Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 9:2

Στον 9ο Ψαλμό: «Θα σε εξομολογηθώ, Κύριε, με όλη την καρδιά μου. Θα διηγηθώ όλα τα θαυμάσιά σου» και τα εξής. Όπως ακριβώς ένα λερωμένο ένδυμα πλένεται με νερό, και ένα λασπωμένο σώμα γίνεται καθαρό με το λουτρό, και ένα τραυματισμένο μέλος θεραπεύεται με φάρμακο, έτσι και η ψυχή που έχει ρυπανθεί με αμαρτίες, πλενόμενη με την εξομολόγηση, λευκαίνεται σαν το χιόνι. «Διότι εάν οι αμαρτίες σας είναι σαν κόκκινο χρώμα, θα τις λευκάνω σαν χιόνι». Γνωρίζοντας αυτό ο προφήτης έλεγε, όπως άκουσες: «Θα σε εξομολογηθώ, Κύριε, με όλη την καρδιά μου». Διότι, αν ντρέπομαι να φορέσω το λερωμένο ένδυμα, για να μη γίνω περίγελος και ντροπή στους φίλους μου, πόσο μάλλον μου φέρνει ντροπή η σπιλωμένη ψυχή, αυτή που σπίλωσε την εικόνα του Θεού με τις αμαρτίες, αυτή που λέρωσε το ομοίωμα του Δημιουργού με τις παρανομίες, αυτή που συνέτριψε το ουράνιο άγαλμα πάνω στη γη με τις κακίες, αυτή που αγνόησε τα κρυφά του Υιού και εργάστηκε κρυφά τα κακά, ενώ της λέει ο Θεός όπως κάποτε στον Δαβίδ: «Εσύ έπραξες στα κρυφά, εγώ όμως θα πράξω στα φανερά και μπροστά σε αυτόν τον ήλιο». Έπραξες αυτά που ήθελες και σιώπησα· «θα σε ελέγξω και θα παραστήσω μπροστά στο πρόσωπό σου» τις αμαρτίες σου.

Έτσι ώστε, τερπόμενος από την ψαλμωδία, να πιστέψεις στην προφητεία. Όμως την μεν τέρψη την απόλαυσες, την δε προφητεία την απέρριψας. Το μέλι το έφαγες, την κηρήθρα την πέταξες και δεν θέλησας να φτιάξεις λαμπάδα για φωτισμό. Το γράμμα το θήλασες, το πνεύμα όμως δεν το ανέπνευσας. [Αντί δε του «Υπέρ των κρυφίων του υιού», κάποιος άλλος παραδίδει το «Υπέρ του θανάτου του υιού».] Σχετικά λοιπόν με το «Υπέρ των κρυφίων του υιού», ο προφήτης λέει ευχαριστώντας: «Θα σε δοξολογήσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά», επειδή το ατελές και το ελλιπές είναι παντού χωλό. Διότι, επειδή με δίδαξας όλα τα κρυφά σου μυστήρια, με όλη μου την καρδιά θα σε ευχαριστήσω: «Θα σε δοξολογήσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά, θα διηγηθώ όλα τα θαυμάσιά σου». Θα διηγηθώ πώς δημιούργησας τον ουρανό, την γη και την θάλασσα, την θαυμαστή τρίπολη, και σε κάθε πόλη έδωσες πολίτες ως άξιους κατοίκους· και τον μεν ουρανό έδωσες στους αγγέλους, την δε γη στους υιούς των ανθρώπων, την δε θάλασσα, αναδεικνύοντάς την μητέρα των ιχθύων, την ετοίμασας ως άσπορο θερισμό για τους ανθρώπους. Τι να πω; Τι να θαυμάσω; Τι να διηγηθώ;

