Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 9:15

«Διότι εκείνος που εκζητεί τα αίματά τους, τους θυμήθηκε». Τα αίματα, λέει, τα οποία χύθηκαν για χάρη του, θα τα εκζητήσει προκειμένου να τα αξιώσει εκδικήσεως. [«Δεν λησμόνησε τη δέηση των πενήτων». Πένητες πάλι αποκαλεί εκείνους που πτώχευσαν για χάρη του, οι οποίοι διαρκώς απευθύνουν προς αυτόν ικεσίες, ζητώντας εκδίκηση για τις αδικίες που υπέστησαν από τους δαίμονες.] «Αυτός που με υψώνει από τις πύλες του θανάτου». Γι' αυτό με εγείρεις από τη γη της ταπεινώσεως, ώστε να συμμετάσχω στη χορεία της επουράνιας Σιών. [«Στις πύλες της θυγατέρας Σιών». Στην επουράνια Ιερουσαλήμ. Το «επαγγελώ» τίθεται αντί του «θα υμνώ διαρκώς».] «Γίνεται γνωστός ο Κύριος εκτελώντας κρίσεις». Διότι αποτελεί αληθινά δίκαιη κρίση το να παγιδευτούν μέσα σε αυτόν οι ίδιοι που κατασκεύασαν τον θάνατο για τον άνθρωπο. Ίσως επειδή και εκείνοι στους οποίους επιβάλλεται η κρίση, θα γνωρίσουν τον κριτή κατά τον καιρό της κρίσεως.

Διότι και ο ίδιος ο αποστάτης δράκοντας, ο εφευρέτης κάθε φαυλότητας, και οι πονηρές δυνάμεις μαζί του, θα μπορούσαν δικαιολογημένα να ονομαστούν πύλες του θανάτου· διότι κατακρημνίζουν στο βάραθρο του άδη και στον πυθμένα του θανάτου όσους έχουν υποταχθεί σε αυτούς. Θα μπορούσαν επίσης να νοηθούν ως πύλες του θανάτου και οι πολυειδείς αμαρτίες, όπως βέβαια και οι σοφοί των Ελλήνων, οι οποίοι συντάσσονται με την πλάνη και σπουδάζουν με την ευγλωττία τους να εξωραΐζουν την ασχήμια της ειδωλολατρίας.] <Θα αγαλλιάσουμε για το σωτήριό σου.> Κατά δε αναγωγή, αποδέχονται με χαρά οι προερχόμενοι από τα έθνη την οικονομία, την οποία ο Θεός και Πατέρας επιτέλεσε εν Χριστώ, αναδεικνύοντάς Τον Σωτήρα και Λυτρωτή σε ολόκληρο τον κόσμο· διότι ευδόκησε να ανακεφαλαιώσει τα πάντα στο πρόσωπό Του, τόσο αυτά που βρίσκονται στους ουρανούς όσο και αυτά που βρίσκονται στη γη. Επομένως, προσέρχονται στην πίστη, επειδή αυτή έχει τη δύναμη να τους εισαγάγει στις πύλες της θυγατέρας Σιών. Και σωτήριο ονομάζει παντού η Γραφή τον Χριστό. Ψάλλεται λοιπόν σαν από το πρόσωπο κάποιων που διψούν να δουν την επιφάνειά Του: «Δείξε μας, Κύριε, το έλεός Σου και δώσε μας το σωτήριό Σου.» <Σε αυτή την παγίδα που έκρυψαν.> Κατά δε αναγωγή, ως έθνη πρέπει να εννοούμε το ακάθαρτο πλήθος των δαιμόνων, οι οποίοι, όπως νόμισαν, προετοίμασαν για τον Σωτήρα τη φθορά του θανάτου.

