Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 9:17

«Διότι εκείνος που εκζητεί τα αίματά τους, τους θυμήθηκε». Τα αίματα, λέει, τα οποία χύθηκαν για χάρη του, θα τα εκζητήσει προκειμένου να τα αξιώσει εκδικήσεως. [«Δεν λησμόνησε τη δέηση των πενήτων». Πένητες πάλι αποκαλεί εκείνους που πτώχευσαν για χάρη του, οι οποίοι διαρκώς απευθύνουν προς αυτόν ικεσίες, ζητώντας εκδίκηση για τις αδικίες που υπέστησαν από τους δαίμονες.] «Αυτός που με υψώνει από τις πύλες του θανάτου». Γι' αυτό με εγείρεις από τη γη της ταπεινώσεως, ώστε να συμμετάσχω στη χορεία της επουράνιας Σιών. [«Στις πύλες της θυγατέρας Σιών». Στην επουράνια Ιερουσαλήμ. Το «επαγγελώ» τίθεται αντί του «θα υμνώ διαρκώς».] «Γίνεται γνωστός ο Κύριος εκτελώντας κρίσεις». Διότι αποτελεί αληθινά δίκαιη κρίση το να παγιδευτούν μέσα σε αυτόν οι ίδιοι που κατασκεύασαν τον θάνατο για τον άνθρωπο. Ίσως επειδή και εκείνοι στους οποίους επιβάλλεται η κρίση, θα γνωρίσουν τον κριτή κατά τον καιρό της κρίσεως.

Πρέπει να εξετάσουμε και περί του διαψάλματος, σε ποιους ψαλμούς βρίσκεται αυτό, και πόσες φορές στον καθένα· στον β', υπάρχει μία φορά· στον γ', υπάρχει δύο φορές· στον δ', υπάρχει δύο φορές· στον ζ', υπάρχει μία φορά· στον θ', υπάρχει ωδή διαψάλματος· στον κγ', υπάρχει μία φορά· στον λα', υπάρχει δύο φορές· στον λγ', υπάρχει μία φορά· στον λη', υπάρχει δύο φορές· στον μγ', υπάρχει μία φορά· στον με', υπάρχει δύο φορές· στον μστ', υπάρχει μία φορά· στον μζ', υπάρχει μία φορά· στον μη', υπάρχει δύο φορές· στον να', υπάρχει δύο φορές· στον νγ', υπάρχει μία φορά· στον νδ', υπάρχει δύο φορές· στον νστ', υπάρχει δύο φορές· στον νη', υπάρχει δύο φορές· στον νθ', υπάρχει μία φορά· στον ξ', υπάρχει μία φορά· στον ξα', υπάρχει δύο φορές· στον ξε', υπάρχει τρεις φορές· στον ξστ', υπάρχει δύο φορές· στον ξζ', υπάρχει τέσσερις φορές· στον οδ', υπάρχει μία φορά· στον οε', υπάρχει δύο φορές· στον οστ', υπάρχει τρεις φορές· στον π', υπάρχει μία φορά· στον πα', υπάρχει μία φορά· στον πβ', υπάρχει μία φορά· στον πγ', υπάρχει μία φορά· στον πδ', υπάρχει μία φορά· στον πστ', υπάρχει δύο φορές· στον πη', υπάρχει πέντε φορές· στον ϟγ', υπάρχει μία φορά· στον ρλθ', υπάρχει τρεις φορές· στον ρμβ', υπάρχει μία φορά. Γενικά δε, όσοι φέρουν την επιγραφή «Αλληλούια», καθώς και οι αναβαθμοί, δεν έχουν διάψαλμα.