«Θα διηγηθώ όλα τα θαυμάσιά σου», αυτά που έγιναν στη δημιουργία, στην πρόνοια, στη νομοθεσία, στις προφητείες, στην παρουσία σου, στη δίκαιη κρίση. «Θα ευφρανθώ και θα αγαλλιάσω σε εσένα, θα ψάλω στο όνομά σου, Ύψιστε.» Και γιατί είπε ότι θα ψάλλει ενώ ευφραίνεται; Για να διδάξει και εσένα, όταν ευημερείς και εορτάζεις και περνάς ημέρα χαράς, να μην τραγουδάς θεατρικά άσματα, ούτε να ψάλλεις πορνικές μελωδίες, ούτε να κάνεις τη θεολόγο γλώσσα όργανο θεών και δαιμόνων, αλλά για να ψάλλεις ευφραινόμενος και να δοξάζεις τον Θεό λέγοντας: «Θα ευφρανθώ και θα αγαλλιάσω σε εσένα, θα ψάλω στο όνομά σου.» Διότι, δεν βλάπτει τόσο πολύ την όσφρηση η λοιμώδης αναθυμίαση, όσο διαφθείρει την ψυχή η αισχρολογία στα συμπόσια. Λέει ο απόστολος: «Φθείρουν τα χρηστά ήθη οι κακές συναναστροφές». Αλλά οι μεν αισχρολόγοι κάνουν τη γλώσσα τους λάκκο βούρκου και δυσωδίας, εγώ όμως αρωματίζω το στόμα μου με την ψαλμωδία: «Θα ψάλω στο όνομά σου, Ύψιστε». Και επειδή ο ψαλμός, σαν ραβδί που διώχνει σκύλο, διώχνει τον δαίμονα, μόλις έψαλλε μπροστά, αμέσως ο δαίμονας έφευγε προς τα πίσω.

Υπέρ αυτών λοιπόν των κρυφίων ο προφήτης, εκ προσώπου της ανθρωπότητας, εισέρχεται ευχαριστώντας και λέγοντας: Θα σε δοξολογήσω, Κύριε. (Άλλος δε κώδικας) Επισφράγισμα δε των κρυφίων είναι ο θάνατος και τα όσα συντελέστηκαν στον άδη, η ανάσταση και η ανάληψη.

Θα σε δοξολογήσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά... όταν ο εχθρός μου στραφεί προς τα πίσω. Εδώ δηλώνει τον λόγο για τον οποίο γίνεται η δοξολογία. Και αναφέρει ότι εχθρός του είναι ο θάνατος, ο οποίος στρέφεται προς τα πίσω, δηλαδή προς το μη είναι.

Διότι εμείς είμαστε αυτοί που παλαιότερα φωνάζαμε διαμέσου της φωνής των προφητών: «Εξεγέρσου, Κύριε, και πρόσεξε την κρίση μου, ο Θεός μου και ο Κύριός μου, στη δίκη μου.» Επειδή, όταν έγινε δίκαιη κρίση για εμάς, λέμε με ευγνωμοσύνη: «Θα σε δοξάσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά· θα διηγηθώ όλα τα θαυμαστά σου έργα, θα ψάλω στο όνομά σου, Ύψιστε.» Και για ποια αιτία; Διότι εκτέλεσες την κρίση μου και τη δίκη μου. Κάθισες στον θρόνο, εσύ που κρίνεις με δικαιοσύνη, επιτίμησες τα έθνη, και καταστράφηκε ο ασεβής· διότι επιτιμήθηκαν τα στίφη των δαιμόνων, και μαζί με αυτά καταστράφηκε ο ασεβής, δηλαδή ο Σατανάς. Επομένως θα εγκαταλειφθούν (ως υπόλειμμα), δηλαδή θα διασωθούν, εν πνεύματι κρίσεως· διότι έκρινε και δικαίωσε, όπως είπα, με κρίση και ισχύ, δηλαδή με ορθοκρισία και δύναμη, και είναι φανερό ότι με δύναμη θεοπρεπή, εμποδίζοντας την εξόντωση εκείνων που πιστεύουν σε αυτόν. <Διότι αυτοί έχουν πλανηθεί από το κρασί· πλανήθηκαν από το σίκερα, ιερέας και προφήτης έχασαν τα λογικά τους εξαιτίας του κρασιού· συγκλονίστηκαν από τη μέθη του σίκερα· πλανήθηκαν. Αυτό είναι φάσμα.> Υποδεικνύει κατά κάποιον τρόπο αυτούς που έχουν ολισθήσει, και που εξαιτίας της τόσο μακροχρόνιας απείθειας έχουν έρθει σε ρήξη με τον Θεό. Διότι έχουν πλανηθεί οι τοιούτοι, λέει, επειδή ήπιαν κρασί και μεθυστικό ποτό, όχι αισθητό ή σωματικό, αλλά μάλλον επειδή αποδέχθηκαν τον σκοτασμό στον νου, τον οποίο ενσταλάζει ο σκληρότατος δράκοντας σε όσους έχουν συνηθίσει να ραθυμούν.