Και είναι βέβαια καλό για εκείνους από την περιτομή που χρησιμοποιούν αυτόν τον ψαλμό, να διερωτηθούν για ποιον θάνατο, ή για ποιου υιού τον θάνατο έχει ειπωθεί ο ψαλμός στον Δαβίδ. Διότι σε εμάς φαίνεται ξεκάθαρα ότι προφητεύει για το πάθος του Σωτήρος· και αυτό το έχουν υπαινιχθεί με πιο μυστικό τρόπο και οι Εβδομήκοντα, έχοντάς το κατανοήσει. Ο Ακύλας, ωστόσο, φανερώνοντας και αυτός ότι κάποιο μεγάλο κατόρθωμα συνέβη κατά το πάθος του Σωτήρος, εξέδωσε το κείμενο λέγοντας: «Στον νικοποιό της νεανικότητας του υιού. Μελώδημα του Δαβίδ». Και, αν παρατηρήσει κανείς προσεκτικά όλα τα ρητά του ψαλμού, θα τα εφάρμοζε στον Χριστό, ο οποίος ονομάζει τον εαυτό του πένητα και φτωχό, και προφητεύει για την εκ νεκρών ανάστασή του, στο σημείο: «ελέησόν με, Κύριε, δες την ταπείνωσή μου από τους εχθρούς μου· εσύ που με υψώνεις από τις πύλες του θανάτου, για να εξαγγείλω όλες τις αινέσεις σου στις πύλες της θυγατρός Σιών». Το για ποια Σιών πρόκειται, μας έχει ήδη δηλωθεί λίγο πιο πριν. Επίσης, μέσα σε αυτόν προφητεύονται κάποια πράγματα και για τα έθνη που πρόκειται να σωθούν μέσω αυτού, σαν να πρόκειται για φτωχούς και πένητες, μεταξύ των οποίων είναι και το: «όρισε, Κύριε, νομοθέτη σε αυτούς· ας γνωρίσουν τα έθνη ότι είναι άνθρωποι».

Και εξάλλου, σχετικά με την αναβίωσή του μετά τον θάνατο, λέγει κάπου προφητεύοντας εκ προσώπου του Χριστού ο Δαβίδ: «Δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να δει φθορά», και πάλι: «Κύριε, ανέβασας από τον άδη την ψυχή μου, με έσωσες από εκείνους που κατεβαίνουν στον λάκκο», και πάλι: «Εσύ που με υψώνεις από τις πύλες του θανάτου, για να εξαγγείλω όλους τους αίνους σου».

«Εσύ που με υψώνεις» Διότι η εκκλησία βρισκόταν πολύ κοντά στις πύλες του θανάτου, όντας υποδουλωμένη στα είδωλα. Όταν όμως φανερώθηκε ο Χριστός, αφού επέστρεψε, δοξάστηκε και υψώθηκε. «Για να εξαγγείλω» Διότι μέσω της εκκλησίας προσφέρονται στον Χριστό όλες οι αινέσεις και οι ομολογίες. Διότι θυγατέρα της Σιών είναι η εκκλησία, και η λέξη Σιών ερμηνεύεται ως οίκος άρτου, ο οποίος είναι ο Χριστός. Πύλες δε της εκκλησίας είναι η δικαιοσύνη και η ειρήνη και η αλήθεια. «Θα αγαλλιάσω» Για τον σταυρό. Διότι ο σταυρός έγινε η σωτηρία της εκκλησίας και όλων των πιστών σε ολόκληρο τον κόσμο. «Παγιδεύτηκαν τα έθνη» Το έθνος των Ιουδαίων, καθώς νόμισαν ότι θα παγιδεύσουν τον Σωτήρα, καταστράφηκαν μέσα στην απιστία και σε αυτήν συνελήφθησαν. Διότι, αφού προσέκρουσαν στον λίθο, συνετρίβησαν. «Γνωρίζεται ο Κύριος» Διότι όσοι από αυτούς πίστεψαν, γνώρισαν ότι Αυτός είναι ο κριτής των πάντων. «Στα έργα» Διότι ο διάβολος κατασκεύασε τον σταυρό και σε αυτόν πιάστηκε και [μέσω αυτού] καταστράφηκε. «Ωδή διαψάλματος» Διακοπή του λόγου με προσευχή. «Ας αποστραφούν» Οι δαίμονες και όσοι υποδουλώθηκαν σε αυτούς [επειδή δεν πίστεψαν στον Χριστό]. «Όλα τα έθνη» Οι Εθνικοί, οι αιρετικοί και οι Ιουδαίοι [και οι όμοιοί τους]. «Διότι όχι εις τέλος» Οι πτωχοί τω πνεύματι δεν λησμονήθηκαν από τον Θεό. Διότι για αυτούς λέει: μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών.