Αυτοί κατηύθυναν ως στρατηγοί τις μανίες των Ιουδαίων, καθιστώντας όργανό τους τον πιο κλέφτη μαθητή· παγιδεύτηκαν όμως οι ίδιοι περισσότερο, παρά εκείνος που υπέμεινε την επιβουλή τους. Διότι εξαγόρασε με το ίδιο του το αίμα την υφήλιο, και την ελευθέρωσε από τη σκαιότητα του διαβόλου. Γι' αυτό, καθώς επρόκειτο να υπομείνει τον σωτήριο για τον κόσμο σταυρό, έλεγε: «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου, τώρα ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω». Και, «Εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς εμένα». Και οι διώκτες έπαθαν αυτά ακριβώς που ετοίμασαν για τους πολλούς. <Στα έργα των χεριών του.> (A f. 67, C f. 18) Κατά πνευματική αναγωγή δε, αφού έγινε ορθή κρίση και επιβλήθηκε τιμωρία σε όσους αμάρτησαν ανόσια, ο Κύριος αναγνωρίζεται από όσους πίστεψαν σε αυτόν, ότι είναι δίκαιος, όσιος και δυνατός· διότι στα έργα των χεριών του συνελήφθη ο αμαρτωλός. Αυτό πρέπει να νοηθεί με δύο τρόπους: είτε διότι ο αμαρτωλός, έχοντας πέσει στα χέρια του Θεού σαν σε κάποια παγίδα, υφίσταται την τιμωρία για την ασέβειά του, είτε διότι, έχοντας περιπλακεί στα έργα των δικών του χεριών, θα συλληφθεί· διότι όποιος σκάβει λάκκο για τον πλησίον, θα πέσει μέσα σε αυτόν. Και είναι αληθινά δίκαιη κρίση, το να παγιδεύονται στον ίδιο τον θάνατο εκείνοι που τον προετοίμασαν για τον άνθρωπο, καθώς ο Θεός στρέφει την απάτη εναντίον εκείνου που τη μηχανεύεται.

Θα αγαλλιάσουμε για τη σωτηρία σου· τα έθνη καταβυθίστηκαν στη φθορά που τα ίδια δημιούργησαν. Στην παγίδα αυτή που έκρυψαν, πιάστηκε το πόδι τους. Ο Κύριος γίνεται γνωστός εκτελώντας κρίσεις. Μέσα στα ίδια τα έργα των χεριών του πιάστηκε ο αμαρτωλός. Ωδή διαψάλματος. Διότι, μολονότι επιβουλεύτηκαν τους ευσεβείς, οι ίδιοι βύθισαν τον εαυτό τους στην απώλεια. Τότε θα καταστεί γνωστό ότι ο Θεός ασκεί δίκαιη κρίση. Η δε έκφραση «Ωδή διαψάλματος» τίθεται σαν να συντελέστηκε κάποια μεταβολή, είτε του μουσικού μέλους σύμφωνα με την εβραϊκή γλώσσα, είτε της μελωδίας, είτε ακόμη και της ίδιας της διανοίας των όσων λέγονται, μεταφέροντας τον λόγο σε άλλο νόημα.

Διότι, όπως ακριβώς το τέλος της ασθένειας είναι η υγεία και το τέλος του ύπνου είναι η εγρήγορση (και ούτε εκείνος που κοιμάται, όσο βρίσκεται σε ύπνο, έχει φτάσει στο τέλος του ύπνου, ούτε εκείνος που νοσεί βρίσκεται στο τέλος της ασθένειάς του· αλλά, όταν τον μεν άρρωστο τον διαδεχθεί η υγεία, τον δε κοιμώμενο η εγρήγορση, τότε λέμε ότι έφτασαν στο τέλος της κατάστασης στην οποία βρισκόταν ο καθένας, ο μεν του ύπνου, ο δε της νόσου)· έτσι και εδώ, τη μεταβολή της ανθρώπινης φύσης προς το μακάριο την ονόμασε τέλος των εχθρών. Έναν και μόνο διαφορετικό τρόπο διαψάλματος σε ολόκληρο το βιβλίο των Ψαλμών παρατηρήσαμε στον ένατο ψαλμό. Διότι δεν αναφέρει απλώς «Διάψαλμα», αλλά «Ωδή διαψάλματος». Ίσως, λοιπόν, η φράση να έχει αναστραφεί εξαιτίας κάποιου γραφικού (αντιγραφικού) σφάλματος, ώστε θα έπρεπε μάλλον να λέγεται «Ωδής διάψαλμα», και όχι «Ωδή διαψάλματος».