Ψάλλει, λοιπόν, και ο θεσπέσιος Δαβίδ εκ μέρους των λυτρωμένων, και λέγει: «Θα σε δοξολογήσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά, θα διηγηθώ όλα τα θαυμάσιά σου. Θα ευφρανθώ και θα αγαλλιάσω σε σένα. Θα ψάλω στο όνομά σου, Ύψιστε, διότι εκδίκασες την υπόθεσή μου και το δίκιο μου. Κάθισες στον θρόνο, εσύ που κρίνεις με δικαιοσύνη· επέπληξες τα έθνη, και καταστράφηκε ο ασεβής· το όνομά του το εξάλειψας στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος.» Μάλιστα και κάπου αλλού πάλι λέγει για αυτόν τα εξής: «Θα αναζητηθεί η αμαρτία του, και δεν πρόκειται να βρεθεί εξαιτίας του.» Είπε δε και ο ίδιος ο Σωτήρας: «Τώρα είναι η κρίση αυτού του κόσμου, τώρα ο άρχοντας αυτού του κόσμου θα εκδιωχθεί έξω.» Είναι καιρός λοιπόν ανταπόδοσης, και με αυτόν τον τρόπο με τον οποίο έλαμψε στον κόσμο ο Χριστός· και λέγει ότι έχει έλθει, ώστε να παρηγορήσει όλους όσους πενθούν για τη Σιών, να τους δώσει δόξα αντί για στάχτη, και έλαιο ευφροσύνης, και ένδυμα δόξας αντί για πνεύμα ακηδίας. Διότι έχουν υπάρξει κατά καιρούς μεταξύ των Ιουδαίων άνδρες άγιοι, και νομομαθείς, και ερευνητές των προφητικών κηρυγμάτων, και βαθιοί γνώστες.

ΨΑΛΜΟΣ Θʹ ΤΟΥ ΔΑΒΙΔ. Εις το τέλος, υπέρ των κρυφίων του Υιού. Πολλά ήταν τα όσα είχαν πραχθεί από αυτόν μυστικά, όπως η εκ Παρθένου διά του Αγίου Πνεύματος κατά σάρκα γέννηση, οι παράδοξες και θαυματουργικές δυνάμεις, ο ίδιος ο θάνατος και η κάθοδος στον άδη και η εκ νεκρών ανάσταση. Διότι όλα αυτά έχουν πραχθεί από αυτόν μυστικά. Επειδή τα απέκρυψε και από τους άρχοντες του κόσμου τούτου. Υπέρ αυτών λοιπόν των κρυφίων ο Προφήτης λέγει: Θα σε δοξολογήσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά, θα διηγηθώ όλα τα θαυμάσιά σου. Παρόμοια λέγει και ο ίδιος στα Ευαγγέλια: Σε δοξολογώ, Πατέρα, Κύριε του ουρανού και της γης, διότι απέκρυψες αυτά από τους σοφούς και τους συνετούς, και τα αποκάλυψες στα νήπια. Και στον ψαλμό, λοιπόν, ευχαριστεί για τα κρυφά. Μετά δε την ευχαριστία, την οποία ανέπεμψε υπέρ της δικής μας σωτηρίας, υπόσχεται ότι θα μας διδάξει περί των θαυμασίων του Πατρός, αγαλλόμενος με τη θέα του Πατρός. Και ως Υιός, κατείχε τη γνώση του ονόματος της θεότητας του άρρητου και ακατονόμαστου Πατρός. Αυτά δε προπαντός, λέγει, θα τα πράξω αφού νικήσω τον εχθρό της ζωής, τον θάνατο, περί του οποίου έχει λεχθεί: Ο έσχατος εχθρός που θα καταργηθεί είναι ο θάνατος. Διότι θα στραφεί προς τα πίσω, δηλαδή στην πρώτη του κατάσταση, τότε που δεν υφίστατο.

