχει και για τους μεν και για τους δε, εάν δείχνουν προσοχή. «Διότι εκείνος που εκζητεί τα αίματά τους τα θυμήθηκε». Είδες ποια εννοεί ως έργα του; Τις ευεργεσίες.

Είδες αυτόν, καθώς παρακαλεί για τα μελλοντικά, να γίνεται ευγνώμων για τα παρελθόντα και να κάνει λόγο για διπλή ευεργεσία; Διότι δεν είπε: «Εσύ που με απαλλάσσεις από τις πύλες του θανάτου», αλλά: «Εσύ που με υψώνεις». Διότι η ευεργεσία του Θεού δεν περιοριζόταν απλώς στο να απομακρύνει τα δεινά, αλλά επιπλέον τους καθιστούσε θαυμαστούς, ένδοξους, λαμπρότερους και υψηλούς. Και δεν είπε: «Από την πύλη», αλλά: «Από τις πύλες», φανερώνοντας έτσι το πλήθος των κινδύνων. «Για να εξαγγείλω όλους τους αίνους σου στις πύλες της θυγατέρας Σιών». Αυτό που προέτρεψε τους άλλους να κάνουν, το ίδιο πράττει και ο ίδιος· διότι λέγει: «Αναγγείλατε στα έθνη τα έργα του». Αυτό θα πράξω τώρα και εγώ· και δεν θα το πράξω απλώς με την παρουσία ενός, δύο ή τριών, αλλά στο μέσο του θεάτρου.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. — Περί παραμονής και των παραμενόντων· και ότι πρέπει αυτοί να διατηρούν πίστη και εύνοια προς εκείνους που τους προσέλαβαν. «Απόκτησε εμπιστοσύνη με τον πλησίον σου, για να ευφρανθείς με τα αγαθά του. Σε καιρό θλίψης μείνε κοντά του, για να γίνεις συγκληρονόμος στην κληρονομιά του.» «Βάλε στο σπίτι σου ξένο, και θα σε αναστατώσει με ταραχές και θα σε αποξενώσει από τα δικά σου υπάρχοντα.» ΤΙΤΛΟΣ Κ΄. — Περί προϊσταμένων· και ότι πρέπει αυτοί να προΐστανται με ζήλο. «Ο προϊστάμενος, ας προΐσταται με ζήλο.» ΤΙΤΛΟΣ ΚΑ΄. Περί φτωχών· και ότι δεν πρέπει να αποφεύγουμε, να εξουθενώνουμε και να αποστρεφόμαστε τους πένητες. «Ο Θεός θα εισακούσει την κραυγή του πένητα και του φτωχού.» «Ο Κύριος έγινε καταφύγιο για τον πένητα· δεν ξέχασε την κραυγή των πενήτων. Ο φτωχός δεν θα ξεχαστεί παντοτινά· η υπομονή των πενήτων δεν θα χαθεί για πάντα. Όταν υπερηφανεύεται ο ασεβής, καταφλέγεται ο φτωχός. Σε σένα έχει αφεθεί ο φτωχός. Εισάκουσες, Κύριε, την επιθυμία των πενήτων.» «Καταντροπιάσατε τη βουλή του φτωχού· όμως ο Κύριος είναι η ελπίδα του.» «Θα φάνε οι πένητες και θα χορτάσουν.» «Θα κρίνει δίκαια τους φτωχούς του λαού, και θα σώσει τους γιους των πενήτων.» «Γνώρισα ότι ο Κύριος θα αποδώσει δικαιοσύνη υπέρ των φτωχών, και το δίκιο των πενήτων.» «Η φτώχεια ταπεινώνει τον άνθρωπο.» «Αυτός που ατιμάζει τον πένητα, αμαρτάνει.» «Ο φτωχός δεν υφίσταται απειλή.» «Αυτός που συκοφαντεί τον πένητα, εξοργίζει Εκείνον που τον έπλασε.» «

«Το όνομά του εξάλειψας στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος», επειδή υπερηφανεύθηκε πέρα από την αξία του και αποτόλμησε να στραφεί εναντίον του πλάσματός σου· του οποίου και «οι ρομφαίες εξέλιπαν τελειωτικά», επειδή συντρίφτηκαν από εσένα, «και τις πόλεις του κατέστρεψες», ανεγείροντας την ορθοδοξία. «Χάθηκε η μνήμη του με πάταγο» δια του σταυρού και του εκούσιου θανάτου του Χριστού, «και ο Κύριος μένει στον αιώνα», αν και γεύτηκε τον θάνατο. «Ετοίμασε για κρίση τον θρόνο του, και αυτός θα κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη», ζωντανούς και νεκρούς, «θα κρίνει λαούς με ευθύτητα», αποδίδοντας στον καθένα τα όσα του αξίζουν. «Και έγινε ο Κύριος καταφύγιο για τον φτωχό» Αδάμ, «βοηθός στους κατάλληλους καιρούς», κατεβαίνοντας στον άδη για όσους κρατούνταν εκεί σε θλίψεις. «Και ας ελπίζουν σε σένα όσοι γνωρίζουν το όνομά σου», το διπλό, δηλαδή Θεό και άνθρωπο, «διότι δεν εγκατέλειψες αυτούς που σε αναζητούν, Κύριε», με αγαθά έργα. «Ψάλτε στον Κύριο, που κατοικεί στη Σιών» σωματικά· διότι η θεότητά του δεν βρίσκεται μόνο στη Σιών, αλλά παντού γεμίζει τα πάντα. «

«Αναγγείλατε στα έθνη» οι μύστες του «τα επιτηδεύματα» των θεοσημιών του, «διότι αυτός που εκζητεί τα αίματά τους», αυτών που θανατώθηκαν για χάρη του, «τους θυμήθηκε, δεν ξέχασε την κραυγή των πενήτων» που δέονταν σε αυτόν με πίστη: «Ελέησέ με, Κύριε, δες την ταπείνωσή μου από τους εχθρούς μου, εσύ που με υψώνεις από τις πύλες του θανάτου», και γλίτωσέ με από τη μανία τους, «ώστε να εξαγγείλω όλους τους αίνους σου στις πύλες της θυγατέρας Σιών». «Θα αγαλλιάσουμε για τη σωτηρία σου» όσοι είναι πιστοί σου. «Παγιδεύτηκαν δε τα έθνη» των Ρωμαίων και των Ιουδαίων «στη διαφθορά, την οποία» εναντίον σου «έπραξαν· σε αυτή την παγίδα που έκρυψαν» για να πιάσουν τον αχείρωτο, «πιάστηκε το πόδι τους» προς αιώνια απώλεια. Και από αυτό «γνωρίζεται ο Κύριος ότι πράττει κρίσεις», ώστε να μην περάσει απαρατήρητο ότι «στα έργα των χεριών του πιάστηκε ο αμαρτωλός» εκείνος λαός. «Ας αποστραφούν οι αμαρτωλοί στον άδη», από όπου και ανασύρθηκαν, «όλα τα έθνη που ξεχνούν τον Θεό» εκεί θα καταλύσουν, στον Άδη, επειδή αγνόησαν τον Θεό και λάτρεψαν τον διάβολο. «Διότι δεν θα λησμονηθεί ως το τέλος ο φτωχός» και ταπεινός στην καρδιά. «Η υπομονή των πενήτων», αυτή που είναι κατά Θεόν και για τον Θεό, «δεν θα χαθεί για πάντα», αλλά μάλλον θα τους παρουσιάσει στεφανωμένους στον αγωνοθέτη Θεό. «