Εδώ λοιπόν παραθέτει δύο πράγματα, και την προσευχή και την ταπεινοφροσύνη. «Διότι σε ποιον θα επιβλέψω», λέγει, «παρά στον ταπεινό, στον ήσυχο, και σε εκείνον που τρέμει τα λόγια μου;» Και παντού η ταπεινοφροσύνη αποδεικνύεται όχημα της προσευχής. Διότι ο Κύριος είναι κοντά στους συντετριμμένους στην καρδιά. Επομένως, εκείνος που προσεύχεται πρέπει να έχει απαλλαγεί προπαντός από την εσωτερική έξαψη, πράγμα που ζητεί και ο Παύλος, λέγοντας: «Χωρίς οργή και διαλογισμό». Πολύ σωστά είπε, «Της κραυγής των πενήτων», ονομάζοντας κραυγή τη διάθεση της διανοίας, και όχι την ένταση της φωνής· με το να πει δε «Δεν λησμόνησε», φανέρωσε ότι εκείνοι τον επικαλούνταν συνεχώς, και δεν εισακούονταν από την πρώτη στιγμή. Τι είναι λοιπόν αυτό που λέγει; Μη νομίσετε ότι ο Θεός λησμόνησε, και γι' αυτό δεν επενέβη· διότι είναι δικό Του γνώρισμα να επιλαμβάνεται τέτοιων πραγμάτων, ακόμη και όταν κανείς δεν Τον παρακαλεί· όταν όμως παρακαλούν, και αυτοί που παρακαλούν είναι ταπεινοί, το πράττει πολύ περισσότερο. «Ελέησέ με, Κύριε, δες την ταπείνωσή μου από τους εχθρούς μου. Εσύ που με υψώνεις από τις πύλες του θανάτου, για να εξαγγείλω όλες τις αινέσεις σου στις πύλες της θυγατέρας Σιών». Άλλος μεταφραστής αναφέρει, «Τις υμνήσεις σου». Άλλος, «Τους επαίνους σου». Δες τον να είναι συνεχώς προσηλωμένος στην προσευχή. Διότι, ενώ απαλλάχθηκε από τα δεινά και βρέθηκε σε ασφάλεια, δεν παύει να προσεύχεται πάλι, λέγοντας «Ελέησέ με», και να Τον παρακαλεί για τα μελλοντικά. Διότι πάντοτε έχουμε ανάγκη από την πρόνοια του Θεού, προπαντός όμως κατά την απαλλαγή από τα κακά.

Είδες αυτόν, καθώς παρακαλεί για τα μελλοντικά, να γίνεται ευγνώμων για τα παρελθόντα και να κάνει λόγο για διπλή ευεργεσία; Διότι δεν είπε: «Εσύ που με απαλλάσσεις από τις πύλες του θανάτου», αλλά: «Εσύ που με υψώνεις». Διότι η ευεργεσία του Θεού δεν περιοριζόταν απλώς στο να απομακρύνει τα δεινά, αλλά επιπλέον τους καθιστούσε θαυμαστούς, ένδοξους, λαμπρότερους και υψηλούς. Και δεν είπε: «Από την πύλη», αλλά: «Από τις πύλες», φανερώνοντας έτσι το πλήθος των κινδύνων. «Για να εξαγγείλω όλους τους αίνους σου στις πύλες της θυγατέρας Σιών». Αυτό που προέτρεψε τους άλλους να κάνουν, το ίδιο πράττει και ο ίδιος· διότι λέγει: «Αναγγείλατε στα έθνη τα έργα του». Αυτό θα πράξω τώρα και εγώ· και δεν θα το πράξω απλώς με την παρουσία ενός, δύο ή τριών, αλλά στο μέσο του θεάτρου.