«Εις το τέλος υπέρ των κρυφίων του υιού» Εν τελειότητι πίστεως, υπέρ των κρυφών αμαρτημάτων εκείνων που προβαίνουν σε εξομολόγηση μέσα στην ψυχή τους, ο προφήτης προσέφερε στον Θεό μέσω της ψαλμωδίας. «Εξομολογήσομαί σοι» Δηλαδή, προσφέρω την εξομολόγηση από καρδιάς και με όλη μου τη δύναμη. «Διηγήσομαι» Δηλαδή, θα εξαγγείλω όλα όσα πρόκειται να κάνεις για εμένα· πώς κλίνεις τον ουρανό, πώς γίνεσαι σύμμορφος, για να σώσεις τον άνθρωπο. «Ευφρανθήσομαι» Στον θάνατό σου και στην ανάστασή σου, λέει ο άνθρωπος. «Ψαλώ» Για τη χαρά της παρουσίας σου· διότι όσοι χαίρονται πάντοτε ψάλλουν. «Εν τω αποστραφήναι» Διότι σε όσα επιχείρησε, συνελήφθη· επειδή όταν πέφτει ο εχθρός, οι αιχμάλωτοι χαίρονται. «Ασθενήσουσιν» Όσοι επαναστάτησαν εναντίον του Σωτήρα· διότι έχασαν τη δύναμή τους μέσα στη ματαιότητά τους. «Ότι εποίησας» Επειδή κατήργησες τους δαίμονες και ελευθέρωσες τον άνθρωπο. «Εκάθισας» Επάνω στον θρόνο εκάθισες τον κυριακό άνθρωπο, έχοντας νικήσει τον διάβολο. «Επετίμησας» Διότι, αφότου καταργήθηκαν τα έθνη των δαιμόνων, ο διάβολος έχασε την ισχύ του. «Το όνομα αυτών» Διότι έχασε και τον τόπο και το όνομα του αρχαγγέλου εις τον αιώνα· επειδή είναι αδύνατον να ονομαστεί έτσι πλέον. «Του εχθρού εξέλιπον» Διότι αφότου φανερώθηκε ο Χριστός, καταργήθηκαν οι δυνάμεις του διαβόλου· επειδή ως ρομφαία ερμηνεύεται η δύναμη. «Και πόλεις καθείλες» Τα βασίλεια του θανάτου και του άδη.

ΨΑΛΜΟΣ Θ'. «Θα σε δοξολογήσω με όλη μου την καρδιά.» Πώς όμως εξομολογούμαστε με όλη μας την καρδιά; Όταν δεν επιστρέψουμε πλέον σε εκείνη την αμαρτία, για την οποία ικετεύουμε συγχώρεση από τον Θεό. «Παγιδεύτηκαν τα έθνη στη φθορά που τα ίδια προκάλεσαν.» Και εδώ ονομάζει έθνη το στίφος των δαιμόνων. Διότι αυτοί, αφού κατασκεύασαν τον σωτήριο σταυρό, εξαιτίας του εξέπεσαν από την τυραννία τους, και στην παγίδα που έκρυψαν πιάστηκε το πόδι τους, και στα έργα των χεριών του πιάστηκε ο αμαρτωλός. «Ας αποστραφούν οι αμαρτωλοί.» Αναγνωρίζονται πολλά είδη αμαρτωλών, όπως ακριβώς και δικαίων. Εδώ όμως αποκαλεί αμαρτωλούς τους απίστους, για τους οποίους ανέφερε ότι υπέστησαν λήθη του Θεού. Όπως λοιπόν εκείνοι που πιστεύουν στον Θεό ζουν, ακόμη κι αν πεθάνουν·

ΣΤΟΝ Θ΄ ΨΑΛΜΟ. «Εις το τέλος, υπέρ των κρυφίων του υιού, ψαλμός του Δαβίδ.» Άλλος, «Επινίκιο για τον θάνατο του υιού, άσμα του Δαβίδ.» Άλλος, «Για τη νεανικότητα του υιού.» Θα σε δοξολογήσω, Κύριε, με όλη την καρδιά μου, θα διηγηθώ όλα τα θαυμάσιά σου.