«Εσύ που με υψώνεις» Διότι η εκκλησία βρισκόταν πολύ κοντά στις πύλες του θανάτου, όντας υποδουλωμένη στα είδωλα. Όταν όμως φανερώθηκε ο Χριστός, αφού επέστρεψε, δοξάστηκε και υψώθηκε. «Για να εξαγγείλω» Διότι μέσω της εκκλησίας προσφέρονται στον Χριστό όλες οι αινέσεις και οι ομολογίες. Διότι θυγατέρα της Σιών είναι η εκκλησία, και η λέξη Σιών ερμηνεύεται ως οίκος άρτου, ο οποίος είναι ο Χριστός. Πύλες δε της εκκλησίας είναι η δικαιοσύνη και η ειρήνη και η αλήθεια. «Θα αγαλλιάσω» Για τον σταυρό. Διότι ο σταυρός έγινε η σωτηρία της εκκλησίας και όλων των πιστών σε ολόκληρο τον κόσμο. «Παγιδεύτηκαν τα έθνη» Το έθνος των Ιουδαίων, καθώς νόμισαν ότι θα παγιδεύσουν τον Σωτήρα, καταστράφηκαν μέσα στην απιστία και σε αυτήν συνελήφθησαν. Διότι, αφού προσέκρουσαν στον λίθο, συνετρίβησαν. «Γνωρίζεται ο Κύριος» Διότι όσοι από αυτούς πίστεψαν, γνώρισαν ότι Αυτός είναι ο κριτής των πάντων. «Στα έργα» Διότι ο διάβολος κατασκεύασε τον σταυρό και σε αυτόν πιάστηκε και [μέσω αυτού] καταστράφηκε. «Ωδή διαψάλματος» Διακοπή του λόγου με προσευχή. «Ας αποστραφούν» Οι δαίμονες και όσοι υποδουλώθηκαν σε αυτούς [επειδή δεν πίστεψαν στον Χριστό]. «Όλα τα έθνη» Οι Εθνικοί, οι αιρετικοί και οι Ιουδαίοι [και οι όμοιοί τους]. «Διότι όχι εις τέλος» Οι πτωχοί τω πνεύματι δεν λησμονήθηκαν από τον Θεό. Διότι για αυτούς λέει: μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών.

ΨΑΛΜΟΣ Θ'. «Θα σε δοξολογήσω με όλη μου την καρδιά.» Πώς όμως εξομολογούμαστε με όλη μας την καρδιά; Όταν δεν επιστρέψουμε πλέον σε εκείνη την αμαρτία, για την οποία ικετεύουμε συγχώρεση από τον Θεό. «Παγιδεύτηκαν τα έθνη στη φθορά που τα ίδια προκάλεσαν.» Και εδώ ονομάζει έθνη το στίφος των δαιμόνων. Διότι αυτοί, αφού κατασκεύασαν τον σωτήριο σταυρό, εξαιτίας του εξέπεσαν από την τυραννία τους, και στην παγίδα που έκρυψαν πιάστηκε το πόδι τους, και στα έργα των χεριών του πιάστηκε ο αμαρτωλός. «Ας αποστραφούν οι αμαρτωλοί.» Αναγνωρίζονται πολλά είδη αμαρτωλών, όπως ακριβώς και δικαίων. Εδώ όμως αποκαλεί αμαρτωλούς τους απίστους, για τους οποίους ανέφερε ότι υπέστησαν λήθη του Θεού. Όπως λοιπόν εκείνοι που πιστεύουν στον Θεό ζουν, ακόμη κι αν πεθάνουν·