Θα αγαλλιάσω για τη σωτηρία σου. Αυτό είναι για εμένα στέφανος, αυτό είναι για εμένα διάδημα, το να ανεγείρω τρόπαιο διά μέσου σου, το να απολαύσω τη σωτηρία διά μέσου σου. Έτσι λοιπόν και εμείς, ας μην επιζητούμε να σωθούμε πάση θυσία, ούτε να απαλλαγούμε από τα δεινά οπωσδήποτε και με κάθε τρόπο, παρά μόνο σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Και το λέω αυτό για εκείνους που καταφεύγουν σε επωδές κατά τις ασθένειες, και αναζητούν άλλες μαγγανείες για την ανακούφιση της αρρώστιας. Διότι αυτό δεν είναι σωτηρία, αλλά απώλεια. Επειδή η μέγιστη σωτηρία είναι το να σωθεί κάποιος διά του Θεού. Παγιδεύτηκαν τα έθνη στη φθορά την οποία τα ίδια προκάλεσαν. Άλλος μεταφραστής λέει: Καταποντίστηκαν.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. — Περί παραμονής και των παραμενόντων· και ότι πρέπει αυτοί να διατηρούν πίστη και εύνοια προς εκείνους που τους προσέλαβαν. «Απόκτησε εμπιστοσύνη με τον πλησίον σου, για να ευφρανθείς με τα αγαθά του. Σε καιρό θλίψης μείνε κοντά του, για να γίνεις συγκληρονόμος στην κληρονομιά του.» «Βάλε στο σπίτι σου ξένο, και θα σε αναστατώσει με ταραχές και θα σε αποξενώσει από τα δικά σου υπάρχοντα.» ΤΙΤΛΟΣ Κ΄. — Περί προϊσταμένων· και ότι πρέπει αυτοί να προΐστανται με ζήλο. «Ο προϊστάμενος, ας προΐσταται με ζήλο.» ΤΙΤΛΟΣ ΚΑ΄. Περί φτωχών· και ότι δεν πρέπει να αποφεύγουμε, να εξουθενώνουμε και να αποστρεφόμαστε τους πένητες. «Ο Θεός θα εισακούσει την κραυγή του πένητα και του φτωχού.» «Ο Κύριος έγινε καταφύγιο για τον πένητα· δεν ξέχασε την κραυγή των πενήτων. Ο φτωχός δεν θα ξεχαστεί παντοτινά· η υπομονή των πενήτων δεν θα χαθεί για πάντα. Όταν υπερηφανεύεται ο ασεβής, καταφλέγεται ο φτωχός. Σε σένα έχει αφεθεί ο φτωχός. Εισάκουσες, Κύριε, την επιθυμία των πενήτων.» «Καταντροπιάσατε τη βουλή του φτωχού· όμως ο Κύριος είναι η ελπίδα του.» «Θα φάνε οι πένητες και θα χορτάσουν.» «Θα κρίνει δίκαια τους φτωχούς του λαού, και θα σώσει τους γιους των πενήτων.» «Γνώρισα ότι ο Κύριος θα αποδώσει δικαιοσύνη υπέρ των φτωχών, και το δίκιο των πενήτων.» «Η φτώχεια ταπεινώνει τον άνθρωπο.» «Αυτός που ατιμάζει τον πένητα, αμαρτάνει.» «Ο φτωχός δεν υφίσταται απειλή.» «Αυτός που συκοφαντεί τον πένητα, εξοργίζει Εκείνον που τον έπλασε.» «