«Θα εξομολογηθώ σε εσένα, Κύριε, με όλη μου την καρδιά, θα διηγηθώ όλα τα θαυμάσιά σου». Διπλό είναι το είδος της εξομολογήσεως. Διότι είτε αποτελεί καταδίκη των δικών μας αμαρτημάτων, είτε ευχαριστία προς τον Θεό. Εδώ, ωστόσο, δηλώνει την ευχαριστία. Και τι σημαίνει το «με όλη μου την καρδιά»; Με κάθε προθυμία, με κάθε ζήλο, λέει. Όχι μόνο για την ευημερία, αλλά και για τις αντιξοότητες. Διότι αυτό προπάντων είναι το γνώρισμα της ευγνώμονος και φιλοσοφημένης ψυχής, το να ευχαριστεί ακόμη και στις θλίψεις, το να δοξάζει για τα πάντα, όχι μόνο για τις ευεργεσίες, αλλά και για τις τιμωρίες. Επειδή αυτό γίνεται πρόξενος μεγαλύτερου μισθού.

Περί νηστείας, και για τον Δαβίδ, και περί πρεσβυτέρων, και για τον Ιωσήφ, και κατά του Ναυάτου. Υπαγορεύοντάς μας έναν καθολικό και όχι μερικό ύμνο, ο μακάριος Δαβίδ άρχισε να ψάλλει: Θα εξομολογηθώ σε σένα, Κύριε, με όλη μου την καρδιά· θα διηγηθώ όλα τα θαυμάσιά σου. Ώ, τι ευλάβεια του μακάριου Δαβίδ, ο οποίος έσφαλε, αλλά δεν αδιαφόρησε! Διότι, αν και ως άνθρωπος γλίστρησε και έπεσε, ωστόσο ως άνθρωπος εξομολογήθηκε. Θα εξομολογηθώ σε σένα, Κύριε, με όλη μου την καρδιά. Διότι, αν δεν εξομολογηθώ σε σένα, δεν απαλλάσσομαι από τις αμαρτίες μου. Θα εξομολογηθώ σε σένα, Κύριε, με όλη μου την καρδιά. Διότι, αν δεν εξομολογηθώ σε σένα, δεν θα λευκανθώ σαν το χιόνι. Θα εξομολογηθώ σε σένα, Κύριε. Διότι, αν δεν εξομολογηθώ σε σένα, ο διάβολος, περιπαίζοντας με τη φονομοιχεία, δεν απομακρύνεται.

Θα εξομολογηθώ σε σένα, Κύριε. Διότι, εάν δεν εξομολογηθώ σε σένα, δεν επανέρχομαι στην προηγούμενη τιμή μου. Θα εξομολογηθώ σε σένα, Κύριε. Διότι, εάν δεν εξομολογηθώ σε σένα, δεν μπορώ να αποκαλούμαι πατέρας σου κατά σάρκα. Θα εξομολογηθώ σε σένα, Κύριε. Διότι, εάν δεν εξομολογηθώ σε σένα, το Άγιο Πνεύμα δεν μου υπαγορεύει τίποτα, και κανείς δεν καταδέχεται να μάθει τον πεντηκοστό ψαλμό. Αρμόζει δε στον καθένα από όσους προσέρχονται στο άγιο βάπτισμα να λέει τα λόγια του μακαρίου Δαβίδ: Θα εξομολογηθώ σε σένα, Κύριε, με όλη μου την καρδιά.