Επομένως, εμείς που ούτε τι πρέπει να ζητήσουμε δεν γνωρίζουμε, εάν δεν λάβουμε τη βοήθεια του Πνεύματος, πώς θα μπορούσαμε να γνωρίζουμε τι μας συμφέρει; Ας φροντίζουμε, λοιπόν, να αναπέμπουμε ευχαριστία για όλα και να υπομένουμε γενναία όλα όσα μας συμβαίνουν. Όταν, επομένως, βρισκόμαστε σε φτώχεια, όταν βρισκόμαστε σε αρρώστια, ας ευχαριστούμε· όταν μας συκοφαντούν, ας ευχαριστούμε· όταν υποφέρουμε δεινά, ας ευχαριστούμε. Αυτό μας κάνει να βρισκόμαστε κοντά στον Θεό· τότε έχουμε και τον Θεό οφειλέτη μας. Όταν όμως δεχόμαστε ευεργεσίες, εμείς είμαστε οφειλέτες και υπόλογοι απέναντι στον Θεό· εξάλλου, πολλές φορές τα αγαθά γίνονται για μας αιτία καταδίκης, ενώ τα δεινά συντελούν στην εξόφληση των αμαρτιών μας. Εκείνα προσελκύουν το έλεος, εκείνα τη φιλανθρωπία, ενώ αυτά μας εξωθούν στην αλαζονεία, μας παρασύρουν στην αμέλεια, μας κάνουν να σχηματίζουμε μεγάλη ιδέα για τον εαυτό μας, αυτά μας χαυνώνουν. Γι' αυτό και ο προφήτης έλεγε: «Καλό ήταν για μένα, Κύριε, που με ταπείνωσες, για να μάθω τα δικαιώματά σου». Όταν ο Εζεκίας ευεργετήθηκε και απαλλάχθηκε από τα δεινά, η καρδιά του υψώθηκε από υπερηφάνεια· όταν αρρώστησε, τότε ταπεινώθηκε, τότε βρέθηκε κοντά στον Θεό. «Όταν», λέει η Γραφή, «τους τιμωρούσε με θάνατο, τότε τον αναζητούσαν, και επέστρεφαν και από τον όρθρο προσέτρεχαν στον Θεό»· και πάλι: «Όταν πάχυνε και χόρτασε, κλώτσησε ο αγαπημένος». Διότι ο Κύριος γίνεται γνωστός όταν αποδίδει τις δίκαιες κρίσεις Του. Η θλίψη είναι μεγάλο αγαθό. Στενή είναι η οδός· επομένως, η θλίψη μας ωθεί προς τη στενή οδό· όποιος δεν δοκιμάζεται από θλίψεις, δεν θα μπορέσει να εισέλθει.

Απορρίπτει τα όπλα και ενδύεται την πίστη· εξέρχεται γυμνός, θωρακισμένος όμως με την ευλάβεια· εξέρχεται ως ποιμένας και όχι ως στρατιώτης· εκσφενδονίζει τον λίθο, μη βασιζόμενος στη φυσική δύναμη του σώματος, αλλά με τη δύναμη της πίστεως κατήγαγε τη νίκη· έτρεξε, έλαβε το ξίφος του και του απέκοψε την κεφαλή. Και εκπληρώθηκε το γεγραμμένο: Στα έργα των χειρών του συνελήφθη ο αμαρτωλός. Πάλι φθόνος, πάλι βασκανία.