«Αναγγείλατε στα έθνη» οι μύστες του «τα επιτηδεύματα» των θεοσημιών του, «διότι αυτός που εκζητεί τα αίματά τους», αυτών που θανατώθηκαν για χάρη του, «τους θυμήθηκε, δεν ξέχασε την κραυγή των πενήτων» που δέονταν σε αυτόν με πίστη: «Ελέησέ με, Κύριε, δες την ταπείνωσή μου από τους εχθρούς μου, εσύ που με υψώνεις από τις πύλες του θανάτου», και γλίτωσέ με από τη μανία τους, «ώστε να εξαγγείλω όλους τους αίνους σου στις πύλες της θυγατέρας Σιών». «Θα αγαλλιάσουμε για τη σωτηρία σου» όσοι είναι πιστοί σου. «Παγιδεύτηκαν δε τα έθνη» των Ρωμαίων και των Ιουδαίων «στη διαφθορά, την οποία» εναντίον σου «έπραξαν· σε αυτή την παγίδα που έκρυψαν» για να πιάσουν τον αχείρωτο, «πιάστηκε το πόδι τους» προς αιώνια απώλεια. Και από αυτό «γνωρίζεται ο Κύριος ότι πράττει κρίσεις», ώστε να μην περάσει απαρατήρητο ότι «στα έργα των χεριών του πιάστηκε ο αμαρτωλός» εκείνος λαός. «Ας αποστραφούν οι αμαρτωλοί στον άδη», από όπου και ανασύρθηκαν, «όλα τα έθνη που ξεχνούν τον Θεό» εκεί θα καταλύσουν, στον Άδη, επειδή αγνόησαν τον Θεό και λάτρεψαν τον διάβολο. «Διότι δεν θα λησμονηθεί ως το τέλος ο φτωχός» και ταπεινός στην καρδιά. «Η υπομονή των πενήτων», αυτή που είναι κατά Θεόν και για τον Θεό, «δεν θα χαθεί για πάντα», αλλά μάλλον θα τους παρουσιάσει στεφανωμένους στον αγωνοθέτη Θεό. «

Μην φλυαρείτε λοιπόν, τέκνα, ούτε να αντιλέγετε, ούτε να επιζητείτε κυριαρχίες και πρωτεία και φιλονικίες, ώστε να εκλαμβάνεστε με αυτόν τον τρόπο από τους κοσμικούς· διότι αυτά είναι αποδοκιμασμένα από τον Θεό και από την ταπεινότητά μου. Για εμένα όμως και για τον Θεό, καλό είναι να προσκολλάσθε ο ένας στον άλλον μέσω της ταπεινώσεως και να εναποθέτετε τις ελπίδες σας στον Κύριο, και όχι σε ανθρώπους, ώστε να εξαγγελθούν όλοι οι ύμνοι σας όχι σε αυτό το χωριό, ούτε σε αυτό το κτήμα και την πόλη και την παροικία, αλλά «εν ταις πύλαις της θυγατρός Σιών», όπως ανακράζει ο θείος Δαβίδ. Οι έριδες και οι ζηλοτυπίες ανήκουν σε αυτούς που ζουν κατά κόσμον, οι φθόνοι, οι πρωτοκλισίες και οι πρωτοκαθεδρίες στους ματαιόφρονες· σε εμάς όμως αρμόζουν τα αντίθετα, η υποταγή, η μετριοφροσύνη, η εσχατότητα, η ιλαρότητα, η πραότητα, η ειρηνικότητα, το να χτυπηθούμε, αν τύχει, και να ραπιστούμε και σε αυτό να στρέψουμε και την άλλη σιαγόνα, ή να αγγαρευτούμε για ένα μίλι και να πάμε δύο, όπως λέει ο Διδάσκαλός μας Χριστός. Αναγνωρίστε λοιπόν τίνος είστε μαθητές από τα ίδια σας τα έργα· γνωρίζετε ότι είστε του Ιησού Χριστού του Κυρίου και Θεού μας. Γι' αυτόν τον λόγο, κάθε ημέρα και κάθε ώρα αυτά να αναλογίζεστε και να επιζητείτε και να εφαρμόζετε, και να τα συζητάτε και να αλληλοβοηθείστε, ώστε να ορθοποδείτε στην οδό του Θεού, και ας είναι το όνομα του Κυρίου ευλογημένο από τώρα που αρχίζετε να πορεύεστε καλύτερα έως του αιώνος.