Με ένα νεύμα της βουλήσεώς του δημιουργεί όσα θέλει εκ του μηδενός, όντας ο μόνος αΐδιος, ο μόνος άναρχος, ο μόνος απλός στην ουσία και τη βούληση. ΤΙΤΛΟΣ Γʹ. — Περί της δοξολογίας του Θεού· και ότι πρέπει να δοξάζουμε και να αγιάζουμε τον Θεό, και ότι όσους τον δοξάζουν, τους δοξάζει ο Θεός. «Είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή: Επειδή δεν πιστέψατε ώστε να με αγιάσετε, για τον λόγο αυτόν εσείς δεν θα εισαγάγετε τον λαό αυτόν στη γη την οποία τους έδωσα.» «Εκείνους που με δοξάζουν θα τους δοξάσω, και εκείνος που με περιφρονεί θα ατιμαστεί.» «Θα σε δοξολογήσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά.» «Υμνώντας θα επικαλεστώ τον Κύριο, και θα σωθώ από τους εχθρούς μου.» «Όσοι φοβάστε τον Κύριο, αινέστε τον», και τα λοιπά. «Θα ευλογώ τον Κύριο σε κάθε καιρό, διαπαντός η αίνεσή του θα βρίσκεται στο στόμα μου.» «Ψάλτε στον Θεό μας, ψάλτε· ψάλτε στον βασιλιά μας, ψάλτε.» «Πρόσφερε στον Θεό θυσία αινέσεως, και απόδωσε στον Ύψιστο τις ευχές σου. Η θυσία της αινέσεως θα με δοξάσει, και εκεί βρίσκεται η οδός.» «Αλαλάξτε στον Θεό, όλη η γη· ψάλτε στο όνομά του.» «Ας σε δοξολογήσουν οι λαοί, Θεέ· ας σε δοξολογήσουν όλοι οι λαοί.» «Στις εκκλησίες ευλογείτε τον Κύριο τον Θεό, όσοι προέρχεστε από τις πηγές του Ισραήλ. Τα βασίλεια της γης, ψάλτε στον Θεό, ψάλτε στον Κύριο.» «Θυμήθηκα τον Θεό, και ευφράνθηκα, και στοχάστηκα.» «Τα ελέη σου, Κύριε, αιώνια θα υμνώ· σε γενεά και γενεά.» «Αγαθό είναι να δοξολογεί κανείς τον Κύριο, και να ψάλλει στο όνομά σου.» «

ΚΑΘΙΣΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ Ψαλμός 9ος Εις το τέλος, υπέρ των κρυφίων του υιού, ψαλμός του Δαβίδ. Η επιγραφή του οποίου «Εις το τέλος», λέει «για τα κρύφια του υιού», δηλαδή του υιού του Δαβίδ, όχι του Σολομώντα (διότι ποια είναι τα κρύφια του Σολομώντα;), αλλά προς Εκείνον που έκραζαν όσοι υπέφεραν από ασθένειες: «Ελέησέ μας, υιέ του Δαβίδ», τον οποίο και ο Ματθαίος στην γενεαλογία ονόμασε υιό του Δαβίδ. Του οποίου τα κρύφια της θεότητας και της ανθρωπότητας είναι πάρα πολλοί θησαυροί, για τον οποίο και ο Δαβίδ έψαλλε λέγοντας: «Θα σε δοξολογήσω, Κύριε», Θεέ μου, δηλαδή θα σε ευχαριστήσω, Κύριε, «με όλη μου την καρδιά» και σε διάφορους ψαλμούς «θα διηγηθώ όλα τα θαυμάσιά σου», δηλαδή της ένσαρκης εμφάνισής σου. «Θα ευφρανθώ και θα αγαλλιάσω σε εσένα», διηγούμενος τα μεγαλεία σου. «Θα ψάλω», θα υμνήσω, «το όνομά σου, Ύψιστε. Όταν στραφεί ο εχθρός μου προς τα πίσω» κατροπιασμένος και άπρακτος, «θα ασθενήσουν», θα αδυνατίσουν και θα αφανιστούν από το πρόσωπο της δυνάμεώς σου. «Διότι έκανες την κρίση μου και την δίκη μου», ως κριτής των κριτών υπερδίκαιος, «κάθισες σε θρόνο» με σάρκα εκ δεξιών του Πατρός, «εσύ που κρίνεις με δικαιοσύνη». «Επέπληξες τα έθνη» να μην λατρεύουν τα είδωλα, «και χάθηκε ο ασεβής» διάβολος μαζί με τη συμμορία του. «