«Στην παγίδα την οποία έκρυψαν». Δες πώς απέδειξε ότι η ενοχή τους είναι ανείπωτη. Επειδή δηλαδή η πράξη τους ήταν γεμάτη αισχύνη, γι' αυτό την κρύβουν και προσπαθούν να διαφύγουν την προσοχή. «Ο Κύριος γίνεται γνωστός εκτελώντας κρίσεις». Κάποιος άλλος ερμηνευτής αναφέρει: «Έγινε γνωστός αποδίδοντας δικαιοσύνη»· δηλαδή, τιμωρώντας, εκδικούμενος, επιβάλλοντας ποινές. Είδες ένα διαφορετικό είδος ευεργεσίας που προέρχεται από την τιμωρία; Διότι, λέει, όχι μόνο καθιστά όσους τιμωρούνται πιο ενάρετους, αλλά προετοιμάζει και τον λόγο της θεογνωσίας Του να λάμψει· και θα μπορούσε κανείς να διαπιστώσει ότι κυρίως με αυτόν τον τρόπο επαναφέρει τους ανθρώπους σε Εκείνον. Όταν, για παράδειγμα, επέτρεψε να κατακρημνιστεί η αγέλη των χοίρων στους γκρεμούς και να καταποντιστεί στη θάλασσα, τότε ακριβώς καταπλήχθηκαν. Και στην Παλαιά Διαθήκη οι Ιουδαίοι, «Όταν τους θανάτωνε, τότε τον αναζητούσαν», καθώς λέει ο Προφήτης. Και γιατί άραγε δεν το κάνει αυτό μάλλον συνεχώς; Διότι δεν επιθυμεί να κατορθώνονται τα έργα της αρετής με τρόπο καταναγκαστικό, αλλά περισσότερο με ελεύθερη προαίρεση, και μάλλον καθώς οι άνθρωποι ευεργετούνται παρά καθώς τιμωρούνται.

Στα έργα των χεριών του συνελήφθη ο αμαρτωλός. Δεν είπε των χεριών του Θεού, αλλά των χεριών του αμαρτωλού. Η΄. Είδες πώς ποικίλλει τον λόγο, φέρνοντας αφενός την άνωθεν τιμωρία, και επιβάλλοντας αφετέρου την καταδίκη που προέρχεται από την κακία;

Πώς παρουσιάζει την άνωθεν τιμωρία; «Γνωρίζεται ο Κύριος», λέει, «όταν εκτελεί κρίσεις». Πώς τη δίκαιη τιμωρία που προέρχεται από την κακία; «Παγιδεύτηκαν τα έθνη στη διαφθορά που τα ίδια δημιούργησαν». Και πάλι, πώς παρουσιάζει την τιμωρία από την πονηρία; «Στα έργα των χεριών του συνελήφθη ο αμαρτωλός».

Διότι δεν αναφέρεται μόνο στην τιμωρία που προέρχεται από τον Θεό, επειδή αυτή πολλές φορές αργεί και καθυστερεί· ούτε μόνο σε αυτήν που προέρχεται από την κακία, επειδή πολλοί μάλιστα παραμένουν προσκολλημένοι και βρίσκουν ευχαρίστηση σε αυτήν· αλλά κατοχυρώνει τον λόγο του και από τις δύο πλευρές. Γι' αυτό λέει: «Στα έργα των χεριών του συνελήφθη». Άλλος λέει: «Των παλαμών του». Μη νομίζεις, λοιπόν, ότι κατασκευάζεις τις παγίδες για κάποιον άλλον, όταν στήνεις επιβουλές· διότι για τον εαυτό σου πλέκεις τα δίχτυα. «Ωδή, διάψαλμα». Άλλος λέει: «Ήχος παντοτινός». Άλλος: «Μελωδία παντοτινή». Ο δε Εβραίος λέει: «Εγγαών σελ». «Ας στραφούν οι αμαρτωλοί στον άδη, όλα τα έθνη που λησμονούν τον Θεό». Άλλος λέει: «Θα αναστρέψουν». Πάλι επιμένει στα ίδια, αποδεικνύοντας ότι η κακία έχει την κόλαση άρρηκτα συνδεδεμένη μαζί της ως κλήρο, και η ασέβεια γεννά τον θάνατο, και η αμαρτία τους κινδύνους.

Έτρεξε και πήρε το ξίφος του, και του απέκοψε την κεφαλή· και εκπληρώθηκε το γεγραμμένο: Στα έργα των χειρών του συνελήφθη ο αμαρτωλός. Εάν, λοιπόν, επιθυμείς δόξα και τιμή, μην καλλωπίζεις και μην περιποιείσαι την οικία ούτε το άλογο, αλλά την ψυχή σου· διότι τώρα τίποτα δεν θα μπορούσε να είναι πιο ευτελές από εσένα, που αφήνεις έρημη την ψυχή και προβάλλεις την ομορφιά της οικίας και του αλόγου. «Αλλά, λέει, γίνονται και εκείνα και τούτα». Τι λες; Δεν φοβάσαι να ξεστομίζεις αυτά τα λόγια, και να συγκαταλέγεις τον Χριστό μαζί με τα άλογα και τους λίθους; Δεν γνωρίζεις ότι Αυτός και σώμα διέπλασε, και ψυχή χάρισε, και παραχώρησε ολόκληρο τον κόσμο; Εσύ όμως δεν Του ανταποδίδεις ούτε μια μικρή αμοιβή;

Διότι ο διάβολος δεν θέλησε να επιβουλευθεί μόνο τον λόγο της αναστάσεως, αλλά και την πίστη στον θάνατο· επειδή γνώριζε, γνώριζε σαφώς, ότι ο σωτήριος θάνατος ήταν το κοινό φάρμακο της οικουμένης και προσπαθούσε να τον εξαλείψει από την πίστη των ανθρώπων, προκειμένου να αναιρέσει τη σωτηρία. Γι' αυτό ο Δεσπότης καθυστερεί την ανάσταση και προσέρχονται οι Ιουδαίοι λέγοντας: «Δώσε μας στρατιώτες, για να φρουρήσουμε τον τάφο». Ώ, τι αναισχυντία! Πότε είδες, ω Ιουδαίε, να φρουρείται ένας νεκρός; Διότι, αν ο σταυρωθείς ήταν ένας κοινός νεκρός και απλός άνθρωπος, γιατί κάνεις πράγματα ξένα και παράδοξα; Τι φοβάσαι, γιατί τρέμεις και συγκεντρώνεις φρουρούς; Εντούτοις, ο Θεός δεν εμπόδισε ούτε αυτό, αλλά επέτρεψε να φρουρείται, ώστε να συλληφθεί ο αμαρτωλός στα ίδια τα έργα των χεριών του. Επειδή εκείνοι έλεγαν: «Δώσε μας στρατιώτες, μήπως τον κλέψουν οι μαθητές του και πουν ότι αναστήθηκε». Συνέβη όμως το αντίθετο· διότι έλαβαν στρατιώτες, ώστε, αφού Εκείνος αναστήθηκε, να μην μπορούν να πουν ότι τον έκλεψαν οι μαθητές του και δεν αναστήθηκε. Έτσι, τα όσα σκευωρήθηκαν εναντίον της αναστάσεως απέβησαν υπέρ της αναστάσεως, και ο Χριστός κατέστησε τους ίδιους τους σκευωρούς μάρτυρες της αναστάσεως, για να αποκόψει κάθε δικαιολογία τους κατά την Ημέρα εκείνη.

Αποθέτει τα όπλα, ενδύεται την πίστη, εξέρχεται γυμνός, κατατεθωρακισμένος με την πίστη· εξέρχεται ως ποιμένας και όχι ως στρατιώτης. Εκσφενδονίζει τον λίθο, και έπεσε ο αλλόφυλος· αποκομίζοντας τη νίκη όχι με τη φύση του σώματος, αλλά με τη δύναμη της πίστεως. Έλαβε το ξίφος του, του απέκοψε την κεφαλή, και εκπληρώθηκε το γεγραμμένο, ότι «Στα έργα των χειρών του συνελήφθη ο αμαρτωλός». Αυτός λοιπόν είναι ο τέτοιος και τόσο σπουδαίος άνδρας, για τον οποίο λέγει ο Θεός: Βρήκα τον Δαβίδ, τον υιό του Ιεσσαί, άνδρα κατά την καρδίαν μου. Ω, υψηλό εγκώμιο! Ω, απόδειξη αρετής!

ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. — Περί παραμονής και των παραμενόντων· και ότι πρέπει αυτοί να διατηρούν πίστη και εύνοια προς εκείνους που τους προσέλαβαν. «Απόκτησε εμπιστοσύνη με τον πλησίον σου, για να ευφρανθείς με τα αγαθά του. Σε καιρό θλίψης μείνε κοντά του, για να γίνεις συγκληρονόμος στην κληρονομιά του.» «Βάλε στο σπίτι σου ξένο, και θα σε αναστατώσει με ταραχές και θα σε αποξενώσει από τα δικά σου υπάρχοντα.» ΤΙΤΛΟΣ Κ΄. — Περί προϊσταμένων· και ότι πρέπει αυτοί να προΐστανται με ζήλο. «Ο προϊστάμενος, ας προΐσταται με ζήλο.» ΤΙΤΛΟΣ ΚΑ΄. Περί φτωχών· και ότι δεν πρέπει να αποφεύγουμε, να εξουθενώνουμε και να αποστρεφόμαστε τους πένητες. «Ο Θεός θα εισακούσει την κραυγή του πένητα και του φτωχού.» «Ο Κύριος έγινε καταφύγιο για τον πένητα· δεν ξέχασε την κραυγή των πενήτων. Ο φτωχός δεν θα ξεχαστεί παντοτινά· η υπομονή των πενήτων δεν θα χαθεί για πάντα. Όταν υπερηφανεύεται ο ασεβής, καταφλέγεται ο φτωχός. Σε σένα έχει αφεθεί ο φτωχός. Εισάκουσες, Κύριε, την επιθυμία των πενήτων.» «Καταντροπιάσατε τη βουλή του φτωχού· όμως ο Κύριος είναι η ελπίδα του.» «Θα φάνε οι πένητες και θα χορτάσουν.» «Θα κρίνει δίκαια τους φτωχούς του λαού, και θα σώσει τους γιους των πενήτων.» «Γνώρισα ότι ο Κύριος θα αποδώσει δικαιοσύνη υπέρ των φτωχών, και το δίκιο των πενήτων.» «Η φτώχεια ταπεινώνει τον άνθρωπο.» «Αυτός που ατιμάζει τον πένητα, αμαρτάνει.» «Ο φτωχός δεν υφίσταται απειλή.» «Αυτός που συκοφαντεί τον πένητα, εξοργίζει Εκείνον που τον έπλασε.» «

«Αναγγείλατε στα έθνη» οι μύστες του «τα επιτηδεύματα» των θεοσημιών του, «διότι αυτός που εκζητεί τα αίματά τους», αυτών που θανατώθηκαν για χάρη του, «τους θυμήθηκε, δεν ξέχασε την κραυγή των πενήτων» που δέονταν σε αυτόν με πίστη: «Ελέησέ με, Κύριε, δες την ταπείνωσή μου από τους εχθρούς μου, εσύ που με υψώνεις από τις πύλες του θανάτου», και γλίτωσέ με από τη μανία τους, «ώστε να εξαγγείλω όλους τους αίνους σου στις πύλες της θυγατέρας Σιών». «Θα αγαλλιάσουμε για τη σωτηρία σου» όσοι είναι πιστοί σου. «Παγιδεύτηκαν δε τα έθνη» των Ρωμαίων και των Ιουδαίων «στη διαφθορά, την οποία» εναντίον σου «έπραξαν· σε αυτή την παγίδα που έκρυψαν» για να πιάσουν τον αχείρωτο, «πιάστηκε το πόδι τους» προς αιώνια απώλεια. Και από αυτό «γνωρίζεται ο Κύριος ότι πράττει κρίσεις», ώστε να μην περάσει απαρατήρητο ότι «στα έργα των χεριών του πιάστηκε ο αμαρτωλός» εκείνος λαός. «Ας αποστραφούν οι αμαρτωλοί στον άδη», από όπου και ανασύρθηκαν, «όλα τα έθνη που ξεχνούν τον Θεό» εκεί θα καταλύσουν, στον Άδη, επειδή αγνόησαν τον Θεό και λάτρεψαν τον διάβολο. «Διότι δεν θα λησμονηθεί ως το τέλος ο φτωχός» και ταπεινός στην καρδιά. «Η υπομονή των πενήτων», αυτή που είναι κατά Θεόν και για τον Θεό, «δεν θα χαθεί για πάντα», αλλά μάλλον θα τους παρουσιάσει στεφανωμένους στον αγωνοθέτη Θεό. «

Τι σημαίνει το «όποιος σκάβει λάκκο, θα πέσει ο ίδιος μέσα του»; Εδώ με τη λέξη «λάκκο» ονομάζει την επιβουλή κατά του πλησίον και τον βαθύ όλεθρο, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «έσκαψε λάκκο και τον βάθυνε, και θα πέσει μέσα στον λάκκο που έφτιαξε» και «στα έργα των χεριών του παγιδεύτηκε ο αμαρτωλός». Εκείνος, λοιπόν, που σκάβει τέτοιον λάκκο και ετοιμάζει την απώλεια σε άλλον, αυτός πρώτος πέφτει μέσα σε αυτόν. Διότι, με το να μηχανεύεται αυτά, πριν από τη βλάβη του πλησίον, καταστρέφει τη δική του ψυχή. Αν μεν, δηλαδή, προετοιμάζει βλάβη για το σώμα του συνανθρώπου του, πολλές φορές εκείνον μάλλον τον ωφέλησε παρά τον κατέστρεψε, ενώ τον εαυτό του τον ώθησε στον λάκκο της ψυχικής απώλειας. Αυτός, πάλι, που μηχανεύτηκε την απώλεια της ψυχής του πλησίον, είτε κυρίευσε είτε δεν κυρίευσε εκείνον που δεχόταν την επίθεση, δεν κατέστρεψε καθόλου λιγότερο, και μάλιστα προηγουμένως, τον ίδιο του τον εαυτό. Διότι η αμερόληπτη κρίση του Θεού, η οποία αξιολογεί το αδίκημα με βάση την προθυμία και την πρόθεση, ακόμη κι αν πολλές φορές αυτός που δέχεται την επιβουλή ξεφύγει από εκείνον που έχει ορμήσει να τον βλάψει, επιβάλλει σε αυτόν καθόλου μικρότερη τιμωρία. Προτρέπει λοιπόν με αυτά τα λόγια ο Εκκλησιαστής να απέχει από κάθε κακία εκείνος που επιθυμεί να διατηρηθεί αλώβητος από βλάβη και κάκωση.

Στην Τύρο, τον επίσκοπο αυτής της πόλης Δωρόθεο, ο οποίος υπήρξε άνδρας σπουδαίος στους λόγους και ιστορικότατος συγγραφέας από τους παλαιούς, και ο οποίος, έχοντας ξεπεράσει τα εξήντα έτη επί Διοκλητιανού και Λικινίου, δοκιμάστηκε με πολλές τιμωρίες για τον Χριστό, αυτόν λοιπόν στην πόλη της Έδεσσας οι εχθροί της πίστεως, «έχοντας φθάσει σε βαθύτατο γήρας», όπως λέει ο θείος Δαβίδ (διότι ο άγιος ήταν εκατόν επτά ετών), τον παρέδωσαν στον θάνατο. Και τι να πω για τις βεβηλώσεις των θείων ναών και τις αρπαγές των ιερών σκευών; Διότι και ο θείος του τυράννου, που είχε το ίδιο όνομα με αυτόν, αφού μεταχειρίστηκε τα ιερά άδυτα ως κοινό και βέβηλο τόπο, υβρίζοντας τα θεία, είπε μέσα στην καρδιά του: δεν υπάρχει Θεός. Όμως «ο Κύριος έσκυψε από τον ουρανό» και αμέσως αναγνωρίζεται ο Κύριος καθώς εκτελεί την κρίση του. Διότι από εκείνη την ημέρα, σήψη επήλθε στα σπλάχνα του· και οι συνήθεις εκκρίσεις δεν αποβάλλονταν από τους φυσιολογικούς πόρους, αλλά αποβάλλονταν από το ακάθαρτο και μιαρό του στόμα.